Myrmecocystus placodops: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Myrmecocystus placodops: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Myrmecocystus placodops

4 Opinie
Ostatnie sztuki w magazynie
145,00 €
Brutto

Łowczyni, która poluje w samo południe, nosi rudą koronę. Myrmecocystus placodops wychodzi na łowy, gdy słońce praży pustynie Teksasu, Arizony i północnego Meksyku, a nektar przechowuje w repletach – robotnicach zamienionych w żywe dzbany, zwisające ze sklepienia gniazd głębokich na ponad 3,7 metra. Jej królowa ma rudopomarańczową głowę na czarnym ciele, a majory – prawie okrągłą głowę, która przez dziesięciolecia myliła naukowców. Dzienna miodziarka, którą zobaczysz w akcji w pełnym świetle, i perełka dla cierpliwych hodowców. Kolonie i królowe. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

Miodziarka ciemna i dzienna z południowego zachodu Stanów Zjednoczonych i północnego Meksyku: królowa o czerwonopomarańczowej głowie i czarnym ciele, majory o niemal okrągłej głowie i gniazda głębokie na ponad 3,7 m. Bardzo aktywna łowczyni w pełnym słońcu. Kolonie z królową, z jedną królową w kolonii. Gniazdo Qbik Wild o chropowatych sklepieniach, zwykła temperatura domowa, cukier na początku po kropelce i ad libitum od pojawienia się pierwszych replet oraz drobniutkie białko prawie codziennie. Zimowanie przez około 4 miesiące (listopad-luty) w 14-18 °C. Nie mają dużej skłonności do ucieczek: wystarczy olej mineralny.

Myrmecocystus placodops Forel, 1908 to jedna z dużych mrówek miodnych Ameryki Północnej, a dla nas najbardziej efektowna z ciemnych miodziarek. Królowa ma intensywnie czerwonopomarańczową głowę na czarnym ciele, a robotnice powtarzają ten kontrast, mając rudopomarańczową głowę. Jak wszystkie Myrmecocystus, przechowuje pokarm kolonii w repletach, robotnicach zamienionych w żywe spiżarnie, które zwisają ze sklepienia komór z odwłokiem nabrzmiałym jak winogrono.

Ale to nie jest zwykła miodziarka. Wychodzi na łowy, gdy słońce stoi wysoko, a blade miodziarki czekają pod ziemią na zapadnięcie nocy; jej największe robotnice mają niemal okrągłą głowę, cechę, która przez dziesięciolecia myliła taksonomów; a gniazda kopie głębsze niż wysokość dwóch osób stojących jedna na drugiej. W tym poradniku oddzielamy to, co o niej opublikowano, czyli niewiele, to, co wiadomo o jej rodzaju, czyli bardzo dużo, i to, czego nauczyliśmy się, hodując ją. A larwy z naszego filmu w części o karmieniu to właśnie M. placodops.

Biologia

Od Rio Grande po pustynię Sonora

M. placodops żyje na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych i w północnym Meksyku. Według rewizji rodzaju opublikowanej przez Roya R. Snellinga w 1976 roku jej zasięg rozciąga się od doliny Rio Grande i sąsiednich nizin Teksasu i Meksyku na zachód, aż po Sonorę i Arizonę, a szczególnie liczna jest w samej dolinie Rio Grande i na równinach zachodniego Teksasu. Dane z baz bioróżnorodności lokalizują ją głównie w Arizonie, Teksasie i Nowym Meksyku, z nielicznymi stwierdzeniami w Kalifornii, a w Meksyku w stanach Chihuahua, Sonora, Coahuila, Nuevo León i Tamaulipas. Są też stwierdzenia z Utah, poza zasięgiem podawanym przez Snellinga, które prawdopodobnie wynikają z błędnego oznaczenia.

Jej krajobraz jest otwarty, suchy i słoneczny, i zmienia się w zależności od stanu:

  • Teksas: od prerii z Spartina na południu po sawannę z prozopisem; większość stwierdzeń pochodzi z pastwisk z zaroślami Leucophyllum oraz z sawann z prozopisem i akacją. W Panhandle, na północy stanu, żyje na pastwiskach z trawą grama i trawą bizonią.
  • Nowy Meksyk: zarośla krzewu kreozotowego i Flourensia.
  • Arizona: zarośla krzewu kreozotowego i Ambrosia.

Gniazduje na otwartych terenach, w glebach mineralnych, często kamienistych lub pokrytych żwirem. I ma pewną osobliwość w swojej grupie gatunków, grupie M. melliger: jej krewniaczki zwykle żyją na niskich i średnich wysokościach pustynnych pasm górskich, ale w Teksasie M. placodops jest wyjątkiem i żyje na płaskim terenie, z dala od gór.

Endiodioctes: łowczyni w samo południe

W rewizji z 1976 roku Snelling podzielił miodziarki na trzy grupy, czyli podrodzaje. Duże, ciemne lub dwubarwne gatunki dzienne zgrupował pod nazwą Endiodioctes, co po grecku znaczy „łowca w południe”, i umieścił tam M. placodops, obok krewniaczek takich jak M. melliger, M. mendax czy M. mimicus. Nazwa pasuje jak ulał. Podczas gdy blade miodziarki, takie jak M. mexicanus, wychodzą żerować nocą, Endiodioctes robią to w świetle i upale, a Snelling opisał je jako wielkie drapieżniki drobnych stawonogów.

W przypadku M. placodops zwracano uwagę na ogromną liczbę owadów i ich fragmentów, które zbieraczki znoszą do gniazda. To bardzo aktywna łowczyni i padlinożerczyni: chwyta drobne stawonogi, zbiera martwe owady i wykorzystuje każde źródło białka, jakie znajdzie wokół gniazda, a to białko trafia głównie do larw. Ale nie żyje samym mięsem: robotnice szukają nektaru w kwiatach, spadzi owadów ssących i słodkich soków pustynnych roślin i to nimi napełniają replety.

Słowo ostrożności: podrodzajów Snellinga nie używa się już jako formalnych kategorii, bo filogeneza molekularna z 2021 roku wykazała, że nie pokrywają się one z rzeczywistym drzewem rodowym miodziarek. Dzienny tryb życia pojawił się więcej niż raz, a grupy Snellinga pozostają praktycznym sposobem łączenia gatunków według wyglądu i pory aktywności.

Silnik, który gaśnie przy 12 °C

Dlaczego jedne miodziarki wychodzą w dzień, a inne nocą? Część odpowiedzi kryje się w temperaturze. W klasycznym badaniu miodziarek z pustyni w Nowym Meksyku Kay i Whitford zmierzyli granice termiczne gatunków dziennych i nocnych, a różnica okazała się ogromna:

  • Zimno: dzienne traciły zdolność poruszania się poniżej 11,2-12 °C; nocna poruszała się aż do −0,4 °C.
  • Upał: tu wszystkie były do siebie podobne, z granicą 43-48 °C.
  • W terenie: dzienne były aktywne przy temperaturze powietrza od 13 do 46 °C i przy powierzchni gleby nagrzanej nawet do 60 °C, czyli do temperatury, w której można by usmażyć jajko; nocna – tylko od 2 do 30 °C.

U M. placodops nie zmierzono niczego podobnego, ale dzieli ona grupę, ubarwienie i porę aktywności z dziennymi gatunkami z badania. Dla hodowli to dane na wagę złota: wyjaśniają, dlaczego jej zimowanie powinno być umiarkowanie ciepłe, bo poniżej około 12 °C dzienna miodziarka prawie nieruchomieje (zob. „Zimowanie: cztery miesiące w umiarkowanym cieple”), i dlaczego docenia ciepłe miejsce w gnieździe. To mrówka stworzona do upału.

Czerwona głowa, czarne ciało: strój na słońce

W dużym uproszczeniu miodziarki dzielą się na blade i ciemne, a kolor nie jest kaprysem. Badanie z 2022 roku zmierzyło jasność ciała i oczy kilku gatunków Myrmecocystus i trzech innych rodzajów pustynnych mrówek, a wniosek mieści się w jednym zdaniu: blade, nocne gatunki mają większe oczy i szersze fasetki niż ich ciemne, dzienne krewniaczki podobnej wielkości. U badanych ciemnych miodziarek, takich jak M. mendax czy M. kennedyi, fasetki miały średnio około 14-16 mikronów, wobec około 20-22 u bladych. Przy nadmiarze światła mrówka dzienna nie potrzebuje tak czułych oczu.

M. placodops nie była objęta tym badaniem, ale nosi strój ciemnych miodziarek. W naszych koloniach królowa ma intensywnie czerwonopomarańczową głowę, a resztę ciała, mezosomę (tułów) i odwłok, czarną lub bardzo ciemnobrązową; robotnice mają głowę rudopomarańczową i czarne ciało. Snelling opisywał Endiodioctes jako dwubarwne, z rudawym przodem i czarniawym odwłokiem, a szczegółowego opisu gatunku nie udało nam się przejrzeć. Dlaczego głowa jest czerwona, a reszta czarna, nikt nie zbadał; ale w oświetlonym formikarium ten kontrast to prawdziwe widowisko.

Majory o okrągłej głowie

Najbardziej charakterystyczna cecha M. placodops dotyczy jej największych robotnic. Gatunek jest polimorficzny, z ciągłą serią rozmiarów, od małych do dużych, ale bez osobnej kasty żołnierzy. U największych robotnic głowa poszerza się tak, że staje się wyraźnie orbikularna, czyli prawie kolista w widoku z przodu. To jedna z cech, których używa klucz Snellinga do rozpoznania gatunku, i pozwala odróżnić jej majory od majorów innych pokrewnych miodziarek. Szerokość głowy robotnic wynosi od 0,8 do 2,3 mm: największa ma głowę prawie trzy razy szerszą niż najmniejsza.

Te majory o okrągłej głowie przypominają żołnierzy, ale nimi nie są: należą do tej samej stopniowej serii i zajmują się wszystkim. Uczestniczą w obronie, chwytaniu zdobyczy i transporcie pokarmu, a do tego odgrywają szczególną rolę w spiżarni. U miodziarek replety powstają głównie z największych robotnic, a jeśli usunie się replety z kolonii, ich miejsce zajmują kolejne pod względem wielkości robotnice (zob. „Żywe spiżarnie zawieszone u sklepienia”). W kolonii M. placodops to więc właśnie majory o okrągłej głowie są najlepszymi kandydatkami na replety.

W domu trzeba uzbroić się w cierpliwość, żeby je zobaczyć: pierwsze pokolenia to małe robotnice, a duże pojawiają się w miarę wzrostu kolonii.

Orbiceps: głowa, która zmyliła taksonomów

Naukowa historia M. placodops to niemal powieść. Szwajcar Auguste Forel opisał ją w 1908 roku na podstawie jednej robotnicy, której etykieta głosiła po prostu „Meksyk”. W tym samym roku Amerykanin William M. Wheeler opisał formę nazwaną orbiceps, z Bull Creek koło Austin (Teksas), ze względu na robotnice o orbikularnej głowie i dlatego, że nie znalazł u niej replet. I wtedy zaczął się taniec nazw:

  • W 1954 roku orbiceps uznano za synonim M. melliger.
  • W 1969 roku Snelling przeniósł ją do M. placodops.
  • A w rewizji z 1976 roku przeniósł ją do M. mendax, gdzie pozostaje do dziś.

To zamieszanie ma swoje wyjaśnienie. Robotnice tych gatunków są do siebie bardzo podobne, a według Snellinga królowych i samców M. mendax, M. melliger i M. placodops najwyraźniej nie da się rozróżnić. Ponadto bywa mylona z M. intonsus, inną miodziarką z majorami o bardzo orbikularnej głowie, oraz z M. koso. Są nawet stwierdzenia z Kalifornii opublikowane jako M. placodops, które dziś przypisuje się innemu gatunkowi, M. semirufus.

A historia jeszcze się nie skończyła. W 2026 roku badanie genetyczne kompleksu M. mendax, obejmujące 140 okazów i ponad 2500 regionów genomu, wykryło kryptyczną linię o morfologii M. placodops: możliwe, że pod tą nazwą kryje się więcej gatunków, niż sądzimy. To preprint, jeszcze bez recenzji innych naukowców, ale płynie z niego jasna lekcja: starych danych o „orbiceps” czy o „melliger o okrągłej głowie” nie można bez zastrzeżeń przypisywać M. placodops. Zaraz zobaczysz to na przykładzie gniazda z Tucson.

Żywe spiżarnie zawieszone u sklepienia

Jak wszystkie miodziarki, M. placodops wytwarza replety: robotnice, które gromadzą duże ilości płynu w wolu społecznym, poszerzonej części przewodu pokarmowego, w której mrówki przechowują pokarm przeznaczony do dzielenia się, aż ich odwłok zmienia się w półprzezroczystą kulę.

Replety spędzają życie zawieszone u sklepienia i na ścianach głębokich komór. Gdy nektaru i innych pożywnych płynów jest pod dostatkiem, zbieraczki napełniają je przez trofalaksję, czyli wymianę pokarmu z ust do ust. W okresach niedoboru proces się odwraca i replety stopniowo oddają zapasy reszcie kolonii. To wspólna spiżarnia złożona z żywych osobników: nie tylko przechowują pokarm, ale rozdzielają go dokładnie wtedy, gdy potrzebuje go inna robotnica, larwa albo królowa. I nie umierają po opróżnieniu: pusta repleta robi się wiotka, z wciąż rozciągniętym wolem, i może napełnić się ponownie.

Replety nie rodzą się przeznaczone do tej funkcji. Niektóre robotnice, zwykle duże i często młode, choć nie jest to konieczne, zaczynają dostawać pokarm od towarzyszek, aż ich odwłok się rozciągnie. Gdy są już całkiem pełne, ledwo mogą się ruszać i nie wychodzą już do pracy na zewnątrz.

A co przechowują? Głównie nektar i spadź, dlatego płyn może być przezroczysty, żółty, pomarańczowy, rudawy lub brązowy, zależnie od źródła pokarmu, a w jednej kolonii mogą współistnieć replety w bardzo różnych kolorach. U badanych miodziarek zdarzają się jednak niespodzianki: nieliczne jasne replety, bogate w wodę, które działają jak manierki, i inne, mleczne, z białkami i tłuszczami ze zdobyczy. U łowczyni takiej jak M. placodops byłoby to logiczne, choć nikt tego nie przeanalizował.

Mrówka miodna (Anthouse)

Replety M. mimicus, dziennej krewniaczki M. placodops, zawieszone u sklepienia gniazda (film Anthouse).

Kuzynka Lasius, sąsiadka z pustyni

Myrmecocystus to mrówki występujące wyłącznie w Ameryce Północnej: żyją na pustyniach i półpustyniach południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych i północnego Meksyku. Należą do podrodziny Formicinae, a ich najbliższym krewnym jest Lasius, rodzaj czarnych mrówek z europejskich ogrodów. Filogeneza molekularna z 2021 roku umieściła rozdzielenie obu linii na początku miocenu, a różnicowanie się współczesnych miodziarek około 14 milionów lat temu, równocześnie z powstawaniem pustyń Ameryki Północnej. Spośród 29 opisanych gatunków replety znane są u 20, a M. placodops jest jednym z nich.

Ciekawe jest to, że żywą spiżarnię wynaleziono kilka razy. W Australii Camponotus inflatus i Melophorus bagoti także mają replety, choć nie są bliskimi krewnymi Myrmecocystus: to konwergencja ewolucyjna, to samo rozwiązanie pozwalające zachować obfitość kilku tygodni i przetrwać miesiące suszy. Miód C. inflatus, który australijscy Aborygeni zbierają jako przysmak, ma nawet własne działanie przeciwdrobnoustrojowe, inne niż miód pszczeli. Miodu M. placodops nikt nie przeanalizował.

Gniazdo głębsze niż wysokość dwóch osób

Aby chronić replety, M. placodops kopie w dół, i to bardzo głęboko. Najpewniejsze dane są stare: w 1929 roku przyrodnik Parks znalazł w żwirowni koło San Antonio (Teksas) gniazdo, które sięgało ponad 12 stóp, czyli około 3,7 m, z repletami przechowywanymi w warstwie miękkiego piasku. To wysokość dwóch dorosłych osób stojących jedna na drugiej.

Podobnie jak u innych rozkopanych miodziarek, pierwsze korytarze przechodzą przez żwir lub zbitą glebę powierzchniową; niżej, gdzie ziemia jest bardziej miękka i stabilna, robotnice budują niskie i szerokie komory o chropowatym sklepieniu, z którego zwisają replety. To miasto budowane w dół: robotnice pracują blisko powierzchni, a najcenniejsze zapasy trafiają do głębokich magazynów, o temperaturze i wilgotności znacznie stabilniejszej niż na zewnątrz. Na pustyni, gdzie powierzchnia gleby latem może przekraczać 60 °C, a w zimowe noce mocno się wychładza, te metry ziemi są najlepszą możliwą izolacją. Snelling zresztą nigdy nie znalazł replet powyżej poziomu, na którym gleba zachowuje stałą wilgotność.

Takiej głębokości nie da się odtworzyć w formikarium, ale jej logikę – tak: przestronne i niskie komory, chropowate sklepienia, których można się uchwycić, i stabilna strefa dla replet, bez bezpośredniego ciepła i bez kondensacji (zob. „Urządzenie gniazda: chropowate sklepienia i gradient”).

Gniazdo z Tucson: placodops czy melliger?

Istnieje jeszcze słynniejsze gniazdo. Creighton i Crandall opublikowali w 1954 roku opis rozkopania gniazda miodziarki koło Tucson (Arizona), które sięgało ponad 16 stóp, czyli około 4,9 m, z ponad 1500 repletami i kilkuset robotnicami. Wykopaliska były tak trudne, że, jak opowiada myrmekolog John Conway, trzeba było wynająć zawodowych grabarzy. Nasz dawny poradnik przypisywał je M. placodops, podobnie jak niektóre współczesne źródła.

Jest jednak problem. Oryginalny artykuł nosi tytuł „Nowe dane o zwyczajach Myrmecocystus melliger”, a Conway w przeglądzie z 1986 roku cytuje go jako gniazdo M. melliger. Przypisanie go M. placodops to późniejsza reinterpretacja, oparta na tym, że tamta kolonia miała robotnice o orbikularnej głowie, cechę dawnej orbiceps, oraz wiele replet. Wiedząc już o zamieszaniu taksonomicznym, zrozumiesz, dlaczego wolimy mówić o tym ostrożnie: to gniazdo miodziarki z grupy M. melliger, która być może była M. placodops. Dobrze udokumentowane dla tego gatunku jest natomiast gniazdo z Teksasu głębokie na ponad 3,7 m.

Jedna królowa i wiele do odkrycia

Nie ma żadnego opublikowanego badania o zakładaniu kolonii ani o liczbie królowych u M. placodops. Wiemy natomiast, co widzimy w Antomas: jej kolonie mają jedną królową i tak je traktujemy. W rodzaju są gatunki, które zakładają kolonie grupowo, i inne, które w niektórych populacjach mają kolonie z kilkoma królowymi, ale M. placodops jest z naszego doświadczenia monoginiczna. Dlatego nigdy nie należy łączyć królowych pochodzących z różnych lotów, miejsc lub kolonii.

Nie ma też badań o tym, jak jej kolonie odnoszą się do siebie nawzajem. Jej krewniaczka M. mimicus słynie z rytualnych turniejów, ale o M. placodops nie opublikowano niczego podobnego: ani kradzieży czerwiu, ani danych o jej agresywności, więc nie będziemy jej tego przypisywać. Wiadomo, gdzie żyje, jak wygląda i że kopie niezwykle głębokie gniazda; prawie cała reszta czeka na zbadanie i dlatego obserwacje osób, które ją hodują, są tak cenne.

Wielkość i morfologia

M. placodops to jedna z dużych mrówek miodnych Ameryki Północnej: krępa, polimorficzna, z robotnicami wszystkich rozmiarów w ciągłej serii, bez kasty żołnierzy i z majorami o orbikularnej głowie. Jako przedstawicielka podrodziny Formicinae nie ma żądła.

  • Ubarwienie w naszych koloniach. Królowa z czerwonopomarańczową głową oraz czarnymi lub bardzo ciemnobrązowymi mezosomą i odwłokiem. Robotnice z rudopomarańczową głową i czarnym ciałem. Nogi i czułki mogą być brązowe, ciemnoczerwone lub prawie czarne.
  • Ubarwienie według literatury. Snelling opisuje Endiodioctes jako dwubarwne, z rudawym przodem i czarniawym odwłokiem. Nie udało nam się przejrzeć jego szczegółowego opisu gatunku.
  • Głowa. U majorów bardzo szeroka i zaokrąglona, prawie kolista w widoku z przodu. Szerokość głowy robotnic: 0,8-2,3 mm.
  • Owłosienie. Krótkie: długie włoski na przedpleczu, czyli przedniej części tułowia, mierzą mniej więcej połowę średnicy oka.
  • Oczy. Ciemne, dzienne miodziarki mają mniejsze oczy i fasetki niż blade i nocne; u M. placodops ich nie zmierzono.
  • Replety. Ciało zachowuje rozmiar dużej robotnicy, ale pełny odwłok jest znacznie szerszy niż reszta ciała.
  • Królowa i samiec. Według Snellinga praktycznie nie do odróżnienia od królowych i samców M. mendax i M. melliger.
  • Obrona. Bez żądła: gryzie i uwalnia kwas mrówkowy z końca odwłoka.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: szerokość głowy 0,8-2,3 mm (klucz Snellinga)
  • Długość całkowita robotnic i królowej: brak dostępnych pomiarów naukowych
  • Orientacyjnie, bez źródła naukowego: około 6-11 mm robotnice i 14-16 mm królowa
  • Replety: ciało dużej robotnicy, z odwłokiem znacznie szerszym, gdy jest pełny

Pełne wymiary gatunku znajdują się w rewizji Snellinga z 1976 roku, do której nie udało nam się dotrzeć. Krążące długości, które podawał nasz dawny poradnik, nie mają naukowego potwierdzenia i są ze sobą sprzeczne, więc podajemy je tylko orientacyjnie.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

W Antomas uważamy ją za gatunek dla doświadczonych hodowców. Nie dlatego, że jest kapryśna, jeśli chodzi o temperaturę czy wilgotność, lecz z czterech powodów:

  • Powolny i delikatny start. Z naszego doświadczenia kolonii M. placodops nie można uznać za ustabilizowaną, dopóki nie przekroczy setki robotnic, a to zwykle trwa około dwóch lat.
  • Cukier się dawkuje. Na początku po kropelce, żeby królowa nie zamieniła się w repletę; później stale dostępny (zob. „Słodka śmierć”).
  • Drobniutkie białko prawie codziennie. Małe kolonie potrzebują przesadnie małej zdobyczy, w miarę możliwości codziennie.
  • Replety są delikatne. Upadek albo gwałtowna przeprowadzka mogą spowodować u nich nieodwracalne obrażenia.

Czy warto? Ogromnie. To miodziarka dzienna: zobaczysz, jak poluje w pełnym świetle. Jej królowa o czerwonej głowie jest przepiękna, majory o okrągłej głowie przyciągają wzrok, a dnia, w którym u sklepienia zawiśnie pierwsza repleta, się nie zapomina.

Zalecane parametry

  • Temperatura: w Antomas trzymamy je praktycznie w zwykłej temperaturze domowej. Dla porównania: hodowcy, którym udaje się hodować Myrmecocystus, utrzymują je w 24-31 °C, najlepiej około 29 °C.
  • Ciepłe miejsce: jak przystało na „łowczynię w samo południe”, docenia cieplejszą strefę, około 28-30 °C, na jednym końcu gniazda w sezonie aktywności. Nigdy pod repletami.
  • Noc: temperatura może spaść o kilka stopni, jak na jej pustyni.
  • Wilgotność: umiarkowana i punktowa, w strefie czerwiu; reszta gniazda bardziej sucha.
  • Komory replet: stabilne, wentylowane i bez kondensacji; ani przemoczone, ani przesuszone.
  • Arena: sucha, dobrze wentylowana i oświetlona.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Zimowanie: około 4 miesięcy, od listopada do lutego, w 14-18 °C (zob. „Zimowanie: cztery miesiące w umiarkowanym cieple”).

Urządzenie gniazda: chropowate sklepienia i gradient

Kolonia potrzebuje w gnieździe wyraźnego gradientu. Jaja i larwy muszą mieć strefę nawilżoną, a replety potrzebują stabilnych powierzchni bez kondensacji. Nie ogrzewaj całego formikarium równomiernie: kolonia musi mieć możliwość odsunięcia czerwiu od ciepłego miejsca, gdy tego potrzebuje, a replety, które źle znoszą ciepło, powinny znajdować się w stabilnej, umiarkowanie ciepłej części.

  • Komory poziome lub prawie poziome, niskie i szerokie, o wysokości co najmniej 2-3 cm, żeby repleta mogła zwisać, mając pod sobą wolną przestrzeń.
  • Chropowate sklepienia i ściany. Replety spędzają życie zawieszone na nogach: na gładkiej, mokrej lub pokrytej kondensacją powierzchni mogą się puścić i spaść.
  • Luźne, ziemiste podłoże w strefach z ziemią, które dodatkowo sprzyja temu, by larwy dobrze przędły kokony.
  • Sztuczka z laboratorium: myrmekolog Bert Hölldobler przyklejał drewniane patyczki do sklepienia probówek swoich miodziarek, żeby pierwsze replety miały się na czym zawiesić.

Od czasu do czasu sprawdzaj powierzchnie, których trzymają się replety: jeśli widzisz kondensację na sklepieniu komory z repletami, przewietrz ją lub zmniejsz wilgotność w tej strefie.

Polecane formikaria

Formikaria pionowe nie są polecane dla małych kolonii: lepiej sprawdzają się, gdy kolonia ma już wiele replet i wystarczająco liczną populację, żeby dobrze je zająć. Na początek w Antomas polecamy Qbik Wild One P 1C od Anthouse. Jego komory są na tyle wysokie, że pierwsze replety mogą zawisnąć u sklepienia i na ścianach bez konieczności przedwczesnego przenoszenia kolonii, a pozioma powierzchnia jest wygodna dla królowej, czerwiu i robotnic i pozwala Ci obserwować pojawianie się pierwszych replet:

Dla dużych kolonii – Qbik Wild Nona Diafano. Bez zaprojektowanych z góry komór pozwala kolonii wykopać i zorganizować własną sieć korytarzy. Pomijając ogromną różnicę głębokości, dość dobrze odtwarza zasadę naturalnych gniazd M. placodops: masę ziemi, w której mrówki same wybierają, gdzie zbudować niskie i szerokie komory. Użyj zwartego podłoża, które utrzyma stabilne sklepienia, i nawilżaj je punktowo, nie mocząc stref, w których zwisają replety. To rozwiązanie dla dojrzałych kolonii: w małej kolonii utrudniłoby kontrolę nad królową, pokarmem i powstawaniem pierwszych replet.

Polecamy też formikaria hybrydowe z tej serii, takie jak Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, dobrą opcję na dalszy wzrost kolonii:

Powiększaj gniazdo stopniowo: nie podłączaj dużo większego formikarium, dopóki kolonia naprawdę nie zajmie modułu początkowego.

Twoja kolonia: królowa i robotnice z czerwiem

W Antomas sprzedajemy M. placodops jako „Królowa i 5-15 robotnic z czerwiem”: królową, która ma już za sobą zakładanie kolonii, z 5-15 robotnicami i czerwiem. To najbezpieczniejszy sposób, by zacząć przygodę z miodziarką, bo najdelikatniejszy etap jest już za nią.

Jak dochodzi do tego w naturze? O M. placodops nic nie opublikowano, ale u badanych miodziarek zakładanie kolonii jest klaustralne: po locie godowym królowa zrzuca skrzydła, zamyka się w małej komorze i wychowuje pierwsze robotnice z zapasów własnego ciała, nie wychodząc po pokarm. Pierwsze robotnice wykluwają się po około dwóch miesiącach, jest ich niewiele i są małe, a żadna z tego pierwszego rzutu nie zamienia się w repletę. Twoja kolonia przyjeżdża więc z tym pierwszym krokiem już za sobą.

To, co następuje potem, wymaga cierpliwości:

  • Przez pierwsze miesiące kolonia rośnie powoli i skokami. To normalne, że po tygodniach z dużą ilością czerwiu przychodzą przestoje.
  • Pierwsze replety pojawiają się zwykle w drugim lub trzecim pokoleniu robotnic, gdy jest ich kilkadziesiąt i wykluwają się już duże robotnice. To moment, by zmienić sposób podawania cukru (zob. „Słodka śmierć”).
  • Stabilność przychodzi, z naszego doświadczenia, po przekroczeniu setki robotnic, zwykle po około dwóch latach.

Po otrzymaniu kolonii pozwól jej odpocząć kilka godzin w spokojnym miejscu, ze strefą czerwiu w ciemności, sprawdź, czy ma wodę, i nie przenoś jej do innego pojemnika zaraz po przyjeździe.

Słodka śmierć

To najczęstszy błąd przy miodziarkach i w Antomas widzieliśmy go na własne oczy. Jeśli mała kolonia, jeszcze bez replet, dostaje dużo cukru, sama królowa może napełniać wole, aż jej odwłok się rozciągnie i zamieni się ona w coś w rodzaju replety. Taka królowa ogranicza lub wstrzymuje składanie jaj, kolonia przestaje rosnąć, a w najgorszym razie zakładanie kolonii kończy się porażką. Nie znaleźliśmy żadnego badania na temat tego zjawiska: to doświadczenie hodowlane, nasze i innych hodowców. Nasza interpretacja jest prosta: w maleńkiej kolonii nie ma jeszcze replet, które przechowałyby nadwyżkę, więc spiżarnią staje się królowa.

Słodka śmierć mrówek (Anthouse)

Gdy cukru jest za dużo: królowe miodziarek, które podczas zakładania kolonii puchną jak replety (film Anthouse).

Dlatego u M. placodops cukier podaje się w dwóch fazach:

  • Do pojawienia się pierwszych replet: słodkie płyny po kropelce. Kilka kropli, które robotnice szybko zjedzą, bez zostawiania zapasów w zasięgu królowej.
  • Od wyklucia się pierwszych replet: cukier ad libitum, stale dostępny. Od tej chwili nie może go nigdy zabraknąć: bez obfitości cukru nie ma czym napełniać replet i kolonia traci swoją spiżarnię.

Karmienie

Cukier: w poidełku i urozmaicony. Oprócz przestrzegania dwóch faz, które właśnie opisaliśmy, urozmaicaj cukry. W Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu; możesz też dodać do nektaru trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie, która pleśnieje i szybko psuje płyn. Sprawdzi się tradycyjne lub domowe poidełko, w którym kropla jest „rozłożona” i łatwo dostępna; wymieniaj płyn, zanim zacznie fermentować. W fazie podawania po kropelce zostaw kroplę na czystej powierzchni i usuwaj to, co zostanie.

Białko: na początku drobniutkie i prawie codziennie. M. placodops to świetna łowczyni, ale młoda kolonia ma małe robotnice i larwy do wykarmienia, a zdobycz musi być przesadnie mała: muszki owocowe (Drosophila), termofilki (Thermobia), termity i mikroświerszcze, w miarę możliwości codziennie, uśmiercone lub pokrojone. Gdy kolonia rośnie, przyjmuje większą zdobycz i można jej dawać więcej, ale rzadziej, nie codziennie. Dojrzała kolonia może też dostawać żywą zdobycz odpowiedniej wielkości: patrzenie, jak poluje w pełnym świetle, to jedna z przyjemności hodowania dziennej miodziarki.

Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby mrówki nie jadły ciągle tego samego. I nie bój się podawać białka: w Antomas uważamy, że przy codziennej pielęgnacji i usuwaniu resztek lepiej przekarmiać, bo kolonia rozumie, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie dasz rady często sprzątać, lepiej nie przesadzać: nadmiar pokarmu gnije i sprowadza pleśń i roztocza. Pamiętaj też, że replety przechowują płyny, ale nie zastępują białka, którego larwy potrzebują do wzrostu.

Larwy, które widzisz na tym filmie z naszego kanału, to M. placodops wyhodowane w Antomas:

Pokarm małych mrówek (Antomas)

Larwy M. placodops podczas jedzenia w jednej z naszych kolonii (kanał Antomas).

Sztuczka dla gatunku dziennego: podawaj białko rano, gdy kolonia jest w pełni aktywna, a resztki usuwaj pod koniec dnia.

Woda: zawsze, w probówce z wodą i watą na arenie, nawet jeśli mrówki mają do dyspozycji nektar.

Przeprowadzka przez przesypanie

W Antomas przeprowadzki robimy przez przesypanie: otwieramy probówkę lub pojemnik na arenie, przy wejściu do nowego gniazda, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderom miękkim pędzelkiem. Robotnice zbierają czerw i w krótkim czasie wchodzą do gniazda, zwłaszcza jeśli strefa gniazda jest zaciemniona.

W przypadku M. placodops warto przeprowadzić najważniejszą przeprowadzkę, zanim pojawią się replety, bo pojawienie się pierwszych replet oznacza moment, w którym kolonia potrzebuje już docelowego gniazda. Jeśli musisz przenieść kolonię z repletami, rób to z jeszcze większą troską:

  • Przygotuj wszystko wcześniej: zmontowane gniazdo, nałożoną barierę z oleju i podłączoną probówkę z wodą.
  • Pracuj nad tacą, na wypadek gdyby któraś robotnica wspięła się po probówce lub po narzędziach.
  • Wysypuj z bardzo małej wysokości i na miękką powierzchnię, bez potrząsania: repleta, która gwałtownie spadnie, może pęknąć. Te, które się nie ruszają, podsuń do wejścia miękkim pędzelkiem.

Zimowanie: cztery miesiące w umiarkowanym cieple

M. placodops żyje w regionach o stosunkowo łagodnych zimach, a jej głębokie gniazda łagodzą zmiany zachodzące na powierzchni. W Antomas zimujemy ją nieco krócej niż nasze rodzime gatunki: około 4 miesięcy, od listopada do lutego.

W jakiej temperaturze? Zalecamy 14-18 °C i tu do gry wchodzi jej fizjologia. Dzienne miodziarki praktycznie nieruchomieją poniżej około 12 °C, podczas gdy blade i nocne, takie jak M. mexicanus czy M. christineae, poruszają się jeszcze w pobliżu 0 °C i znoszą chłodniejszą zimę (zob. „Silnik, który gaśnie przy 12 °C”). Dla ciemnej miodziarki zimne zimowanie to nie odpoczynek, lecz paraliż.

  • Obniżaj i podnoś temperaturę stopniowo, przez tydzień lub dwa.
  • Woda zawsze dostępna.
  • Trochę cukru, jeśli robotnice pozostają aktywne, ale bez ciągłego dopełniania replet.
  • Mało białka albo wcale, dopóki nie ma rozwijających się larw.
  • Bardzo młode kolonie bez replet: lepiej w górnej części zakresu, około 18 °C.

Podczas zimowania zmniejszy się składanie jaj, rozwój czerwiu i aktywność poza gniazdem. Po jego zakończeniu wróć do białka, gdy tylko zobaczysz ruch i nowy czerw.

Zachowanie w niewoli

Dyskretna za młodu, bardzo aktywna później. Młode kolonie potrafią długo pozostawać niemal ukryte, ale M. placodops staje się bardzo aktywna w miarę wzrostu populacji.

W dzień, na widoku. W przeciwieństwie do wielu nocnych miodziarek zobaczysz, jak żeruje w ciągu dnia. Robotnice szybko przemierzają arenę i natychmiast reagują na mały owad. To wdzięczny gatunek do obserwacji: nie trzeba czekać do nocy.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. Wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować je delikatnie, ingerując i stresując je jak najmniej. Przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Sygnały alarmowe:

  • Królowa z rozdętym odwłokiem, która nie składa jaj, w kolonii bez replet: za dużo cukru.
  • Czerw, który przestaje się rozwijać poza okresem zimowania: za mało białka albo zdobycz jest za duża dla robotnic.
  • Replety na dnie komór: sklepienie zbyt gładkie lub z kondensacją.
  • Pleśń lub nagromadzone resztki: trzeba częściej sprzątać i nie podawać tyle pokarmu naraz.

Ucieczki i bariery

To nie są mrówki bardzo skłonne do ucieczek i z naszego doświadczenia wystarczy olej mineralny:

  • Cienki, ciągły pas oleju mineralnego w górnej części ścian areny. Odnawiaj go, gdy zbierze się na nim kurz lub resztki.
  • Dobrze dopasowana pokrywa i połączenia bez szczelin.
  • Nic, co mogłoby posłużyć jako most do bariery, na przykład gałązki czy kamienie oparte o ściany.

Obsługa i bezpieczeństwo

M. placodops nie ma żądła. Robotnice mogą ugryźć i uwolnić kwas mrówkowy, gdy zostaną uwięzione albo gdy gniazdo zostanie bezpośrednio naruszone, ale jeśli pracujesz spokojnie, nie stanowi to żadnego problemu. Planuj każdą interwencję i wykonuj ją za pomocą probówek, pomocniczych pojemników i narzędzi entomologicznych, nigdy rękami. Nie łącz królowych ani różnych kolonii i nie trzymaj ich z innymi gatunkami. To gatunek egzotyczny: w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Zasypywać cukrem małą kolonię bez replet: królowa może zamienić się w repletę.
  • Dopuszczać do braku cukru, gdy są już replety.
  • Podawać słodkie płyny na wacie.
  • Podawać dużą zdobycz młodej kolonii albo pomijać na początku dni z białkiem.
  • Ogrzewać całe gniazdo równomiernie albo umieszczać źródło ciepła obok replet.
  • Robić jej zimne zimowanie, poniżej około 12 °C.
  • Zostawiać gładkie, mokre lub pokryte kondensacją ściany tam, gdzie zwisają replety.
  • Przenosić małą kolonię do gniazda pionowego lub zbyt dużego.
  • Potrząsać probówką podczas przesypywania kolonii z repletami.
  • Łączyć królowe lub różne kolonie.

Źródła naukowe

Ten poradnik opiera się na literaturze naukowej o Myrmecocystus placodops i jej rodzaju (w tym Snelling 1976, Parks 1929 oraz Creighton i Crandall 1954, bez DOI), na danych o rozmieszczeniu oraz na doświadczeniu Antomas i innych hodowców. Główne źródła:

  1. Kronauer, D. J. C., Hölldobler, B. & Gadau, J. (2004). Phylogenetics of the New World honey ants (genus Myrmecocystus) estimated from mitochondrial DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution 32: 416–421. doi:10.1016/j.ympev.2004.03.011
  2. van Elst, T., Eriksson, T. H., Gadau, J., Johnson, R. A., Rabeling, C., Taylor, J. E. & Borowiec, M. L. (2021). Comprehensive phylogeny of Myrmecocystus honey ants highlights cryptic diversity and infers evolution during aridification of the American Southwest. Molecular Phylogenetics and Evolution 155: 107036. doi:10.1016/j.ympev.2020.107036
  3. Wolf, M. et al. (2026). Understanding cryptic diversity within the honeypot ant species complex of Myrmecocystus mendax. bioRxiv (preprint). doi:10.64898/2026.04.20.719579
  4. Kay, C. A. R. & Whitford, W. G. (1978). Critical thermal limits of desert honey ants: possible ecological implications. Physiological Zoology 51: 206–213. doi:10.1086/physzool.51.2.30157867
  5. Johnson, R. A. & Rutowski, R. L. (2022). Color, activity period, and eye structure in four lineages of ants: Pale, nocturnal species have evolved larger eyes and larger facets than their dark, diurnal congeners. PLOS ONE 17: e0257779. doi:10.1371/journal.pone.0257779
  6. Conway, J. R. (1986). The biology of honey ants. The American Biology Teacher 48: 335–343. doi:10.2307/4448321
  7. Conway, J. R. (1994). Honey ants. American Entomologist 40: 229–234. doi:10.1093/ae/40.4.229
  8. Conway, J. R. (1977). Analysis of clear and dark amber repletes of the honey ant, Myrmecocystus mexicanus hortideorum. Annals of the Entomological Society of America 70: 367–369. doi:10.1093/aesa/70.3.367
  9. Burgett, D. M. & Young, R. G. (1974). Lipid storage by honey ant repletes. Annals of the Entomological Society of America 67: 743–744. doi:10.1093/aesa/67.5.743
  10. Dong, A. Z., Cokcetin, N., Carter, D. A. & Fernandes, K. E. (2023). Unique antimicrobial activity in honey from the Australian honeypot ant (Camponotus inflatus). PeerJ 11: e15645. doi:10.7717/peerj.15645
Poziom trudności
Doświadczony
4 Opinie

Very good service
I was astonished to see my colony delivered in under 3 days, and they were in perfect thermal conditions when i unboxed them, they weren’t stressed, and the queen was calm, truly amazing service.
By Leonardo on 2026-11-07

Nickel
Arrivé dans de très bonnes conditions, rapidement et très bien emballées. La reine, une dizaine d'ouvrieres et quelques oeufs. Les oeufs sont devenu énormes (nymphe je pense) en 1 semaine donc tout se passe comme il faut.
By Maxime on 2026-11-06

bardzo dobry
mrowki przyjechaly do mnie w 24 godziny od zlozenia zamowienia. Gdy dotarly mialy bardzo duzo larw, troche kokonow i 9 robotnic. teraz jest 15 robotnic, nowe kokony, troche larw i jaja. bardzo fajne mrowki, ladne ubarwienie. polecam.
By Raf on 2026-10-19

Honigtopfameisen in bester Qualität
Ich habe diese Kolonie bestellt und sie kam noch besser an, als angegeben. Reichlich Brut, viele Arbeiterinnen und ein bomben Wachstum der Kolonie! Bei Fragen ist der Geschäftsführer auch immer sehr hilfsbereit gewesen. 10/10 Empfehlung !
By Nick on 2026-09-20
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również: