Plagiolepis pygmaea: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Plagiolepis pygmaea: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Plagiolepis pygmaea

Obecnie brak na stanie
9,99 €
Brutto

Mała jak główka szpilki, a pełna tajemnic. Plagiolepis pygmaea to jedna z najmniejszych mrówek Europy: robotnice o długości zaledwie 1,2-2,4 mm, które królują pod kamieniami basenu Morza Śródziemnego, w koloniach z wieloma królowymi rozmieszczonymi w kilku gniazdach. Jej królowe kojarzą się z krewnymi we własnym gnieździe, kolonia wychowuje nowe królowe dopiero po zimowym chłodzie, a do tego ma własne pasożyty – maleńkie królowe żyjące jej kosztem. Cały świat w formikarium wielkości dłoni, łatwy w hodowli z nektarem, małymi ofiarami i dobrą barierą przeciw ucieczkom. Kolonie z królową. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 2/5 – Początkujący

Jedna z najmniejszych mrówek Europy: robotnice o długości 1,2-2,4 mm, w naturze kolonie z wieloma królowymi i biologia, która od dziesięcioleci fascynuje naukowców – łącznie z własnymi pasożytami społecznymi. Sprzedawana jako kolonia z królową, około 300 robotnic i czerwiem. Maleńkie gipsowe formikarium (Qbik Wild One P 1C), 22-26 °C, nektar zawsze w poidełku z cienką kroplą i miękkie białko w kawałeczkach. Zimowanie (diapauza) przez 4-5 miesięcy w 5-10 °C. Najważniejszy jest rozmiar: przejdą przez każdą szczelinę. Bariera z PTFE, pokrywa bez szpar i dobrze uszczelnione połączenia.

Plagiolepis pygmaea (Latreille, 1798) to mała śródziemnomorska mrówka z podrodziny Formicinae, która dosłownie mieści się na główce szpilki. Jej robotnice mierzą od 1,2 do 2,4 mm, żyją pod kamieniami w zaroślach, lasach sosnowych i na skrajach dróg w dużej części południowej Europy i Afryki Północnej i tworzą kolonie z wieloma królowymi rozmieszczonymi w kilku gniazdach. Na Półwyspie Iberyjskim to jedna z najpospolitszych mrówek regionu śródziemnomorskiego, z ponad 600 opublikowanymi stwierdzeniami, choć przez jej rozmiar prawie nikt jej nie zauważa.

Za tym skromnym wyglądem kryje się jedna z najlepiej zbadanych mrówek Europy: to na niej Luc Passera odkrył, jak kolonia decyduje, kiedy wychować nowe królowe, a inne zespoły badały jej kojarzenie się w obrębie rodziny i jej pasożyty, P. xene i P. grassei. Nasze zalecenia w Antomas można streścić w jednym zdaniu: to mrówka łatwa w hodowli, pod warunkiem że formikarium jest dopasowane do jej skali.

Biologia

Jedna z najmniejszych mrówek Europy

Opisał ją Pierre André Latreille w 1798 roku, w swoim eseju o mrówkach Francji, pod nazwą Formica pygmaea: „mrówka pigmejska”. W 1861 roku Austriak Gustav Mayr utworzył dla niej i jej krewnych rodzaj Plagiolepis, który dziś obejmuje 67 współczesnych gatunków ze Starego Świata, wszystkie małe. Należy do podrodziny Formicinae, tej samej co Camponotus, Lasius czy Formica: nie ma żądła i broni się kwasem mrówkowym.

Jej robotnice mają 1,2-2,4 mm długości całkowitej, a królowe 3,4-4,5 mm. Dla porównania: rozmiar głowy, zmierzony u 36 iberyjskich robotnic, wynosi średnio około 0,42 mm. Robotnice są monomorficzne, wszystkie tego samego kształtu, w kolorze od ciemnobrązowego do czarniawego, z delikatnym połyskiem i drobnym, przylegającym owłosieniem. Świeżo wyklute są niemal białawe i z dnia na dzień ciemnieją.

Jej rozpoznanie nie zawsze jest łatwe, bo na półwyspie żyją też inne, podobne Plagiolepis, takie jak P. pyrenaica. Specjaliści patrzą na czułki: u P. pygmaea trzeci i czwarty segment biczyka są krótsze od piątego. Kolor niewiele pomaga: P. obscuriscapa, opisana na podstawie ciemnego ubarwienia, okazała się P. pygmaea i dziś jest jej synonimem.

Od Atlantyku po Iran, pod kamieniami

P. pygmaea ma bardzo szeroki zasięg: od Portugalii i Wysp Kanaryjskich po Iran, na północy do południowych Niemiec, a na południu do Półwyspu Arabskiego, z całą Afryką Północną i basenem Morza Śródziemnego pośrodku. Na Półwyspie Iberyjskim występuje niemal wszędzie, od Galicji i León po Kadyks, Walencję i Baleary, i wchodzi w góry: znane są kolonie powyżej 1100 m n.p.m.

To mrówka ciepłych i dobrze nasłonecznionych siedlisk. Przyrodnicy znajdują ją w śródziemnomorskich zaroślach z rozmarynem, w rzadkich lasach sosny alepskiej, na skrajach lasów dębu ostrolistnego, na pastwiskach z krzewami i na obrzeżach pól uprawnych, a nawet w parkach miejskich, takich jak wzgórze Montjuïc w samym środku Barcelony. Gniazduje niemal zawsze pod kamieniami, w glebie i płytko.

Na północnym krańcu zasięgu wygląda to inaczej: w Niemczech jest znana tylko z kilku bardzo ciepłych stanowisk na południowym zachodzie, a tamtejsza Czerwona Lista uznaje ją za „silnie zagrożoną”.

Wiele królowych, wiele gniazd: kolonia rozproszona

Kolonia P. pygmaea nie ma jednej królowej, tylko wiele. Jest poliginiczna: w badanych gniazdach liczy się zwykle od 5 do 35 zapłodnionych królowych, średnio około 17 na kolonię. Jest też polidomiczna: jedna kolonia zajmuje kilka pobliskich gniazd, między którymi przemieszczają się robotnice, czerw i królowe.

Skąd robotnice wiedzą, kto należy do rodziny? Badanie z południa Francji wykazało, że robotnice z różnych gniazd tej samej kolonii nigdy się nie atakują. Wobec robotnic z innych kolonii agresja zmienia się natomiast w zależności od pory roku, zapewne w rytmie rocznego cyklu gatunku. Sygnały, po których się rozpoznają, mają przede wszystkim podłoże genetyczne: „zapach rodziny” noszą bardziej w genach niż w środowisku gniazda.

A tym, kto naprawdę reguluje składanie jaj, są robotnice: Passera wykazał, że płodność królowych rośnie lub spada w zależności od liczby robotnic i pokarmu, jaki dostają. Przydatna wskazówka dla hodowcy: więcej dobrze odżywionych robotnic to więcej jaj.

Wesele w domu: wybrany chów wsobny

U większości mrówek królowe i samce opuszczają gniazdo podczas lotu godowego i kojarzą się z osobnikami z innych kolonii. U P. pygmaea duża część kopulacji odbywa się wewnątrz własnego gniazda lub tuż obok, a samce słabo się rozpraszają. Efekt widać w genach: badanie z użyciem markerów genetycznych w kilku populacjach wykazało bardzo wysoki stopień chowu wsobnego, ze współczynnikiem 0,265, i robotnice bliżej spokrewnione ze sobą, niż można by się spodziewać przy tak wielu królowych.

I nie wygląda to na przypadek. W 2009 roku Thurin i Aron wykazali, że robotnice wyrzucają niespokrewnione samce, a królowe wolą kojarzyć się z samcami z własnej rodziny: przy tak wielu królowych w gnieździe kojarzenie z krewnymi zapobiega rozmyciu pokrewieństwa w kolonii. Królowe często kopulują z kilkoma samcami, ale bez wyraźnej korzyści w postaci różnorodności genetycznej: to „kojarzenie z wygody”, z samcami pod ręką.

Zakładanie kolonii bez dalekich wypraw

Wiele europejskich mrówek zakłada kolonię w pojedynkę: królowa zamyka się i żyje z własnych zapasów. P. pygmaea nie: zakładanie kolonii jest u niej zależne, a kolonie mnożą się przez pączkowanie – świeżo zapłodnione królowe opuszczają kolonię macierzystą razem z robotnicami i osiedlają się w pobliżu. Dlatego jej gniazda tworzą spokrewnione skupiska, a jej pasożyty występują skupione w określonych miejscach.

U takich gatunków królowe osiągają maksymalną płodność kilka tygodni po kopulacji, znacznie wcześniej niż te, które zakładają kolonie samodzielnie, choć żyją krócej. Dlatego w Antomas sprzedajemy ją jako kolonię z robotnicami i czerwiem: królowa P. pygmaea bez robotnic nie jest stworzona do zakładania kolonii.

Królowa rozpoznawana dotykiem

To najsłynniejszy eksperyment z tą mrówką. Luc Passera zbadał w terenie około 500 kolonii między kwietniem a czerwcem, czyli w okresie, gdy powstają larwy królowych, i nigdy nie znalazł w jednym gnieździe płodnych królowych i larw królowych naraz. W laboratorium to potwierdził: obecność płodnej królowej w 100% uniemożliwia kolonii wychowanie nowych królowych. Wystarczy jedna królowa, by utrzymać to hamowanie w kolonii liczącej 1800-2000 robotnic. Gdy królowę zabierano na mniej niż 2 dni, nic się nie działo; gdy brakowało jej przez 6 dni lub dłużej, kolonia zaczynała wychowywać królowe.

Najbardziej oczywistym wyjaśnieniem był feromon. Passera testował ekstrakty z królowych, martwe królowe, powietrze o „zapachu królowej” przez kratki i królową zamkniętą w pipecie na oczach robotnic: nic nie zadziałało. Natomiast królowe wysterylizowane promieniowaniem, które już nie składały jaj, nadal hamowały, a dziewicze królowe – nie. Wniosek był taki, że sygnałem jest efekt grupowy z komponentem dotykowym: robotnice muszą dotykać żywej, poruszającej się, zapłodnionej królowej. To wniosek swojej epoki, ale eksperyment pozostaje klasyką.

Bez zimy nie ma królowych

Passera odkrył coś jeszcze: zima jest niezbędna do wychowania królowych. Królowymi mogą zostać tylko larwy trzeciego stadium, które przezimowały, większe niż 0,73 mm. Larwy tego samego stadium wychowane latem albo zimą, ale bez chłodu, dają wyłącznie robotnice. Robotnice też potrzebują odpoczynku: tylko te, które dopiero co wyszły z zimowania (diapauzy), potrafią dobrze wykarmić larwy płciowe. Te, które wyszły z niego 3 lub 4 miesiące wcześniej, już nie dają rady, a te świeżo wybudzone radzą sobie co najwyżej przez dwie kolejne tury. Passera nazwał to „wyczerpaniem troficznym”.

Liczy się też pokarm: gdy karmicielki głodują, niedożywione larwy stają się robotnicami. W domu nie zależy nam na nowych królowych, ale wniosek jest jasny: P. pygmaea ma bardzo wyraźny zegar sezonowy i jest stworzona do spędzania zimy w spoczynku (zob. „Zimowanie”).

Złodziejki jaj: P. xene, królowa bez robotnic

Tak mała mrówka ma pasożyty jeszcze mniejsze. Plagiolepis xene Stärcke, 1936 to pasożyt społeczny typu inkwilin: żyje wewnątrz kolonii P. pygmaea i całkowicie utraciła kastę robotnic. Wytwarza tylko królowe i samce, które robotnice gospodarza wychowują jak własne.

  • Maleńkie. Ich królowe mierzą 1,2-1,3 mm, tyle co robotnica P. pygmaea; są żółtawe i powolne, a ich samce nie mają skrzydeł.
  • Małe celowo. Ich rozmiar pozwala wykorzystać system kastowy gospodarza: ich larwy stają się królowymi przy znacznie mniejszej ilości pokarmu, nawet gdy kolonia unika wychowywania własnych królowych.
  • Zjadają jaja. Ich królowe zjadają jaja gospodarza, a spasożytowana kolonia wytwarza znacznie mniej robotnic.
  • Rzadkie, ale nie aż tak. W niektórych populacjach spasożytowanych jest 30-50% kolonii. Na Półwyspie Iberyjskim jest około 50 stwierdzeń, a w 1991 roku był to pierwszy znany pasożyt typu inkwilin z Balearów.

Kojarzą się między rodzeństwem wewnątrz gniazda, a robotnice P. pygmaea nie traktują ich jak królowych: po prostu je tolerują.

P. grassei, pasożyt w połowie drogi

Drugim iberyjskim pasożytem P. pygmaea jest P. grassei Le Masne, 1956, znacznie rzadszy: znany jest tylko z kilku miejsc na południu Francji, na północy Hiszpanii (Pontevedra i Barcelona) i na Sycylii, a na Czerwonej Liście IUCN figuruje jako gatunek narażony. Ciekawe jest to, że wciąż zachował nieliczne robotnice, żółtawe, o długości 1,7-1,9 mm, z przyoczkami i tułowiem przypominającym tułów królowej. Te robotnice są jednak bezużyteczne: bez robotnic P. pygmaea nie potrafią utrzymać przy życiu swoich królowych. Dlatego uważa się go za etap pośredni na drodze do pełnego pasożytnictwa P. xene.

Najlepszy spis spasożytowanej kolonii wykonał Passera w 1977 roku: 1500 robotnic P. pygmaea, 24 królowe i 160 robotnic P. grassei. W przeciwieństwie do P. xene jego królowe są traktowane jak królowe. W niektórych gniazdach znaleziono oba pasożyty naraz.

Pięć razy pasożyty: reguła Emery’ego

W 1909 roku włoski myrmekolog Carlo Emery zauważył, że pasożyty społeczne są zwykle bliskimi krewnymi swoich gospodarzy: to tak zwana reguła Emery’ego. Plagiolepis to jedno z najlepszych „laboratoriów” do jej sprawdzania. W Europie i Azji Środkowej zna się pięć pasożytniczych gatunków z tego rodzaju, a badanie filogenetyczne z 2021 roku wykazało, że pasożytnictwo pojawiło się co najmniej pięć razy niezależnie. Każdy pasożyt jest powiązany ze swoim najbliższym wolno żyjącym krewnym, co wskazuje na specjację sympatryczną: linię, która w koloniach własnego gatunku przestała wytwarzać robotnice.

Ta historia wciąż się pisze na Półwyspie Iberyjskim: w 2026 roku opublikowano pierwsze iberyjskie stwierdzenie trzeciego pasożyta, P. ampeloni, choć w gniazdach P. pyrenaica, a nie P. pygmaea. I uwaga dla hodowcy: jeśli kiedyś zobaczysz w swojej kolonii żółtawe mrówki wielkości robotnicy, wolniejsze od pozostałych, sfotografuj je przy dobrym świetle i napisz do nas. To byłoby prawdziwe odkrycie.

Spadź, nektar i maleńkie ofiary

Jak wiele małych mrówek z podrodziny Formicinae, P. pygmaea żywi się głównie słodkimi płynami: spadzią wydzielaną przez mszyce i inne pluskwiaki, którymi się opiekuje, oraz nektarem kwiatów. Dietę uzupełnia białkiem: małymi martwymi lub maleńkimi stawonogami, takimi jak skoczogonki, które rozbiera na części wiele robotnic naraz. Żeruje w cienkich szeregach i pozostaje niezauważona, choć jest wszędzie.

Jej bronią jest kwas mrówkowy, który wydziela przez acidoporus na końcu gastera. Jak wykazano w 2020 roku u kilku mrówek z podrodziny Formicinae, połykają go też podczas czyszczenia, by utrzymać kwaśne środowisko w wolu, „żołądku społecznym”, i hamować drobnoustroje, które dostają się z pokarmem.

Rozmiar i morfologia

Maleńka mrówka z podrodziny Formicinae, z monomorficznymi robotnicami i znacznie większymi od nich królowymi, bez żądła.

  • Robotnice. Wszystkie tego samego kształtu i niemal tej samej wielkości, od 1,2 do 2,4 mm. Głowa nieco dłuższa niż szeroka, dobrze widoczne oczy i 11-członowe czułki, w których trzeci i czwarty segment biczyka są krótsze od piątego.
  • Kolor. Od ciemnobrązowego do czarniawego, z delikatnym połyskiem; odnóża i czułki często nieco jaśniejsze. Świeżo wyklute robotnice są białawe i ciemnieją w ciągu kilku dni. Ubarwienie jest zmienne i nie służy do oznaczania gatunku.
  • Gaster. Kończy się acidoporusem, przez który wydzielają kwas mrówkowy. Gdy dobrze jedzą, gaster się powiększa, a błony między segmentami się rozciągają; w dobrze odżywionej kolonii zobaczysz wiele „pełnych” robotnic.
  • Królowa. Od 3,4 do 4,5 mm: dwa do trzech razy dłuższa od robotnicy. Masywny tułów z bliznami po skrzydłach i duży, lśniący gaster, który powiększa się w pełni składania jaj. Bardzo łatwo odróżnić ją od robotnic.
  • Samiec. Uskrzydlony, mały, z 12-członowymi czułkami.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: 1,2-2,4 mm długości całkowitej
  • Rozmiar głowy robotnic (średnia z długości i szerokości): 0,38-0,49 mm, średnio 0,42 mm (36 iberyjskich robotnic)
  • Królowe: 3,4-4,5 mm
  • Samiec: brak dostępnych nam opublikowanych pomiarów

Długości całkowite pochodzą z klasycznej pracy Kuttera (1952) o P. xene, przytoczonej w przeglądzie Garcíi, Cuesty-Segury i Espadalera (2026), który podaje też wymiary głowy iberyjskich robotnic.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 2/5 – Początkujący

P. pygmaea to wdzięczna mrówka: je wszystko, co dostanie w odpowiednim rozmiarze, nie potrzebuje dużego ciepła, dobrze znosi wahania wilgotności, jeśli ma z czego wybierać, a jej kolonia przyjeżdża już uformowana, z królową, około 300 robotnic i czerwiem. Nie ma delikatnego etapu zakładania kolonii do przejścia: od pierwszego dnia masz działającą kolonię.

Dlaczego nie 1/5? Przez rozmiar: przechodzą przez niewidoczne szczeliny (zob. „Ucieczki i bariery”), toną w dużej kropli nektaru i potrzebują maleńkiego formikarium oraz małych lub pokrojonych ofiar.

I warto: setki maleńkich robotnic i ogromna przy nich królowa w formikarium wielkości dłoni to widok zupełnie inny niż wszystko inne.

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 22-26 °C w sezonie aktywnym. To śródziemnomorska mrówka nasłonecznionych zboczy: lubi łagodne ciepło, ale więcej nie potrzebuje.
  • Arena: w temperaturze pokojowej albo nieco cieplej na jednym końcu, do około 28 °C, żeby mogły wybierać.
  • Wilgotność: gradient, z jedną częścią gniazda wilgotną i drugą bardziej suchą. Gips Qbik Wild zatrzymuje wilgoć i ją rozprowadza; wystarczy go nawodnić, gdy wilgotna strefa przeschnie.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i mocno ubitą watą na arenie.
  • Światło: ciemna strefa w gnieździe i oświetlona arena, z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie (diapauza): 4-5 miesięcy w 5-10 °C zimą (zob. „Zimowanie”).

Zalecane formikarium

W Antomas polecamy najmniejszy format z serii Qbik Wild od Anthouse, Qbik Wild One P 1C: gipsowe formikarium, które zatrzymuje wilgoć, z komorami w skali maleńkiej mrówki. Dla kolonii liczącej około 300 robotnic to idealny rozmiar: zajmą je w całości, utrzymają w czystości i będą miały miejsce, by rosnąć.

Gdy kolonia wypełni komory i zobaczysz wiele robotnic stojących bezczynnie na arenie, bo w środku brakuje miejsca, rozbuduj gniazdo o Qbik Wild Duo P 2C z tej samej serii:

Nie spiesz się: w zbyt dużym gnieździe nadmiarowe komory zamieniają się w śmietniki. Uzupełnij zestaw o małą arenę z drobnym piaskiem i płaskim kamieniem, barierę z PTFE, probówkę z wodą, poidełko z cienką kroplą i – tylko w razie potrzeby – łagodne ogrzewanie z boku, z termostatem.

Przyjazd i przeprowadzka

Po odebraniu przesyłki pozwól kolonii odpocząć kilka godzin w spokojnym miejscu, w 22-25 °C. Następnie w Antomas przenosimy ją przez wysypanie: przy zmontowanym formikarium, założonej barierze i podłączonej probówce z wodą otwieramy pojemnik na arenie, obok wejścia do gniazda, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw. Pracuj nad jasną tacką, delikatnie postukaj w pojemnik, żeby wypadły maruderki, zbierz zagubione cienkim zwilżonym pędzelkiem i zostaw gniazdo w ciemności, żeby od razu je zajęły. Każdą późniejszą zmianę formikarium przeprowadza się tak samo.

Karmienie

Słodkie płyny, zawsze dostępne. To mrówki spadzi i nektaru, a cukier jest codziennym paliwem ich robotnic. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Do nektaru możesz też dodać trochę białka.

Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie, która pleśnieje i psuje płyn. I to z cienką kroplą, bo w dużej kropli toną: poidełko z wąską szczeliną albo mała kropla „rozprowadzona” na kawałeczku folii aluminiowej, wymieniana, zanim zacznie fermentować.

Białko: im więcej, tym lepiej, ale w ich skali. To motor wzrostu: jeśli codziennie dbasz o formikarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać, bo kolonia uznaje, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przekarmiać: resztki gniją i ściągają pleśń i roztocza, a w tak małym gnieździe widać to od razu. Kilka wskazówek:

  • Małe lub pokrojone ofiary. Małe nimfy Thermobia domestica, idealne dla małych kolonii, Drosophila i kawałeczki świerszcza, karaczana lub mącznika. Najlepiej rozcięte lub pokrojone, żeby dotarły do miękkich części.
  • Skoczogonki. Są częścią ich naturalnej diety, a skoczogonki Sinella curviseta to jednocześnie żywa ofiara na ich miarę i mała ekipa sprzątająca na arenie.
  • Różnorodność. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego.
  • Resztki na zewnątrz. Usuwaj to, co zostanie, w ciągu 24 godzin.

Woda: zawsze, w probówce z mocno ubitą watą na arenie.

Kolonia, która rośnie dzięki robotnicom

W naturze mają wiele królowych; te z Antomas przyjeżdżają z jedną królową i to wystarczy: królowa o zależnym sposobie zakładania kolonii jest stworzona do tego, by składać dużo jaj i szybko, jeśli ma robotnice, które się nią opiekują. Kolonię napędza to, co odkrył Passera: liczba robotnic i pokarm, jaki dostają. Przy 300 dobrze odżywionych robotnicach kolonia z sezonu na sezon zyskuje robotnice.

  • Nie łącz królowych ani różnych kolonii. Królowe żyjące razem w naturze są spokrewnione; robotnice rozpoznają obce i mogą je zaatakować.
  • Rytm sezonowy. Wiosną i latem zobaczysz dużo czerwiu; jesienią składanie jaj słabnie. To normalne.

Zimowanie

P. pygmaea to mrówka z zegarem sezonowym, co potwierdziła nauka: zarówno jej larwy, jak i robotnice potrzebują zimowego spoczynku, by dokończyć swój cykl. W Antomas zalecamy zimowanie (diapauzę) przez 4-5 miesięcy w 5-10 °C, mniej więcej od listopada do marca. W eksperymentach Passery kolonie spędziły trzy miesiące w 12 ± 3 °C z dobrymi wynikami, więc silny chłód nie jest potrzebny: ważne, żeby spoczynek w ogóle był.

  • Obniżaj temperaturę stopniowo, przez tydzień lub dwa, i na koniec podnoś ją tak samo.
  • W czasie zimowania: woda zawsze, od czasu do czasu mała kropla nektaru i żadnego białka. Sprawdzaj wilgotność gipsu, żeby całkiem nie wysechł.
  • Na koniec, gdy tylko zobaczysz aktywność i jaja, wróć do codziennego białka i nektaru.

Ucieczki i bariery

To najważniejsza część tego poradnika. P. pygmaea wspina się po szkle i plastiku, a jej rozmiar pozwala przechodzić przez szczeliny niewidoczne gołym okiem. Przy tym gatunku w Antomas zalecamy:

  • Pas PTFE (Fluon) w górnej części ścianek areny, cienki i ciągły. Jeśli chcesz drugą linię obrony, nad nim pas oleju parafinowego. Odnawiaj je, gdy zbiorą się na nich kurz lub resztki.
  • Dobrze dopasowana pokrywa, a jeśli ma wentylację, to z bardzo drobną siateczką. Zwykłe kratki się nie sprawdzą: robotnica przejdzie przez otwór mniejszy niż pół milimetra.
  • Uszczelnione połączenia: sprawdź rurki, zatyczki i złącza między modułami. Jeśli jest luz, uszczelnij go.
  • Nic, co mogłoby posłużyć za most do bariery: ani opartych kamieni, ani gałązek.
  • Ostrożnie przy otwieraniu: otwieraj tylko tyle, ile trzeba, pracuj nad tacką i zamykaj po skończeniu. Od czasu do czasu rozejrzyj się wokół formikarium: jeśli zobaczysz robotnicę na zewnątrz, poszukaj, którędy wyszła.

Przy dobrze założonej barierze i wszystkim szczelnie dopasowanym nie sprawiają problemów. A jeśli jakaś robotnica ucieknie, zbierz ją wilgotnym pędzelkiem i odłóż na arenę.

Zachowanie i obserwacja

Aktywne i spokojne. Żerują w cienkich szeregach między gniazdem a poidełkiem, choć gdy otworzy się gniazdo, wychodzą masowo, by go bronić. Lupa jest niezbędna: przy niewielkim powiększeniu widać wymianę pokarmu z ust do ust, robotnice opiekujące się królową i gastery, które powiększają się podczas picia. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich: wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę i obserwować je delikatnie.

Sygnały alarmowe:

  • Martwe robotnice w poidełku: kropla jest za duża.
  • Czerw, który przestaje się rozwijać w pełni sezonu: brakuje białka albo podawano je w zbyt dużych kawałkach.
  • Pleśń lub roztocza w gnieździe: za dużo pokarmu albo za mało sprzątania.
  • Robotnice poza formikarium: jest szczelina; znajdź ją jak najszybciej.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie żądlą: nie mają żądła, a ich kwasu mrówkowego nie czuć na skórze. Są całkowicie nieszkodliwe dla ludzi. Zawsze obchodź się z nimi za pomocą delikatnych narzędzi, miękkiego pędzelka albo miękkiej pęsety, a nie rękami, żeby nie zgnieść żadnej robotnicy ani królowej. Nie trzymaj ich z innymi gatunkami ani obok kolonii innych mrówek. Choć to gatunek rodzimy w dużej części Europy, nigdy nie wypuszczaj kolonii wyhodowanej w domu.

Czego nie robić

  • Używać dużego formikarium dla małej kolonii: w jej skali to Qbik Wild One P 1C.
  • Zostawiać szczeliny, luźne połączenia, źle dopasowane pokrywy lub wentylację bez drobnej siateczki.
  • Podawać słodkie płyny na wacie albo w dużych kroplach, w których toną.
  • Dawać duże ofiary w całości lub zostawiać resztki dłużej niż dobę.
  • Dawać im zawsze tego samego owada.
  • Pomijać zimowanie: to mrówka z zegarem sezonowym.
  • Łączyć królowe lub różne kolonie.
  • Pozwolić, by gips w gnieździe całkiem wysechł.
  • Brać je do rąk.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Plagiolepis pygmaea, jej pasożytach społecznych i jej rodzaju oraz doświadczeń Antomas i innych hodowców. Najważniejsze źródła:

  1. García, F., Cuesta-Segura, A. D. & Espadaler, X. (2026). Notes on Iberian parasitic Plagiolepis Mayr 1861 ants, with the first Iberian records for Plagiolepis ampeloni (Faber, 1969) (Hymenoptera: Formicidae). Graellsia 82: e818. doi:10.3989/graellsia.2026.v82.818
  2. Passera, L. (1969). Interactions et fécondité des reines de Plagiolepis pygmaea Latr. et de ses parasites sociaux P. grassei Le Masne et Passera et P. xene St. (Hym. Formicidae). Insectes Sociaux 16: 179–193. doi:10.1007/BF02223409
  3. Passera, L. (1972). Étude de quelques facteurs réglant la fécondité des reines de Plagiolepis pygmaea Latr. (Hym. Formicidae). Insectes Sociaux 19: 369–387. doi:10.1007/BF02224374
  4. Passera, L. (1968). Observations biologiques sur la fourmi Plagiolepis grassei Le Masne Passera parasite social de Plagiolepis pygmaea Latr. (Hym. Formicidae). Insectes Sociaux 15: 327–336. doi:10.1007/BF02223631
  5. Keller, L. & Passera, L. (1990). Fecundity of ant queens in relation to their age and the mode of colony founding. Insectes Sociaux 37: 116–130. doi:10.1007/BF02224025
  6. Trontti, K., Aron, S. & Sundström, L. (2005). Inbreeding and kinship in the ant Plagiolepis pygmaea. Molecular Ecology 14: 2007–2015. doi:10.1111/j.1365-294X.2005.02529.x
  7. Trontti, K., Thurin, N., Sundström, L. & Aron, S. (2007). Mating for convenience or genetic diversity? Mating patterns in the polygynous ant Plagiolepis pygmaea. Behavioral Ecology 18: 298–303. doi:10.1093/beheco/arl083
  8. Thurin, N. & Aron, S. (2008). Seasonal nestmate recognition in the polydomous ant Plagiolepis pygmaea. Animal Behaviour 75: 1023–1030. doi:10.1016/j.anbehav.2007.08.013
  9. Thurin, N. & Aron, S. (2009). Sib-mating in the ant Plagiolepis pygmaea: adaptative inbreeding? Journal of Evolutionary Biology 22: 2481–2487. doi:10.1111/j.1420-9101.2009.01864.x
  10. Aron, S., Passera, L. & Keller, L. (1999). Evolution of social parasitism in ants: size of sexuals, sex ratio and mechanisms of caste determination. Proceedings of the Royal Society B 266: 173–177. doi:10.1098/rspb.1999.0618
  11. Passera, L., Gilbert, M. & Aron, S. (2001). Social parasitism in ants: effects of the inquiline parasite Plagiolepis xene St. on queen distribution and worker production of its host Plagiolepis pygmaea Latr. Insectes Sociaux 48: 74–79. doi:10.1007/PL00001749
  12. Degueldre, F. et al. (2021). Evolutionary history of inquiline social parasitism in Plagiolepis ants. Molecular Phylogenetics and Evolution 155: 107016. doi:10.1016/j.ympev.2020.107016
  13. Espadaler, X. & Cagniant, H. (1991). Plagiolepis xene Stärcke, the first inquiline ant from the Balearic Islands (Spain). Psyche 98: 351–354. doi:10.1155/1991/42074
  14. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
Poziom trudności
Podstawowy
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również: