Camponotus cruentatus: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Camponotus cruentatus: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Camponotus cruentatus

Ostatnie sztuki w magazynie
44,99 €
Brutto

Odziana w czarny aksamit i naznaczona plamą krwi: oto Camponotus cruentatus, jedna z największych mrówek Półwyspu Iberyjskiego, z robotnicami do 14 mm. W pełni lata nie odpoczywa nigdy: patroluje swoje terytorium przez całą dobę, doi mszyce w koronach sosen i zaciekle broni swojej spadzi przed każdym rywalem. Rozsiewa ciemierniki, eskortuje gąsienice motyli i, w przeciwieństwie do wielu krewniaczek, pracuje w pełnym świetle dnia, na Twoich oczach. Solidna, żarłoczna i z charakterem, z majorami o szerokich głowach. Kolonie i królowe. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 2/5 – Początkujący

Jedna z największych mrówek Półwyspu Iberyjskiego: czarna, matowa i aksamitna, z czerwonopomarańczową nasadą gastra, od której wzięła swoją nazwę. Dzienna, a w pełni lata aktywna w dzień i w nocy. Kolonie: królowa i 4-7 lub 20-40 robotnic z czerwiem, monoginiczne, o zakładaniu klaustralnym. Qbik Wild na start i seria Alpha na dalszy wzrost, gniazdo w 24-28 °C, cukier zawsze w poidełku i dużo białka. Zimowanie przez 10-15 tygodni w 12-15 °C. Wspina się: bariera z oleju mineralnego lub talku. Nie stanowi żadnego zagrożenia dla ludzi.

Camponotus cruentatus (Latreille, 1802) to gmachówka z zachodniej części basenu Morza Śródziemnego i jedna z największych mrówek żyjących w Hiszpanii: jej największe robotnice przekraczają centymetr, a z bliska wyglądają, jakby były obszyte czarnym aksamitem z czerwonym pociągnięciem pędzla na odwłoku. Nie ma ona utrwalonej nazwy zwyczajowej, dlatego w Antomas posługujemy się jej nazwą naukową.

To także jedna z nielicznych europejskich Camponotus, które możesz oglądać przy pracy w pełnym świetle dnia. Jej ekologię dokładnie zbadano na śródziemnomorskiej łące w latach osiemdziesiątych i to z tamtej pracy pochodzą najciekawsze historie z tego opisu: wojna o sosnę i dieta, jakiej nikt by się nie spodziewał. Jak zawsze oddzielamy to, co mówi nauka, od tego, co opowiadają inni hodowcy, i od tego, czego nauczyliśmy się w Antomas.

Biologia

„Cruentatus”: mrówka splamiona krwią

Opisał ją francuski przyrodnik Pierre André Latreille w 1802 roku w swojej Histoire naturelle des Fourmis pod nazwą Formica cruentata. Epitet pochodzi od łacińskiego cruentare, „splamić krwią”, utworzonego od cruor, czyli przelanej krwi. Nie wiemy, co dokładnie miał na myśli Latreille, ale nie trzeba wielkiej wyobraźni: na niemal czarnym ciele przednia część gastra ma czerwonopomarańczową plamę, jakby mrówka właśnie wyszła z bójki.

Ta plama to też najlepsza wskazówka, by rozpoznać ją w terenie. Klucze iberyjskie opisują propodeum, czyli tylną część tułowia, oraz przednią połowę gastra jako pomarańczowożółte. W naszych koloniach głowa i mezosoma są czarne, a nasada gastra czerwonopomarańczowa. Odcień różni się między robotnicami i między populacjami, ale kontrastu między matową czernią a czerwoną „plamą” nie da się zapomnieć.

Olbrzymka w aksamitnym stroju

Przy C. cruentatus lupa nie jest potrzebna. Badanie terenowe z 1988 roku, które cytujemy w całym tym opisie, odnotowało robotnice o długości 6-14 mm, a niedawny przegląd iberyjskich Camponotus przedstawia ją jako gatunek „dużych rozmiarów (do 13 mm) i o matowym wyglądzie”. Należy więc do największych mrówek Półwyspu Iberyjskiego i zachodniej Europy, choć nikt nie opublikował zestawienia, które przypisywałoby jej dokładne miejsce.

Najbardziej jednak przyciąga uwagę jej faktura. Kutykula ma siateczkowatą mikrorzeźbę i gęste punktowanie, które odbierają jej cały połysk, a gaster pokrywa delikatne owłosienie, przez które wygląda jak aksamit. To znak rozpoznawczy jej podrodzaju, Myrmosericus, nazwy łączącej myrmex, „mrówka”, i sericus, „jedwabisty”. Jedwabista mrówka z plamą krwi: niewiele europejskich gatunków ubiera się z taką elegancją.

Kuzynka C. micans, nie C. barbaricus

W sklepach i na forach często wrzuca się ją do jednego worka z innymi dużymi, dwubarwnymi Camponotus z Półwyspu Iberyjskiego, takimi jak C. barbaricus. Z zewnątrz są do siebie podobne: duże, polimorficzne, czarno-czerwone i latają w te same letnie noce. Pokrewieństwo biegnie jednak inną drogą.

Taksonomowie dzielą ponad tysiąc gatunków rodzaju Camponotus na podrodzaje. C. cruentatus należy do Myrmosericus Forel, 1912, który na Półwyspie Iberyjskim ma tylko dwa gatunki: ją i C. micans, czarną mrówkę ze srebrzystym owłosieniem z południa. Obie mają żuwaczki z 7-8 zębami, przedni brzeg nadustka wydłużony w prostokątny płat oraz matowe, owłosione ciało. C. barbaricus natomiast to Tanaemyrmex, z podrodzaju C. sylvaticus: błyszcząca i z niemal nagim gastrem.

Szybka reguła, by ich nie pomylić: jeśli gaster jest matowy, aksamitny i ma czerwonawą plamę, to C. cruentatus; jeśli jest czarny i błyszczący, a tułów czerwony, to Tanaemyrmex.

Otwarte całą dobę w środku lata

Na śródziemnomorskiej łące, na której prowadzono badania, kilka mrówek trzymało się tego samego rozkładu dnia przez cały sezon: Cataglyphis cursor była ściśle dzienna, a C. sylvaticus aktywna o zmierzchu i w nocy. C. cruentatus natomiast zmienia godziny pracy wraz z porami roku.

  • Wiosna: tylko w dzień, w dość stałym rytmie od rana do popołudnia.
  • Czerwiec, lipiec i sierpień: aktywność coraz bardziej przesuwa się na noc, aż obejmuje pełne 24 godziny, czego nie robiła żadna inna mrówka z tego terenu.
  • Jesień: znów staje się dzienna, a jej aktywność stopniowo spada.
  • Listopad: robotnice wychodzą już tylko po to, by wynosić ziemię i przygotować gniazdo na zimę. Potem aktywność na zewnątrz całkowicie ustaje.

Dlaczego latem pracuje w nocy? Autorzy wiążą to z jej spiżarnią: mszyca sosnowa, którą doiła, wytwarzała spadź bez przerwy, w dzień i w nocy. Poza tym gatunek toleruje bardzo szeroki zakres warunków i zatrzymują go tylko skrajności. Poniżej około 15 °C robotnice poruszają się bardzo wolno i przestają wychodzić. Z drugiej strony aktywność ustała, gdy gleba w cieniu przekroczyła 33-34 °C, czyli około 53-55 °C w słońcu. Pewnego lipcowego dnia kolonia została w południe w środku, a gdy tylko się ochłodziło, w ciągu dziesięciu minut wyległo naraz aż 58 robotnic. Gatunek uwzględniono też w późniejszym badaniu granic termicznych mrówek śródziemnomorskich, w którym śledzono jego aktywność godzina po godzinie przez cały sezon.

Hodowczyni mszyc zazdrosna o swoją spadź

Jej dieta jest przede wszystkim płynna. W tamtym badaniu 82% robotnic wracających do gniazda bez zdobyczy miało wole pełne płynu, a tylko 5,9% przynosiło coś stałego w żuwaczkach. Tym płynem była niemal zawsze spadź, słodka wydzielina mszyc, a kolonia zmieniała „farmę” w zależności od miesiąca:

  • Do połowy czerwca prawie nie korzystała z kwiatów ani mszyc i tylko od czasu do czasu odwiedzała kwiaty Alyssum maritimum.
  • Od czerwca do końca lipca jej robotnice masowo doiły mszyce Cinara maritimae na pobliskiej sośnie.
  • Od sierpnia do listopada przenosiła się na koper włoski, gdzie zbierała nektar z kwiatów i spadź innej mszycy, Aphis fabae. Po nektar chodziła tylko w dzień, bo koper włoski wytwarza go wyłącznie za dnia.

Terytorium tamtej kolonii zajmowało 230 m², z jedną sosną i 14 roślinami kopru włoskiego, a jej robotnice broniły go z dużym temperamentem: autorzy opisują ją jako gatunek bardzo agresywny, który monopolizuje zajęte źródła pokarmu i broni ich przed każdym intruzem. To trofobioza: mrówki chronią mszyce przed drapieżnikami i parazytoidami, a za tę usługę pobierają zapłatę w cukrze. Ten sojusz ukształtował ewolucję obu grup.

Wojna o sosnę z C. sylvaticus

Najbardziej brutalna historia z badania ma za rywalkę daleką krewną. Obok gniazda C. cruentatus żyło kilka kolonii C. sylvaticus, również bardzo agresywnej i również hodującej mszyce. Przez większą część roku prawie się nie spotykały, bo C. sylvaticus wychodzi w nocy i zaczyna sezon później. Ale w lipcu i sierpniu, kiedy C. cruentatus pracuje także w nocy, oba gatunki trafiły na tę samą sosnę.

Każde spotkanie kończyło się walką. Badacze znaleźli wiele okaleczonych robotnic C. cruentatus, a inne z głowami C. sylvaticus wciąż wczepionymi w nogi i czułki: w tych walkach żuwaczki nie puszczają nawet wtedy, gdy reszty ciała już nie ma. Stopniowo aktywność C. sylvaticus na drzewie rosła, a C. cruentatus malała, aż w połowie sierpnia sosna należała niemal całkowicie do rywalki. Dwie pozostałe pobliskie sosny przez cały rok należały do dwóch kolonii C. sylvaticus i nigdy nie widziano tam żadnej innej mrówki.

W Antomas uważamy ją za najsilniejszą mrówkę Hiszpanii w walce wręcz: bardzo dominującą i agresywną wszędzie tam, gdzie panują jej imperia. Pokazują to te krótkie filmy Anthouse: w starciu ze skorpionem, z Aphaenogaster i z inną kolonią własnego gatunku, w samym środku sporu terytorialnego:

Skorpion kontra gigantyczne mrówki (Anthouse)

„Skorpion kontra gigantyczne mrówki”, film Anthouse: C. cruentatus w starciu ze skorpionem.

Mrówki łowczynie kontra gigantyczne mrówki, część 2 (Anthouse)

„Mrówki łowczynie kontra gigantyczne mrówki”, część 2, film Anthouse: C. cruentatus przeciwko Aphaenogaster.

Olbrzymie i okrutne, część 2 (Anthouse)

„Olbrzymie i okrutne”, część 2, film Anthouse: cruentatus przeciwko cruentatus, czysta terytorialność.

Nieoczekiwana dieta: odchody

Pokarmu stałego trafia do gniazda niewiele, ale jest on zaskakujący. Spośród 116 przeanalizowanych ładunków 68% stanowiły odchody kręgowców: małych ssaków, ptaków i gadów. Robotnice przenosiły je w całości, po jednym, a każdy miał około 5 mm. Stawonogi stanowiły 27% i prawie zawsze były to małe, wysuszone kawałki, również około 5 mm, znacznie mniejsze od niosącej je robotnicy. Żadna inna mrówka z łąki nie zbierała odchodów.

Co jej to daje? Prawdopodobnie azot. Tak słodka dieta zawiera go niewiele i tu wkracza niewidzialny wspólnik: wszystkie Camponotini noszą w sobie bakterię Blochmannia, która żyje w specjalnych komórkach jelita, przechodzi z matek na córki przez jajo i pomaga mrówce odzyskiwać azot oraz wytwarzać aminokwasy egzogenne. Już w latach osiemdziesiątych sugerowano, że te bakterie wyjaśniałyby, dlaczego niektóre Camponotus wykorzystują odchody jako źródło azotu. To hipoteza, ale pasuje jak ulał do tego, co zaobserwowano w terenie. Uwaga jednak: w domu czerw potrzebuje prawdziwego białka w postaci owadów (zob. „Żywienie”).

Ogrodniczka ciemiernika i niańka motyli

Jej usługi dla ekosystemu nie kończą się na mszycach. Ciemiernik cuchnący (Helleborus foetidus), roślina iberyjskich lasów i zarośli, wytwarza nasiona z elajosomem, mięsistym, bogatym w tłuszcze wyrostkiem, który działa jak „napiwek” dla mrówek. Robotnica zanosi nasiono do gniazda, zjada elajosom i zostawia nasiono nienaruszone, z dala od rośliny macierzystej i w bezpiecznym miejscu. Badanie z 2007 roku w kilku populacjach hiszpańskich wskazało C. cruentatus jako jednego z dwóch głównych roznosicieli jego nasion w Andaluzji, a w jednej z populacji na południu to ona zebrała większość usuniętych nasion.

Bywa też niańką. Opiekuje się gąsienicami modraszkowatych, rodziny małych niebieskich i miedzianych motyli, których gąsienice wydzielają słodkie krople w zamian za uzbrojoną eskortę. Odnotowano przy niej gąsienice Glaucopsyche alexis i Lampides boeticus.

Od Atlasu po Pireneje

To gatunek zachodniej części basenu Morza Śródziemnego: żyje w Maghrebie, na niemal całym Półwyspie Iberyjskim, w południowej Francji i w północno-zachodnich Włoszech. Na półwyspie jest bardzo rozpowszechniona, od wybrzeża po głąb lądu i od Andaluzji po Pireneje, a rzadka na północnym zachodzie: w Galicji są dawne stwierdzenia z wybrzeża i nowsze z głębi lądu, z wysokości 300-750 m, spod kamieni na wrzosowiskach i skrajach borów sosnowych. Zwykle żyje poniżej 1000 m. Najnowsza mapa iberyjska nie ma stwierdzeń z Balearów, a na Wyspach Kanaryjskich nie występuje.

Jej typowe siedlisko to bory sosnowe i lasy dębu ostrolistnego na nasłonecznionych zboczach, często na glebach wapiennych, gdzie może być mrówką dominującą. Na nadmorskiej łące z badania z 1988 roku była raczej nieliczna i autorzy uważali, że nie było to jej optymalne środowisko. Gnieździ się w ziemi, pod kamieniami w słońcu, czasem przy korzeniach lub martwym drewnie, i zostawia przy wejściu małe kopczyki ziemi. Liczono jedną lub dwie kolonie na każde 100 m².

W Maroku sprawa się komplikuje. Myrmekolog Henri Cagniant mówił o „nadgatunku” C. cruentatus, zespole bardzo bliskich form, i na ich podstawie opisał nowy gatunek, C. obscuriventris. Pojawiła się nawet nowa, spokrewniona z nią Camponotus w reliktowym lesie dębu ostrolistnego o powierzchni 2-3 hektarów, na wysokości ponad 2000 m w Antyatlasie.

Kwas mrówkowy: broń i środek dezynfekujący

Jak wszystkie mrówki z podrodziny Formicinae, C. cruentatus nie ma żądła. Jej bronią chemiczną jest kwas mrówkowy, który wytwarza w gruczole jadowym i wyrzuca przez acidopor, otwór na końcu gastra. Służy jej do obrony, ale ma też drugie zastosowanie, wykazane w 2020 roku: Formicinae połykają własny kwas. Podczas toalety robotnica podgina gaster pod ciało, zbiera aparatem gębowym kroplę z acidoporu i ją połyka. W ten sposób zakwasza wole, „żołądek społeczny”, w którym przechowuje pokarm, którym potem się dzieli, i eliminuje dużą część drobnoustrojów, które razem z nim trafiają do środka. Badano to u C. floridanus, a nie u naszego gatunku, ale to cecha całej podrodziny. Jak na mrówkę zbierającą odchody, to wcale niezły wynalazek.

Ale nawet olbrzymka ma swoją nemezis: muchy pasożytnicze, jej największego naturalnego wroga. Pokazuje to ten krótki film Anthouse:

Mrówki łowczynie kontra gigantyczne mrówki, część finałowa (Anthouse)

„Mrówki łowczynie kontra gigantyczne mrówki”, część finałowa, film Anthouse: muchy pasożytnicze, nemezis C. cruentatus.

Loty w czerwcowe noce i jedna królowa

Osobniki płciowe, czyli królowe i uskrzydlone samce, wychodzą z gniazda na początku lata. Obserwacje hobbystów w Hiszpanii przypadają na okres od połowy czerwca do początku lipca, o zmierzchu lub w nocy, między siódmą wieczorem a wpół do drugiej w nocy, przy bezchmurnym niebie i 22-28 °C. Niemieckie poradniki hodowli podają maj i czerwiec. Po locie zapłodniona królowa odrywa sobie skrzydła, zamyka się w komorze i wychowuje pierwsze robotnice bez wychodzenia po pokarm, korzystając z zapasów własnego ciała: to zakładanie klaustralne. Klasyczne badanie wykazało, że królowe zakładające kolonie w ten sposób są większe i mają więcej tłuszczu niż królowe gatunków, które wychodzą szukać pożywienia.

Jej kolonie są monoginiczne: jedna królowa na kolonię. Nie znaleźliśmy ani badania, ani hodowcy, który widziałby kilka królowych żyjących razem. Brak też danych naukowych o tym, jak duże stają się w naturze: krążące liczby, od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy robotnic, nie mają za sobą solidnego źródła. Możemy Ci natomiast powiedzieć, że dobrze prowadzona kolonia staje się duża i potrzebuje sporo miejsca.

Wielkość i morfologia

Duża mrówka, bez żądła, o ciągłym polimorfizmie: między najmniejszą a największą robotnicą występują wszystkie rozmiary pośrednie. Minory mają wąską i proporcjonalnie małą głowę; u majorów głowa rośnie szybciej niż reszta ciała i staje się szeroka i masywna, co jest efektem allometrii.

  • Ubarwienie. Głowa i mezosoma czarne lub czarniawe, czasem z nieco czerwonawą mezosomą, a nasada gastra czerwonopomarańczowa. Reszta gastra jest czarna.
  • Powierzchnia. Matowa, z siateczkowatą mikrorzeźbą i gęstym punktowaniem. Bez połysku.
  • Owłosienie. Gęste, zwłaszcza na gastrze, który wygląda na aksamitny.
  • Głowa. Nadustek z kilem, czyli środkową listewką, i przednim brzegiem wydłużonym w prostokątny płat. Mocne żuwaczki z 7-8 zębami.
  • Nogi. Z podłużną bruzdą na tylnej goleni, szczegółem, który pomaga ją rozpoznać.
  • Gaster. Kończy się acidoporem, przez który wydostaje się kwas mrówkowy.
  • Królowa i samiec. Nie znaleźliśmy dostępnych opublikowanych opisów.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice, od minor do major: 6-14 mm (Alsina i in., 1988); do 13 mm według Garcii (2025)
  • Królowa: brak dostępnych opublikowanych pomiarów
  • Samiec: brak dostępnych opublikowanych pomiarów

Podajemy tylko wymiary naukowe. Rozmiary poszczególnych kast, które krążą w sklepach i na forach, bardzo się różnią w zależności od źródła i z nich nie korzystamy. Jak u wszystkich Camponotus, pierwsze robotnice młodej kolonii, nanitki, są najmniejsze, a średni rozmiar rośnie z każdym pokoleniem, aż pojawią się majory.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 2/5 – Początkujący

To gatunek dla początkujących, ale dajemy mu o jeden punkt więcej niż innym iberyjskim Camponotus z czterech powodów:

  • Powolny start. Według hodowców kolonie w pierwszym roku zwykle kończą sezon z niewielką liczbą robotnic. Trzeba uzbroić się w cierpliwość.
  • Lubi ciepło. Hodowcy zaliczają ją do najbardziej ciepłolubnych europejskich Camponotus, a w zimnym gnieździe rozwój czerwiu staje.
  • Wymaga zimowania każdej zimy.
  • Bardzo się rozrasta. Z latami kolonia potrzebuje przestrzeni i dużych korytarzy dla majorów.

W zamian jest odporna, dobrze je i jest dzienna: zobaczysz ją przy pracy wtedy, kiedy Ty też nie śpisz. I nie stanowi żadnego zagrożenia dla ludzi (zob. „Obsługa i bezpieczeństwo”).

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 24-28 °C w sezonie, najlepiej z jednym bokiem nieco cieplejszym, żeby kolonia mogła wybierać.
  • Arena: 21-28 °C, zwykła temperatura w domu wiosną i latem.
  • Wilgotność: gniazdo 50-60%, z nieco wilgotniejszym kątem dla czerwiu; arena bardziej sucha, 30-50%.
  • Woda: zawsze pod ręką, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: gniazdo w ciemności, a arena w zwykłym świetle pokoju.
  • Zimowanie: 10-15 tygodni w 12-15 °C, od listopada lub grudnia do lutego.

To wartości stosowane przez hodowców i zgadzają się z obserwacjami terenowymi: poza gniazdem pracuje chętnie w bardzo szerokim zakresie, ale poniżej około 15 °C staje się powolna. Jeśli masz chłodne mieszkanie, umieść kabel lub matę grzewczą z termostatem z boku gniazda, nigdy pod całym formikarium, i unikaj bezpośredniego słońca: w naturze aktywność ustaje, gdy tylko gleba za bardzo się nagrzeje.

Przyjazd i pierwsze tygodnie

W Antomas sprzedajemy C. cruentatus w dwóch wielkościach: królowa i 4-7 robotnic z czerwiem lub królowa i 20-40 robotnic z czerwiem. Obie mają już za sobą zakładanie klaustralne, najdelikatniejszy etap, i mają robotnice, które wychodzą po pokarm. Przyjeżdżają w probówce i dopóki kolonia jest mała, może w niej zostać:

  • Odpoczynek po przyjeździe: kilka dni w spokojnym i ciemnym miejscu, w 24-28 °C; sprawdzaj, czy w probówce za watą zostało jeszcze wody.
  • Jedzenie od samego początku: kropla słodkiego płynu na kawałku folii aluminiowej lub w mini poidełku, nigdy na wacie w probówce, i kawałek owada dwa lub trzy razy w tygodniu. Usuwaj resztki.
  • Bez wstrząsów i silnych drgań przy probówce: hodowcy mówią, że to najczęstszy powód, dla którego królowa zjada swoje jaja.
  • Do gniazda, kiedy probówka zrobi się za mała albo będzie w niej około 10 robotnic. W wersji z 20-40 robotnicami możesz założyć gniazdo niemal od razu.

Brak opublikowanych danych o czasie rozwoju tego gatunku. Z tego, co wiadomo o rodzaju, od jaja do robotnicy może minąć około 6-10 tygodni w 25-28 °C, a tym więcej, im chłodniejsze gniazdo.

Zalecane formikaria

W Antomas dzielimy to na dwa etapy. Na zakładanie kolonii gipsowe formikaria z serii Qbik Wild od Anthouse, które utrzymują wilgoć i dają młodej kolonii stabilne warunki. Na początek Qbik Wild One P 1C ze średnimi korytarzami:

Jeśli zapełnią je przed czasem albo jeśli masz wersję z 20-40 robotnicami, kolejnym krokiem jest Qbik Wild Duo P 2C:

Na dalszy wzrost, kiedy kolonia ma już kilkadziesiąt robotnic i zaczyna potrzebować miejsca, przenosimy ją do serii Alpha, z modułowymi QBIK ONE i QBIK DUO. Są bardziej suche, z wilgocią w probówkach, i mają dwie zalety: są tańsze i lżejsze, co się przydaje, bo dobrze prowadzona C. cruentatus może się sporo rozrosnąć. Kiedy pojawią się majory, wybierz duże korytarze, którymi swobodnie przejdą ze swoimi szerokimi głowami.

Urządź arenę z piaskiem lub suchą ziemią, płaskim kamieniem i gałązką do wspinania, zawsze z dala od bariery. I powiększaj formikarium, kiedy gniazdo zrobi się dla nich za ciasne, nie wcześniej: w zbyt dużym gnieździe kolonia zostaje w jednym kącie, a resztę traktuje jak śmietnik.

Przeprowadzka przez wysypanie

W Antomas zawsze przenosimy kolonie przez wysypanie, zarówno z probówki do pierwszego formikarium, jak i z Qbik Wild do serii Alpha. Robimy to tak:

  1. Wszystko gotowe wcześniej: nowe formikarium złożone, z barierą i podłączoną probówką z wodą.
  2. Nad tacą, na wypadek gdyby jakaś robotnica wspięła się po Twoich dłoniach lub narzędziach.
  3. Wysypanie: otwórz probówkę lub stare gniazdo na arenie, przy wejściu do nowego, i opróżnij je delikatnym stukaniem. Maruderkom pomóż pędzelkiem.
  4. Ciemność w nowym gnieździe: zakryj je czymś nieprzezroczystym, a w ciągu kilku minut robotnice zaczną przenosić czerw i królową.

Żywienie

Cukier, zawsze. W naturze C. cruentatus żywi się głównie spadzią, więc w domu nigdy nie może jej zabraknąć słodkiego płynu. Podawaj go w poidełku, klasycznym lub domowej roboty, w którym kropla jest rozprowadzona i łatwo dostępna, i nigdy na wacie: wata pleśnieje, a płyn szybko się psuje. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy Nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny nektar lub słodki płyn 1-2 razy w tygodniu. Możesz też wzbogacić nektar odrobiną białka.

Białko, ile tylko zdołają zjeść. To paliwo dla królowej i larw, a nasza zasada jest jasna: jeśli codziennie dbasz o formikarium i usuwasz resztki, lepiej dać za dużo niż za mało, bo kolonia wyczuwa nadmiar zasobów i wychowuje więcej czerwiu, i to szybciej. Jeśli nie możesz często sprzątać, dostosuj ilość: zapomniane jedzenie przyciąga pleśń i roztocza.

  • Zmieniaj zdobycz co tydzień. Dla małych kolonii Thermobia domestica, zdobycz w sam raz na początek. Gdy kolonia urośnie, podawaj na zmianę świerszcza, karaczana dubia i karaczana Shelfordella lateralis, a od czasu do czasu pokrojonego mącznika.
  • Najlepiej martwa lub rozcięta. W naturze nie jest wielką łowczynią: zbiera małe kawałki i resztki pozostawione przez inne zwierzęta. Jeden z niemieckich poradników hodowli podaje, że często woli martwe owady od miodu. Młodym koloniom dawaj zdobycz pokrojoną lub rozciętą.
  • Rano. Jest dzienna: podawaj białko wcześnie, a resztki usuwaj po południu lub następnego dnia.
  • Sprawdzone owady, z hodowli i bez insektycydów.

Woda: poza cukrem zawsze probówka z wodą i watą na arenie.

Wzrost i majory

Pierwszy rok jest powolny: na niemieckim forum hodowców kolonie z pierwszego roku dochodziły do zimy z 1-5 robotnicami. Nie zniechęcaj się. Po pierwszym zimowaniu kolonia nabiera tempa, a każde pokolenie przynosi większe robotnice. Brak opublikowanych danych o tym, kiedy pojawiają się pierwsze majory; z obserwacji rodzaju wynika, że zwykle pojawiają się, gdy kolonia liczy od kilkudziesięciu do kilkuset robotnic, najczęściej w drugim roku. Wersja z 20-40 robotnicami oszczędza Ci dużą część tego czekania. Od tego momentu, z ciepłem w sezonie, dobrym zimowaniem i dużą ilością białka, kolonia może się sporo rozrosnąć i to dobry czas, by przenieść ją do serii Alpha i dać jej duże korytarze.

Zimowanie

W naturze C. cruentatus zimą całkowicie się zatrzymuje: w listopadzie robotnice wychodzą już tylko po to, by sprzątać gniazdo, a potem kolonia zostaje w środku aż do wiosny. Żyje w klimacie śródziemnomorskim, z krótkimi i łagodnymi zimami na wybrzeżu i chłodniejszymi w głębi lądu, a pod kamieniami gleba łagodzi przymrozki. Do tego według hodowców ma wewnętrzny rytm, który domaga się tego odpoczynku. W Antomas zalecamy:

  • Kiedy: od listopada lub grudnia do lutego.
  • Jak długo: około 10-15 tygodni, czyli mniej więcej 3 miesiące.
  • W jakiej temperaturze: 12-15 °C. Zwykle wystarczy nieogrzewany pokój; sprawdź to termometrem. Nie schodź poniżej około 10 °C: hodowcy to odradzają, a jej klimat też tego nie wymaga.
  • Stopniowo: obniżaj temperaturę przez 2-3 tygodnie i tak samo podnoś ją na koniec.
  • W czasie odpoczynku: zawsze woda, trochę cukru w poidełku i mało białka albo wcale. To normalne, że zimują z larwami i prawie bez składania jaj.
  • Po przebudzeniu: według hodowców bardzo szybko wychodzi z zimowania. Gdy tylko zobaczysz aktywność, wróć do ciepła i białka.

Zachowanie w niewoli

Mrówka do oglądania w dzień. Wiele Camponotus czeka na zmrok; C. cruentatus żeruje przy świetle, a latem i w ciepłym gnieździe może być aktywna o każdej porze.

Zazdrosna o jedzenie. W terenie broni swoich mszyc; w formikarium pilnuje poidełka i zdobyczy. Zobaczysz robotnice czatujące przy cukrze i szybką mobilizację, gdy tylko pojawi się coś dobrego.

Każdy rozmiar ma swoje zadanie. Jak zwykle u Camponotus o kilku rozmiarach, małe i średnie robotnice dźwigają ciężar żerowania i opieki nad czerwiem, a majory, kiedy się pojawią, pilnują wejść i ćwiartują duże zdobycze.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich. Zostaw gniazdo w ciemności, a arenę w świetle, przyglądaj się im spokojnie i ingeruj tylko tyle, ile trzeba: szybko przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Ucieczki i bariery

Camponotus wspinają się po szkle i akrylu, nawet do góry nogami, i C. cruentatus nie jest wyjątkiem. Żeby nie wychodziły z areny:

  • Bariera z oleju mineralnego lub talku w górnej części ścianek, cienka i ciągła. Odnawiaj ją, gdy zbierze się na niej kurz.
  • Dobrze dopasowana pokrywa jako druga linia obrony.
  • Siatka na otworach wentylacyjnych: nanitki przechodzą przez kratki, które wydają się niegroźne.
  • Bez mostów: żadnej gałązki ani kamienia w pobliżu bariery.
  • Sprawdzone połączenia, zwłaszcza przy powiększaniu formikarium lub przejściu na serię Alpha.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie stanowi żadnego zagrożenia dla ludzi. Nie żądli, bo nie ma żądła. Co najwyżej duża robotnica, która mocno się wczepi, może zrobić Ci żuwaczkami małe nacięcie na palcu. A gdyby ktoś brał do ręki wiele z nich, kwas mrówkowy mógłby zostawić na skórze jakieś zgrubienie, choć to przesada: zdarza się to bardzo rzadko. Zwykle przenosi się je miękkim pędzelkiem lub miękką pęsetą, bardziej dla ich dobra niż dla Twojego, żeby nie uszkodzić żadnej robotnicy ani królowej. Nie łącz różnych kolonii, bo walczą, ani nie mieszaj ich z innymi gatunkami. I nigdy nie wypuszczaj na wolność kolonii hodowanej w domu.

Czego nie robić

  • Łączyć królowych lub kolonii: to gatunek monoginiczny.
  • Podawać cukru na wacie lub dopuszczać do wyschnięcia poidełka.
  • Podawać zawsze tej samej zdobyczy lub zostawiać nieusuniętych resztek.
  • Trzymać zimnego gniazda w sezonie: poniżej około 20 °C czerw prawie się nie rozwija.
  • Pomijać zimowania lub prowadzić je w zbyt niskiej temperaturze, poniżej 10 °C.
  • Gwałtownie zmieniać temperatury na początku lub na końcu zimowania.
  • Przenosić małej kolonii do ogromnego gniazda.
  • Zostawiać wąskich korytarzy, gdy są już majory.
  • Zaniedbywać bariery, pokrywy lub kratek.

Źródła naukowe

Ten opis opiera się na badaniach terenowych nad Camponotus cruentatus, na literaturze taksonomicznej dotyczącej iberyjskich i północnoafrykańskich Camponotus oraz na doświadczeniu Antomas i innych hodowców. Główne źródła:

  1. Alsina, A., Cerdá, X., Retana, J. & Bosch, J. (1988). Foraging ecology of the aphid-tending ant Camponotus cruentatus (Hymenoptera, Formicidae) in a savanna-like grassland. Miscel·lània Zoològica 12: 195–204. Pełny tekst
  2. Cerdá, X., Retana, J. & Cros, S. (1998). Critical thermal limits in Mediterranean ant species: trade-off between mortality risk and foraging performance. Functional Ecology 12: 45–55. doi:10.1046/j.1365-2435.1998.00160.x
  3. Boulay, R., Coll-Toledano, J., Manzaneda, A. J. & Cerdá, X. (2007). Geographic variations in seed dispersal by ants: are plant and seed traits decisive? Naturwissenschaften 94: 242–246. doi:10.1007/s00114-006-0185-z
  4. García, F. (2025). Novas citas para o xénero Camponotus Mayr, 1861 en Galicia (NO Iberia). Arquivos Entomolóxicos 32: 73–79. Pełny tekst (PDF)
  5. Cagniant, H. (1996). Les Camponotus du Maroc (Hymenoptera: Formicidae): clé et catalogue des espèces. Annales de la Société entomologique de France (N.S.) 32: 87–100. doi:10.1080/21686351.1996.12278857
  6. Ward, P. S. & Boudinot, B. E. (2021). Grappling with homoplasy: taxonomic refinements and reassignments in the ant genera Camponotus and Colobopsis (Hymenoptera: Formicidae). Arthropod Systematics & Phylogeny 79: 37–56. doi:10.3897/asp.79.e66978
  7. Janicki, J., Narula, N., Ziegler, M., Guénard, B. & Economo, E. P. (2016). Visualizing and interacting with large-volume biodiversity data using client–server web-mapping applications: the design and implementation of antmaps.org. Ecological Informatics 32: 185–193. doi:10.1016/j.ecoinf.2016.02.006
  8. Stadler, B. & Dixon, A. F. G. (2005). Ecology and evolution of aphid-ant interactions. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 36: 345–372. doi:10.1146/annurev.ecolsys.36.091704.175531
  9. Keller, L. & Passera, L. (1989). Size and fat content of gynes in relation to the mode of colony founding in ants (Hymenoptera; Formicidae). Oecologia 80: 236–240. doi:10.1007/BF00380157
  10. Sauer, C., Stackebrandt, E., Gadau, J., Hölldobler, B. & Gross, R. (2000). Systematic relationships and cospeciation of bacterial endosymbionts and their carpenter ant host species: proposal of the new taxon Candidatus Blochmannia gen. nov. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 50: 1877–1886. doi:10.1099/00207713-50-5-1877
  11. Feldhaar, H., Straka, J., Krischke, M., Berthold, K., Stoll, S., Mueller, M. J. & Gross, R. (2007). Nutritional upgrading for omnivorous carpenter ants by the endosymbiont Blochmannia. BMC Biology 5: 48. doi:10.1186/1741-7007-5-48
  12. Hefetz, A. & Blum, M. S. (1978). Biosynthesis of formic acid by the poison glands of formicine ants. Biochimica et Biophysica Acta 543: 484–496. doi:10.1016/0304-4165(78)90303-3
  13. Tragust, S., Herrmann, C., Häfner, J., Braasch, R., Tilgen, C., Hoock, M., Milidakis, M. A., Gross, R. & Feldhaar, H. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
Poziom trudności
Podstawowy
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również: