Myrmecocystus christineae
Blady duch z gór Mojave. Myrmecocystus christineae to jedna z najrzadszych mrówek miodnych na planecie: zaledwie jedenaście stwierdzeń naukowych, garstka gór w Kalifornii i Nevadzie i życie, którego nauka prawie nie zna. Żółta jak słoma, niemal biała, z dużymi oczami stworzonymi do nocy, przechowuje swój skarb w jasnozłotych repletach. I skrywa tajemnicę: jej królowe nie walczą ze sobą, lecz panują razem przez całe życie. Perełka dla kolekcjonerów i pionierów. Kolonie z dwiema królowymi. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.
Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany
Jedna z najrzadszych miodziarek świata i hobby: endemit kilku pasm górskich pustyni Mojave, z zaledwie 11 rekordami w GBIF i biologią niemal nieznaną nauce. Blada, słomkowożółta, prawie biaława, o dużych oczach i najpewniej nocna. Kolonie z 2 królowymi: z naszego doświadczenia jej królowe tolerują się i żyją razem przez całe życie. Gniazdo Qbik Wild o chropowatych sklepieniach, temperatura pokojowa bez mocnego grzania, nektar po kropelce, dopóki nie ma replet, a potem zawsze pod ręką, i maleńka zdobycz codziennie. Zimowanie przez około 4 miesiące (listopad-luty) w 8-14 °C. Bariera z oleju mineralnego.
Myrmecocystus christineae Snelling, 1982 to prawdopodobnie najbardziej tajemnicza miodziarka, jaka przewinęła się przez Antomas. Opisano ją nieco ponad czterdzieści lat temu na podstawie okazów zebranych w górach Ivanpah na pustyni Mojave (Kalifornia) i od tamtej pory prawie nikt jej ponownie nie badał. W GBIF, wielkiej światowej bazie danych o bioróżnorodności, ma tylko 11 rekordów. O jej życiu na wolności nie wiadomo prawie nic: ani jak wyglądają jej gniazda, ani kiedy wylatują królowe, ani ile ich żyje w jednej kolonii.
Dlatego ten poradnik jest inny. Uczciwie opowiadamy Ci to niewiele, co mówi o niej nauka i co mieści się na kilku stronach jej oryginalnego opisu; to, co można ostrożnie wywnioskować z jej bladych krewniaczek, takich jak M. mexicanus i M. navajo; oraz to, czego nauczyliśmy się, hodując ją. Od razu jedno zastrzeżenie: choć w sklepie przedstawiamy ją jako białą, nie jest całkiem biała. Jest za to jedną z najbledszych miodziarek, jakie kiedykolwiek zmierzono.
Biologia
Jedenaście rekordów na całym świecie
Żeby zmierzyć jej rzadkość, wystarczy porównanie. GBIF, platforma, która gromadzi rekordy z muzeów, kolekcji i nauki obywatelskiej z całej planety, ma prawie 1500 rekordów M. mexicanus i około 280 M. navajo. M. christineae ma jedenaście, wszystkie ze Stanów Zjednoczonych, a te, które podają stan, pochodzą z Kalifornii.
Jej znany zasięg jest maleńki: pasma Ivanpah i Granite w hrabstwie San Bernardino (Kalifornia) oraz południe hrabstwa Clark (Nevada), wszystkie we wschodniej części pustyni Mojave. Gdy Snelling opisywał ją w 1982 roku, znał ją tylko z gór Ivanpah i już wtedy podejrzewał, że żyje także w sąsiednich pasmach Kalifornii i Nevady. Późniejsze rekordy przyznały mu rację.
Dlaczego jest tak rzadka? Nikt tego nie badał, więc możemy tylko zaproponować wyjaśnienia, które są nasze, a nie są danymi:
- Żyje w garstce odległych pustynnych gór, z dala od najlepiej przebadanych terenów.
- Jest mała, blada i niemal na pewno nocna: wychodzi, gdy prawie nikt jej nie szuka.
- Jak inne miodziarki, to, co w kolonii najcenniejsze, trzyma pod ziemią.
Być może jest pospolitsza, niż mówią rekordy, a być może naprawdę jest endemitem o bardzo małym zasięgu. Pewne jest, że w hobby to jeden z najrzadszych gatunków, jakie istnieją.
Mrówka z kobiecym imieniem
Opisał ją w 1982 roku Roy R. Snelling, wielki specjalista od miodziarek z Muzeum Historii Naturalnej Hrabstwa Los Angeles, w pierwszym suplemencie do swojej rewizji rodzaju z 1976 roku. Okaz wzorcowy, czyli holotyp, to robotnica zebrana 14 kwietnia 1977 roku przy drodze do kopalni Morningstar, około 15 km na północny-północny wschód od Cima (hrabstwo San Bernardino, Kalifornia), na wysokości 1280-1300 m n.p.m. Zebrali ją Christine D. George i sam Snelling.
I to jej poświęcona jest nazwa. Snelling zadedykował gatunek Christine D. George, która pomogła mu go zebrać i zbadać, a w tamtych latach badała ekologię Myrmecocystus z pustyni Mojave. W 1979 roku podpisali też razem obszerny raport o taksonomii, rozmieszczeniu i ekologii mrówek z pustyń Kalifornii.
Uwaga co do pisowni: poprawna nazwa to christineae, z końcówką „-ineae”, tak jak w oryginalnym opisie i w katalogach taksonomicznych. Forma „christinae”, którą można spotkać na niektórych stronach, jest błędnym wariantem.
Seria typowa była hojna. Oprócz holotypu Snelling dysponował 724 robotnicami, 16 królowymi i 68 samcami z tego samego miejsca i z tej samej daty, więc mógł opisać wszystkie trzy kasty. Królowe opisano ze skrzydłami, a zatem w pełni kwietnia kolonie miały już w gnieździe uskrzydlone królowe i samce, prawdopodobnie czekające na lot godowy.
Sąsiadka drzew Jozuego
Jak wygląda jej dom? Miejsce typowe leży na wysokiej pustyni, na około 1300 m, z bardzo gorącymi latami i zimnymi zimami, z częstymi nocnymi przymrozkami. Tego samego dnia i przy tej samej drodze Snelling i George zebrali dwie inne miodziarki: M. romainei, której gniazda były pospolite w lesie drzew Jozuego (Yucca brevifolia), wiele z nich z uskrzydlonymi samcami i królowymi, oraz M. mendax, z gniazdem na kamienistym zboczu. Następnego dnia, nieco niżej, znaleźli M. testaceus, inną bladą miodziarkę, także wśród drzew Jozuego. To cała dzielnica miodziarek: cztery gatunki na kilku kilometrach drogi.
Co do samej M. christineae, rekordy zebrane przez Uniwersytet Stanowy Arizony wskazują, że pojawia się często w piaszczystych suchych korytach, które niosą wodę tylko po burzach. Nie ma innych opublikowanych danych o jej glebie, roślinności ani wysokości. Ale ten obraz zgadza się z tym, co widzimy w domu: to mrówka suchego terenu, która dobrze czuje się w raczej suchym gnieździe z odrobiną wilgoci (zob. „Parametry dla miodziarki z wysokiej pustyni”).
Biała… albo prawie
Snelling opisał jej ubarwienie tak: robotnice jasne, brązowawożółte, z tylną częścią głowy czasem lekko brązową, a odnóżami i czułkami jeszcze bledszymi; królowe żółte, z jasnobrązowym polem na czole i przezroczystymi skrzydłami; samce jednolicie brązowawe, z żółtawymi przydatkami. Ściśle biorąc, nic białego.
Ale jej bladość jest prawdziwa i została zmierzona. W 2022 roku w jednym badaniu porównano na zdjęciach jasność ciała kilku miodziarek: gatunki ze średnią wartością powyżej 65 uznano za blade, a te poniżej 60 za ciemne. M. christineae uzyskała 75,2. Spośród dziewięciu zmierzonych populacji Myrmecocystus tylko jedna populacja M. mexicanus dała wyższą wartość, 78,4; M. navajo zatrzymała się na 74,1, a ciemne, takie jak M. mendax, poniżej 60.
W naszych koloniach królowe i robotnice są bardzo jasne, słomkowożółte, prawie białawe, a ich replety wypełniają się jasnożółtym, przejrzystym płynem. Stąd mówimy o niej w sklepie, że jest biała: to lekka przesada, ale wskazuje dokładnie to, co czyni ją wyjątkową. Obok ciemnej miodziarki, takiej jak M. placodops, z czerwoną głową i czarnym ciałem, wygląda jak z innego świata.
Duże oczy na noc
To samo badanie z 2022 roku zmierzyło jej oczy, a wynik jest typowy dla mrówki nocnej. Robotnice M. christineae mają fasetki, czyli małe soczewki oka złożonego, o średniej średnicy około 19,7 mikrona (20,8 po korekcie na wielkość ciała), wobec około 13-14 mikronów u M. yuma, małej, ciemnej miodziarki. Szersze fasetki zbierają więcej światła, a tego właśnie potrzebuje zwierzę, które porusza się przy słabym świetle.
Snelling zwrócił już uwagę, że jej oczy są duże i mocno cofnięte: ich górna krawędź niemal pokrywa się z tylnym narożnikiem głowy. Tę cechę dzieli z miodziarkami z grupy M. pyramicus i z M. navajo. W tabeli badania z 2022 roku M. christineae figuruje jako gatunek nocny, według literatury i obserwacji autorów. Nikt jeszcze nie opublikował badania jej aktywności, ale wszystko wskazuje w tym samym kierunku: blade ubarwienie, duże oczy i nocne krewniaczki.
Mała, naga i w pół drogi
To mała miodziarka. Według pomiarów Snellinga głowa robotnic ma od 0,77 do 1,13 mm długości i od 0,63 do 1,03 mm szerokości, a mezosoma od 1,03 do 1,63 mm. Dla porównania: majory M. placodops mają głowę ponad dwa razy szerszą niż największe robotnice M. christineae. Robotnice różnią się wielkością, ale bez skrajności: u małych boki głowy są prawie równoległe, a u większych lekko wypukłe.
Jest też niemal naga. Nie ma odstających włosków na tułowiu, policzkach, trzonkach czułków ani goleniach, a dwa pierwsze segmenty gastra nie mają ich również pośrodku. Jej owłosienie przylegające, czyli krótkie włoski przylegające do ciała, jest delikatne i rzadkie, a robotnice wyglądają gładko i umiarkowanie błyszcząco.
Snelling umieścił ją w grupie bladych, nocnych miodziarek, czyli w podrodzaju Myrmecocystus sensu stricto, razem z M. mexicanus, M. navajo, M. testaceus czy M. pyramicus. Widział w niej ogniwo między dwiema grupami gatunków: profilem tułowia i liczbą zębów na żuwaczkach, siedmioma lub ośmioma u robotnic, przypomina grupę M. mexicanus; cofniętymi oczami i skąpym owłosieniem grupę M. pyramicus. Molekularne filogenezy rodzaju z 2004 i 2021 roku wykazały, że te klasyczne grupy nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste pokrewieństwo. Nie udało nam się sprawdzić, czy M. christineae została w nich uwzględniona, więc jej dokładne miejsce na drzewie miodziarek pozostaje otwarte.
Blade nie boją się zimna
Nocny tryb życia na pustyni ma bezpośrednią konsekwencję: trzeba się poruszać w chłodzie. W klasycznym badaniu miodziarek z Nowego Meksyku Kay i Whitford porównali gatunki dzienne i nocne. Gatunek nocny poruszał się jeszcze w −0,4 °C i wychodził żerować przy temperaturze powietrza i gleby od 2 do 30 °C. Dzienne natomiast zamierały poniżej około 11-12 °C, ale wychodziły nawet przy glebie nagrzanej do 60 °C.
Strategia bladych polega na unikaniu południowego żaru i pracy w chłodnych godzinach. M. christineae nie brała udziału w tym badaniu, ale dzieli z nocnymi gatunkami ubarwienie, oczy i niemal na pewno porę aktywności. Dla hodowli ma to dwie praktyczne konsekwencje:
- Nie potrzebuje mocnego grzania. Wystarczy jej umiarkowana temperatura domowa, bez intensywnych punktów ciepła.
- Znosi chłodniejsze zimowanie niż ciemne miodziarki, takie jak M. placodops, które w 12 °C są już prawie nieruchome (zob. „Chłodne zimowanie bladej miodziarki”).
Replety koloru słomy
Jak prawie wszystkie Myrmecocystus, M. christineae przechowuje pokarm kolonii w repletach: robotnicach, których wole, czyli „żołądek społeczny”, w którym mrówki gromadzą pokarm do dzielenia się, rozciąga się tak, że zajmuje cały gaster. Wiszą nieruchomo u sklepienia komór, pozostałe robotnice napełniają je nektarem, gdy jest go w nadmiarze, a one oddają go z ust do ust, gdy go brakuje. Opróżniona repleta nie umiera: zostaje pomarszczona i może się ponownie napełnić.
Replety są znane u 20 z 29 gatunków rodzaju, ale nie znaleźliśmy żadnej publikacji, która opisywałaby je u M. christineae. W naszych koloniach owszem, tworzą je: ta ze zdjęcia w sklepie jest pełna jasnożółtego, przejrzystego płynu, w kolorze jej sióstr. Kolor replety zależy od tego, co pije kolonia, więc Twoje mogą się różnić w zależności od nektaru, który im podajesz.
U zbadanych miodziarek spiżarnia kryje też niespodzianki, które na pustyni mają wiele sensu. Niewielka część replet jest przejrzysta, znacznie bardziej wodnista od pozostałych: to prawdziwe zbiorniki wody na suche miesiące. Niektóre gromadzą też tłuszcze, które tworzą drugą warstwę w wolu. U M. christineae nikt tego nie sprawdził, ale u mrówki z piaszczystych suchych koryt, gdzie woda jest luksusem, żywa manierka byłaby wielką zaletą.
Tak wiszą replety w gnieździe M. mimicus, ciemnej miodziarki; replety M. christineae mają kolor słomy (film Anthouse).
Dwie królowe pod jednym dachem
Tu nauka milczy: nie opublikowano, jak zakładają kolonie królowe M. christineae ani ile ich żyje w każdej kolonii. 16 królowych z serii typowej nie rozstrzyga sprawy, bo opisano je ze skrzydłami: były to niemal na pewno młode królowe, jeszcze bez własnej kolonii.
Możemy Ci za to opowiedzieć, co widzimy w Antomas: M. christineae nie jest monoginiczna. Jej królowe tolerują się i żyją razem przez całe życie w tej samej kolonii, bez walk. Dlatego sprzedajemy ją jako kolonię z dwiema królowymi, co jest rzadkością wśród hodowanych przez nas miodziarek, które w większości mają tylko jedną.
W rodzaju nie jest to odosobniony przypadek. U M. mimicus kilka królowych, od 2 do 9, choć najczęściej od 2 do 4, często łączy się, by założyć kolonię, ale potem robotnice eliminują nadmiarowe, aż zostaje jedna. Z kolei w niektórych populacjach M. mendax wszystkie zbadane dojrzałe kolonie miały kilka królowych, których w laboratorium nie wyeliminowano po wykluciu się pierwszych robotnic, a te kolonie wyprodukowały więcej robotnic i więcej replet niż kolonie z jedną królową. Z tego, co widzimy w domu, M. christineae gra w drużynie tolerancyjnych. To obserwacja z hodowli, a nie opublikowane badanie.
Uwaga: to, że królowe z jednej kolonii żyją razem, nie znaczy, że można łączyć królowe z różnych kolonii. Tego nie rób nigdy.
Czego nauka jeszcze nie wie
Oto, czego jeszcze nie opublikowano o M. christineae:
- Jak wyglądają jej gniazda i na jakiej głębokości trzyma replety.
- Kiedy odbywa lot godowy. Wiemy tylko, że w połowie kwietnia w gniazdach były już uskrzydlone osobniki płciowe.
- Jak zakłada kolonie: sama, w grupie czy na oba sposoby.
- Ile robotnic ma dojrzała kolonia.
- Co je na wolności i o jakich dokładnie porach wychodzi.
Prawie wszystko, co wiadomo o jej codziennym życiu, pochodzi na razie od tych, którzy ją hodują. Jeśli masz kolonię, Twoje obserwacje są na wagę złota i chętnie o nich usłyszymy.
Wielkość i morfologia
Mała, blada miodziarka, prawie bez odstających włosków, o dużych, cofniętych oczach, z robotnicami różnej wielkości i bez żądła. Wymiary pochodzą z oryginalnego opisu Snellinga (1982).
- Ubarwienie według Snellinga. Robotnice jasne, brązowawożółte, z tylną częścią głowy czasem brązowawą i bledszymi przydatkami. Królowa żółta, z jasnobrązowym przodem głowy i bladożółtymi przydatkami. Samiec jednolicie brązowawy.
- Ubarwienie naszych kolonii. Królowe i robotnice bardzo jasne, słomkowożółte, prawie białawe; replety z jasnożółtym, przejrzystym płynem.
- Głowa. U robotnic dłuższa niż szeroka, o prawie równoległych bokach u małych i lekko wypukłych u większych. U królowej tak samo szeroka jak długa.
- Oczy. Duże, z górną krawędzią prawie w tylnym narożniku głowy.
- Żuwaczki. Z siedmioma lub ośmioma zębami u robotnic.
- Owłosienie. Bez odstających włosków na tułowiu, policzkach, trzonkach czułków i goleniach; owłosienie przylegające delikatne, rzadkie i przylegające do ciała.
- Oskórek. Umiarkowanie błyszczący.
- Obrona. Jako mrówka z podrodziny Formicinae nie ma żądła; może gryźć i uwalniać kwas mrówkowy.
Przybliżone wymiary
- Robotnice: głowa 0,77-1,13 mm długości i 0,63-1,03 mm szerokości; trzonek czułka 0,97-1,33 mm; mezosoma 1,03-1,63 mm
- Królowa: głowa 1,67-1,73 mm długości i 1,67-1,77 mm szerokości; mezosoma 3,5-3,7 mm
- Samiec: głowa 0,62-0,70 mm długości; mezosoma 1,23-1,40 mm
- Długość całkowita: nieopublikowana
Snelling nie podał długości całkowitej żadnej kasty, a my wolimy jej nie wymyślać. Jego pomiary mówią natomiast, że to mała miodziarka, z królową wyraźnie większą od każdej robotnicy: jej głowa jest szersza niż u największej robotnicy, a mezosoma ponad dwa razy dłuższa.
Hodowla w niewoli
Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany
To nie jest gatunek na początek. Powody są takie same jak u wszystkich miodziarek, plus jeden własny:
- Nikt nie ma z nią dużego doświadczenia. Opublikowanych relacji z hodowli prawie nie ma, a niemal wszystko, co wiemy, nauczyliśmy się w domu. Jeśli się zdecydujesz, będziesz jednym z niewielu hodowców na świecie, którzy ją mają.
- Nektar trzeba dawkować. Mało i po kropelce, dopóki nie ma replet; obficie i stale, gdy tylko się pojawią (zob. „Słodka śmierć, podwójnie”).
- Małe robotnice, maleńka zdobycz. To drobna miodziarka, a jej zdobycz musi być jeszcze drobniejsza.
- Delikatne replety, które przy nieostrożnym obchodzeniu się mogą spaść lub pęknąć.
W zamian kolonia przyjeżdża z przewagą: dwie królowe i od 20 do 30 robotnic, z zakładaniem kolonii za sobą. I warto: to żywa rzadkość, w kolorze niepodobnym do żadnej innej miodziarki w sklepie, z dwiema królowymi, które dzielą gniazdo przez całe życie, i z biologią do odkrycia. Niewiele gatunków pozwala Ci dowiedzieć się czegoś, czego nauka jeszcze nie wie.
Parametry dla miodziarki z wysokiej pustyni
- Temperatura: w Antomas trzymamy je praktycznie w zwykłej temperaturze pokojowej. Jako dane od hodowców: ci, którym udaje się hodować ten rodzaj, trzymają go w 24-31 °C, najlepiej około 29 °C; bladej i nocnej miodziarce takiej jak ta wystarczy umiarkowana część tego zakresu.
- Dodatkowe ciepło: nie jest potrzebne. Jeśli go używasz, niech będzie łagodne, na jednym końcu gniazda i zawsze z dala od replet.
- Chłodniejsze noce: bez problemu; to właśnie spotykają na swojej pustyni.
- Wilgotność: gniazdo raczej suche, z wilgotnym punktem przy czerwiu.
- Strefa replet: stabilna, bez kondensacji; ani mokra, ani przesuszona.
- Arena: sucha i przewiewna, z odrobiną piasku, jeśli chcesz przypomnieć jej suche koryta.
- Woda: probówka z wodą i watą na arenie, zawsze.
- Światło: strefa gniazda w ciemności i arena w świetle, z normalnym cyklem dnia i nocy.
- Zimowanie: około 4 miesięcy, od listopada do lutego, w 8-14 °C (zob. „Chłodne zimowanie bladej miodziarki”).
Polecane formikaria
Dla kolonii z dwiema królowymi i kilkudziesięcioma robotnicami w Antomas polecamy zacząć od Qbik Wild One P 1C od Anthouse. Ma poziome komory o wysokości wystarczającej, by replety wisiały, nie dotykając podłoża, i pozwala Ci oglądać obie królowe i czerw bez niepokojenia ich:
Gdy kolonia urośnie, Qbik Wild Nona Diafano pozwoli jej wykopać własne korytarze w bloku podłoża. To opcja najbardziej zbliżona do jej suchych koryt: użyj mieszanki piasku i ziemi na tyle zwartej, żeby sklepienia się nie zawalały, i nawilżaj ją tylko miejscami, z dala od miejsc, gdzie wiszą replety. Zostaw go dla dużych kolonii, bo w małej straciłbyś z oczu królowe i czerw.
Polecamy też formikaria hybrydowe z serii Qbik Wild, takie jak Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, które nadążą za wzrostem kolonii:
Trzy szczegóły dla każdego gniazda miodziarek: chropowate sklepienia, których replety mogą się uchwycić; komory o wysokości co najmniej 2-3 cm i żadnych pionowych gniazd, dopóki kolonia jest mała. I nie rozbudowuj za wcześnie: nowy moduł podłącza się, gdy poprzedni jest naprawdę zajęty.
Przyjazd i przeprowadzka przez przesypanie
Gdy jest dostępna, wysyłamy M. christineae jako „2 królowe i 20-30 robotnic z czerwiem”: dwie królowe, które już żyją razem, od 20 do 30 robotnic i czerw. Zakładanie kolonii, najbardziej ryzykowny etap dla każdej miodziarki, jest już za nią.
Po otrzymaniu zostaw ją na kilka godzin w spokoju w chłodnym, zacienionym miejscu i sprawdź, czy ma wodę. Do formikarium w Antomas przenosimy ją zawsze przez przesypanie:
- Najpierw zmontuj całe gniazdo, z barierą z oleju mineralnego i probówką z wodą.
- Otwórz probówkę na arenie, przy wejściu do gniazda, pracując nad tacą.
- Delikatnie i z bardzo małej wysokości przesyp królowe, robotnice i czerw. Maruderom pomóż miękkim pędzelkiem.
- Zostaw strefę gniazda w ciemności: robotnice w krótkim czasie wniosą do środka czerw i królowe.
Obie królowe przeprowadzają się razem: nie trzeba ich rozdzielać ani pilnować osobno. Jeśli kolonia ma już replety, przesypuj jeszcze ostrożniej i bez potrząsania, bo repleta, która gwałtownie spadnie, może pęknąć. Najlepiej przeprowadzić główną przeprowadzkę, zanim się pojawią, i zostawić kolonię w docelowym gnieździe, gdy tylko będzie mieć pierwsze spiżarnie.
Słodka śmierć, podwójnie
Jest błąd, który może zrujnować kolonię miodziarek, i w Antomas dobrze go znamy. Jeśli mała kolonia, jeszcze bez replet, ma cukru w nadmiarze, może się nim napełnić sama królowa: jej gaster puchnie jak u replety, składanie jaj zwalnia lub ustaje, a kolonia przestaje rosnąć. Nie ma na ten temat opublikowanych badań; to doświadczenie z hodowli. U M. christineae ryzyko jest podwójne, bo są dwie królowe, które mogą zamienić się w spiżarnię.
Niebezpieczeństwo podawania zbyt dużej ilości cukru na początku, wyjaśnione przez Anthouse: królowe, które zamieniają się w replety.
Rozwiązanie jest proste:
- Bez replet w kolonii: słodki płyn podaje się po kropelce, kilka kropli, które robotnice zjedzą w krótkim czasie. Jeszcze żadnych pełnych poidełek.
- Z pierwszymi repletami: cukier staje się dostępny ad libitum i od tego dnia nie może go nigdy zabraknąć. Replety potrzebują obfitego nektaru, żeby się napełnić i utrzymać.
Od kropelki do poidełka: karmienie
Urozmaicony nektar, dobrze podany. Przestrzegając obu powyższych etapów, zmieniaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny nektar lub słodki płyn 1-2 razy w tygodniu, a nektar możesz wzbogacić odrobiną białka. Gdy przyjdzie etap poidełka, niech to będzie prawdziwe poidełko, nigdy wata: wata pleśnieje i psuje płyn w ciągu kilku dni. Nada się tradycyjne lub domowe, w którym kropla jest „rozłożona” i w zasięgu robotnic. Wymieniaj je, zanim płyn zacznie fermentować.
Maleńka zdobycz, prawie codziennie. Robotnice M. christineae są małe, więc białko musi być przesadnie małe, zwłaszcza na początku: muszki Drosophila, termofilki (Thermobia), termity i mikroświerszcze, świeżo uśmiercone lub pokrojone, i w miarę możliwości codziennie. W miarę wzrostu kolonia przyjmuje nieco większe kawałki i większe ilości, ale wtedy lepiej karmić rzadziej, a nie codziennie. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby dieta nie była ciągle taka sama.
W Antomas nie boimy się białka: przy codziennym usuwaniu resztek wolimy dać za dużo niż za mało, bo dobrze odżywiona kolonia rozumie, że ma zasoby, i rośnie szybciej i ma więcej robotnic. Jeśli nie możesz często zaglądać do gniazda, lepiej nie przekarmiać: zapomniane resztki gniją i przyciągają pleśń i roztocza. I pamiętaj, że replety przechowują płyny, ale larwy rosną tylko dzięki białku.
Nie mamy jeszcze filmu z larwami M. christineae, ale te larwy jej ciemnej kuzynki, wyhodowane w Antomas, dobrze pokazują, jak jedzą larwy miodziarek:
Larwy miodziarki podczas jedzenia; w tym przypadku M. placodops (kanał Antomas).
U gatunku o nocnych zwyczajach: podawaj białko o zmierzchu, gdy kolonia się ożywia, a to, co zostanie, usuń następnego ranka.
Woda: zawsze w zasięgu, w probówce z watą na arenie, także wtedy, gdy poidełko z nektarem jest pełne.
Chłodne zimowanie bladej miodziarki
W miejscu typowym M. christineae, na około 1300 m na Mojave, zimy są zimne, a jej nocne krewniaczki poruszają się jeszcze w pobliżu 0 °C. W Antomas zimujemy ją nieco krócej niż nasze rodzime mrówki: przez około 4 miesiące, od listopada do lutego.
Orientacyjna temperatura to 8-14 °C, chłodniej niż zalecamy dla ciemnych, dziennych miodziarek. Powód jest fizjologiczny: dzienne, takie jak M. placodops, poniżej około 12 °C są prawie sparaliżowane i potrzebują łagodnej zimy, w 14-18 °C, podczas gdy blade i nocne bez problemu znoszą chłód (zob. „Blade nie boją się zimna”). Dla M. christineae zima w 8-14 °C to naturalny odpoczynek, a nie kara.
- Stopniowe zmiany: obniżaj temperaturę przez tydzień lub dwa i tak samo podnoś ją na koniec.
- Woda, zawsze.
- Trochę nektaru, jeśli robotnice nadal się poruszają, bez ciągłego napełniania replet.
- Minimum białka albo wcale, dopóki nie ma rosnących larw.
- Kolonie małe lub bez replet: lepiej w górnej części zakresu, około 12-14 °C.
W marcu, gdy wróci ruch i pojawi się nowy czerw, stopniowo przywracaj białko.
Zachowanie w niewoli
Kolonia zmierzchu. Najprawdopodobniej zobaczysz ją najbardziej aktywną pod wieczór i w nocy, jak przystało na bladą miodziarkę. W ciągu dnia to normalne, że duża część robotnic zostaje w gnieździe.
Dwie królowe w zgodzie. Królowe dzielą komorę i czerw bez konfliktów. Nie martw się, jeśli widzisz je razem albo osobno: jedno i drugie jest normalne.
Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie po to, żeby je ukrywać. Zostaw im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę i oglądaj je spokojnie, ingerując tylko tyle, ile trzeba. Przy gatunku tak słabo poznanym każda obserwacja się liczy.
Sygnały alarmowe:
- Królowa z bardzo napęczniałym gastrem i wstrzymanym składaniem jaj, zanim pojawią się replety: za dużo cukru.
- Larwy, które nie rosną poza okresem zimowania: brakuje białka albo zdobycz jest za duża.
- Spadające replety: sklepienie zbyt gładkie albo z kondensacją.
- Pleśń w komorach: nadmiar wilgoci albo nieusunięte resztki.
Ucieczki i bariery
Nie są to mrówki szczególnie skłonne do ucieczek i z naszego doświadczenia wystarczy olej mineralny. Nałóż cienki, ciągły pasek w górnej części ścian areny i odnawiaj go, gdy się zabrudzi. Dobrze dopasuj pokrywę, sprawdzaj rurki i połączenia i nie zostawiaj niczego opartego, co mogłoby posłużyć im za most. Ponieważ robotnice są małe, zwracaj szczególną uwagę na szczeliny.
Obsługa i bezpieczeństwo
Nie żądlą: nie mają żądła. Mogą gryźć i uwalniać kwas mrówkowy, jeśli czują się osaczone, ale są tak małe, że prawie tego nie poczujesz. Ostrożność jest dla ich dobra: zawsze przenoś je miękkim pędzelkiem lub innym narzędziem entomologicznym, nigdy palcami. Nie łącz królowych ani kolonii różnego pochodzenia i nie trzymaj ich z innymi gatunkami. To gatunek egzotyczny: nigdy nie wolno go wypuszczać na wolność.
Czego nie robić
- Stawiać pełne poidełko kolonii bez replet: każda z dwóch królowych może zamienić się w repletę.
- Dopuścić do braku nektaru, gdy są już replety.
- Podawać słodkie płyny na wacie.
- Dawać dużą zdobycz tak małym robotnicom albo na początku zostawiać je na kilka dni bez białka.
- Wystawiać je na mocne ciepło albo umieszczać źródło ciepła przy repletach.
- Pomijać zimowanie: to miodziarka z regionu zimnych zim.
- Moczyć całe gniazdo albo dopuszczać do kondensacji tam, gdzie wiszą replety.
- Oddzielać dwie królowe od ich kolonii.
- Łączyć królowe lub kolonie różnego pochodzenia.
- Przenosić je palcami.
Źródła naukowe
Ten poradnik opiera się na oryginalnym opisie gatunku (Snelling, R. R., 1982, Bulletin of the Southern California Academy of Sciences 81: 69–86, bez DOI), na danych o rozmieszczeniu z GBIF i z Uniwersytetu Stanowego Arizony, na literaturze naukowej o rodzaju i na doświadczeniu Antomas. Główne źródła:
- Johnson, R. A. & Rutowski, R. L. (2022). Color, activity period, and eye structure in four lineages of ants: Pale, nocturnal species have evolved larger eyes and larger facets than their dark, diurnal congeners. PLOS ONE 17: e0257779. doi:10.1371/journal.pone.0257779
- Kay, C. A. R. & Whitford, W. G. (1978). Critical thermal limits of desert honey ants: possible ecological implications. Physiological Zoology 51: 206–213. doi:10.1086/physzool.51.2.30157867
- van Elst, T., Eriksson, T. H., Gadau, J., Johnson, R. A., Rabeling, C., Taylor, J. E. & Borowiec, M. L. (2021). Comprehensive phylogeny of Myrmecocystus honey ants highlights cryptic diversity and infers evolution during aridification of the American Southwest. Molecular Phylogenetics and Evolution 155: 107036. doi:10.1016/j.ympev.2020.107036
- Kronauer, D. J. C., Hölldobler, B. & Gadau, J. (2004). Phylogenetics of the New World honey ants (genus Myrmecocystus) estimated from mitochondrial DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution 32: 416–421. doi:10.1016/j.ympev.2004.03.011
- Bartz, S. H. & Hölldobler, B. (1982). Colony founding in Myrmecocystus mimicus Wheeler (Hymenoptera: Formicidae) and the evolution of foundress associations. Behavioral Ecology and Sociobiology 10: 137–147. doi:10.1007/BF00300174
- Eriksson, T. H., Hölldobler, B., Taylor, J. E. & Gadau, J. (2019). Intraspecific variation in colony founding behavior and social organization in the honey ant Myrmecocystus mendax. Insectes Sociaux 66: 283–297. doi:10.1007/s00040-019-00687-y
- Conway, J. R. (1977). Analysis of clear and dark amber repletes of the honey ant, Myrmecocystus mexicanus hortideorum. Annals of the Entomological Society of America 70: 367–369. doi:10.1093/aesa/70.3.367
- Burgett, D. M. & Young, R. G. (1974). Lipid storage by honey ant repletes. Annals of the Entomological Society of America 67: 743–744. doi:10.1093/aesa/67.5.743
- Conway, J. R. (1986). The biology of honey ants. The American Biology Teacher 48: 335–343. doi:10.2307/4448321
- Conway, J. R. (1994). Honey ants. American Entomologist 40: 229–234. doi:10.1093/ae/40.4.229
- Poziom trudności
- Doświadczony





