Myrmecocystus mimicus: królowa, robotnice i robotnice wypełnione nektarem – prawdziwe zdjęcie Antomas
Myrmecocystus mimicus: królowa, robotnice i robotnice wypełnione nektarem – prawdziwe zdjęcie Antomas

Myrmecocystus mimicus

2 Opinie
Ostatnie sztuki w magazynie
149,99 €
Brutto

Wojowniczki południowego skwaru na pustyni Chihuahua. Myrmecocystus mimicus nie rozstrzyga wojen krwią, lecz turniejami: setki robotnic paradują na wyprostowanych nogach, nadymają odwłoki i mierzą się całymi dniami, aż silniejsza kolonia napada na słabszą i zabiera jej czerw, przyszłe niewolnice, a nawet replety – żywe spiżarnie pełne nektaru. Dwubarwna, z rudawą głową i tułowiem, bezlitosna łowczyni termitów, to miodziarka, którą legendarną uczynił Bert Hölldobler. Kolonie i królowe. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

Wojownicza miodziarka z pustyni: dzienna, dwubarwna (rudawa głowa i tułów, ciemny gaster), łowczyni termitów i bohaterka słynnych zrytualizowanych turniejów opisanych przez Berta Hölldoblera, które czasem kończą się najazdami i niewolnictwem. Kolonie z jedną królową. Gniazdo Qbik Wild z wysokimi komorami dla replet, temperatura pokojowa (hodowcy odnoszący sukcesy: 24-31 °C), cukier po kropelce do pojawienia się pierwszych replet, a potem do woli, maleńkie ofiary prawie codziennie i zimowanie przez około 4 miesiące, od listopada do lutego, w 15-18 °C. Olej mineralny wystarczy jako bariera.

Myrmecocystus mimicus Wheeler, 1908 to miodziarka z suchych regionów południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych i północnego Meksyku. Jak wszystkie Myrmecocystus przechowuje nektar w repletach, robotnicach-spiżarniach, które zwisają ze sklepienia gniazda z gastrem nabrzmiałym jak winogrono. Swoje honorowe miejsce w podręcznikach myrmekologii zawdzięcza jednak sposobowi rozwiązywania konfliktów: turniejom, w których setki robotnic mierzą się ze sobą pozami i defiladami, prawie się nie dotykając, a które czasem kończą się najazdem na słabsze gniazdo.

Sławę przyniósł jej niemiecki myrmekolog Bert Hölldobler, który przez lata badał ją na pustyni Chihuahua, w pobliżu Portal (Arizona) i Rodeo (Nowy Meksyk), i który w 1976 roku opublikował w Science artykuł „Turnieje i niewolnictwo u pustynnej mrówki”. W tym poradniku oddzielamy to, co udokumentowano w tych badaniach, od tego, czego nauczyliśmy się, hodując ją w Antomas.

Biologia

Turnieje bez krwi: defilada na szczudłach

Dwie sąsiednie kolonie jednocześnie odkrywają ucztę z termitów. U wielu mrówek skończyłoby się to bitwą. U M. mimicus zaczyna się turniej: zwiadowczynie werbują małą armię, często liczącą dwieście robotnic lub więcej, i w ciągu kilku minut setki mrówek z obu kolonii stają twarzą w twarz. Ale nie rzucają się sobie do gardeł. Prezentują się:

  • Chodzą na wyprostowanych nogach, jakby na palcach albo na szczudłach: to postawa turniejowa, którą autorzy anglojęzyczni nazywają stilt legs, „nogi na szczudłach”.
  • Unoszą głowę i gaster i ustawiają się bokiem do rywalki, żeby wydawać się większe.
  • Bębnią w siebie czułkami i odpychają się kopnięciami.
  • Niektóre nadymają gaster, a widziano też robotnice, które wchodzą na mały kamyk, żeby zyskać na wysokości.

Każde spotkanie trwa na początku od jednej do trzech sekund, a gdy turniej się ustabilizuje, nawet około trzydziestu. Zdarzają się markowane ataki i pojedyncze ugryzienia, ale prawie nigdy prawdziwa walka: gdy duża robotnica staje naprzeciw małej, ustępuje mała. Ten pokaz wywołują tylko robotnice z innej kolonii tego samego gatunku; między towarzyszkami z gniazda powitanie trwa sekundę lub dwie.

Turniej może trwać kilka dni. W nocy zostaje przerwany, a około wpół do szóstej rano każda kolonia znowu wysyła swój oddział w to samo miejsce, jeszcze zanim zacznie zbierać pokarm. Są nawet „straże”: grupy od jednej do sześciu robotnic, które na wyprostowanych nogach, często na kamyku, zajmują codziennie ten sam punkt aż do zmroku. Między sąsiadkami ustala się poza tym hierarchia dominacji, która z czasem czasem się odwraca.

Ocenić rywala bez walki: spis dużych robotnic

Po co cały ten teatr? Hölldobler zmierzył uczestniczki: robotnice biorące udział w turniejach są większe niż zbieraczki, z głową szeroką średnio na 1,43 mm wobec około 1,0 mm. Każda kolonia wysyła na front swoje najokazalsze osobniki.

W 1983 roku Charles Lumsden i sam Hölldobler zaproponowali, że turniej jest systemem komunikacji między koloniami, swego rodzaju spisem. Dojrzałe kolonie wytwarzają większe robotnice, więc odsetek olbrzymek w turnieju i częstotliwość, z jaką każda robotnica natyka się na rywalki, informują o wielkości drugiej kolonii. To jak dwie armie, które defilują, zanim zdecydują, czy warto walczyć: defilada pozwala ocenić rywala bez płacenia ceny bitwy.

Granice, które przesuwają się za pokarmem

Większość mrówek terytorialnych broni stałego obszaru. M. mimicus nie: ma terytoria czasoprzestrzenne. Każda kolonia broni tylko miejsca, w którym w danej chwili zbiera pokarm, a turniej rozgrywa się tam, gdzie jest jedzenie. Bardzo często tym miejscem jest samo wejście do gniazda rywalki: silniejsza kolonia ustawia swoją armię u drzwi sąsiadki i zajmuje ją, podczas gdy jej zbieraczki korzystają z łupu. Na badanych obszarach gniazda były od siebie bardziej oddalone, niż wynikałoby to z przypadku, 10-45 m od najbliższego sąsiada, a obszary żerowania się nakładały: typowy obraz zaciętej konkurencji.

Łowczyni termitów

Miodziarki mają opinię mrówek żyjących z nektaru, a M. mimicus rzeczywiście zbiera go z pustynnych roślin, takich jak Eriogonum czy Celtis pallida, a także spadź mszyc i innych pluskwiaków. Jej najważniejszą zdobyczą jest jednak coś innego. W ciągu 27 godzin obserwacji trzech gniazd Hölldobler zapisywał, co przynoszą powracające zbieraczki:

  • 928 ładunków stanowiły termity, ponad połowę z 1747 zarejestrowanych;
  • 167 to inne owady, a tylko 20 nasiona;
  • 632 robotnice wracały bez widocznego ładunku, prawdopodobnie z płynem w wolu.

Termity pojawiają się w nieprzewidywalnych skupiskach, pod wyschniętym łajnem albo w korytarzach w glebie, i żeby z nich skorzystać, trzeba dotrzeć szybko i w dużej liczbie. Zwiadowczyni, która je znajdzie, wraca, znacząc ścieżkę zawartością jelita, a w gnieździe potrząsa się przed towarzyszkami i uwalnia wydzielinę z gruczołu jadowego. W ten sposób pociąga za sobą kolumny 20-50 robotnic, a czasem 100-300, które pokonują nawet 48 m. Zwiadowczynie orientują się też wzrokiem: co 50-70 cm zatrzymują się, odwracają i „patrzą” za siebie.

Co to oznacza w domu: M. mimicus nie jest łasuchem żyjącym z cukru, lecz łowczynią, która do wychowania czerwiu potrzebuje dużo białka (zob. „Białko: termity i ofiary w miniaturze”).

Gdy turniej kończy się najazdem

Gdy jedna kolonia jest znacznie silniejsza od drugiej, defilada trwa krótko, a słabsza zostaje najechana. Hölldobler odnotował 34 najazdy, około 8% turniejów, i zobaczył, co działo się w środku:

  • miejscowa królowa została zabita w trzech przypadkach i wypędzona w dwóch innych;
  • napastniczki zabrały do swojego gniazda larwy, poczwarki, świeżo wyklute robotnice, a nawet replety: aż 293 larwy, 318 poczwarek i 117 żywych replet podczas jednego najazdu.

Ten czerw kończy rozwój w zwycięskiej kolonii i pracuje dla niej: to niewolnictwo w obrębie jednego gatunku, a M. mimicus była pierwszym znanym takim przypadkiem u mrówek. Nieuszkodzone replety również zostają włączone do kolonii, więc zwyciężczyni zyskuje jednocześnie przyszłe robotnice i spiżarnie rywalki. Wszystkie najechane kolonie były młode, a napastniczka była co najmniej dziesięć razy większa. Najdalej położone, w odległości 16-26 m, broniły się inaczej: zamykały wejście kamykami i gałązkami.

Najazdy bez ostrzeżenia na nowo założone kolonie

Badanie Hölldoblera, Barbary Grillenberger i Jürgena Gadaua z 2011 roku, oparte na danych z dziesięciu sezonów, wykazało, że nie każdy najazd zaczyna się od turnieju: dojrzałe kolonie aktywnie szukają młodych kolonii i po prostu je plądrują.

  • Udokumentowano 17 pełnych najazdów bez turnieju, z łupem sięgającym 137 larw, 152 poczwarek i 23 replet.
  • Wielu replet nie zabierały: opróżniały je na miejscu, a ze splądrowanego gniazda wychodziło nawet 409 robotnic z pełnym wolem.
  • Spośród dwudziestu sztucznych młodych gniazd, liczących 100-200 robotnic, dziewięć zostało odkrytych i najechanych w ciągu zaledwie 18 dni, niektóre w odległości 16 m od dojrzałej kolonii.

Zwiadowczynie sprawdzają wejście, wracają, zostawiając ślad końcem gastra, i powracają na czele roju. Dla młodej królowej sąsiedztwo jest niezwykle niebezpieczne: prawie nigdy nie udaje jej się osiedlić bliżej niż około 3 m od dojrzałej kolonii, a w odległości od 3 do 15 m grozi jej duże ryzyko najazdu.

Niewolnice siostry: przypadek M. depilis

W Portal i Rodeo M. mimicus dzieli teren ze swoim gatunkiem siostrzanym, M. depilis, tak podobnym, że małe robotnice obu gatunków czasem da się odróżnić tylko za pomocą markerów genetycznych. Relacja jest nierówna: M. depilis najeżdża kolonie M. mimicus, a nie odwrotnie. W 2003 roku analizy genetyczne Daniela Kronauera, Jürgena Gadaua i Berta Hölldoblera wykazały obecność robotnic M. mimicus pracujących w gniazdach M. depilis: oprócz niewolnictwa w obrębie każdego gatunku istnieje też niewolnictwo międzygatunkowe.

Siostry mają różne style. Turnieje M. depilis są krótsze, od pół godziny do dwóch godzin, i szybciej przeradzają się w walkę, a sam gatunek jest ściśle monoginiczny: spośród 397 młodych kolonii i 27 dwuletnich wszystkie miały tylko jedną królową. Co ciekawe, nigdy nie zaobserwowano turniejów między jednym gatunkiem a drugim.

I praktyczny szczegół: czarniawy gaster z przydymioną głową i tułowiem to właśnie cecha M. depilis. M. mimicus przypisuje się czasem gaster „prawie czarny”, ale w rzeczywistości jest on ciemniejszy od przedniej części ciała, a nie czarny (zob. „Wielkość i morfologia”).

Zakładać kolonię w grupie… by skończyć z jedną królową

Po locie godowym, który w tym rodzaju następuje zwykle po silnych letnich deszczach, królowa zrzuca skrzydła, kopie komorę i zamyka się w niej. Zakładanie kolonii jest klaustralne: królowa wychowuje pierwsze robotnice bez wychodzenia po pokarm, korzystając z tłuszczu i mięśni skrzydeł, których już nie potrzebuje.

U M. mimicus często nie robi tego sama. W 1982 roku Steven Bartz i Bert Hölldobler zaobserwowali w Portal, że tuż po locie większość gniazd założycielskich miała jedną królową, ale gdy otwierano je później, większość miała od 2 do 4 królowych, a niektóre nawet dziewięć. To pleometroza, czyli zakładanie kolonii w grupie, a takie gniazda skupiają się w płatach oddalonych od dojrzałych kolonii. Badano nawet, jak królowe przemieszczają się w czasie zakładania kolonii.

Dlaczego współpracują? Bo konkurencja zaczyna się bardzo wcześnie. W laboratorium gniazda z kilkoma królowymi wychowywały znacznie więcej robotnic, a sąsiednie młode kolonie kradły sobie nawzajem czerw, aż cały znalazł się w jednej komorze; po drodze robotnice często porzucały własną matkę. Wygrywa ta, która pierwsza ma więcej robotnic.

Sojusz jest tymczasowy: gdy wyklują się pierwsze robotnice, to one eliminują królowe, aż prawie zawsze zostaje jedna. Nie zawsze: w 2011 roku genetyka wykazała, że 4 z 14 dojrzałych kolonii były poliginiczne, z 2-4 liniami niespokrewnionych matek. To poliginia fakultatywna, możliwa, ale rzadsza. Jej siostra M. depilis natomiast nigdy nie akceptuje zakładania kolonii w grupie.

A w domu? W Antomas hodujemy i sprzedajemy M. mimicus jako gatunek monoginiczny, z jedną królową w kolonii, i zalecamy, żeby zawsze zakładać kolonie osobno (zob. „Jedna kolonia, jedna królowa”). Jeśli szukasz miodziarki, u której kilka królowych żyje razem na stałe, to inny gatunek z naszego katalogu: poliginiczna miodziarka Myrmecocystus mendax, którą sprzedajemy w koloniach z 2 lub 3 królowymi.

Żywe spiżarnie wielkości ziarnka grochu

Replety to zwykłe robotnice o szczególnym przeznaczeniu. Zwykle są to największe robotnice kolonii, a towarzyszki karmią je nektarem, aż wole społeczne, czyli część przewodu pokarmowego, w której przechowywany jest pokarm do dzielenia się, zajmie prawie cały gaster. Płytki odwłoka zostają jak wysepki na napiętej, przezroczystej błonie, a repleta zwisa nieruchomo ze sklepienia; gdy inna robotnica dotknie jej czułków, oddaje jej pokarm z ust do ust. W zależności od gatunku osiągają wielkość ziarnka grochu lub wiśni.

  • Repletą się nie rodzi, repletą się zostaje. Jeśli usunie się replety, zastępują je kolejne co do wielkości robotnice. Zwykle powstają w ciągu dwóch tygodni od wyklucia, choć mogą nimi zostać także dojrzałe robotnice.
  • Ich miód ma swoją recepturę. Replety M. mimicus i M. mexicanus przebadane w Arizonie zawierały 47-49% fruktozy, 42-44% glukozy i 7-8% maltozy.
  • Nie wszystkie przechowują cukier. W rodzaju są jasne replety, prawie z samą wodą, oraz mleczne, z białkami i tłuszczami.
  • Opróżniają się i napełniają na nowo. Opróżniona repleta nie umiera: robi się wiotka i może się znowu napełnić.

Na zdjęciu naszego produktu zobaczysz repletę z gastrem przezroczyście zielonym. Kolor replety zależy od tego, co przechowuje: entomolog John Conway podawał koloniom M. mexicanus wodę z cukrem zabarwioną na niebiesko lub na czerwono i otrzymał niebieskie i czerwone replety.

Mrówka miodna (Anthouse)

Replety M. mimicus zwisające ze sklepienia gniazda: tak wygląda żywa spiżarnia od środka (film Anthouse).

W niewoli pierwsze replety nie powstają z pierwszego pokolenia robotnic, które są małe, lecz pojawiają się później, gdy wykluwają się duże robotnice (zob. „Cukier: od kropelek do woli”).

Mrówka południa

Na pustyni miodziarki pracują na zmiany. W Portal i Rodeo M. mexicanus i M. navajo, blade i o dużych oczach, wychodzą nocą; M. mimicus i M. depilis, ciemniejsze, są wyłącznie dzienne. Nasz gatunek zbiera pokarm najintensywniej w środku dnia, wychodząc masowo, ponad setką robotnic naraz.

Roy Snelling zgrupował te ciemne, dzienne miodziarki w Endiodioctes, po grecku „łowczynie w samo południe”, w przeciwieństwie do bladych i nocnych z grupy M. mexicanus. Dziś tych podrodzajów formalnie się nie używa, bo DNA wskazuje, że dzienny lub nocny tryb życia pojawił się w rodzaju więcej niż raz, ale dobrze oddają dwa sposoby życia. Według badania Kay i Whitforda z 1978 roku:

  • Dzienne, takie jak M. mimicus, nieruchomieją z zimna w okolicach 11-12 °C, ale wychodzą przy temperaturze powietrza 13-46 °C i gleby nawet do 60 °C.
  • Nocne, takie jak M. mexicanus, poruszają się jeszcze prawie w 0 °C i pracują w 2-30 °C.

Dlatego zimowanie M. mimicus musi być łagodniejsze niż u nocnych miodziarek (zob. „Zimowanie: cztery miesiące łagodnej zimy”).

Kamienie w wejściu i czyhające jaszczurki

Praca w pełnym słońcu ma swoje ryzyko. Jaszczurka rogata Phrynosoma modestum zjada codziennie od 0,5 do 1% zbieraczek z pilnowanych przez siebie kolonii M. mimicus i M. depilis. A mała mrówka Dorymyrmex bicolor stosuje jedną z najciekawszych znanych form konkurencji: wrzuca kamyki do wejścia sąsiednich miodziarek, nawet 200 w ciągu pięciu minut, i zmusza je do przerwania żerowania. Obrona drzwi to na pustyni kwestia przetrwania.

Od południowo-zachodniego Kansas po Kalifornię

Według rewizji Snellinga M. mimicus występuje od południowo-zachodniego Kansas po Big Bend w Teksasie i środkowo-północny Meksyk, a na zachodzie dociera do Kalifornii i Kalifornii Dolnej. Stanowiska skupiają się w Arizonie, Teksasie, Nowym Meksyku i Kalifornii, mniej jest ich w Nevadzie; w Meksyku przede wszystkim w stanie Chihuahua, a także w Sonorze, Kalifornii Dolnej, Durango, Nuevo León, San Luis Potosí, Coahuili i Zacatecas. Czasem podaje się ją z Kolorado, ale ten stan nie pojawia się ani w rewizji Snellinga, ani w danych, które sprawdziliśmy.

Zamieszkuje pustynie, suche murawy i sawanny z mezquite i akacją, tereny otwarte i bardzo nasłonecznione. Jej podziemne gniazda zapewniają królowej, czerwiowi i repletom warunki znacznie stabilniejsze niż na powierzchni, z niskimi, sklepionymi komorami o chropowatym sklepieniu.

Nazwa z 1908 roku, która łączyła trzy gatunki

William Morton Wheeler opisał ją w 1908 roku jako formę M. melliger, ale według specjalistów w tamtym materiale były też okazy, które dziś zalicza się do M. depilis i M. romainei. Dlatego dawne dane o „mimicus” trzeba czytać ostrożnie, a w tym poradniku opieramy się przede wszystkim na badaniach Hölldoblera i na współczesnej genetyce.

DNA zaprowadziło porządek: M. mimicus i M. depilis to gatunki siostrzane, a rodzaj, liczący 29 opisanych gatunków, jest blisko spokrewniony z Lasius, rodzajem ogrodowej hurtnicy czarnej. Według filogenezy Tobiasa van Elsta i współpracowników z 2021 roku zróżnicował się około 14 milionów lat temu, w czasie gdy powstawały pustynie Ameryki Północnej. Miodziarki z innych kontynentów, takie jak australijska Camponotus inflatus, doszły do tego samego rozwiązania niezależnie: to konwergencja ewolucyjna.

Wielkość i morfologia

Miodziarka średniej do dużej wielkości, polimorficzna, zwinna, długonoga i bez żądła, o dwubarwnym ubarwieniu, od którego wzięła swoją nazwę w naszym sklepie.

  • Ubarwienie naszych kolonii. Robotnice z rudawą głową i tułowiem oraz ciemnym gastrem. Królowa ma głowę i mezosomę (tułów) rudobrązowe, a gaster ciemnobrązowy, z pasami.
  • Ubarwienie według nauki. Wheeler opisał formę typową z głową, tułowiem, czułkami i nogami jednolicie brązowoczerwonymi, a Snelling z gładkim i błyszczącym czołem i potylicą. Gaster jest ciemniejszy, ale nie czarny: czarniawy gaster z przydymioną przednią częścią ciała to znak rozpoznawczy M. depilis.
  • Owłosienie. Krótkie. U małych robotnic włoski na pronotum mają taką samą długość; u M. depilis bardzo różną.
  • Stopniowy polimorfizm. Bez żołnierzy, z ciągłą gamą rozmiarów. Duże robotnice są bohaterkami turniejów i zamieniają się w replety; małe opiekują się czerwiem.
  • Nogi. Długie i szybkie. „Nogi na szczudłach” nie są jednak cechą budowy ciała, lecz postawą: postawą robotnic, które w turniejach chodzą na palcach.
  • Replety. Duża robotnica z ogromnie rozdętym gastrem; na naszym zdjęciu przezroczyście zielonym.
  • Obrona. Jak wszystkie Formicinae nie ma żądła: gryzie i uwalnia kwas mrówkowy przez acidoporus na końcu gastra.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice zbieraczki: szerokość głowy średnio około 1,0 mm (Hölldobler, 1981)
  • Robotnice turniejowe: szerokość głowy średnio 1,43 mm (Hölldobler, 1981)
  • Całkowita długość robotnic: około 4-10 mm, wyłącznie orientacyjnie (brak opublikowanego źródła)
  • Królowa: brak opublikowanego pomiaru, do którego udało nam się dotrzeć
  • Replety: gaster wielkości ziarnka grochu lub wiśni

Wymiary referencyjne znajdują się w rewizji rodzaju autorstwa Snellinga (1976), która nie była dla nas dostępna. Podawana czasem dla królowej wartość 8-10 mm nie ma źródła i wydaje się za mała: Wheeler zmierzył 12 mm u samicy M. melliger z tej samej grupy. Usunęliśmy ją do czasu, aż będziemy mogli ją sprawdzić.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

W Antomas uważamy M. mimicus za gatunek dla doświadczonych hodowców. Nie dlatego, że jest agresywna lub skłonna do ucieczek, bo nie jest, ale dlatego, że miodziarki wymagają zrozumienia ich rytmu:

  • Powolny i kruchy start. Z naszego doświadczenia kolonia nie jest ustabilizowana, dopóki nie przekroczy stu robotnic, a to może potrwać około dwóch lat.
  • Dawkowany cukier. Na początku po kropelce, żeby królowa nie zamieniła się w repletę; potem do woli.
  • Delikatne replety, które mogą pęknąć od upadku lub uderzenia.
  • Zimowanie na miarę: około czterech miesięcy i łagodne, bo zimno paraliżuje ją wcześniej niż nocne miodziarki.

Czy warto? Bardzo. To jedna z mrówek o najbogatszej historii w myrmekologii, porusza się w pełnym świetle dnia, poluje w grupie, a z czasem wypełnia gniazdo żywymi spiżarniami. Widok pierwszej replety zwisającej ze sklepienia to jedna z wielkich chwil tego hobby.

Zalecane parametry

  • Temperatura: w Antomas trzymamy je praktycznie w temperaturze pokojowej. Hodowcy odnoszący sukcesy z tym rodzajem stosują 24-31 °C, z ciepłym punktem z jednej strony, i wskazują około 29 °C jako wartość idealną; jako gatunek dzienny M. mimicus chętnie korzysta z tej ciepłej strefy przy czerwiu.
  • Replety z dala od ciepła: w stabilnej i umiarkowanej strefie, na przeciwnym końcu niż źródło ciepła.
  • Wilgotność: gniazdo w większości suche, z wilgotnym punktem przy czerwiu i bez kondensacji.
  • Arena: sucha i przewiewna.
  • Woda: zawsze, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Gniazdo: poziome komory z wysokością pozwalającą zwisać repletom i chropowate powierzchnie.
  • Światło: ciemna strefa w gnieździe i oświetlona arena.
  • Zimowanie: około 4 miesięcy, od listopada do lutego, w 15-18 °C.

Jedna kolonia, jedna królowa

W naturze królowe M. mimicus często zakładają kolonie w grupie, ale potem robotnice eliminują nadmiarowe. W Antomas traktujemy ją tak, jak wygląda w zdecydowanej większości jej kolonii: jako gatunek monoginiczny. Nasze kolonie mają tylko jedną królową, a zasady są jasne:

  • Zawsze zakładaj kolonie osobno. Jeśli masz młode królowe, każda do swojej probówki: sojusz, który działa w terenie, w probówce może skończyć się rzezią.
  • Nie łącz królowych ani kolonii i nie łącz dwóch zamieszkanych gniazd: najazdy i kradzież czerwiu, które badał Hölldobler, to dokładnie to, co by się wydarzyło.

Młoda kolonia: pierwsze miesiące

Sprzedajemy M. mimicus jako młodą kolonię, w wariancie „Królowa i 5-15 robotnic z czerwiem”: królowa z pięcioma do piętnastu robotnic i czerwiem, w probówce (gdy są dostępne, także królowe z czerwiem). Czego się spodziewać:

  • Po przyjeździe zostaw probówkę w spokojnym miejscu, w temperaturze pokojowej i bez bezpośredniego słońca, i sprawdź zbiornik z wodą. Nie trzeba jej przenosić do gniazda pierwszego dnia.
  • Pierwsze robotnice są małe i nie zamieniają się w replety. Replety pojawiają się w drugim lub trzecim pokoleniu.
  • Wzrost postępuje skokami, z przyspieszeniami i przestojami, a hodowcy są zgodni, że to faza, w której ginie najwięcej kolonii.
  • Celem pierwszych miesięcy jest dobrze odżywiona kolonia, która rośnie, a nie jak najszybsze zdobycie replet.

Słodka śmierć: gdy królowa zamienia się w repletę

To najbardziej podstępny błąd przy miodziarkach. W małej kolonii, bez replet, nadmiar nektaru nie ma gdzie się podziać, więc robotnice karmią tę, która może go przechować: królową. Jej gaster puchnie jak u replety, staje się niezdarna i składa znacznie mniej jaj albo przestaje je składać. Kolonia stoi w miejscu, a królowa może nawet zginąć. To „słodka śmierć”. Nie ma na ten temat badań naukowych: to doświadczenie hodowlane, nasze i innych hodowców, a ten film bardzo dobrze to pokazuje.

Słodka śmierć mrówek (Anthouse)

Królowe miodziarek napęczniałe od nektaru w czasie zakładania kolonii: ryzyko, któremu zapobiega podawanie cukru po kropelce (film Anthouse).

Rozwiązanie: dopóki nie ma replet, cukier podaje się po kropelce. Jedna lub dwie kropelki, które kolonia szybko zje, na kawałku folii aluminiowej lub w małym poidełku, z usuwaniem resztek. Dzięki temu jedzą wszystkie, ale nie zostaje nadwyżka, która trafiłaby do ciała królowej. Gdy zobaczysz pierwsze zwisające replety, to one przejmą tę rolę.

Zalecane formikaria

Miodziarki potrzebują komór z wysokim sklepieniem, żeby replety mogły zwisać, i chropowatych powierzchni. Formikaria pionowe zostaw dla dużych kolonii: młodej dają za dużo miejsca i utrudniają kontrolę pokarmu i wilgotności.

Na początek Qbik Wild One P 1C, moduł o wymiarach około 6,8 × 6,8 cm i wysokości 5 cm z centralnym punktem wilgoci, przeznaczony dla małych kolonii dużych mrówek. Ma wysokość wystarczającą do zawieszenia pierwszych replet i powierzchnię dopasowaną do królowej i czerwiu, a kolonia pozostaje w nim zwarta i łatwa do obserwowania.

Dla dojrzałych kolonii Qbik Wild Nona Diafano, bez gotowych komór: robotnice kopią własną sieć w podłożu i tworzą niskie komory o chropowatym sklepieniu, na kilku poziomach, jak w naturalnych gniazdach. Użyj zwartego podłoża, które nie osypie się na replety, i nawilżaj je tylko w jednym punkcie. Jest przeznaczony wyłącznie dla dużych kolonii.

Polecamy też formikaria hybrydowe. Qbik Wild Duo P 2C Hybrid łączy dolny zbiornik, który nawilża gniazdo przez parowanie, bez kontaktu wody z komorami, z boczną probówką-poidłem. Dla miodziarek jest idealny: stabilna wilgotność bez kondensacji dla replet i woda zawsze pod ręką. Jeśli ogrzewasz, to z boku, nigdy pod zbiornikiem.

Qbiki są modułowe: gdy kolonia rośnie, dołącza się nowe moduły. Uzupełnij instalację o suchą arenę, probówkę z wodą, poidełko na cukier i barierę z oleju mineralnego.

Wilgotność: suche gniazdo z wilgotnym kątem

Choć pochodzi z pustyni, M. mimicus nie żyje w wysuszonym gnieździe: pod ziemią jej komory mają znacznie stabilniejszą wilgotność i temperaturę niż powierzchnia. W hodowli:

  • gradient, z wilgotnym punktem przy czerwiu, a resztą bardziej suchą;
  • komory replet stabilne i bez kondensacji: na mokrym sklepieniu replety tracą przyczepność i spadają;
  • woda do picia zawsze dostępna.

Jeśli widzisz krople na sklepieniu lub pleśń, przestań nawilżać na kilka dni i usuń resztki.

Cukier: od kropelek do woli

  • Do pojawienia się pierwszych replet po kropelce, kilka razy w tygodniu (zob. „Słodka śmierć: gdy królowa zamienia się w repletę”).
  • Od wyklucia się pierwszych replet ad libitum. Od tej chwili cukru nie może nigdy zabraknąć: napełnianie replet to ich praca, a przy małej ilości cukru replety nie powstają.

Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu; możesz też dodać do nektaru trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie, która pleśnieje i szybko psuje płyn: najlepiej w tradycyjnym lub domowym poidełku, w którym kropla jest „rozłożona” i łatwo dostępna. Nektar nie zastępuje probówki z wodą, która musi być zawsze pełna.

Białko: termity i ofiary w miniaturze

Przy 928 ładunkach termitów na 1747 M. mimicus pokazuje jasno, że nie żyje tylko nektarem. Zasady Antomas:

  • Na początku przesadnie małe ofiary: Drosophila, termofilki (Thermobia), termity z hodowli i mikroświerszcze, w miarę możliwości codziennie.
  • Gdy kolonia rośnie, większe ofiary, takie jak muchy, świerszcze czy małe karaczany, w większej ilości, ale rzadziej, nie codziennie.
  • Zmieniaj owada co tydzień.

Jeśli sprzątasz codziennie i usuwasz resztki, lepiej, żeby jedzenia zostawało: kolonia rozumie, że ma zasoby, i rośnie szybciej. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie, bo resztki sprowadzają pleśń i roztocza. Ponieważ jest dzienna, podawaj białko rano lub w południe, a resztki usuwaj po południu.

Pokarm małych mrówek (Antomas)

Tak odżywiają się larwy miodziarki: larwy M. placodops jedzące białko w Antomas (kanał Antomas).

Przeprowadzka przez przesypanie

W Antomas miodziarki przenosimy przez przesypanie: otwiera się probówkę lub stare gniazdo na arenie nowego, przy wejściu, i delikatnie wysypuje kolonię. Z repletami ostrożnie:

  • Przeprowadzaj wcześnie, zanim będzie dużo replet: probówkę z 5-15 robotnicami przesypuje się bez problemu.
  • Wysypuj z małej wysokości i na miękką powierzchnię, na przykład piasek.
  • Replety bez pęsety: ich gaster łatwo pęka. Kieruj nimi miękkim pędzelkiem, nie naciskając, albo pozwól, żeby przeciągnęły je robotnice.
  • Przygotuj wszystko wcześniej i zostaw nowe gniazdo w ciemności, żeby od razu je zajęły.

Zimowanie: cztery miesiące łagodnej zimy

W Antomas zimujemy M. mimicus przez około 4 miesiące, od listopada do lutego, nieco krócej niż nasze gatunki rodzime. I tu ma znaczenie, że jest dzienna: ciemne miodziarki nieruchomieją w okolicach 11-12 °C, podczas gdy blade i nocne pozostają aktywne prawie w 0 °C. Dlatego zalecamy łagodne zimowanie, w około 15-18 °C: na tyle chłodno, by ograniczyła składanie jaj, ale daleko od progu, przy którym zostaje sparaliżowana. To wartość orientacyjna, zgodna z jej fizjologią; nocne miodziarki mogą zimować w znacznie niższej temperaturze.

  • Obniżaj i podnoś temperaturę stopniowo, przez tydzień lub dwa.
  • Zawsze woda i poidełko z cukrem, które nie może być puste.
  • Białka bardzo mało albo wcale, jeśli nie rozwijają się larwy.
  • Jeśli zostały tylko larwy, które przestały rosnąć, kolonia odpoczywa; jeśli wciąż pojawiają się jaja i nowe poczwarki, jeszcze nie.

Zachowanie w niewoli

Dzienna i bardzo żywa. Szybka i aktywna w świetle i cieple, to gatunek do obserwowania w dzień: rozwinięta kolonia w ciągu kilku minut tworzy ścieżki werbunkowe do ofiary.

Echa turniejów. Z naszego doświadczenia duże robotnice przyjmują czasem pozy pokazowe, z wyprostowanymi nogami i uniesionym gastrem, wobec czegoś obcego. Nigdy nie stawiaj dwóch kolonii naprzeciw siebie: w niewoli turniej może skończyć się najazdem.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. Wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować je delikatnie, ingerując jak najmniej. Przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Sygnały alarmowe: królowa z rozdętym gastrem (za dużo cukru), replety na dnie (kondensacja lub uderzenia), czerw, który nie rozwija się poza zimowaniem (za mało białka), i pleśń (za dużo wilgoci lub resztki).

Ucieczki i bariery

M. mimicus nie jest zbyt skłonna do ucieczek: wystarczy pas oleju mineralnego w górnej części ścianek areny. Odnawiaj go, gdy zbiera się na nim kurz, dobrze dopasuj pokrywę i nie zostawiaj niczego, co mogłoby posłużyć za most.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie żądli: nie ma żądła. Gdy czuje się uwięziona, gryzie i może uwolnić kwas mrówkowy, który szczypie wrażliwą skórę, i nic więcej. Przenoś ją miękkim pędzelkiem lub miękką pęsetą, nigdy rękami; największe ryzyko dotyczy mrówek, zwłaszcza replet. To gatunek egzotyczny: w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać.

Czego nie robić

  • Dawać cukier do woli kolonii bez replet albo zostawiać bez cukru kolonię, która już je ma.
  • Podawać cukru na wacie.
  • Skąpić białka lub dawać zawsze tego samego owada.
  • Łączyć królowych lub kolonii.
  • Odrywać replety pęsetą lub wysypywać je z wysokości.
  • Ogrzewać pod gniazdem lub przy repletach albo moczyć całe gniazdo.
  • Stosować zimne zimowanie, jak u nocnych miodziarek: w okolicach 12 °C nieruchomieje.
  • Przenosić małą kolonię do ogromnego gniazda.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Myrmecocystus mimicus i jej rodzaju oraz doświadczenia Antomas i innych hodowców. Najważniejsze publikacje:

  1. Hölldobler, B. (1976). Tournaments and slavery in a desert ant. Science 192: 912–914. doi:10.1126/science.192.4242.912
  2. Hölldobler, B. (1981). Foraging and spatiotemporal territories in the honey ant Myrmecocystus mimicus Wheeler (Hymenoptera: Formicidae). Behavioral Ecology and Sociobiology 9: 301–314. doi:10.1007/BF00299887
  3. Lumsden, C. J. & Hölldobler, B. (1983). Ritualized combat and intercolony communication in ants. Journal of Theoretical Biology 100: 81–98. doi:10.1016/0022-5193(83)90093-0
  4. Bartz, S. H. & Hölldobler, B. (1982). Colony founding in Myrmecocystus mimicus Wheeler (Hymenoptera: Formicidae) and the evolution of foundress associations. Behavioral Ecology and Sociobiology 10: 137–147. doi:10.1007/BF00300174
  5. Kronauer, D. J. C., Gadau, J. & Hölldobler, B. (2003). Genetic evidence for intra- and interspecific slavery in honey ants (genus Myrmecocystus). Proceedings of the Royal Society B 270: 805–810. doi:10.1098/rspb.2002.2288
  6. Hölldobler, B., Grillenberger, B. & Gadau, J. (2011). Queen number and raiding behavior in the ant genus Myrmecocystus (Hymenoptera: Formicidae). Myrmecological News 15: 53–61. Bez DOI; otwarty dostęp
  7. Kronauer, D. J. C., Hölldobler, B. & Gadau, J. (2004). Phylogenetics of the New World honey ants (genus Myrmecocystus) estimated from mitochondrial DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution 32: 416–421. doi:10.1016/j.ympev.2004.03.011
  8. Schooley, R. L. & Bestelmeyer, B. T. (2000). Movements during colony founding by queens of the honey ant (Myrmecocystus mimicus Wheeler). The American Midland Naturalist 144: 439–444. doi:10.1674/0003-0031(2000)144[0439:MDCFBQ]2.0.CO;2
  9. Kay, C. A. R. & Whitford, W. G. (1978). Critical thermal limits of desert honey ants: possible ecological implications. Physiological Zoology 51: 206–213. doi:10.1086/physzool.51.2.30157867
  10. Möglich, M. H. J. & Alpert, G. D. (1979). Stone dropping by Conomyrma bicolor (Hymenoptera: Formicidae): a new technique of interference competition. Behavioral Ecology and Sociobiology 6: 105–113. doi:10.1007/BF00292556
  11. Conway, J. R. (1986). The biology of honey ants. The American Biology Teacher 48: 335–343. doi:10.2307/4448321
  12. van Elst, T., Eriksson, T. H., Gadau, J., Johnson, R. A., Rabeling, C., Taylor, J. E. & Borowiec, M. L. (2021). Comprehensive phylogeny of Myrmecocystus honey ants highlights cryptic diversity and infers evolution during aridification of the American Southwest. Molecular Phylogenetics and Evolution 155: 107036. doi:10.1016/j.ympev.2020.107036
Poziom trudności
Doświadczony
2 Opinie

Excellent seller
I ordered the queen 2 years ago, and she arrived in perfect condition. The seller provided step-by-step guidance on how to move her into the formicarium. For months, new workers kept emerging—everything was going perfectly—but at one point, the brood stopped thriving. Even though two years had passed, the seller offered to send a "brood boost," which saved my colony; it is still going strong and continuing to grow.
Furthermore, he has offered to send more in the coming seasons, should the need arise.
Always attentive—truly top-notch service.
By Leonardo on 2026-11-08

Awesome seller/ant
Tomás has been incredibly kind and helpful. When the queen of my honeypot ant colony sadly died shortly after arrival, he was very understanding and arranged a replacement colony, which has now arrived. Great communication and excellent customer care—he really stood behind his service. Thank you, Tomás! Highly recommended.
Shipment into Switzerland.
By Zsombor on 2026-10-21
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: