Gromphadorhina portentosa – karaczan
Karaczan, który syczy. Gromphadorhina portentosa to wielki syczący karaczan z Madagaskaru, gatunek wzorcowy swojej grupy: bez skrzydeł, spokojny na dłoni i długowieczny, wypycha powietrze przez przetchlinki, by wszcząć alarm, zalecać się lub rzucić wyzwanie rywalowi. Jego samce, uzbrojone w dwa „rogi” na przedpleczu, bronią terytorium, przepychając się w zrytualizowanych pojedynkach, które nauka bada od dziesięcioleci. Łatwy w utrzymaniu i rozmnażaniu: samice rodzą żywe nimfy. Zwierzę domowe, które daje się obserwować, a pocięte – duży pokarm dla kolonii mrówek drapieżnych. W sprzedaży w grupach po 5 sztuk i po 10 sztuk. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.
Poziom trudności: 2/5 – Początkujący
Zwierzę domowe i duży pokarm. Bezskrzydły karaczan o długości 5-7,5 cm, długowieczny (do około 5 lat) i spokojny na dłoni. Temperatura: 22-27 °C, a do rozmnażania nieco wyższa. Urządzenie: terrarium z dobrze zamkniętą pokrywą z siatki (wspinają się po szkle), lekko wilgotne podłoże, kora do wspinania się i kryjówek, woda bez ryzyka utonięcia. Pokarm: sucha karma z owocami i warzywami w małych kawałkach, resztki trzeba usuwać. Rozmnażanie: proste; samice rodzą żywe nimfy po około 60 dniach ciąży. Dla mrówek: nimfy lub pocięte osobniki dorosłe, tylko dla dużych kolonii.
Gromphadorhina portentosa (Schaum, 1853) to podręcznikowy przykład syczących karaczanów z Madagaskaru: gatunek wzorcowy tej grupy, używany w szkołach, muzeach i laboratoriach badających zachowanie, a zarazem jeden z największych hodowanych karaczanów. Nie ma skrzydeł, nie gryzie, żyje latami, a gdy go niepokoisz, syczy, wypychając powietrze przez przetchlinki. Samce mają na przedpleczu dwa duże guzy, przypominające rogi, którymi bronią terytoriów i przepychają się w starciach; te zrytualizowane walki, niemal zawsze bez obrażeń, należą do najlepiej zbadanych zachowań owadów.
W Antomas sprzedajemy go w grupach po 5 i po 10 osobników, jako zwierzę domowe i jako duży pokarm. Jeśli szukasz mniejszego, łatwiejszego w obsłudze syczącego karaczana, przede wszystkim do karmienia, zajrzyj do naszej Elliptorhina javanica. Ten opis skupia się na tym, co czyni G. portentosa wyjątkowym: na jego zachowaniu i hodowli jako zwierzęcia domowego.
Dlaczego to dobre zwierzę domowe
Duży, powolny na dłoni i bezpieczny
To krzepki owad, mocno zesklerotyzowany i bez skrzydeł: nie lata, nie skacze i nie gryzie. Spokojnie daje się wziąć do ręki i przechodzi z jednej dłoni na drugą. Jedyne, co robi, gdy czuje się niepokojony, to syczy, a jeśli go ściśniesz, lekko wbija kolce na nogach (Mulder i Shufran, Uniwersytet Stanowy Oklahomy). Dlatego jest jednym z gatunków najczęściej wykorzystywanych w edukacji.
Zachowanie, które można obserwować w domu
Niewiele bezkręgowców terraryjnych „robi” tyle rzeczy na oczach obserwatora: samce wybierają kamień lub kawałek kory i go bronią, przepychają się przedpleczem, syczą na trzy różne sposoby i zalecają się do samic. W grupie z kilkoma samcami i samicami w jedno popołudnie zobaczysz więcej etologii niż przez miesiące z innymi gatunkami.
Długowieczny i łatwy w rozmnażaniu
W niewoli może żyć do około pięciu lat, a kolonię Uniwersytetu Stanowego Oklahomy utrzymywano ponad szesnaście lat, przez wiele pokoleń, na suchej karmie dla psów i wodzie. Samice rodzą żywe młode, więc nie ma ootek do pilnowania: wystarczą ciepło, pokarm i woda.
A przy okazji duży pokarm
Jego nimfy i pocięte osobniki dorosłe to bardzo pełnowartościowe białko dla dużych kolonii mrówek drapieżnych i dla innych drapieżników. Omawiamy to niżej, w części „Jak podawać go mrówkom”.
Biologia
Endemit Madagaskaru
W naturze żyje wyłącznie na Madagaskarze. Opisano go jako Hormetica portentosa na podstawie okazów z południowego zachodu wyspy, a w 1865 roku Brunner von Wattenwyl utworzył dla niego rodzaj Gromphadorhina, którego jest gatunkiem typowym. Należy do rodziny Blaberidae i do plemienia syczących karaczanów, Gromphadorhinini, liczącego około dwudziestu gatunków, wszystkich z Madagaskaru z wyjątkiem jednego. Żyje na dnie lasu, wśród ściółki i butwiejących pni, gdzie zjada opadłe owoce i materię roślinną i sam pada ofiarą lemurów, ptaków i jaszczurek.
Słowo ostrożności: w handlu kilka dużych syczących karaczanów bywa ze sobą mylonych, a G. portentosa często miesza się z G. oblongonota i G. picea. Pewne oznaczenie tych gatunków to zadanie dla specjalistów.
Jak syczy: powietrze pod ciśnieniem z przetchlinek
Owady oddychają przez przetchlinki, otworki po bokach ciała. G. portentosa używa jednej ich pary, na czwartym segmencie odwłoka, jako gwizdka: zamyka je, ściska odwłok i gwałtownie wypuszcza powietrze. Nelson (1979) wykazał, że tchawka tej przetchlinki zwęża się u nasady, a potem rozszerza w długi stożek, i że poruszają nią te same motoneurony co przetchlinkami oddechowymi, tylko z innym wzorcem wyładowań. Innymi słowy, ewolucja przekształciła narząd oddechowy w narząd komunikacji, nie tworząc nowych nerwów. W przeciwieństwie do świerszczy i cykad nie pociera żadną częścią ciała: dźwięk to czyste powietrze.
Trzy syki, trzy komunikaty
- Syk alarmowy: wydają go samce, samice i podrośnięte nimfy, gdy coś je niepokoi lub zostaną schwytane. To ten, który usłyszysz, biorąc je do ręki.
- Syk bojowy: tylko dorosłe samce, w trakcie starć.
- Syk godowy: tylko dorosłe samce, przed samicą.
Nelson i Fraser (1980) wykazali, że syk naprawdę służy komunikacji: gdy samce pozbawiono głosu, a odtwarzano nagrany syk godowy, samice znów przyjmowały kopulację.
Samce z „rogami”: terytoria i walki
Dorosłe samce mają na przedpleczu dwa duże guzy, które wiele osób bierze za oczy: głowa znajduje się pod spodem, chroniona tą tarczą. U samic guzy są niższe i gładkie. Samce przepychają się nimi w walkach.
W kolonii każdy samiec przez całe miesiące broni kamienia lub pnia, z którego schodzi tylko, by zjeść i się napić. Na swoim terytorium akceptuje samice i nimfy, ale nie innego samca: jeśli sąsiad wejdzie, samiec spycha go, sycząc, aż go przegoni. Samice nie walczą, a przegrany nie odnosi obrażeń (Mulder i Shufran). Nauka zmierzyła wiele aspektów tych pojedynków:
- Decyduje masa. Cięższe samce wygrywają więcej walk, a syk jest uczciwym sygnałem ich wielkości: duże samce syczą dłużej i niżej, a ta cecha ma podłoże genetyczne (Clark i Moore, 1995).
- Dominanci syczą więcej. Samce o wysokiej randze częściej syczą w starciach, a syk wiąże się z agresywnością (Clark i Moore, 1994 i 1995).
- Rozpoznają się. Samiec utrzymuje swoją rangę wobec znanych rywali, ale może ją stracić wobec nieznajomego (Clark, Beshear i Moore, 1995).
- Bliskość samicy zmienia wszystko. Samiec-rezydent walczy zacieklej, gdy na jego terytorium jest samica (Guerra i Mason, 2005).
- Nie ma „passy zwycięstw”. Badanie z 2026 roku na 158 osobnikach dorosłych nie wykazało, by wygrana walka pomagała wygrać następną; zwycięstwo najlepiej przewidują długie wstrząsy ciała i uderzenia czułkami, a porażkę zapowiadają niekontrolowane szarże, odwracanie się lub bezruch (Young i współpracownicy, 2026).
Nietypowe zaloty jak na karaczana
U większości karaczanów samica wchodzi samcowi na grzbiet i zlizuje wydzielinę gruczołów na jego plecach przed kopulacją. U G. portentosa, bez skrzydeł i bez tego rytuału, Barth (1968) opisał „anomalny” wzorzec: po zalotach z sykami i czułkami samiec obraca się i cofa, aż połączy się z samicą końcem odwłoka, i oba osobniki pozostają w przeciwnych kierunkach, ogon w ogon.
Rodzą żywe młode
Jest jajożyworodny. Samica tworzy ootekę, ale zamiast złożyć ją na ziemi, wciąga ją z powrotem do worka lęgowego wewnątrz odwłoka, gdzie zarodki rozwijają się pod osłoną (Snart i współpracownicy, 1984). Po około 60 dniach ciąży w warunkach laboratoryjnych wydala już wyklute nimfy. Nimfy przechodzą sześć wylinek i potrzebują prawie pięciu miesięcy, by stać się dorosłe (Mulder i Shufran).
Lepiej w grupie: razem oszczędzają wodę
Jest bardzo stadny, i to nie tylko z przyzwyczajenia: Yoder i Grojean (1997) zmierzyli, że karaczany w grupie tracą mniej wody niż osobniki pojedyncze. Samotny osobnik w suchym terrarium radzi sobie gorzej niż grupa.
Jego roztocza nie są pasożytami
Wiele syczących karaczanów nosi na sobie maleńkie, jasne roztocza, które biegają po ich ciele, zwłaszcza w pobliżu nóg. To Androlaelaps schaeferi (dawniej Gromphadorholaelaps schaeferi), żyjące wyłącznie na tych karaczanach. Przez lata sądzono, że wysysają ich hemolimfę, ale doświadczenia z barwnikami wykazały, że jedzą ich pokarm i ślinę (Yoder i Barcelona, 1995; Yoder, 1996). Co więcej, ograniczają pleśnie na powierzchni ciała karaczana (Yoder i współpracownicy, 2009). Nie przechodzą na ludzi ani na inne zwierzęta domowe. Jeśli gwałtownie się namnożą, zwykle oznacza to resztki pokarmu i brud w terrarium.
Wielkość i morfologia
Ciało szerokie i spłaszczone, w kolorze od ciemnobrązowego do czarnego, z odwłokiem często jaśniejszym i pomarańczowym na brzegach segmentów. Bez skrzydeł na żadnym etapie rozwoju. Duże przedplecze w kształcie tarczy zakrywa głowę. Długie czułki i nogi z kolcami, pazurkami i przylgami, dzięki którym wspinają się niemal po każdej powierzchni, także po szkle. Po każdej wylince są białe i ciemnieją w ciągu kilku godzin, w miarę twardnienia kutykuli.
Jak odróżnić samce od samic
- Samce: dwa wysokie, wyraźne guzy na przedpleczu oraz grubsze i bardziej owłosione czułki.
- Samice: guzy niskie i gładkie, prawie płaskie, cieńsze czułki i szerszy odwłok.
- Nimfy: trudniej określić ich płeć; guzy zaznaczają się w ostatnich stadiach.
Przybliżone wymiary
- Osobnik dorosły: 5-7,5 cm długości; według Uniwersytetu Stanowego Oklahomy do około 10 cm
- Masa osobnika dorosłego: około 7-25 g
- Ciąża: około 60 dni w warunkach laboratoryjnych
- Rozwój: 6 wylinek; prawie 5 miesięcy do osiągnięcia dojrzałości płciowej
- Długość życia: do około 5 lat w niewoli
Jak trzymać je jako zwierzęta domowe
Te wskazówki opierają się na poradniku Uniwersytetu Stanowego Oklahomy i na zwykłej praktyce europejskich hodowców.
Terrarium i jego urządzenie
- Pojemnik: terrarium lub plastikowe pudełko z pokrywą z siatki, która naprawdę dobrze się zamyka. Dla grupy 5-10 osobników dorosłych wystarczy pojemnik o długości około 30-40 cm; jeśli chcesz obserwować terytoria, daj im większą powierzchnię.
- Podłoże: włókno kokosowe, torf lub wióry, lekko wilgotne, w które mogą się zakopać, by uciec przed światłem. Bez zalewania.
- Wystrój: kora korkowa, gałęzie, kamienie i pionowo ustawione kartony. Im więcej powierzchni, tym więcej użytecznej przestrzeni i terytoriów dla samców.
- Wentylacja: dobra, ale bez przeciągów.
Temperatura i wilgotność
- Temperatura: 22-27 °C. Powyżej około 27 °C są aktywniejsze i więcej się rozmnażają; w 21 °C lub mniej stają się powolne i nigdy nie powinny przebywać w temperaturze poniżej około 18 °C.
- Ogrzewanie: jeśli w Twoim domu jest chłodno, połóż matę lub kabel grzewczy na jednym końcu, z termostatem, tak by powstał gradient i same wybierały swoją strefę.
- Wilgotność: lekko wilgotne podłoże i od czasu do czasu zraszanie. Łatwiej przesadzić niż dać za mało: w mokrym i słabo wentylowanym terrarium pojawiają się pleśń i roztocza.
Woda i pokarm
- Podstawa sucha: sucha karma dla psów, kotów lub ryb albo karma dla owadów. Kolonia z Oklahomy żyła latami wyłącznie na karmie dla psów i wodzie.
- Świeży pokarm: owoce i warzywa w małych kawałkach, około 2-3 cm: pomarańcza, jabłko, banan, marchew, dynia. Dostarczają im wody.
- Woda: w poidełku z bawełnianym knotem albo na talerzyku z gąbką lub kamykami, żeby nimfy nie utonęły. Sprawdzi się też woda w żelu.
- Sprzątanie: usuwaj świeży pokarm po kilku dniach, zanim zacznie fermentować lub zwabiać muchy.
Jak brać je do ręki
Pozwól, by sam wszedł Ci na dłoń, albo delikatnie go na nią popchnij, ewentualnie chwyć go ostrożnie za boki tułowia. Nigdy nie ciągnij go, gdy się czegoś trzyma: jego pazurki się wbijają i możesz mu wyrwać nogę. Nie ściskaj go, bo kolce na nogach mogą drapać. I nie dotykaj osobników tuż po wylince, białych i miękkich.
Jak je rozmnażać
- Grupa startowa: kilka samic na każdego samca. Z 5 lub 10 osobnikami masz dobry start. Jeśli samców jest kilka, zapewnij dużo powierzchni i kilka kamieni lub kawałków kory, żeby każdy miał swoje terytorium.
- Temperatura do rozmnażania: górna część zakresu, około 27-30 °C w ciepłej strefie, z chłodniejszą strefą obok.
- Białko: sucha karma już je zapewnia; mięso nie jest potrzebne.
- Porody: nagle zobaczysz kilkadziesiąt małych, jasnych nimf obok samicy. Nie trzeba ich oddzielać: rosną w tej samej grupie, z kryjówkami i pokarmem dla wszystkich.
- Nimfy: taka sama opieka jak w przypadku dorosłych, z wodą bez ryzyka utonięcia i pokrojonym pokarmem. Prawie pięć miesięcy do dorosłości.
- Zagęszczenie: jeśli grupa bardzo się rozrośnie, przenieś część do innego terrarium albo wykorzystaj ją jako pokarm; przy zbyt wielu zwierzętach przybywa brudu, roztoczy i walk.
- Odłów: na pokarm oddzielaj nimfy w potrzebnym Ci rozmiarze; zawsze zostawiaj dorosłe osobniki rozrodcze.
Jak podawać go mrówkom
Dorosły G. portentosa to ogromna ofiara z twardym pancerzem, który niewiele mrówek potrafi otworzyć. Do karmienia mrówek sprawdza się przede wszystkim jako białko dla dużych kolonii albo w kawałkach:
- Kolonie zakładające się i małe kolonie: to nie jest ofiara dla nich. Lepiej coś miękkiego i małego, jak Thermobia domestica, albo kawałek świeżo wylinionej nimfy.
- Średnie kolonie: małe nimfy, świeżo zabite, lub kawałki dużej nimfy. Otwórz ciało albo odetnij odwłok, by robotnice dotarły do miękkich części.
- Duże kolonie mrówek drapieżnych: całe średnie nimfy, świeżo zabite, lub pocięty na kawałki osobnik dorosły. Duże mrówki z mocnym żądłem, jak nasze Neoponera villosa czy Myrmecia pyriformis, oraz gatunki o licznych koloniach, które rozbierają padlinę na części, jak Iridomyrmex purpureus, świetnie sobie z nimi radzą.
Żywe czy martwe. Żywy duży syczący karaczan broni się, przepychając, czepia się podłoża i może wspinać się po arenie, dlatego lepiej podawać go świeżo zabitego albo zamrożonego i rozmrożonego. W Antomas zalecamy mrożenie: to najwygodniejsze, a do tego masz zapas na tygodnie i możesz wyjmować kolejne kawałki.
Ile. Tyle, ile kolonia opróżni w dzień lub dwa. Usuwaj egzoszkielet i resztki, żeby nie pojawiły się pleśń ani roztocza. Przy codziennym sprzątaniu lepiej przekarmiać: im więcej białka, tym lepiej i szybciej rośnie kolonia.
Gut loading (karmienie przed podaniem). Dzień lub dwa wcześniej daj im urozmaicone owoce i warzywa: to, co mają w jelitach, również odżywia mrówki.
Urozmaicona dieta. Żaden owad sam w sobie nie jest pełnowartościowy. Zmieniaj co tydzień na inny żywy pokarm ze sklepu: Blaptica dubia, Shelfordella lateralis, Acheta domesticus lub Tenebrio molitor.
Inne drapieżniki. Nimfy to także klasyczna ofiara dla gadów, płazów i dużych drapieżnych bezkręgowców, takich jak pluskwiak Platymeris biguttatus.
Ucieczki, higiena i bezpieczeństwo
- Ucieczki: wspinają się po szkle i niemal po każdej ścianie. Pokrywa musi pasować bez szczelin, a małe nimfy przeciskają się przez minimalne szpary. Jako dodatkowe zabezpieczenie pas wazeliny lub PTFE (Fluon) na górnych 5 cm ścianek zatrzymuje nimfy, choć nie zastąpi dobrej pokrywy.
- Plaga w domu? To nie jest karaczan synantropijny: potrzebuje stałego ciepła i wilgoci, a poza Madagaskarem znany jest tylko z laboratoriów, szkół i terrariów (Mulder i Shufran). Mimo to nigdy ich nie wypuszczaj, a resztki lub zbędne zwierzęta zamroź przed wyrzuceniem.
- Roztocza: te, które na nim żyją, są nieszkodliwe i nie przechodzą na ludzi. Jeśli jest ich dużo, wyczyść terrarium, usuń stary pokarm i martwe osobniki i oczyść karaczany miękkim pędzelkiem. Poradnik z Oklahomy proponuje też delikatnie potrząsnąć je w woreczku z odrobiną mąki i opłukać rozpyloną wodą. Nigdy nie używaj akarycydów: zabiłyby także karaczany.
- Pleśnie i alergie: na ich odchodach i wylinkach rosną pleśnie, niektóre alergizujące (Yoder i współpracownicy, 2009), a jak każdy karaczan mogą wywoływać alergię przez kontakt lub przez kurz z terrarium. Myj ręce po ich dotykaniu, regularnie sprzątaj terrarium, a jeśli masz alergię lub astmę, używaj rękawiczek.
- Zapach: czyste terrarium, suche na powierzchni, prawie nie pachnie. Brzydki zapach bierze się ze sfermentowanego pokarmu i nadmiaru wilgoci.
Czego nie robić
- Nie używaj pokrywy, która źle się zamyka, i nie licz na to, że nie wejdą po szkle: wchodzą.
- Nie trzymaj ich w temperaturze poniżej około 18 °C ani na źródle ciepła bez termostatu.
- Nie zalewaj podłoża i nie zostawiaj go bez wentylacji: pleśń, roztocza i zapach.
- Nie zostawiaj owoców ani warzyw, aż sfermentują, ani martwych karaczanów w terrarium.
- Nie stawiaj wody w pojemniku, w którym nimfy mogą się utopić.
- Nie odrywaj karaczana, który się czegoś trzyma, i nie bierz do ręki świeżo wylinionych.
- Nie trzymaj wielu samców na małej przestrzeni i bez kryjówek: będzie więcej walk i stresu.
- Nie używaj akarycydów ani insektycydów w pobliżu terrarium.
- Nie dawaj swoim mrówkom żywego, całego osobnika dorosłego, jeśli kolonia jest mała: nie poradzi sobie z nim i będzie zestresowana.
- Nigdy nie wypuszczaj ich na wolność.
Źródła naukowe
Ten opis opiera się na literaturze naukowej o Gromphadorhina portentosa i jego roztoczach, na poradniku Uniwersytetu Stanowego Oklahomy (Mulder, P. i Shufran, A., Madagascar Hissing Cockroaches: Information and Care, ulotka L-278, extension.okstate.edu) oraz na doświadczeniu Antomas i innych hodowców. Najważniejsze źródła:
- Nelson, M. C. (1979). Sound production in the cockroach, Gromphadorhina portentosa: the sound-producing apparatus. Journal of Comparative Physiology A 132: 27–38. doi:10.1007/BF00617729
- Nelson, M. C. & Fraser, J. (1980). Sound production in the cockroach, Gromphadorhina portentosa: evidence for communication by hissing. Behavioral Ecology and Sociobiology 6: 305–314. doi:10.1007/BF00292773
- Clark, D. C. & Moore, A. J. (1994). Social interactions and aggression among male Madagascar hissing cockroaches (Gromphadorhina portentosa) in groups (Dictyoptera: Blaberidae). Journal of Insect Behavior 7: 199–215. doi:10.1007/BF01990081
- Clark, D. C. & Moore, A. J. (1995). Variation and repeatability of male agonistic hiss characteristics and their relationship to social rank in Gromphadorhina portentosa. Animal Behaviour 50: 719–729. doi:10.1016/0003-3472(95)80132-4
- Clark, D. C. & Moore, A. J. (1995). Genetic aspects of communication during male-male competition in the Madagascar hissing cockroach: honest signalling of size. Heredity 75: 198–205. doi:10.1038/hdy.1995.124
- Clark, D. C., Beshear, D. D. & Moore, A. J. (1995). Role of familiarity in structuring male–male social interactions in the cockroach Gromphadorhina portentosa (Dictyoptera: Blaberidae). Annals of the Entomological Society of America 88: 554–561. doi:10.1093/aesa/88.4.554
- Guerra, P. A. & Mason, A. C. (2005). Information on resource quality mediates aggression between male Madagascar hissing cockroaches, Gromphadorhina portentosa (Dictyoptera: Blaberidae). Ethology 111: 626–637. doi:10.1111/j.1439-0310.2005.01086.x
- Young, J. J., Craven, C. A., Koenig, J. A., Addemir, M., He, B. Z., Miakotina, O. L. & Eberl, D. F. (2026). Combat behaviors predictive of fight outcome in Gromphadorhina portentosa. microPublication Biology. doi:10.17912/micropub.biology.001927
- Barth, R. H. (1968). The mating behavior of Gromphadorhina portentosa (Schaum) (Blattaria, Blaberoidea, Blaberidae, Oxyhaloinae): an anomalous pattern for a cockroach. Psyche 75: 124–131. doi:10.1155/1968/96242
- Snart, J. O. H., Greenwood, M., Beck, R. & Highnam, K. C. (1984). The functional morphology of the brood sac in two species of ovoviviparous cockroaches, Byrsotria fumigata (Guerin) and Gromphadorhina portentosa (Schaum). 1. Scanning and light microscopy. International Journal of Invertebrate Reproduction and Development 7: 345–355. doi:10.1080/01688170.1984.10510112
- Yoder, J. A. & Grojean, N. C. (1997). Group influence on water conservation in the giant Madagascar hissing-cockroach, Gromphadorhina portentosa (Dictyoptera: Blaberidae). Physiological Entomology 22: 79–82. doi:10.1111/j.1365-3032.1997.tb01143.x
- Yoder, J. A. & Barcelona, J. C. (1995). Food and water resources used by the Madagascan hissing-cockroach mite, Gromphadorholaelaps schaeferi. Experimental and Applied Acarology 19: 259–273. doi:10.1007/BF00052618
- Yoder, J. A. (1996). The Madagascar hissing-cockroach mite (Gromphadorholaelaps schaeferi): first observation of its larva and ptyalophagy in Acari. International Journal of Acarology 22: 141–148. doi:10.1080/01647959608684088
- Yoder, J. A., Chambers, M. J., Condon, M. R., Benoit, J. B. & Zettler, L. W. (2009). Regulation of the external mycoflora of the giant Madagascar hissing-cockroach, Gromphadorhina portentosa, by its mite associate, Gromphadorholaelaps schaeferi, and its implications on human health. Symbiosis 47: 93–98. doi:10.1007/BF03182292
- Poziom trudności
- Podstawowy