Phyllocrania paradoxa – modliszka
Phyllocrania paradoxa: mała afrykańska modliszka, która wygląda jak prawdziwy suchy liść, z płatami na odnóżach i liściowatym grzebieniem na głowie. Spokojna, mało wymagająca i łatwa w hodowli – idealna na początek przygody z modliszkami. Para L3/4 (samiec i samica), z poradnikiem hodowli opartym na badaniach naukowych. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.
Poziom trudności: 1/5 – Początkujący
Mała afrykańska modliszka, która udaje suchy liść. Sprzedawana jako para nimf L3/4: wysoki, wentylowany pojemnik dla każdej z nich, około 24-26 °C, raczej suche warunki ze zraszaniem 2-3 razy w tygodniu i małe ofiary co 2-3 dni. Spokojna i mało wymagająca.
Phyllocrania paradoxa Burmeister, 1838 to modliszka z rodziny Hymenopodidae, która żyje w Afryce Subsaharyjskiej i na Madagaskarze (Schwarz et al. 2023). Zasiedla zarośla sawannowe, skraje lasów, pola i ogrody, gdzie spędza dzień zawieszona wśród martwych liści (Tomasinelli 2002). Udaje suchy liść: ma liściowaty wyrostek na głowie i blaszkowate płaty na przedpleczu, odnóżach i odwłoku. Kształt tych płatów bardzo się różni w zależności od populacji (Schwarz et al. 2023).
Rozpoznawanie i wielkość
- Wielkość dorosłych: samica osiąga około 5-6 cm; samiec ma podobną długość, ale jest smuklejszy (Tomasinelli 2002).
- Ubarwienie: u większości ciemnobrązowe, zdarzają się też osobniki zielonkawobeżowe lub prawie czarne. Ubarwienie nie wskazuje płci.
- Małe nimfy: L1 jest czarna i udaje mrówkę; po jednym lub dwóch linieniach brązowieje i przybiera kształt liścia (Tomasinelli 2002).
- Dorosły samiec: węższe przedplecze, częściowo przezroczyste skrzydła oraz dłuższe i grubsze czułki; dobrze lata. Samica jest szersza i lepiej zamaskowana (Tomasinelli 2002).
Poluje z zasadzki, godzinami wisząc głową w dół. W 7. stadium nimfy dostosowują głównie to, jak daleko wysuwają ciało, do położenia ofiary, natomiast końcowy wyrzut odnóży chwytnych jest znacznie bardziej stały (Oufiero et al. 2016). W razie zagrożenia duże nimfy i samice spadają z odnóżami przyciśniętymi do ciała i przez kilka minut udają martwe (tanatoza); dorosłe samce uciekają (Tomasinelli 2002).
Hodowla w niewoli
Terrarium
- Jeden pojemnik na osobnika. W Antomas zalecamy hodować każdą nimfę osobno aż do dorosłości: to spokojna modliszka, ale kanibalizm się zdarza, zwłaszcza po linieniu.
- Wysokość: co najmniej 3 razy większa niż długość modliszki, aby mogła linieć w zwisie, nie dotykając podłoża (Tomasinelli 2002). Dla L3/4 wystarczy pojemnik o wysokości około 12-15 cm; w laboratorium hodowano je do dorosłości w pojemnikach 12,7 × 12,7 × 17,8 cm (Garikipati et al. 2025). Dorosłej samicy wystarczy około 20 × 20 × 20 cm.
- Uchwyt: drobna siatka pod sufitem i cienkie, rozgałęzione gałązki, najlepiej z kilkoma suchymi liśćmi. Linienie odbywa się w zwisie, głową w dół.
- Wentylacja: dobra, z pokrywą i, jeśli to możliwe, ścianką boczną z siatki. Na dnie ręcznik papierowy, łatwy do utrzymania w czystości.
Temperatura, wilgotność i woda
- Temperatura: około 24-26 °C; trochę więcej lub trochę mniej jej nie szkodzi (Tomasinelli 2002). Nigdy w bezpośrednim słońcu ani powyżej 30 °C. To gatunek tropikalny i nie wymaga zimowania (diapauzy).
- Wilgotność: raczej sucho, około 50%; w laboratorium utrzymywano ją na poziomie 48% (Garikipati et al. 2025).
- Woda: zraszaj ścianki drobnymi kropelkami 2-3 razy w tygodniu, nie mocząc nimfy; pije z kropel. Pozwól, by terrarium wyschło między zraszaniami.
Karmienie
Nie jest bardzo żarłoczna i woli małe ofiary, które chodzą lub fruwają w pobliżu (Tomasinelli 2002):
- L3-L4: Drosophila hydei i małe muchy albo młode termofilki (Thermobia domestica).
- Środkowe stadia i dorosłe: muchy, małe ćmy, małe lub średnie świerszcze i nimfy karaczana runner (Shelfordella lateralis), których w laboratorium używano dla większych osobników młodocianych (Garikipati et al. 2025).
- Częstotliwość: co 2-3 dni, dopóki nie przestanie polować; w laboratorium do syta co 3 dni (Garikipati et al. 2025). Usuwaj ofiary niezjedzone w ciągu doby.
- Wielkość: nigdy ofiary większe niż jej ciało.
Linienie i wzrost
- Rośnie powoli: około 4-5 miesięcy od wyklucia do dorosłości (Tomasinelli 2002). Od L3/4 czeka ją jeszcze kilka linień.
- Okres przed linieniem: przestaje jeść, nieruchomieje i zawisa. Od tej chwili nie dotykaj jej, nie zraszaj jej z góry i usuń żywe ofiary.
- Po linieniu odczekaj około 24 godzin, zanim ją nakarmisz.
- Ostatnie linienie (imaginalne) daje jej w pełni wykształcone skrzydła. Samice żyją około roku, samce nieco krócej (Tomasinelli 2002).
Rozmnażanie
Rozpoznawanie płci
Policz segmenty na brzusznej stronie odwłoka: samica ma ich około 6, ponieważ siódmy sternit tworzy dużą płytkę subgenitalną; samiec około 8 (terminologia według Brannoch et al. 2017). U nimf z pary widać to pod lupą. Dorosłego samca rozpoznasz też po długich, grubych czułkach i węższym ciele.
Kopulacja i ooteka
- Połącz parę około 15 dni po linieniu imaginalnym, gdy oboje są dobrze nakarmieni. Umieść samca za samicą, gdy ona je (Tomasinelli 2002).
- Samica zwykle nie jest zbyt agresywna, a kopulacja trwa kilka godzin. Mimo to pilnuj całego spotkania i oddziel samca po zakończeniu.
- Po 1-2 tygodniach samica przytwierdza do gałązki smukłą ootekę długości około 3 cm, z 20-30 nimfami (Tomasinelli 2002).
- Inkubacja: zostaw ootekę zawieszoną tak, jak została złożona, w 24-26 °C, z lekkim zraszaniem ścianek. Nimfy wylęgają się po około miesiącu (Tomasinelli 2002). Szybko rozdziel nimfy i podawaj im maleńkie ofiary, takie jak skoczogonki czy Drosophila melanogaster.
Czego NIE robić
- Dotykać jej, zraszać jej lub zostawiać przy niej żywych ofiar podczas linienia albo pomagać jej wyjść z wylinki.
- Trzymać terrarium przemoczone lub bez wentylacji: pleśń i nieudane linienia.
- Używać niskiego pojemnika lub pojemnika bez siatki pod sufitem.
- Łączyć dwie nimfy z pary, zanim staną się dorosłe.
- Podawać dużych lub niebezpiecznych ofiar, takich jak duże świerszcze, osy czy pająki.
- Uznawać ją za martwą, jeśli leży nieruchomo na dnie: może to być tanatoza.
- Często brać ją do ręki: jej płaty i odnóża są delikatne. Jeśli musisz ją przenieść, pozwól jej samej wejść na Twoją dłoń lub do pojemnika.
- Wypuszczać osobniki lub ooteki na wolność: to gatunek obcy.
Źródła naukowe
Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Phyllocrania paradoxa i doświadczeń hodowców. Główne źródła:
- Tomasinelli, F. (2002). Biology and captive breeding of the African dead leaf mantis Phyllocrania paradoxa. Mantis Study Group Newsletter 23: 1–4. PDF
- Oufiero, C. E., Nguyen, T., Sragner, A. & Ellis, A. (2016). Patterns of variation in feeding strike kinematics of juvenile ghost praying mantis (Phyllocrania paradoxa): are components of the strike stereotypic? Journal of Experimental Biology 219: 2733–2742. doi:10.1242/jeb.139675
- Garikipati, L., Jackson, B. E. & Oufiero, C. E. (2025). Many-to-one mapping in Mantodea: camouflage strategy and phylogeny drive strike variation in prey capture with raptorial forelegs. Journal of Experimental Biology 228: jeb250626. doi:10.1242/jeb.250626
- Schwarz, C. J., Pohl, M. & Frank, E. T. (2023). A preliminary checklist of the praying mantids of Comoé National Park, Ivory Coast (Insecta: Mantodea). Zootaxa 5373: 1–64. doi:10.11646/zootaxa.5373.1.1
- Brannoch, S. K., Wieland, F., Rivera, J., Klass, K.-D., Béthoux, O. & Svenson, G. J. (2017). Manual of praying mantis morphology, nomenclature, and practices (Insecta, Mantodea). ZooKeys 696: 1–100. doi:10.3897/zookeys.696.12542
- Poziom trudności
- Początkujący