Platymeris biguttatus – pluskwiak
Czarny i lśniący, naznaczony dwiema białymi plamami niczym pieczęcią, Platymeris biguttatus to nocny łowca afrykańskich sawann. Chwyta ofiarę nogami, wbija w nią kłujkę i wstrzykuje jad, który ją paraliżuje i rozpuszcza od środka, aż zostaje tylko pusta skorupka. Po każdej wylince jest jaskrawoczerwony, a po dwóch dniach znów czarny jak węgiel. Odporny, łatwy w hodowli i fascynujący w obserwacji, to idealne wejście w świat zajadkowatych, pod warunkiem że uszanujesz jego ukłucie. W sprzedaży pojedynczo i w grupach. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.
Poziom trudności: 1/5 – Początkujący
Afrykański pluskwiak drapieżny o długości ok. 3,5 cm, odporny i łatwy w hodowli. Terrarium suche i dobrze wentylowane, 24-30 °C, z korkiem do linienia, wilgotnym kątem do składania jaj i urozmaiconymi ofiarami. Nie bierze się go do ręki: jego ukłucie jest bolesne; zawsze używaj kubka i długiej pęsety.
Platymeris biguttatus (Linnaeus, 1767) to drapieżny pluskwiak z rodziny zajadkowatych (Reduviidae), żyjący w kontynentalnej Afryce tropikalnej, głównie na otwartych sawannach, i jeden z najczęściej hodowanych w terrarium przedstawicieli tej rodziny.
Biologia
Trawi ofiary na zewnątrz
Poluje głównie nocą: przytrzymuje ofiarę przednimi odnóżami i wbija w nią sztylety kłujki. Jad z tylnej części głównego gruczołu ślinowego paraliżuje ją, a zawarte w nim proteazy rozpuszczają ją od środka. To trawienie pozajelitowe: wysysa płynną zawartość i zostawia pusty egzoszkielet.
Na filmie: dementor wśród owadów
Na tym krótkim filmie MacroArtist widać, jak poluje i wysysa ofiarę:
Platymeris biguttatus w trakcie polowania (MacroArtist).
Ukłucie i wystrzeliwany jad
Niepokojony pęsetą, zwykle wysuwa kroplę śliny na czubku kłujki, a jeśli się go przytrzyma, kłuje. Ukłucie zajadkowatych wywołuje silny miejscowy ból i obrzęk, który według hodowców utrzymuje się kilka dni.
Jego krewniak P. rhadamanthus wystrzeliwuje jad strumieniem na odległość do ok. 30 cm: na skórze nie działa, ale w oczach i na błonach śluzowych wywołuje silny ból. U P. biguttatus opisują to hodowcy i ogrody zoologiczne, ale żadne badanie tego nie potwierdziło. Zdarza się to rzadko: wystarczy nie zbliżać twarzy.
Czerwony po linieniu, czarny po dwóch dniach
Po linieniu nimfa ostatniego stadium i dorosły osobnik wychodzą intensywnie czerwone i czernieją w ciągu odpowiednio ok. 18 i 48 godzin; plamy pozostają białe.
Wielkość i morfologia
Ciało czarne i błyszczące, z dwiema białawymi plamami u nasady półpokryw, żółtą przepaską na udach i czarnym connexivum: to trzy cechy, które odróżniają go od pozostałych Platymeris. Nimfy przechodzą pięć stadiów; świeżo wyklęta ma czerwony odwłok z czarnymi płytkami.
Przybliżone wymiary
- Samce: 32,5-32,6 mm; samice: 34,1-34,8 mm (Li et al. 2010)
- Świeżo wyklęte nimfy (stadium I): 7,2-7,5 mm (Chłond et al. 2015)
- Nimfy ostatniego stadium (V): 26,5-28,2 mm (Chłond et al. 2015)
Hodowla w niewoli
Zalecane parametry
- Temperatura: 24-30 °C. W razie potrzeby mata grzewcza z boku i z termostatem, nigdy pod całym dnem.
- Wilgotność: raczej suche i bardzo dobrze wentylowane otoczenie, ok. 50-60%, z wilgotnym kątem podłoża do składania jaj.
- Woda: niemal całą czerpią z ofiar. Lekko zraszaj korek 1-2 razy w tygodniu.
Zalecane terrarium
Dla grupy do ok. pięciu dorosłych osobników w Antomas polecamy Gaia Oasis od Anthouse: zamyka się na zatrzaski, ma minipokrywki do karmienia bez otwierania głównej pokrywy i regulowaną wentylację, przez której szczeliny nie uciekną nawet nimfy.
Dla ok. dziesięciu dorosłych: Gaia Explorer. W środku:
- Podłoże: cienka warstwa; nada się prawie każde, np. piasek lub włókno kokosowe, najczęściej używane. Jaja składają luzem w podłożu.
- Korek i wytłaczanki: kora ustawiona ukośnie, z wolną przestrzenią pod spodem, by mogły zawisnąć do linienia, i kryjówki dla wszystkich.
- Zamknięta pokrywa: dorosłe osobniki potrafią latać.
Karmienie
Ofiary jego wielkości lub nieco mniejsze: świerszcze, karaczany dubia lub karaczany runner oraz mączniki. Co tydzień zmieniaj rodzaj owada: w doświadczeniu w 25 °C nimfy na mieszanej diecie szybciej osiągały dorosłość, a najlepszą pojedynczą ofiarą okazał się karaczan.
- Częstotliwość: w Antomas co 3-4 dni. Im więcej jedzą, tym lepiej, choć dobrze znoszą głód; płaski odwłok oznacza, że czas karmienia.
- Świeżo wyklęte nimfy: w Antomas dajemy im pokrojone świerszcze, mączniki i zofobasy; kilka może dzielić jedną ofiarę.
- Resztki: usuwaj puste egzoszkielety, a następnego dnia ofiary, które wciąż żyją.
Życie w grupie, linienie i rozmnażanie
Nie jest owadem społecznym i nie tworzy kolonii, ale dobrze żyje w grupie. W Antomas zwykle trzymamy je właśnie tak: przy obfitości jedzenia kanibalizm zwykle się nie pojawia. Jeśli już wystąpi, to głównie wśród głodnych lub świeżo wylinkowanych nimf.
- Jaja: nie rozwijają się, dopóki podłoże nie jest wilgotne; w 25 °C wylęgają się po ok. trzech tygodniach.
- Rozwój: od 8 do 12 miesięcy od jaja do postaci dorosłej w 25 °C, zależnie od diety.
- Linienie: zawisają głową w dół, a wcześniej przestają jeść; w tych dniach bez żywych ofiar. Nigdy nie pomagaj im wyjść z wylinki.
Obsługa i bezpieczeństwo
- Nigdy gołymi rękami: do przenoszenia użyj kubka z kartonikiem pod spodem lub długiej pęsety.
- Karm długą pęsetą.
- Jeśli jad dostanie się do oczu, przemyj je dużą ilością wody; jeśli Cię ukłuje, umyj to miejsce i przyłóż coś zimnego.
Czego nie robić
- Brać go do ręki lub zbliżać twarz do otwartego terrarium.
- Trzymać go na mchu lub mokrym podłożu: to sprowadza roztocza, grzyby i nieudane linienia.
- Pozwalać, by kąt do składania jaj całkiem wysechł.
- Dawać zawsze tego samego owada lub ofiary dużo większe od niego.
- Skąpić jedzenia grupie: to właśnie prowadzi do kanibalizmu.
- Zostawiać nadmiarowe żywe ofiary, gdy nimfy linieją.
- Trzymać go razem z innymi zajadkowatymi.
- Wyrzucać stare podłoże bez wcześniejszego zamrożenia: mogą w nim być jaja.
- Wypuszczać go: to gatunek egzotyczny.
Źródła naukowe
Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Platymeris biguttatus i jego krewniaku P. rhadamanthus oraz doświadczeń hodowców. Najważniejsze źródła:
- Edwards, J. S. (1961). The action and composition of the saliva of an assassin bug Platymeris rhadamanthus Gaerst. (Hemiptera, Reduviidae). Journal of Experimental Biology 38: 61–77. doi:10.1242/jeb.38.1.61
- Li, H., Zhao, G., Cao, L., Xu, K. & Cai, W. (2010). Taxonomic and bionomic notes on the white spot assassin bug Platymeris biguttatus (Linnaeus) (Hemiptera: Reduviidae: Reduviinae). Zootaxa 2644: 47–56. doi:10.11646/zootaxa.2644.1.3
- Chłond, D., Bugaj-Nawrocka, A. & Junkiert, Ł. (2015). Current and potential geographical distribution of Platymeris biguttatus (Linnaeus, 1767) with description of nymphs. Zoological Studies 54: 9. doi:10.1186/s40555-014-0092-5
- Walker, A. A., Robinson, S. D., Undheim, E. A. B., Jin, J., Han, X., Fry, B. G., Vetter, I. & King, G. F. (2019). Missiles of mass disruption: composition and glandular origin of venom used as a projectile defensive weapon by the assassin bug Platymeris rhadamanthus. Toxins 11: 673. doi:10.3390/toxins11110673
- Zhang, Y., Li, H., Du, J., Zhang, J., Shen, J. & Cai, W. (2019). Three melanin pathway genes, TH, yellow, and aaNAT, regulate pigmentation in the twin-spotted assassin bug, Platymeris biguttatus (Linnaeus). International Journal of Molecular Sciences 20: 2728. doi:10.3390/ijms20112728
- Fischer, M. L., Wielsch, N., Heckel, D. G., Vilcinskas, A. & Vogel, H. (2020). Context-dependent venom deployment and protein composition in two assassin bugs. Ecology and Evolution 10: 9932–9947. doi:10.1002/ece3.6652
- Holmes, M. (2020). Diet matters in the growth of captive African white spotted assassin bug Platymeris biguttatus (Hemiptera: Reduviidae). Master's thesis, Colorado State University. doi:10.25675/3.02817
- Gao, F., Tian, L., Li, X., Zhang, Y., Wang, T., Ma, L., Song, F., Cai, W. & Li, H. (2022). Proteotranscriptomic analysis and toxicity assay suggest the functional distinction between venom gland chambers in twin-spotted assassin bug, Platymeris biguttatus. Biology 11: 464. doi:10.3390/biology11030464
- Poziom trudności
- Początkujący

