Liometopum microcephalum: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Liometopum microcephalum: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Liometopum microcephalum

Obecnie brak na stanie
12,99 €
Brutto

Jedyna Liometopum w Europie: władczyni stuletnich dębów, w których wysoko w pniu buduje kartonowe gniazda i rządzi nawet 18 drzewami za pomocą kolumn dwubarwnych, aksamitnych robotnic, zaciekłych wobec sąsiadek. Pradawna mrówka z podrodziny Dolichoderinae, która narodziła się w Anatolii miliony lat temu, a dziś trafiła na czerwone listy na północy swojego zasięgu. I sprinterka: jej czerw rozwija się od jaja do robotnicy w około trzy tygodnie – to najszybsze znane zakładanie kolonii w Europie Środkowej. Dla doświadczonych hodowców, którzy chcą zobaczyć, jak rośnie kolonia jak mało która. Kolonie z królową. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

Jedyna Liometopum w Europie: nadrzewna mrówka z podrodziny Dolichoderinae, która buduje kartonowe gniazda we wnętrzu stuletnich dębów i figuruje na czerwonych listach kilku krajów. Szybka jak mało która: jej czerw rozwija się od jaja do robotnicy w około trzy tygodnie, a zdrowa kolonia rośnie bardzo szybko. Kolonie z królową, robotnicami i czerwiem. Formikarium Qbik Wild z umiarkowaną wilgotnością i suchą areną, 23-27 °C, dużo cukru i dużo urozmaiconego białka. Zimowanie (diapauza) przez 4-5 miesięcy w 5-10 °C. Małe robotnice, które świetnie się wspinają: bariera z PTFE i pokrywa z drobną siatką.

Liometopum microcephalum (Panzer, 1798) to mrówka lasów łęgowych i starych dąbrów południowo-wschodniej Europy i Azji Mniejszej. Należy do podrodziny Dolichoderinae, czyli mrówek bez żądła, które bronią się chemią, i jest jedynym gatunkiem swojego rodzaju żyjącym w Europie: jej krewniaczki żyją w Ameryce Północnej i w Azji. Mieszka wysoko w ogromnych drzewach, prawie zawsze dębach, gdzie we wnętrzu pnia buduje kartonowe gniazdo, a stamtąd kontroluje okoliczne drzewa za pomocą szybkich, licznych i bardzo walecznych robotnic.

Na północnej granicy zasięgu jest rzadkością: w Czechach ma status gatunku krytycznie zagrożonego, a na czerwonych listach jest też w Austrii i na Ukrainie. Dlatego doświadczeń hodowlanych jest bardzo mało, a prawie wszystko, co o niej wiadomo, pochodzi z garstki badań środkowoeuropejskich. W tym poradniku oddzielamy to, co udokumentowane, od tego, co opisali nieliczni hodowcy, którzy ją trzymali, i od tego, co zalecamy w Antomas. A najbardziej zaskakujące jest to, że w niewoli rośnie szybciej niż niemal każda inna europejska mrówka.

Biologia

Jedyna Liometopum w Europie

Opisał ją niemiecki entomolog Georg Wolfgang Franz Panzer w 1798 roku, w rodzaju Formica, jak niemal wszystkie mrówki tamtych czasów. Później opisano ją ponownie jako Formica austriaca Mayr, 1853, a ta nazwa jest dziś synonimem. Nazwa gatunkowa pochodzi z greki i oznacza „mała głowa”: u wielu robotnic głowa wydaje się maleńka w porównaniu z mocnym tułowiem i gasterem.

Rodzaj Liometopum jest niewielki i rozproszony po półkuli północnej. W Ameryce Północnej żyją między innymi L. occidentale i L. luctuosum, a w Meksyku L. apiculatum, słynna z powodów kulinarnych, o których piszemy niżej. W Azji jest jeszcze kilka gatunków. W Europie – tylko ten.

Mrówka, która narodziła się w Anatolii miliony lat temu

W 2017 roku zespół z Uniwersytetu Masaryka w Brnie zsekwencjonował DNA 157 okazów zebranych na 42 stanowiskach, od Włoch po Izrael i od Czech po dolną Wołgę. Badacze znaleźli siedem linii rodowych podzielonych na dwie duże grupy, europejską i azjatycką, oraz długą historię: gatunek powstał w pliocenie, kilka milionów lat temu, prawdopodobnie w Anatolii. Linia lewantyńska, najstarsza, pozostała odizolowana, a reszta posuwała się na północny zachód aż do Kotliny Panońskiej, skąd pochodzą populacje europejskie, a później aż do Włoch. W czasie zlodowaceń przetrwała na półwyspach śródziemnomorskich i w ostojach takich jak łuk Karpat i wybrzeże Morza Czarnego. Autorzy opisują ją jako gatunek stary, powoli się rozprzestrzeniający, żyjący w izolowanych populacjach.

Od wschodniego Śródziemnomorza po skraj Moraw

Jej naturalny zasięg obejmuje obszar od Włoch po Bałkany, Azję Mniejszą, Lewant, Iran i południowe podnóża Kaukazu. Na północnym zachodzie dociera do Dolnej Austrii i, wzdłuż rzeki Morawy, do południowych Moraw w Czechach, mniej więcej do 49° N; na wschodzie do południowej Słowacji, Mołdawii, dolnego Dniepru i dolnej Wołgi.

To gatunek ciepłolubny, ale na północy związany także z wodą: na południowych Morawach prawie wszystkie kolonie znajdują się w dolinach zalewowych dużych rzek, w klimacie kontynentalnym z gorącymi latami i mroźnymi zimami. Autorzy podejrzewają, że wilgotność powietrza w lasach łęgowych sprawia, że żyje właśnie tam, a nie w pobliskich suchych dąbrowach.

850 kolonii w stuletnich dębach

W latach 2002-2004 Jiří Schlaghamerský i Markéta Omelková przeszukali około 38 000 hektarów południowych Moraw w poszukiwaniu jej gniazd. Aby je znaleźć, skorzystali nawet z doświadczenia ornitologów, którzy wspinają się na drzewa, by badać gniazda dużych ptaków, i natrafiali na kolonie. Naliczyli 850 kolonii i szacują, że może ich być około 900-1000. Liczby z ich badania dobrze pokazują, jaki to gatunek:

  • 94% kolonii żyło w dębach: głównie w dębie szypułkowym w dolinach zalewowych, w dębie burgundzkim w starym lesie i w dębie bezszypułkowym w suchym lesie. Pozostałe w wiązach, klonach, topolach, lipach, jesionach, grabach, wierzbach, brzozach i kasztanowcach.
  • Drzewa o wysokości od 5 do 35 m, prawie zawsze 25-30 m, o obwodzie pnia od 1 do 7,5 m, zwykle 3-3,5 m.
  • Drzewa żywe i zdrowe: prawie wszystkie zachowały co najmniej 70% ulistnionej korony. W martwych drzewach kolonie się nie utrzymują.
  • Większość w drzewostanach w wieku 120-170 lat. W samym parku zamkowym w Lednicach było 188 kolonii.

Potrzebuje starych, dużych i żywych drzew. Dlatego regulacja rzek, zbiorniki zaporowe i wycinka starych drzew sprawiły, że wycofała się tam o około 10 km na południe.

Kartonowe gniazda we wnętrzu pnia

Jej gniazdo nie jest z ziemi, tylko z kartonu – masy z włókien drewna, które robotnice przeżuwają i formują w dziuplach pnia, kilka metrów nad ziemią. Jest tak niedostępne, że wiele aspektów jej biologii wciąż pozostaje nieznanych.

Ten zwyczaj widać w niewoli. Pewien niemiecki hodowca opisał, że jego kolonia, gdy tylko dostała kawałek martwego drewna na arenie, zaczęła wnosić do gniazda małe drzazgi. To pojedyncza obserwacja, ale pasuje do jej biologii, dlatego w Antomas zalecamy zostawić na arenie trochę kory lub suchego drewna. Jeszcze jeden szczegół, który każdy hodowca zauważy od razu: jej poczwarki, jak u innych mrówek z podrodziny Dolichoderinae, nie mają kokonu; to nagie poczwarki, na początku białe, a pod koniec ciemne.

Pasterki mszyc wysoko w koronie

Z drzewa gniazdowego robotnice wyruszają kolumnami po pniu i po ziemi w stronę sąsiednich drzew: jedna kolonia może żerować na nawet 18 drzewach. Polują na owady i pająki, zbierają nasiona, a przede wszystkim opiekują się mszycami, żeby pić ich spadź, słodką ciecz, którą wydalają.

Przez lata uważano ją głównie za drapieżnika, dlatego w 2013 roku czeski zespół zbadał cukier, który niosły robotnice na pniach. Te, które schodziły z drzew żerowiskowych, niosły wyraźnie więcej cukru niż robotnice na drzewie gniazdowym, co oznaczało, że wracały obładowane spadzią. Najmniej cukru było w kwietniu, na początku sezonu, a najwięcej w czerwcu. Wniosek: trofobioza, czyli sojusz z mszycami, to ważna część jej diety. W niewoli to widać: hodowcy zgodnie twierdzą, że to wielkie łasuchy, a młoda kolonia potrafi opróżnić poidełko z wodą z cukrem w kilka dni.

Złe sąsiadki: efekt „wrednego sąsiada”

Robotnice bronią swojego drzewa gniazdowego bardzo aktywnie i agresywnie, a ich terytoria ścierają się z terytoriami innych dominujących mrówek, takich jak Lasius fuliginosus czy mrówki z grupy Formica rufa. W koloniach sąsiadujących z L. fuliginosus terytoria były mniejsze, a robotnice – co ciekawe – większe.

A z mrówkami własnego gatunku? U wielu mrówek znany sąsiad jest traktowany spokojniej niż obcy: to efekt „drogiego wroga”. W 2020 roku badanie dwóch dużych populacji L. microcephalum wykazało coś dokładnie odwrotnego: robotnice były bardziej agresywne wobec sąsiadek niż wobec robotnic z odległych gniazd. To efekt „wrednego sąsiada” (nasty neighbour): sąsiadka każdego dnia konkuruje o te same drzewa i mszyce, więc jest traktowana jak zagrożenie, którym rzeczywiście jest. Badanie wykluczyło też, że te sąsiednie kolonie były połączonymi gniazdami jednej kolonii. Lekcja dla hodowcy: nigdy nie łącz różnych kolonii.

Robotnice wszystkich rozmiarów, a niektóre z trzema dodatkowymi oczami

Książki nie były zgodne: monomorficzna, polimorficzna czy dimorficzna. W 2014 roku Lenka Petráková i Jiří Schlaghamerský zmierzyli ponad 2500 robotnic z 15 kolonii i rozstrzygnęli wątpliwość: polimorfizm jest ciągły. W każdej kolonii są robotnice wszystkich rozmiarów, bez wyraźnego przeskoku między małymi a dużymi, choć sposób, w jaki głowa rośnie względem ciała, zmienia się z kolonii na kolonię, a nawet z sezonu na sezon.

I jeszcze kilka ciekawostek:

  • Największe robotnice mają przyoczka, trzy proste oczy na szczycie głowy; małe ich nie mają, a pośrednie mają w tym miejscu tylko trzy małe ciemne plamki.
  • Robotnice wiosenne były większe od letnich.
  • W jednej kolonii pojawiły się dwie robotnice z ogromną głową, nieproporcjonalną do ich małego ciała i gastra.

Najszybsze zakładanie kolonii w Europie Środkowej

Uskrzydlone królowe i samce latają od maja do lipca, po południu i o zmierzchu, według danych środkowoeuropejskich między 17:00 a prawie 22:00.

Przez dziesięciolecia sposób zakładania kolonii był zagadką. W latach 60. austriacka badaczka L. Wiest trzymała 65 królowych: 59 złożyło po 40-100 jaj, ale żadnej nie udało się wychować robotnic. Podejrzewała, że zakładają kolonie samodzielnie, ale nie zdołała tego udowodnić. Udało się to ponad pół wieku później dwóm doświadczonym austriackim hodowcom, których wyniki opublikował w 2022 roku myrmekolog Herbert C. Wagner:

  • Zakładanie jest klaustralne: królowa sama wychowuje pierwsze pokolenie, zamknięta i bez wychodzenia po pokarm.
  • W 24-26 °C czerw rozwinął się od jaja do robotnicy w zaledwie 21-23 dni. Autorzy nie znają żadnej innej mrówki środkowoeuropejskiej z tak szybkim zakładaniem kolonii.
  • Miesiąc po złożeniu jaj w obu koloniach było już odpowiednio 21 i 32 robotnice, podczas gdy u gatunków z tego regionu zwykle jest 5-15 pierwszych robotnic.
  • Jedna z kolonii, trzymana w 26 °C, miała w styczniu, pięć miesięcy po locie godowym, około 1000-1500 robotnic i drugie tyle czerwiu.

Hodowcy opisali też robotnice jako nocne, wielkie łasuchy i – już od pierwszych – bardziej agresywne niż u innych gatunków.

Kuzynki escamoles i termometru pewnego astronoma

W Meksyku czerw płciowy jej kuzynki L. apiculatum to escamoles, tradycyjny przysmak tak poszukiwany, że meksykańskie badania mówią o przeeksploatowanych koloniach.

W 1920 roku amerykański astronom Harlow Shapley, ten sam, który zmierzył rozmiar naszej Galaktyki, opublikował w obserwatorium Mount Wilson „termokinetykę” L. apiculatum: mierząc stoperem robotnice na ich ścieżkach, zauważył, że ich prędkość zmienia się wraz z temperaturą tak regularnie, że mrówki mogłyby niemal służyć za termometr. W 1924 roku rozszerzył badanie na inne mrówki z podrodziny Dolichoderinae. W Twoim formikarium też zauważysz, jak bardzo przyspieszają w cieple.

Gatunek zagrożony na skraju zasięgu

Na północy zasięgu jest w odwrocie i figuruje na kilku czerwonych listach:

  • Czechy: krytycznie zagrożona według krajowej Czerwonej listy, mimo że jej populacja na południowych Morawach jest duża i żywotna.
  • Ukraina: wpisana do Czerwonej księgi kraju.
  • Austria: w Styrii sklasyfikowano ją jako krytycznie zagrożoną, a w Wiedniu i Dolnej Austrii jej populacje malały już w latach 60. z powodu wycinki.
  • Niemcy: brak stałego występowania.

Taki gatunek zasługuje na to, by hodować go dobrze: żadnej królowej ani robotnicy nie wolno nigdy wypuszczać na wolność, a każdy okaz czy kolonię, które zobaczysz w terenie, trzeba zostawić tam, gdzie są.

Rozmiar i morfologia

Mrówka z podrodziny Dolichoderinae, mała do średniej, z robotnicami o bardzo zróżnicowanych rozmiarach, smukłym ciałem i długimi nogami typowymi dla mrówek nadrzewnych. Jak wszystkie mrówki z tej podrodziny nie ma żądła ani acidoporu: jej obrona jest chemiczna i opiera się na wydzielinach gruczołów, a do tego na ugryzieniach.

  • Ubarwienie robotnic. Ciemna głowa, intensywnie pomarańczowy tułów i ciemnobrązowy gaster z delikatnym, jedwabistym owłosieniem, które nadaje mu aksamitny połysk.
  • Głowa. U wielu robotnic stosunkowo mała, stąd nazwa. Duże robotnice mają przyoczka, małe – nie.
  • Królowa. Znacznie większa od robotnic, ciemna, z dużym, prążkowanym gasterem.

Mylące podobieństwo. W Europie Środkowej bywa mylona z Lasius emarginatus, mrówką z podrodziny Formicinae, która też ma pomarańczowy tułów oraz ciemną głowę i gaster. Rozróżnia się je pod lupą: L. emarginatus ma na goleniach wiele odstających włosków, a jej gaster nie ma tego jedwabistego połysku. W Styrii okaz muzealny, przez dziesięciolecia uznawany za L. microcephalum, okazał się robotnicą L. emarginatus bez głowy.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: 3-7 mm długości
  • Robotnice: szerokość głowy od około 0,8 mm u najmniejszych do około 1,6 mm u największych, i do 1,7 mm u wyjątkowych robotnic z ogromną głową
  • Pierwsze robotnice nowo założonej kolonii: około 2 mm; głowa o długości i szerokości około 0,7 mm
  • Uskrzydlona królowa: około 13-14 mm (zmierzono jeden okaz)
  • Samiec: brak opublikowanych wymiarów, do których udało nam się dotrzeć

Wymiary robotnic pochodzą z pracy Petrákovej i Schlaghamerský’ego (2014), a wymiary pierwszych robotnic i królowej – od Wagnera i współpracowników (2022).

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

To nie jest gatunek delikatny ani kapryśny: je wszystko, szybko się rozmnaża, a jej robotnice są odporne. Mimo to w Antomas dajemy jej 4/5, a nie 2 czy 3, z tych powodów:

  • Rośnie bardzo szybko i staje się ogromna. W niewoli młoda kolonia może w kilka miesięcy przekroczyć tysiąc robotnic. Trzeba w porę powiększać formikarium, dużo karmić i często sprzątać.
  • Bardzo mało doświadczeń hodowlanych. Na północy zasięgu jest rzadka i hodowano ją bardzo rzadko: jeszcze kilka lat temu nie wiedziano nawet, jak zakłada kolonie, a hodowców, których można zapytać, jest niewielu.
  • Małe, szybkie robotnice, które świetnie się wspinają. To mrówki nadrzewne, wchodzą na każdą powierzchnię, która daje choć trochę przyczepności. Wystarczy szczelina albo zaniedbana bariera, by doszło do ucieczki.
  • Waleczny charakter. Zdecydowanie bronią gniazda i są bardzo agresywne wobec innych kolonii. Pracuj spokojnie i z użyciem narzędzi.
  • Obowiązkowe zimowanie. To mrówka klimatu kontynentalnego i co roku potrzebuje zimowego odpoczynku.

I naprawdę warto: niewiele gatunków pozwala zobaczyć w jednym sezonie, jak mała kolonia zamienia się w dużą.

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 23-27 °C w sezonie aktywnym. W 24-26 °C udokumentowano jej rekordowy rozwój od jaja do robotnicy w trzy tygodnie, a hodowcy trzymają ją w zakresie około 21-28 °C.
  • Arena: jeden jej koniec może być nieco cieplejszy, do około 30 °C, żeby kolonia mogła wybierać.
  • Wilgotność: umiarkowana w gnieździe i sucho na arenie. Żyje w lasach łęgowych i gniazduje we wnętrzu żywych drzew, ale nie jest gatunkiem do przemoczonego gniazda: wystarczy, że jedna część gniazda jest wilgotna, a reszta bardziej sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: strefa gniazda w ciemności, a arena oświetlona, z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie (diapauza): 4-5 miesięcy w 5-10 °C (zob. „Zimowanie”).

Unikaj bezpośredniego słońca, kaloryferów i gwałtownych zmian.

Zalecane formikarium

W Antomas polecamy serię Qbik Wild od Anthouse, z gipsu, który dobrze trzyma wilgoć i pozwala mieć jedną część gniazda wilgotną, a drugą bardziej suchą. Na przyjęcie kolonii – Qbik Wild One P 1C:

A ponieważ rośnie tak szybko, zaplanuj powiększenie od samego początku. Następnym krokiem jest Qbik Wild Duo P 2C z dwiema komorami, do którego można stopniowo dokładać kolejne moduły:

Powiększaj, gdy tylko zobaczysz gniazdo pełne czerwiu i robotnice stłoczone na arenie; przy tym gatunku lepiej tydzień za wcześnie niż tydzień za późno. Ale nie wyprzedzaj za bardzo: w ogromnym gnieździe dla małej kolonii nadmiarowe komory kończą jako śmietniki. Uzupełnij zestaw o te elementy:

  • Bariera przeciw ucieczkom z PTFE (fluonu) w górnej części ścian areny i pokrywa z drobną siatką (zob. „Ucieczki i bariery”).
  • Sucha arena, z odrobiną piasku, gałązką lub kawałkiem kory do wspinania się i małym kawałkiem suchego drewna, na wypadek gdyby chciały użyć jego włókien w gnieździe. Nic, co sięga do bariery.
  • Woda zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą.
  • Poidełko na płyny z cukrem, nigdy na wacie (zob. „Karmienie”).
  • Łagodne ogrzewanie, jeśli jest potrzebne, z jednej strony i z termostatem.

Przyjazd i przeprowadzka

Po otrzymaniu kolonii postaw ją w spokojnym, przyciemnionym miejscu, w 23-26 °C, sprawdź, czy ma wodę, i obserwuj ją tego dnia oraz w kolejnych dniach, żeby upewnić się, że z królową wszystko w porządku. Do formikarium przenosimy ją w Antomas przez wysypanie: przy zmontowanym formikarium i suchej barierze z PTFE otwieramy probówkę na arenie, obok wejścia do gniazda, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderkom pędzelkiem. Pracuj nad tacą i miej pokrywę pod ręką, bo robotnice od razu wspinają się po probówce, a gniazdo zostaw w ciemności, żeby szybko je zajęły. Tej samej metody użyj, jeśli kiedyś przeniesiesz kolonię do innego formikarium.

Karmienie

Płyny z cukrem, w obfitości. W naturze żywią się w dużej mierze spadzią mszyc, a w niewoli są wielkimi łasuchami. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny płyn z cukrem lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Możesz też dodać do nektaru trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie, bo wata pleśnieje i szybko psuje płyn. Użyj tradycyjnego lub domowej roboty poidełka, w którym kropla pozostaje „rozlana” i dostępna, i pilnuj, żeby nie opustoszało: przy kolonii w pełni wzrostu kończy się szybciej, niż myślisz.

Białko: im więcej, tym lepiej. To ono pozwala kolonii utrzymać tempo wychowu czerwiu. Taka jest filozofia Antomas: jeśli codziennie dbasz o formikarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać, bo kolonia uznaje, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przekarmiać: niezjedzony pokarm gnije i przyciąga pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owadów z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego:

  • Dla młodej kolonii małe lub pocięte ofiary: Thermobia domestica, idealna dla małych kolonii, Drosophila i muchy.
  • Dla kolonii już rozrośniętej: świerszcze, małe karaczany Shelfordella lateralis (runner) oraz pocięte lub świeżo zabite larwy mącznika.
  • Od czasu do czasu małe żywe ofiary: pewien hodowca widział, jak jego młoda kolonia sama polowała na równonogi (prosionki). Widok robotnic, które wspólnie zajmują się ofiarą, to jedno z największych widowisk tego gatunku.

Kupuj owady u sprawdzonego dostawcy: owady potraktowane insektycydami mogą zabić kolonię. Sztuczka: podawaj białko późnym popołudniem, gdy są najbardziej aktywne, a resztki usuwaj następnego ranka.

Zakładanie kolonii i wzrost

W Antomas sprzedajemy kolonie z królową, robotnicami i czerwiem, które mają już za sobą klaustralne zakładanie kolonii (zob. „Najszybsze zakładanie kolonii w Europie Środkowej”). W cieple i przy dobrym karmieniu kolonia nie przestaje rosnąć: pierwsze robotnice są małe, a średni rozmiar zwiększa się z każdym pokoleniem, aż pojawią się duże robotnice z przyoczkami. Żeby nadążyć za tym tempem:

  • Często sprawdzaj kolonię, kilka razy w tygodniu: poidełko, wodę, resztki i wolne miejsce w gnieździe.
  • Dopasuj pokarm do czerwiu: im więcej larw widzisz, tym więcej białka.
  • Miej powiększenie gotowe, zanim będzie potrzebne.
  • Jedna królowa na kolonię. Tak hodujemy ją w Antomas: nie łącz królowych ani kolonii, bo są bardzo agresywne wobec obcych kolonii.

Zimowanie

To mrówka klimatu umiarkowanego i kontynentalnego, z mroźnymi zimami na dużej części zasięgu. Jej cykl roczny jest wyraźny: w naturze aktywność zaczyna się wiosną, osiąga szczyt na początku lata, a potem spada. W Antomas zalecamy zimowanie (diapauzę) przez 4-5 miesięcy w 5-10 °C, na przykład od listopada do marca. Środkowoeuropejscy hodowcy, którzy ją trzymali, stosują podobny odpoczynek, od końca listopada do marca, w 5-8 °C.

  • Obniżaj temperaturę stopniowo przez tydzień lub dwa, a na koniec podnoś ją w ten sam sposób.
  • W czasie zimowania: woda zawsze dostępna i trochę płynu z cukrem; bez białka.
  • Choć są nieruchome, zaglądaj do nich co kilka dni przy przyćmionym świetle: sprawdź wodę, czy nie ma pleśni i czy z królową wszystko w porządku.
  • Po zakończeniu wróć do białka, gdy tylko zobaczysz aktywność i jaja.

Austriacka kolonia, która w pięć miesięcy przekroczyła tysiąc robotnic, pozostała aktywna przez pierwszą zimę, w 26 °C. Tego nie zalecamy: zimowanie we właściwym czasie pomaga utrzymać królową w zdrowiu przez wiele lat.

Zachowanie w niewoli

Szybkie i waleczne. Ich ścieżki bez przerwy przecinają arenę, zwłaszcza w cieple i o zmierzchu; hodowcy opisują je jako aktywne głównie nocą. Gdy gniazdo zostanie otwarte lub uderzone, wychodzą masowo, żeby go bronić.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich. Wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę, a obserwować je delikatnie. Przy gatunku, który rośnie tak szybko, częste zaglądanie do nich to część opieki.

Sygnały alarmowe:

  • Czerw, który w pełni sezonu przestaje się rozwijać lub znika: prawie zawsze brakuje białka albo poidełko jest puste.
  • Robotnice stłoczone na arenie i pełne gniazdo: czas na powiększenie.
  • Robotnice spacerujące po barierze lub pokrywie: sprawdź PTFE i szczeliny.

Ucieczki i bariery

To mrówka drzewna: jej robotnice są małe, szybkie i świetnie się wspinają. Pierwsze robotnice mierzą około 2 mm i mieszczą się w najmniejszych szczelinach. Dlatego zalecamy:

  • Pas PTFE (fluonu) w górnej części ścian areny – dobrze wyschnięty, ciągły i odnawiany, gdy zauważysz, że się ściera lub brudzi.
  • Pokrywę z drobną siatką, dobrze dopasowaną, jako drugą linię obrony.
  • Żadnych szczelin: sprawdzaj połączenia, zatyczki i rurki, zwłaszcza przy młodych koloniach.
  • Nic, co mogłoby posłużyć za most: żadnych gałązek ani kory opartych w pobliżu bariery.
  • Ostrożnie przy otwieraniu: otwieraj tylko tyle, ile trzeba, pracuj spokojnie i zamknij po skończeniu.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie żądlą: nie mają żądła. Mogą gryźć i używać wydzielin obronnych, ale są małe i nie stanowią zagrożenia dla ludzi. Przenoś je narzędziami entomologicznymi (miękkim pędzelkiem lub miękką pęsetą), nie rękami, i pracuj powoli, żeby nie zranić żadnej robotnicy, a tym bardziej królowej. A ponieważ w części zasięgu to gatunek zagrożony, nigdy nie wypuszczaj jej na wolność.

Czego nie robić

  • Oszczędzać na miejscu: powiększaj w porę, bo rosną bardzo szybko.
  • Dopuszczać do opróżnienia poidełka albo podawać płyny z cukrem na wacie.
  • Dawać im ciągle ten sam rodzaj owadów albo zostawiać nieuprzątnięte resztki.
  • Przemaczać całe gniazdo albo trzymać je zupełnie suche: wilgotność umiarkowana, z jedną częścią bardziej suchą.
  • Polegać tylko na pokrywie albo zaniedbywać barierę z PTFE: są małe i świetnie się wspinają.
  • Pomijać zimowanie rok po roku albo robić je krótsze, niż trzeba.
  • Łączyć różne królowe lub kolonie.
  • Brać je do rąk.
  • Nie zaglądać do nich całymi dniami: sprawdzaj je często.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Liometopum microcephalum i jej rodzaju, opublikowanych doświadczeń innych hodowców oraz doświadczeń Antomas. Najważniejsze źródła:

  1. Schlaghamerský, J. & Omelková, M. (2007). The present distribution and nest tree characteristics of Liometopum microcephalum (Panzer, 1798) (Hymenoptera: Formicidae) in South Moravia. Myrmecological News 10: 85–90. PDF
  2. Petráková, L. & Schlaghamerský, J. (2011). Interactions between Liometopum microcephalum (Formicidae) and other dominant ant species of sympatric occurrence. Community Ecology 12: 9–17. doi:10.1556/comec.12.2011.1.2
  3. Schlaghamerský, J., Kašpar, J., Petráková, L. & Šustr, V. (2013). Trophobiosis in the arboricolous ant Liometopum microcephalum (Hymenoptera: Formicidae: Dolichoderinae). European Journal of Entomology 110: 231–239. doi:10.14411/eje.2013.033
  4. Petráková, L. & Schlaghamerský, J. (2014). Worker polymorphism in the arboricolous ant Liometopum microcephalum (Hymenoptera: Formicidae: Dolichoderinae): Is it related to territory size? Myrmecological News 20: 101–111. PDF
  5. Petráková, L., Tóthová, A. & Schlaghamerský, J. (2017). Phylogeography of the rare velvety tree ant Liometopum microcephalum (Formicidae: Dolichoderinae). Journal of Biogeography 44: 1652–1664. doi:10.1111/jbi.12960
  6. Keresztes, K., Csata, E., Lunka, A. & Markó, B. (2020). Friend or foe? Differential aggression towards neighbors and strangers in the ant Liometopum microcephalum (Hymenoptera: Formicidae). Entomological Science 23: 351–358. doi:10.1111/ens.12433
  7. Wagner, H. C., Ceylan, T. & Borovsky, R. (2022). Liometopum microcephalum (Hymenoptera: Formicidae) in der Steiermark (Österreich): Faunistik und Koloniegründung. Joannea Zoologie 20: 149–158. PDF
  8. Shapley, H. (1920). Thermokinetics of Liometopum apiculatum Mayr. Proceedings of the National Academy of Sciences 6: 204–211. doi:10.1073/pnas.6.4.204
  9. Shapley, H. (1924). Note on the thermokinetics of dolichoderine ants. Proceedings of the National Academy of Sciences 10: 436–439. doi:10.1073/pnas.10.10.436
  10. Lara-Juárez et al. (2016). Efectos del sitio y la condición de agostadero en la densidad de hormigueros de escamoles (Liometopum apiculatum Mayr). Revista Chapingo Serie Ciencias Forestales y del Ambiente 22: 285–302. doi:10.5154/r.rchscfa.2015.04.016
  11. Rafael-Valdez et al. (2019). Amplitud forrajera de la hormiga escamolera (Liometopum apiculatum Mayr, Hymenoptera: Formicidae) en una zona semiárida del altiplano zacatecano. Revista Chapingo Serie Zonas Áridas 18: 5–19. doi:10.5154/r.rchsza.2018.03.009
Poziom trudności
Doświadczony
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: