Cataglyphis hispanica: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Cataglyphis hispanica: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Cataglyphis hispanica

Obecnie brak na stanie
99,99 €
Brutto

Genetyczna buntowniczka iberyjskiej pustyni. Cataglyphis hispanica biega w pełnym słońcu po najsuchszych ziemiach południowo-zachodniej części półwyspu, a pod ziemią skrywa jedną z najdziwniejszych tajemnic natury: wszystkie jej robotnice są hybrydami dwóch linii, które potrzebują siebie nawzajem, by istnieć, a królowe rodzą się bez ojca, jako klony matki. Wyjątkowy system, hybrydogeneza społeczna, uczynił tę mrówkę modelem dla nauki. Szybka, długonoga i bystrooka, żeruje samotnie i wraca do domu w linii prostej. Kolonie z królowymi, pełny poradnik hodowli i wszystko, czego potrzebujesz, by cieszyć się nią w domu. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Iberyjska mrówka pustynna, która napisała na nowo zasady dziedziczenia: wszystkie jej robotnice są hybrydami dwóch linii genetycznych, a królowe rodzą się jako klony matki, bez ojca. Kolonie z kilkoma królowymi. Gipsowe gniazdo Qbik Wild z odrobiną wilgoci, sucha arena z gorącym punktem około 35 °C, podłoże w gnieździe i poza nim, dużo białka i cukier zawsze pod ręką. Zimowanie (diapauza) przez 4-5 miesięcy, w najzimniejszej fazie w 6-10 °C. Bariera z oleju mineralnego dla bezpieczeństwa.

Cataglyphis hispanica (Emery, 1906) to mrówka biegaczka z południowo-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego: czarna, długonoga, wychodzi po pokarm w pełnym słońcu, gdy inne chowają się przed upałem. Do tego miejsca – kolejna Cataglyphis. Jednak w 2012 roku zespół z Wolnego Uniwersytetu Brukselskiego i Stacji Biologicznej Doñana odkrył, że kryje ona jeden z najdziwniejszych systemów rozrodczych w królestwie zwierząt: hybrydogenezę społeczną. Wszystkie jej robotnice są hybrydami dwóch różnych linii genetycznych; jej królowe natomiast są genetycznymi kopiami matki, urodzonymi bez ojca.

To także gatunek, który może żyć z jedną lub kilkoma królowymi w gnieździe, a w Antomas sprzedajemy go z czterema. W tym poradniku wyjaśniamy, co to oznacza, jak od środka działa kolonia C. hispanica i jak hodować ją w domu, oddzielając to, co udokumentowano u tego gatunku, to, co wykazano u jego krewnych z tego samego rodzaju, praktykę innych hodowców i doświadczenie Antomas z Cataglyphis. Jeśli interesuje Cię ten rodzaj, polecamy też poradniki o Cataglyphis bicolor i Cataglyphis bombycina.

Biologia

Mrówka pustynna z iberyjskim paszportem

Opisał ją włoski entomolog Carlo Emery w 1906 roku, w swojej rewizji palearktycznych mrówek biegaczek, jako hiszpański podgatunek tego, co nazywano wtedy Myrmecocystus viaticus. Nazwa hispanica mówi wszystko: to gatunek z półwyspu. Dziś należy do grupy altisquamis rodzaju Cataglyphis, razem z krewnymi takimi jak Cataglyphis velox, C. mauritanica czy C. humeya.

Genetycy, którzy ją badali, opisują ją jako typową dla najsuchszych siedlisk południowo-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego. W 2014 roku Hugo Darras i jego współpracownicy przemierzyli cały jej zasięg wzdłuż transektu o długości około 400 km z północy na południe, z populacjami w zachodniej Andaluzji, Estremadurze oraz Kastylii i León. Żyje na otwartych, nasłonecznionych terenach, na gołej ziemi lub wśród niskich zarośli, gdzie gniazduje pod ziemią. Jej klimat to suchy klimat śródziemnomorski interioru: bardzo gorące i suche lata oraz chłodne zimy, z przymrozkami w północnej części zasięgu. Ta prawdziwa zima jest podstawą jej zimowania.

Rodzaj ma długą historię: według badania z 2024 roku Cataglyphis pojawiły się na otwartych murawach Bliskiego Wschodu około 18 milionów lat temu, a do basenu Morza Śródziemnego dotarły około 9 milionów lat temu. Półwysep Iberyjski jest dziś jednym z ich wielkich ośrodków różnorodności.

Biegaczka południa

Jak wszystkie Cataglyphis, jest ciepłolubna: żeruje w dzień, w najgorętszych godzinach, czasem blisko swojej granicy termicznej. To strategia mrówki podporządkowanej. Gatunki dominujące, o ogromnych koloniach, kontrolują zasoby przy łagodnej temperaturze; Cataglyphis, o małych koloniach, wykorzystują godziny, w których ziemia parzy, a konkurencji prawie nie ma. W tym rodzaju odporność na upał ma podłoże molekularne: w 1995 roku Gehring i Wehner wykazali, że te mrówki wytwarzają białka szoku cieplnego przed wyjściem z gniazda, jak polisę ubezpieczeniową na upał.

Jej robotnice żerują samotnie, bez ścieżek feromonowych. Są przede wszystkim padlinożercami martwych stawonogów rozrzuconych po terenie i wzywają towarzyszki na pomoc tylko wtedy, gdy zdobycz jest zbyt duża, by jedna robotnica mogła ją unieść. Do powrotu do gniazda wykorzystują słońce, światło spolaryzowane i krajobraz, a u ich krewnej C. fortis wykazano w 2006 roku, że mierzą odległość, licząc kroki: to słynny „krokomierz” mrówek pustynnych. To, co zobaczysz w swoim formikarium, to dokładnie to samo w mniejszej skali: robotnice wychodzące pojedynczo, przemierzające arenę z pełną prędkością i wracające w linii prostej ze zdobyczą.

Dwie linie, które nie mogą żyć bez siebie

W 2012 roku Laurianne Leniaud, Hugo Darras, Raphaël Boulay i Serge Aron badali DNA czterech populacji z Huelvy i Sewilli, gdy natrafili na coś, co nie pasowało. W obrębie każdej populacji królowe i samce dzieliły się na dwie bardzo różne grupy genetyczne, które nazwali liniami His1 i His2. I we wszystkich koloniach, bez wyjątku, królowa i jej samiec należeli do różnych linii.

Dwa lata później ta sama grupa rozszerzyła badania na 68 kolonii z 14 populacji w całym zasięgu gatunku. Wynik był jeszcze bardziej zaskakujący: we wszystkich populacjach występują te same dwie linie, od Andaluzji po Kastylię i León. To dwie genetyczne „rodziny”, rozdzielone od dawna, które mimo to potrzebują siebie nawzajem, by mieć robotnice. To swego rodzaju mutualizm obligatoryjny w obrębie jednego gatunku.

Hybrydowe robotnice, klonalne królowe: hybrydogeneza społeczna

To jest serce biologii C. hispanica i warto wyjaśnić je powoli. U większości mrówek zapłodniona królowa składa zapłodnione jaja, z których wylęgają się samice, a o tym, czy zostaną robotnicami, czy królowymi, decydują pokarm i środowisko. U C. hispanica królowa stosuje dwa różne sposoby rozmnażania w zależności od tego, co chce wyprodukować:

  • Robotnice: rozmnażanie płciowe. Królowa kopuluje z samcem z drugiej linii i używa jego nasienia do zapłodnienia jaj. Wszystkie robotnice są hybrydami obu linii. W pracy z 2012 roku 820 przebadanych robotnic z 58 kolonii miało geny królowej i jej samca, a 94,6% było heterozygotami we wszystkich pięciu badanych markerach.
  • Nowe królowe: partenogeneza telitokiczna. Młode królowe wylęgają się z jaj niezapłodnionych i są klonami matki. 24 nowe królowe z 7 kolonii miały dokładnie ten sam genotyp co królowa matka, ze współczynnikiem pokrewieństwa 1,0.
  • Samce: partenogeneza arrenotokiczna, jak u wszystkich błonkówek: wylęgają się z niezapłodnionych jaj, są haploidalne i mają tylko geny królowej.

Efekt to coś, co biolodzy nazywają hybrydogenezą społeczną: „ciało” kolonii, czyli bezpłodne robotnice, jest hybrydowe, natomiast „linia płciowa”, czyli królowe i samce, jest czystej linii i przekazuje z pokolenia na pokolenie wyłącznie geny matczyne. Łącznie w badaniach do 2014 roku przeanalizowano 1228 robotnic, wszystkie hybrydowe, i 304 królowe, wszystkie czystej linii. Ani jednego wyjątku.

Co zyskuje królowa dzięki temu systemowi? Według odkrywców łączy to, co najlepsze z dwóch światów: przekazuje wszystkie swoje geny córkom-królowym, jak organizm bezpłciowy, a jednocześnie ma do dyspozycji genetycznie zróżnicowaną i silnie heterozygotyczną załogę robotnic, która zwykle jest bardziej żywotna.

Samce niezbędne… i bez potomstwa

Z ewolucyjnego punktu widzenia samiec C. hispanica ma bardzo pod górkę. Jego geny trafiają tylko do robotnic, które są bezpłodne, więc nie doczeka się wnuków: sami badacze opisali go jako ewolucyjny ślepy zaułek. A jednak nie może zniknąć: bez samców nie ma robotnic, a bez robotnic nie ma kolonii. Gdyby jedna z dwóch linii przestała produkować samce, cały system by się zawalił.

Czego u tego gatunku nie ma, to robotnic powstałych z partenogenezy: u krewnej Cataglyphis cursor, która również produkuje królowe bez ojca, około 2,5% robotnic wylęga się z niezapłodnionych jaj; u C. hispanica – żadna. Osierocone robotnice składają co prawda jaja, ale nigdy nie znaleziono wylęgłego z nich osobnika płciowego: 199 osobników płciowych przebadanych w 2012 roku było wyłącznie czystej linii.

Zdecydowane przez geny: urodzić się robotnicą czy królową

W 2014 roku Darras, Kuhn i Aron poszli krok dalej dzięki eleganckiemu eksperymentowi. Założyli 62 kolonie laboratoryjne, każdą z jedną królową i 200 robotnicami, karmione larwami much i wodą z cukrem, i przez dwa miesiące śledzili, co wylęga się w każdej z nich. Kolonie z królowymi zapłodnionymi przez samca z drugiej linii normalnie produkowały robotnice: 50 z 52. Te z królowymi zapłodnionymi przez samca z ich własnej linii nie wyprodukowały ani jednej robotnicy: ich zapłodnione jaja masowo obumierały (przy życiu pozostawało tylko 17%, wobec 84% w pozostałych), a te nieliczne, które się rozwijały, stawały się królowymi.

Wniosek jest taki, że u C. hispanica kasta jest zdeterminowana genetycznie: genom, który nie jest hybrydowy, utracił zdolność do stania się robotnicą. To coś niezwykle rzadkiego u mrówek, u których prawie zawsze decyduje środowisko.

Jedna królowa czy kilka? Co mówi nauka o naszych koloniach z czterema

Na większości zasięgu kolonie mają tylko jedną królową, zapłodnioną tylko raz. W badaniu z 2012 roku 34 z 38 wykopanych kolonii miały jedną królową, a w pozostałych czterech robotnice były zgodne z jedną matką; 28 z 30 królowych kopulowało z jednym samcem. W 2014 roku wszystkie kolonie z 12 spośród 14 zbadanych populacji były monoginiczne.

Ale nie zawsze tak jest. W dwóch populacjach pojawiły się kolonie z kilkoma królowymi, od dwóch do sześciu w gnieździe, a w jednej populacji z Cáceres połowa kolonii była poliginiczna, ze średnią 6,4 królowej na gniazdo. Innymi słowy, C. hispanica może być monoginiczna lub poliginiczna w zależności od populacji, a kolonia z czterema królowymi, taka jak te, które sprzedajemy, w pełni mieści się w tym, co zaobserwowano w naturze.

Najciekawsze jest to, kim są te królowe. W populacji z Cáceres pokrewieństwo między królowymi z tego samego gniazda było bardzo wysokie i wynosiło 0,90: to siostry, i to prawie klony, bo wszystkie wylęgły się z partenogenezy z tej samej matki. Według przeglądu Boulaya i współpracowników z 2017 roku poliginia w grupie altisquamis wynika z adopcji spokrewnionych królowych w już istniejących gniazdach: córki zostają w domu lub do niego wracają i współpracują z matką i siostrami. To wyjaśnia, dlaczego żyją razem bez walk.

Jest jeszcze jeden szczegół. W tej poliginicznej populacji 15% zapłodnionych królowych kopulowało z samcem z własnej linii. Takie królowe nie produkują robotnic, ale mogą pozostać w kolonii z kilkoma królowymi, gdzie załogę zapewniają inne królowe, i produkować królowe oraz samce. W kolonii z kilkoma królowymi możliwe jest, że nie wszystkie składają jaja robotnic, i nic się nie dzieje: kolonia działa jak zespół.

Kolonie, które rodzą się na piechotę: zakładanie przez pączkowanie

Wiele mrówek zakłada nowe kolonie z pojedynczą królową, która zamyka się po locie godowym. C. hispanica – nie. Jej kolonie rozmnażają się przez pączkowanie: młoda, już zapłodniona królowa opuszcza gniazdo rodzinne w towarzystwie robotnic-sióstr i osiedla się z nimi w nowym gnieździe, niedaleko, przechodząc pieszo. Dlatego w świeżo powstałej kolonii robotnice nie są córkami swojej królowej, lecz królowej z gniazda macierzystego, dopóki nie wylęgną się pierwsze własne.

To przeprowadzka z rozmachem. W przeglądzie Boulaya i współpracowników z 2017 roku jest zdjęcie Teresy Cerdy, na którym kilka robotnic C. hispanica niesie na grzbiecie towarzyszki do nowego gniazda. U krewnej C. cursor, która rozmnaża się w ten sam sposób, zaobserwowano nawet, że jeśli nowe gniazdo się nie rozwija, kolonia macierzysta może je z powrotem wchłonąć.

Pączkowanie ma ciekawą konsekwencję: ponieważ nowe królowe są klonami matki i nie oddalają się, kolonie tej samej linii skupiają się w płatach. Podróżują samce, które latają i umożliwiają krzyżowanie się linii. I wyjaśnia to coś praktycznego: królowa C. hispanica nie jest stworzona do samotnego zakładania kolonii w probówce, lecz do startu z grupą robotnic. Dlatego w Antomas zawsze sprzedajemy ją jako kolonię.

Kalendarz bez czerwiu zimą

U Cataglyphis nie ma czerwiu, który przezimowuje: kolonia wchodzi w zimną porę roku z samymi dorosłymi, a królowa przestaje składać jaja. Gdy wznawia składanie, na początku wiosny, pierwsze jaja dają osobniki płciowe, królowe i samce; wszystko, co składa później w ciągu sezonu, staje się robotnicami. Dlatego badacze wykopywali kolonie w kwietniu, przed rozpoczęciem składania jaj, albo w maju, gdy w gnieździe były już osobniki płciowe.

W domu oznacza to dwie rzeczy. Jeśli zimą nie widzisz czerwiu, to normalne. A jeśli wiosną pojawią się uskrzydlone młode królowe lub samce, to nie problem: to cykl gatunku. W niewoli nie mogą założyć nowych kolonii, bo samce nie mają z kim kopulować.

Starożytny system na 400 km

Teoria mówi, że systemy oparte na rozmnażaniu bezpłciowym trwają w ewolucji krótko: gromadzą błędy i w końcu znikają. C. hispanica temu przeczy. Te same dwie linie występują w całym jej zasięgu i pozostają silnie zróżnicowane w DNA jądrowym, mimo że krzyżują się w każdym pokoleniu, by produkować robotnice, co wskazuje, że system przetrwał bardzo długo.

Są wskazówki, jak to możliwe. W 2015 roku Darras i Aron zauważyli, że DNA mitochondrialne, przekazywane z matek na córki, nie rozdziela obu linii, lecz grupuje się według obszarów geograficznych: w pewnym momencie przeszło z jednej linii do drugiej, co jest śladem sporadycznej wymiany. A w populacjach poliginicznych królowe zapłodnione przez własną linię produkują królowe przez rozmnażanie płciowe, a nie przez klonowanie: to małe tylne drzwi dla płciowości, które mogą utrzymywać system w dobrej kondycji w dłuższej perspektywie.

W 2022 roku opublikowano kompletny genom obu linii, z zaskakującym szczegółem: jedna ma DNA ułożone w 26 chromosomach, a druga w 27. Autorzy proponują ją jako gatunek modelowy do badania zarówno hybrydogenezy, jak i przystosowania mrówek do ekstremalnych upałów.

Krewne z tym samym trikiem

C. hispanica była pierwsza, ale nie jedyna. W 2013 roku Eyer i współpracownicy znaleźli ten sam system u Cataglyphis velox i C. mauritanica, dwóch gatunków z tej samej grupy altisquamis, których kolonie mają kilka królowych, prawie wszystkie o tym samym genotypie. W 2019 roku potwierdzono go w większości populacji C. velox, podczas gdy jej siostrzany gatunek C. humeya rozmnaża się normalnie. A w 2020 roku Kuhn i współpracownicy zbadali 11 gatunków z tego rodzaju i doszli do wniosku, że hybrydogeneza społeczna pojawiła się u Cataglyphis kilka razy niezależnie. Mrówki pustynne stały się naturalnym laboratorium do zrozumienia, po co istnieje płciowość.

Precedensem była Cataglyphis cursor, gatunek z południa Francji, u którego Pearcy i współpracownicy wykazali w 2004 roku, że królowe wykorzystują rozmnażanie płciowe do produkcji robotnic, a partenogenezę do produkcji królowych. C. hispanica idzie z tą ideą o krok dalej, z dwiema liniami zmuszonymi do współpracy.

Wielkość i morfologia

Smukła i zwinna mrówka z podrodziny Formicinae, z długimi nogami, które unoszą ciało nad gorącym podłożem, dużymi oczami i trzema przyoczkami, jak przystało na nawigatorkę wzrokową. Nie ma żołnierzy: jej robotnice różnią się wielkością w sposób ciągły, bez wyodrębnionych kast.

  • Ubarwienie naszych kolonii. Robotnice od brunatnoczarnych do czarnych, matowe, z długimi nogami, rudawymi goleniami i stopami, czułkami jaśniejącymi ku końcowi i rudawymi żuwaczkami.
  • Robotnice różnej wielkości. W jednej kolonii żyją razem małe i duże robotnice. W tym rodzaju duże zwykle wychodzą żerować, a małe zostają przy czerwiu.
  • Królowe. Większe i masywniejsze od robotnic, z poszerzonym tułowiem typowym dla tej kasty. Genetycznie bardzo różnią się od swoich robotnic: królowe, czystej linii, są silnie homozygotyczne, a hybrydowe robotnice – silnie heterozygotyczne.
  • Bez żądła. Jak wszystkie Formicinae, broni się, gryząc i używając kwasu mrówkowego.

Przybliżone wymiary

Nie znaleźliśmy żadnych opublikowanych naukowych pomiarów robotnicy, królowej ani samca C. hispanica. Liczby krążące w sklepach i na stronach hodowlanych nie podają źródła, a niektóre nie zgadzają się z tym, co wiadomo o gatunku, więc wolimy ich nie podawać. Możemy natomiast powiedzieć, że to Cataglyphis średniej wielkości, z robotnicami różnej wielkości i wyraźnie większymi królowymi.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Jej karmienie nie kryje tajemnic, a ponieważ przyjeżdża z kilkoma królowymi i robotnicami, kolonia rusza z dużą siłą. Ale to nie jest mrówka na początek: potrzebuje dobrze ustawionego ogrzewania, z gorącym punktem na arenie i chłodniejszym gniazdem; jest niezwykle szybka, więc przy otwieraniu i sprzątaniu trzeba pracować metodycznie; docenia przestrzeń, bo patroluje duże powierzchnie; i ma zimowe zimowanie (diapauzę), które trzeba uszanować. W zamian to jeden z najciekawszych gatunków, jakie można trzymać w domu: kawałek historii genetyki biegający po Twojej arenie.

Temperatura i wilgotność

  • Gniazdo: 24-28 °C w sezonie aktywnym, umiarkowane i stabilne, z odrobiną wilgoci w jednej strefie; nigdy mokre ani z kondensacją.
  • Gorący punkt na arenie: około 35 °C, tylko w jednej części areny. Sprawdzi się każde źródło ciepła: kabel lub mata grzewcza pod spodem albo lampa nad areną, zawsze z termostatem i z temperaturą mierzoną w podłożu. Nigdy nad gniazdem ani nad całym zestawem.
  • Arena: sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą.
  • Światło: gniazdo w ciemności lub zakryte; arena ze światłem dziennym i wyraźnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie (diapauza): 4-5 miesięcy, w najzimniejszej fazie, od grudnia do lutego, w 6-10 °C (zob. „Zimowanie”).

To mrówka, która żyje ciepłem: przy dobrze zrobionym gradiencie robotnice skupiają się w ciepłej strefie, a kolonia jest aktywna przez cały dzień. Bez ciepła gaśnie. Wilgoci wystarczy niewiele: jeden lekko wilgotny róg gniazda, żeby czerw nie wysychał, a reszta sucha.

Polecane formikaria

W Antomas polecamy gipsowe gniazdo z serii Qbik Wild od Anthouse, w wersji standardowej: gips utrzymuje w gnieździe delikatną wilgoć, a arena pozostaje sucha. Na start z naszymi koloniami – Qbik Wild One P 1C:

Na rozbudowę, gdy kolonia zapełni gniazdo – Qbik Wild Duo P 2C:

  • Podłoże w gnieździe i poza nim. Niezbędne: z naszego doświadczenia z tym rodzajem wynika, że bez podłoża larwy nie przędą dobrze kokonów. Cienka warstwa piasku albo piasku z ziemią mineralną w komorach i na arenie.
  • Duża arena. To biegaczka, która patroluje dużo terenu: im więcej miejsca na arenie, tym więcej naturalnych zachowań zobaczysz. Dodaj kilka płaskich kamieni lub gałązek jako punkty obserwacyjne.
  • Woda, poidełko i bariera: probówka z wodą, poidełko na cukier i pasek oleju mineralnego w górnej części ścian.

Powiększaj, gdy gniazdo zrobi się dla nich za małe, nie wcześniej: w zbyt dużym gnieździe nadmiarowe komory zamieniają się w śmietniki.

Rozwój kolonii z kilkoma królowymi

W Antomas sprzedajemy C. hispanica jako kolonie z czterema królowymi i ich robotnicami, a nie pojedyncze królowe. To zgodne z jej biologią: w naturze nie zakłada kolonii samotnie, lecz przez pączkowanie, z grupą robotnic, a jej kolonie mogą mieć kilka spokrewnionych królowych. Kilka rad, jak najlepiej to wykorzystać:

  • Trzymaj królowe razem. Przyjeżdżają już razem i są prawie klonalnymi siostrami. Nie rozdzielaj ich ani nie rozdzielaj między formikaria: królowa bez swojej grupy robotnic nie jest stworzona do tego, by poradzić sobie sama.
  • Nie dodawaj królowych ani robotnic z innych kolonii i nie łącz różnych kolonii. Poliginia tego gatunku opiera się na pokrewieństwie; obca królowa byłaby problemem.
  • Nie martw się, jeśli nie wszystkie składają tyle samo. Jak widzieliśmy, w koloniach poliginicznych któraś królowa może nie produkować robotnic. Liczy się to, żeby kolonia rosła.
  • Tempo wzrostu. Nie ma danych naukowych o czasie rozwoju tego gatunku. Wiemy natomiast, że rodzaj ma zwykle małe kolonie, liczące kilkaset robotnic, i że kolonia z kilkoma królowymi, ciepłem i dużą ilością białka szybko rośnie wiosną i latem.

Przyjazd i przeprowadzka. Przygotuj formikarium wcześniej, z podłożem, wilgocią i założoną barierą. W Antomas przenosimy kolonię przez wysypanie: otwieramy pojemnik na arenie, obok wejścia do gniazda, i delikatnie wysypujemy królowe, robotnice i czerw, pomagając maruderkom pędzelkiem. Pracuj nad tacą, z ogrzewaniem wyłączonym kilka minut wcześniej, bo w chłodzie poruszają się wolniej, i zostaw gniazdo w ciemności, żeby od razu je zajęły. Sprawdź, czy weszły wszystkie cztery królowe. Jeśli kiedyś zmienisz formikarium, użyj tej samej metody.

Karmienie

Białko: im więcej, tym lepiej. To padlinożerca martwych stawonogów, więc podstawą są małe martwe owady. Na początku małe ofiary, martwe lub pokrojone: Thermobia domestica, idealna ze względu na rozmiar, muchy, Drosophila albo kawałki świerszcza i karaczana runner. Gdy kolonia urośnie, zwiększ wielkość ofiar i zmień ich stan: mączniki, całe świerszcze i karaczany, ogłuszone lub świeżo uśmiercone. W laboratorium badacze utrzymywali swoje kolonie na larwach much i wodzie z cukrem.

W Antomas polecamy owady 4-5 razy w tygodniu lub częściej. Jeśli codziennie dbasz o formikarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać: kolonia rozumie, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Przy czterech składających jaja królowych zapotrzebowanie na białko wiosną i latem jest wysokie. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie, bo resztki jedzenia przynoszą pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego. Sztuczka: kładź ofiarę w strefie umiarkowanej, blisko gorącego punktu, bo tam zobaczysz najwięcej zbieraczek.

Cukier, zawsze dostępny. W Antomas polecamy poidełko z cukrem ad libitum. Urozmaicaj cukry: nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Możesz też dodać do nektaru trochę białka. Zawsze w poidełku, nigdy na wacie: wata pleśnieje, a płyn szybko się psuje. Używaj tradycyjnego lub domowego poidełka, w którym kropla jest „rozlana” i łatwo dostępna.

Woda: probówka z wodą i watą, zawsze pełna. I kupuj owady od zaufanego dostawcy: te złapane w terenie mogą przenosić insektycydy lub pasożyty.

Zimowanie (diapauza): iberyjska zima

Tak, wymaga zimowania, i warto je uszanować. Żyje w głębi lądu na południowym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego, z chłodnymi zimami i przymrozkami w części zasięgu, a w tym rodzaju kolonia przechodzi zimę bez czerwiu. W Antomas polecamy:

  • Jesień (październik-listopad): gdy kolonia zwolni z czerwiem i będzie mniej wychodzić, wyłącz gorący punkt, stopniowo obniżaj temperaturę i skracaj czas oświetlenia.
  • Najzimniejsza faza (grudzień-luty): 6-10 °C, w chłodnym i stabilnym miejscu w domu, np. w garażu lub nieogrzewanym pokoju, albo w chłodziarce do wina.
  • Wiosna (marzec): stopniowo podnoś temperaturę, wydłużaj czas oświetlenia i ponownie włącz gorący punkt, gdy robotnice zaczną swobodnie się poruszać.
  • Łącznie: około 4-5 miesięcy spoczynku i półspoczynku.
  • Podczas zimowania: bez gorącego punktu, bez sztucznego światła i bez owadów, ale z dostępną wodą z cukrem i probówką z wodą. Wilgotność gniazda jak zawsze.

Po zimowaniu wznowienie składania jaj to moment, w którym kolonia może wychować osobniki płciowe. Podawaj białko, gdy tylko zobaczysz aktywność, bo wiosna to jej wielki okres wzrostu.

Zachowanie w niewoli

Samotne żerowanie. Nie zobaczysz kolumn ani ścieżek: każda zbieraczka wychodzi sama, szuka z pełną prędkością, z gwałtownymi przystankami, by się zorientować, i wraca w linii prostej ze zdobyczą. Współpracują tylko wtedy, gdy zdobycz jest duża i leży przy wejściu. Te, które widzisz na zewnątrz, to weteranki kolonii; śmierć od czasu do czasu starej zbieraczki to normalna część cyklu.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. C. hispanica ma bardzo dobry wzrok i szybko przyzwyczaja się do światła i Twojej obecności. Wystarczy zostawić jej ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować ją delikatnie, ingerując jak najmniej. Przy kilku królowych warto od czasu do czasu zajrzeć do gniazda: zobaczysz, jak robotnice opiekują się nimi wszystkimi.

Sygnały alarmowe: mało robotnic na zewnątrz w ciepłe dni poza zimowaniem (sprawdź gorący punkt i jedzenie); kondensacja lub pleśń (za dużo wilgoci albo resztki jedzenia); czerw, który przestaje się rozwijać w pełni sezonu (brakuje białka lub ciepła); oraz królowa odizolowana lub atakowana przez robotnice – rzadkie w już uformowanej kolonii, ale warte obserwacji.

Ucieczki i obsługa

Jak inne Cataglyphis, potrafi wspinać się po gładkich powierzchniach i jest tak szybka, że w Antomas polecamy barierę z oleju mineralnego dla bezpieczeństwa: cienki, ciągły pasek w górnej części ścian areny, odnawiany, gdy zbierze się na nim kurz; czyste ściany, bez zaschniętego cukru, który dawałby im punkt zaczepienia; dobrze dopasowana pokrywa i połączenia bez szczelin; i nic, co mogłoby posłużyć za most do bariery.

Delikatnym momentem jest otwieranie formikarium: w cieple robotnica wyjdzie, zanim ją zauważysz. Wyłącz gorący punkt kilka minut wcześniej, otwieraj tylko tyle, ile trzeba, i pracuj spokojnie. Nie żądli, bo nie ma żądła, ale gryzie i może pryskać kwasem mrówkowym, który piecze w ranie lub w pobliżu oczu. Obsługuj ją miękkim pędzelkiem lub miękką pęsetą, nigdy rękami, i zawsze używaj termostatu ze źródłem ciepła. Choć to gatunek iberyjski, kolonii hodowlanej nigdy nie wolno wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Zakładać hodowli bez ogrzewania albo grzać cały zestaw bez chłodniejszych stref.
  • Grzać bez termostatu lub umieszczać źródło ciepła nad gniazdem.
  • Moczyć gniazdo lub arenę albo dopuszczać do kondensacji.
  • Zakładać hodowli bez podłoża: larwy nie przędą dobrze kokonów.
  • Rozdzielać królowe, dzielić je między formikaria lub próbować, by któraś zakładała kolonię sama.
  • Dodawać królowe lub robotnice z innych kolonii albo łączyć różne kolonie.
  • Podawać cukier na wacie, dawać zawsze tego samego owada lub zostawiać niesprzątnięte resztki.
  • Pomijać zimowanie lub skracać je do kilku tygodni.
  • Niepokoić się, jeśli zimą nie ma czerwiu albo wiosną pojawiają się uskrzydlone osobniki płciowe.
  • Otwierać formikarium w pośpiechu i z włączonym ogrzewaniem.

Źródła naukowe

Ten poradnik opracowano na podstawie literatury naukowej o Cataglyphis hispanica, grupie altisquamis i rodzaju Cataglyphis oraz doświadczenia Antomas z tym rodzajem. Główne źródła:

  1. Gehring, W. J. & Wehner, R. (1995). Heat shock protein synthesis and thermotolerance in Cataglyphis, an ant from the Sahara desert. PNAS 92: 2994–2998. doi:10.1073/pnas.92.7.2994
  2. Pearcy, M., Aron, S., Doums, C. & Keller, L. (2004). Conditional use of sex and parthenogenesis for worker and queen production in ants. Science 306: 1780–1783. doi:10.1126/science.1105453
  3. Wittlinger, M., Wehner, R. & Wolf, H. (2006). The ant odometer: stepping on stilts and stumps. Science 312: 1965–1967. doi:10.1126/science.1126912
  4. Leniaud, L., Darras, H., Boulay, R. & Aron, S. (2012). Social hybridogenesis in the clonal ant Cataglyphis hispanica. Current Biology 22: 1188–1193. doi:10.1016/j.cub.2012.04.060
  5. Eyer, P.-A., Leniaud, L., Darras, H. & Aron, S. (2013). Hybridogenesis through thelytokous parthenogenesis in two Cataglyphis desert ants. Molecular Ecology 22: 947–955. doi:10.1111/mec.12141
  6. Leniaud, L., Pearcy, M. & Aron, S. (2013). Sociogenetic organisation of two desert ants. Insectes Sociaux 60: 337–344. doi:10.1007/s00040-013-0298-2
  7. Darras, H., Leniaud, L. & Aron, S. (2014). Large-scale distribution of hybridogenetic lineages in a Spanish desert ant. Proceedings of the Royal Society B 281: 20132396. doi:10.1098/rspb.2013.2396
  8. Darras, H., Kuhn, A. & Aron, S. (2014). Genetic determination of female castes in a hybridogenetic desert ant. Journal of Evolutionary Biology 27: 2265–2271. doi:10.1111/jeb.12470
  9. Darras, H. & Aron, S. (2015). Introgression of mitochondrial DNA among lineages in a hybridogenetic ant. Biology Letters 11: 20140971. doi:10.1098/rsbl.2014.0971
  10. Boulay, R., Aron, S., Cerdá, X., Doums, C. et al. (2017). Social life in arid environments: the case study of Cataglyphis ants. Annual Review of Entomology 62: 305–321. doi:10.1146/annurev-ento-031616-034941
  11. Darras, H., Kuhn, A. & Aron, S. (2019). Evolution of hybridogenetic lineages in Cataglyphis ants. Molecular Ecology 28: 3073–3088. doi:10.1111/mec.15116
  12. Kuhn, A., Darras, H., Paknia, O. & Aron, S. (2020). Repeated evolution of queen parthenogenesis and social hybridogenesis in Cataglyphis desert ants. Molecular Ecology 29: 549–564. doi:10.1111/mec.15283
  13. Darras, H., De Souza Araujo, N., Baudry, L., Guiglielmoni, N. et al. (2022). Chromosome-level genome assembly and annotation of two lineages of the ant Cataglyphis hispanica: stepping stones towards genomic studies of hybridogenesis and thermal adaptation in desert ants. Peer Community Journal 2: e40. doi:10.24072/pcjournal.140
  14. Lecocq de Pletincx, N., Cerdà, X., Kiran, K., Karaman, C. et al. (2024). Ecological diversification preceded geographical expansion during the evolutionary radiation of Cataglyphis desert ants. iScience 27: 109852. doi:10.1016/j.isci.2024.109852
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również: