Cataglyphis velox: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Cataglyphis velox: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Cataglyphis velox

Obecnie brak na stanie
124,99 €
Brutto

Sprinterka iberyjskiego słońca. Cataglyphis velox wychodzi na łowy, gdy ziemia rozgrzewa się do 50 °C, a inne mrówki się chowają: jej robotnice we wszystkich rozmiarach dzielą się dniem według upału, a największe wytrzymują nawet 56 °C. Pod ziemią kilka królowych sióstr, niemal klonów urodzonych bez ojca, rządzi kolonią robotnic mieszańców: to hybrydogeneza socjalna, jeden z najdziwniejszych systemów rozmnażania w przyrodzie. Wybitna nawigatorka, badana przez naukowców za sposób orientacji, przemierza arenę w pełnym pędzie i wraca do domu w linii prostej. Kolonie z królowymi, pełny poradnik hodowli i wszystko, by cieszyć się nią w domu. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Mrówka pustynna z południa Półwyspu Iberyjskiego: robotnice we wszystkich rozmiarach, od 4,5 do 12 mm, które wychodzą w pełnym słońcu, gdy podłoże przekracza 50 °C, i królowe, które rodzą się jako klony swojej matki. Kolonia z 3 królowymi i 100 robotnicami. Gipsowe gniazdo Qbik Wild z odrobiną wilgoci, duża i sucha arena z ciepłym punktem około 35 °C, podłoże w gnieździe i na arenie, dużo białka i cukier zawsze pod ręką. Zimowanie (diapauza) przez 4-5 miesięcy, w szczycie w 6-10 °C. Bariera z oleju mineralnego dla bezpieczeństwa.

Cataglyphis velox Santschi, 1929 to mrówka pustynna z południa Półwyspu Iberyjskiego. Jej łacińska nazwa znaczy „szybka” i nie ma w niej przesady: to długonoga biegaczka, która patroluje gołą ziemię w najgorętszych godzinach, gdy niemal wszystkie inne mrówki już się schowały. To także jedna z najbardziej polimorficznych Cataglyphis w Europie: w tej samej kolonii żyją maleńkie i duże robotnice, a każdy rozmiar ma swoje godziny pracy.

Pod ziemią kryje kolejną niespodziankę: jej kolonie mają kilka królowych, niemal identycznych, bo rodzą się z partenogenezy, bez ojca, podczas gdy robotnice są mieszańcami dwóch linii genetycznych. To ten sam system, hybrydogeneza socjalna, który rozsławił jej krewną Cataglyphis hispanica, ale z własnymi niuansami. W Antomas sprzedajemy ją jako kolonie z 3 królowymi i 100 robotnicami; tutaj wyjaśniamy, dlaczego tak i jak ją hodować, oddzielając to, co udokumentowano u tego gatunku, od tego, co wykazano u gatunków pokrewnych, i od doświadczenia Antomas z tym rodzajem. Jeśli lubisz mrówki pustynne, polecamy Ci też poradniki Cataglyphis bicolor i Cataglyphis bombycina.

Biologia

Iberyjski endemit o wyścigowej nazwie

Szwajcarski entomolog Felix Santschi opisał ją w 1929 roku na podstawie robotnic z Sewilli jako odmianę Cataglyphis viatica. Przez sześćdziesiąt lat traktowano ją jako synonim lub podgatunek tej północnoafrykańskiej mrówki, aż w 1990 roku myrmekolog z Granady Alberto Tinaut opisał ją na nowo i przywrócił jej rangę gatunku. W tym samym roku Tinaut zdefiniował „grupę C. velox” i opisał bliską krewną, C. humeya. Dziś genetycy zaliczają ją do grupy altisquamis, razem z C. hispanica, C. humeya i marokańską C. mauritanica.

To endemit Półwyspu Iberyjskiego: według Tinauta żyje w La Manchy i w obniżeniu Gwadalkiwiru, od poziomu morza do 2400 m n.p.m. Badania genetyczne z 2016 roku umiejscawiają ją na południu półwyspu, od równin wokół Sewilli po góry Grenady i Jaén, na obszarze, który nie pokrywa się ani z zasięgiem C. hispanica, na zachodzie, ani z zasięgiem C. humeya, w górach na południowym wschodzie.

Gniazduje pod ziemią na otwartych, nasłonecznionych terenach, na gołej glebie lub wśród niskiej trawy; w Sierra de Cazorla, gdzie Xim Cerdá i Javier Retana badali w 1995 roku jej biologię termiczną, jej gniazda były bardzo liczne. Klimat jej zasięgu jest śródziemnomorski, z chłodnymi, deszczowymi zimami i gorącymi, suchymi latami: zima jest podstawą jej zimowania, a palące lato – jej sposobu życia. To stara linia: Cataglyphis powstały na Bliskim Wschodzie około 18 milionów lat temu, a C. velox oddzieliła się od marokańskiej C. mauritanica co najmniej 5,3 miliona lat temu.

Robotnice we wszystkich rozmiarach: dwadzieścia dwa razy cięższe

Pierwsze, co rzuca się w oczy w kolonii C. velox, to różnorodność rozmiarów. Nie ma żołnierzy ani oddzielnych kast, tylko ciągła skala robotnic, od maleńkich po duże. Cerdá i Retana zważyli i zmierzyli setki robotnic: zbieraczki ważyły od 1,27 do 27,29 mg, czyli różniły się 22-krotnie pod względem masy, co jest jednym z największych rozrzutów w rodzaju na półwyspie. Do badań podzielili je na cztery grupy:

  • Bardzo małe: 4,5-6 mm długości, 17-22% gniazda.
  • Małe: 6-8 mm, 24-34%.
  • Średnie: 8-10 mm, 32-41%, najliczniejsza grupa.
  • Duże: 10-12 mm, 12-18,5%.

Po co tyle rozmiarów? Najbardziej intuicyjny pomysł jest taki, że duże polują na duże ofiary, a małe na małe. Badacze to sprawdzili i to się nie potwierdza: 80% tego, co przynosiły zbieraczki, ważyło mniej niż 10 mg, a mniej niż 5% przekraczało 30 mg. Duża robotnica potrafiła ciągnąć ofiary ważące 500-700 mg, ale w terenie prawie nigdy na nie nie trafiała. Odpowiedź leżała gdzie indziej: w upale.

Termometry na nóżkach: duże wychodzą w południe

W laboratorium Cerdá i Retana umieszczali robotnice każdego rozmiaru na gorącej płytce i mierzyli, ile wytrzymają. Krytyczna temperatura maksymalna, przy której połowa z nich traci koordynację w ciągu dziesięciu minut, rosła z rozmiarem: 50 °C u bardzo małych, 52 °C u małych, 54 °C u średnich i 56 °C u dużych. W sumie duże znoszą o 6-8 °C więcej niż małe.

W terenie przekłada się to na zegar rozmiarów. Kolonia żerowała od 8 rano do 8 wieczorem, a średnia masa wychodzących robotnic podążała za temperaturą podłoża jak cień: rano i o zmierzchu przeważały małe; w południe, przy podłożu w okolicach 50 °C, wychodziły głównie duże. Duże stanowiły 24% zbieraczek, choć w kolonii było ich tylko 12-18,5%, i odbywały najdłuższe wyprawy: średnio około 12 m wobec 4-7 m u pozostałych. Długie nogi trzymają je dalej od rozgrzanej ziemi.

Wniosek autorów jest taki, że polimorfizm pozwala C. velox wydłużyć dzień pracy: kolonia pracuje dalej w godzinach, w których jej konkurentki, a także jej własne małe robotnice, nie mogą wyjść. W 2000 roku porównali ją z C. rosenhaueri, o małych robotnicach, która rozwiązuje ten sam problem fizjologią: traci mało wody i zużywa mało energii. A jak w całym rodzaju, Cataglyphis wytwarzają białka szoku cieplnego, zanim wyjdą na upał (Gehring i Wehner, 1995).

Samotna padlinożerczyni

C. velox żeruje w pojedynkę, bez ścieżek feromonowych, i żywi się głównie martwymi stawonogami, ofiarami tego samego upału, który ona znosi. W Cazorli jej dietę stanowiły w 21% mrówki, w 18% pluskwiaki (różnoskrzydłe), w 10% skoczki i mszyce (równoskrzydłe) i inne owady, a tylko w 6,6% resztki roślinne. Bardzo małe robotnice prawie nie przynoszą jedzenia: mniej niż 6% wracało z ofiarą.

Mrówka nawigatorka z laboratoriów

Poza Hiszpanią C. velox słynie z innego powodu: to jeden z gatunków, na których dziś najczęściej bada się nawigację owadów, czyli to, jak łączą słońce, krajobraz i własny wewnętrzny „licznik kilometrów”, by wrócić do domu.

  • Własne trasy. W 2012 roku Michael Mangan i Barbara Webb opisali, jak każda robotnica C. velox spontanicznie wytycza kilka własnych tras między gniazdem a pokarmem.
  • Wybór, czemu zaufać. W 2015 roku Antoine Wystrach i jego współpracownicy zestawili dwa systemy orientacji: „integrację ścieżki”, czyli wewnętrzne obliczanie kierunku i odległości, oraz pamięć wzrokową krajobrazu. Im dłuższa była trasa, tym większą wagę robotnica przykładała do swoich wewnętrznych obliczeń, dokładnie tak, jak przewiduje model optymalnej integracji informacji. Wydaje się jednak, że długość trasy służy jej jako skrót do oceny wiarygodności tych obliczeń.
  • Na wstecznym. W 2017 roku ta sama grupa obserwowała w populacji pod Sewillą robotnice, które ciągnęły tyłem kawałek ciastka zbyt ciężki, by nieść go przed sobą. Trzymały kurs dzięki kompasowi niebieskiemu, a od czasu do czasu puszczały ładunek, odwracały się, żeby „rzucić okiem” na krajobraz, poprawiały kierunek i znowu ciągnęły.

Dlaczego trzy królowe? Mrówka poliginiczna

U większości mrówek hodowanych w domu kolonia ma jedną królową. C. velox jest inna. W maju 2009 roku Pierre-André Eyer i jego współpracownicy z Wolnego Uniwersytetu Brukselskiego wykopali 16 kompletnych kolonii w Sierra Nevada, nie pomijając ani jednej komory. W 10 z nich było kilka królowych: od 2 do 9, średnio prawie 3 na gniazdo. Tylko 3 kolonie miały jedną królową, a w 3 kolejnych nie znaleziono żadnej. Badanie z 2020 roku klasyfikuje ją jako gatunek monoginiczny lub poliginiczny w zależności od kolonii, przy czym poliginia jest czymś powszechnym.

Dlatego sprzedajemy ją z trzema królowymi: bardzo przypomina to, co znajduje się po wykopaniu gniazda w górach. A te królowe nie są obcymi, które się nawzajem tolerują, lecz niemal identycznymi siostrami.

Królowe klony, robotnice mieszańce

W 2013 roku ten sam brukselski zespół, który odkrył hybrydogenezę socjalną u C. hispanica, znalazł ją także u C. velox. Działa to tak:

  • Robotnice: z rozmnażania płciowego. Królowa kopuluje z samcami z innej linii genetycznej, czyli „rodziny” tego samego gatunku, bardzo odmiennej od jej własnej, i z ich nasieniem produkuje robotnice. W Sierra Nevada wszystkie 696 przebadanych robotnic z 16 kolonii było mieszańcami, z bardzo wysoką heterozygotycznością wynoszącą 97,6%.
  • Nowe królowe: z partenogenezy telitokicznej. Młode królowe rodzą się z jaj niezapłodnionych i są genetycznymi kopiami matki. Nie znaleziono ani jednej królowej, która miałaby ojca.
  • Samce: z partenogenezy arrenotokicznej, jak u wszystkich błonkówek: wylęgają się z niezapłodnionych jaj i są haploidalne.

Efekt: robotnice mieszańce oraz linia królowych i samców, która przekazuje wyłącznie geny matki. I to wyjaśnia, dlaczego królowe żyją razem. W poliginicznych koloniach z Sierra Nevada 86% królowych z tego samego gniazda miało dokładnie ten sam genotyp, a ich średnie pokrewieństwo wynosiło 0,92, znacznie powyżej 0,75 zwykłych sióstr. Pozostałe 14% różniło się tylko kilkoma genami, które stały się homozygotyczne – to typowy ślad tej partenogenezy, zwanej automiksją z fuzją centralną. W praktyce to klony tej samej matki, które dzielą jeden dom.

Królowe z kilkoma samcami: wielka różnica wobec C. hispanica

Tu C. velox różni się od swojej krewnej z zachodu. Królowa C. hispanica prawie zawsze kopuluje z jednym samcem i zwykle żyje w gnieździe sama. Królowa C. velox jest poliandryczna: z 19 zbadanych królowych 17 kopulowało z dwoma do pięciu samców, średnio z 2,4. Wszystkie jednak z samcami z drugiej linii.

Aby to ustalić, badacze podzielili w laboratorium kolonie poliginiczne, zostawiając każdą królową z 50-300 robotnicami, w 28 °C, przy 12 godzinach światła, z karaczanami i wodą z cukrem, i przeanalizowali poczwarki każdej z nich. To dane naukowe, a nie zalecenie: w domu najlepiej trzymać królowe razem.

System, który nie wszędzie wygląda tak samo

Badania nad C. velox wciąż trwają. W 2016 roku analiza 27 populacji oparta na genach jądrowych nie zdołała wyraźnie rozdzielić dwóch linii w całym zasięgu: albo nie wszystkie populacje są hybrydogenetyczne, albo system jest zbyt młody, by zostawić taki ślad. W 2019 roku Hugo Darras i jego współpracownicy przebadali 66 stanowisk C. velox i jej siostrzanego gatunku C. humeya i rozjaśnili obraz: w większości populacji C. velox robotnice są mieszańcami dwóch linii, natomiast w dwóch populacjach peryferyjnych rozmnaża się normalnie, z losowymi kopulacjami. C. humeya z kolei nie jest hybrydogenetyczna. A w 2020 roku badanie 14 gatunków wykazało, że partenogeneza królowych i hybrydogeneza socjalna pojawiły się kilka razy niezależnie u Cataglyphis.

Precedensem dla tego wszystkiego była C. cursor, u której Pearcy i współpracownicy wykazali w 2004 roku, że królowe wykorzystują rozmnażanie płciowe do produkcji robotnic, a partenogenezę do produkcji królowych; tam w dodatku około 2,5% robotnic rodzi się bez ojca. U C. velox nie ma danych o robotnicach z partenogenezy, więc tego nie twierdzimy.

Kolonie, które rozmnażają się pieszo

Jak powstaje nowa kolonia? U C. velox nie zbadano tego szczegółowo, ale w jej grupie, altisquamis, przegląd Boulaya i współpracowników z 2017 roku opisuje wyraźny schemat: poliginia bierze się z adopcji spokrewnionych królowych w istniejących już gniazdach, a kolonie rozmnażają się przez pączkowanie: młode królowe opuszczają gniazdo macierzyste w towarzystwie robotnic i osiedlają się niedaleko, docierając tam pieszo. Skoro królowe klony zostają w domu albo w pobliżu, to logiczne, że jedno gniazdo w końcu skupia kilka sióstr. A królowa z tej grupy nie jest stworzona do samotnego zakładania kolonii w probówce, tylko do zakładania jej z robotnicami: dlatego sprzedajemy C. velox jako kolonię.

Kalendarz z latem w wyścigu z czasem

U Cataglyphis żaden czerw nie przezimowuje: kolonia wchodzi w chłodną porę roku z samymi dorosłymi, a królowa przestaje składać jaja. W Sierra Nevada Eyer i współpracownicy wykopali kolonie w maju i nie znaleźli osobników płciowych: tam C. velox wytwarza je później, około lipca. To górski kalendarz, inny niż u C. hispanica, u której osobniki płciowe wylęgają się z pierwszych wiosennych jaj.

W domu oznacza to, że jeśli zimą nie widzisz czerwiu, to normalne; a jeśli latem pojawiają się uskrzydlone młode królowe lub samce, to po prostu cykl gatunku. W niewoli nie mogą założyć nowych kolonii, bo samce nie mają z kim kopulować.

Rozmiar i morfologia

Smukła i niezwykle szybka mrówka z podrodziny Formicinae, z bardzo długimi nogami, które unoszą ciało nad gorącym podłożem, dużymi oczami i trzema przyoczkami, jak przystało na nawigatorkę wzrokową. Jak wszystkie Formicinae, nie ma żądła: broni się, gryząc i pryskając kwasem mrówkowym.

  • Robotnice polimorficzne. O ciągłej skali rozmiarów, bez żołnierzy. W tej samej kolonii zobaczysz robotnice ponad dwa razy dłuższe od innych.
  • Królowe. Większe i masywniejsze od robotnic, z poszerzonym tułowiem typowym dla tej kasty. Genetycznie bardzo różnią się od swoich robotnic: królowe, z czystej linii, mają małą różnorodność genetyczną (heterozygotyczność 56,5%), a robotnice, mieszańce, dużą (97,6%).
  • Samce. Uskrzydlone, haploidalne, wylęgają się z niezapłodnionych jaj.

Przybliżone wymiary

Jedyne naukowe pomiary, jakie znaleźliśmy, dotyczą robotnic z Sierra de Cazorla i pochodzą od Cerdy i Retany (1997):

  • Robotnice: od 4,5 do 12 mm długości; szerokość głowy od 1,00 do 2,55 mm; masa od 1,3 do 27,4 mg. Najczęstszy rozmiar, średnie robotnice, mierzy 8-10 mm.
  • Królowa i samiec: nie znaleźliśmy opublikowanych pomiarów. Liczby krążące w sklepach i na stronach o hodowli nie podają źródła, więc wolimy ich nie przytaczać.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Jej karmienie nie kryje tajemnic, a ponieważ przyjeżdża z trzema królowymi i setką robotnic, kolonia rusza z kopyta od pierwszego dnia. Ale to nie jest mrówka na początek: potrzebuje dobrze przemyślanego ogrzewania, z ciepłym punktem na arenie i chłodniejszym gniazdem; jest niezwykle szybka, więc przy otwieraniu i sprzątaniu trzeba pracować metodycznie; lubi dużo miejsca; i przechodzi zimowe zimowanie (diapauzę), które trzeba uszanować.

Temperatura i wilgotność

  • Gniazdo: 24-28 °C w sezonie aktywnym, umiarkowanie ciepło i stabilnie, z odrobiną wilgoci w jednej strefie; nigdy mokre ani z kondensacją.
  • Ciepły punkt na arenie: około 35 °C, tylko w jednej części areny. Sprawdzi się każde źródło ciepła, kabel lub mata grzewcza pod spodem albo lampa nad areną, zawsze z termostatem i z temperaturą mierzoną w podłożu. Nigdy nad gniazdem ani na całą powierzchnię zestawu.
  • Arena: sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą.
  • Światło: gniazdo w ciemności lub zakryte; arena przy świetle dziennym i z wyraźnym cyklem dnia i nocy.

Kluczem jest gradient: ponieważ jej robotnice znoszą różne temperatury w zależności od rozmiaru, arena z cieplejszymi i chłodniejszymi strefami pozwala każdej znaleźć swoje miejsce, tak jak w terenie. Wilgoci wystarczy niewiele: jeden lekko wilgotny róg gniazda, żeby czerw nie wysychał.

Polecane formikarium

W Antomas polecamy gipsowe gniazdo z serii Qbik Wild od Anthouse, w wersji standardowej: gips utrzymuje w gnieździe łagodną wilgotność, a arena pozostaje sucha. Ponieważ nasze kolonie przyjeżdżają z trzema królowymi i około setką robotnic, radzimy Ci zacząć od razu od Qbik Wild Duo P 2C, z dwiema komorami, które zmieszczą czerw i robotnice wszystkich rozmiarów:

  • Podłoże w gnieździe i na arenie. Niezbędne: z naszego doświadczenia z tym rodzajem wynika, że bez podłoża larwy nie przędą dobrze kokonów. Cienka warstwa piasku albo piasku z ziemią mineralną w komorach i na arenie.
  • Duża arena. W terenie jej duże robotnice oddalają się od gniazda średnio o około 12 m: im więcej miejsca, tym więcej naturalnych zachowań zobaczysz. Dodaj kilka płaskich kamieni lub gałązek jako punkty obserwacyjne i orientacyjne: to mrówka, która orientuje się wzrokiem.
  • Woda, poidełko i bariera: probówka z wodą, poidełko na cukier i pasek oleju mineralnego u góry ścianek.

Powiększaj formikarium, gdy kolonia wypełni gniazdo, nie wcześniej: w zbyt dużym gnieździe nadmiarowe komory zamieniają się w śmietniki.

Przyjazd, przeprowadzka i wzrost kolonii z trzema królowymi

Przyjazd i przeprowadzka. Przygotuj wcześniej formikarium, z podłożem, wilgocią i założoną barierą. W Antomas przenosimy kolonie przez wysypanie: otwieramy pojemnik na arenie, przy wejściu do gniazda, i delikatnie wysypujemy królowe, robotnice i czerw, pomagając maruderkom pędzelkiem. Pracuj nad tacą, z ogrzewaniem wyłączonym kilka minut wcześniej, i zostaw gniazdo w ciemności, żeby od razu je zajęły. Sprawdź, czy wszystkie trzy królowe weszły do środka. Jeśli zmieniasz formikarium, użyj tej samej metody.

  • Trzymaj królowe razem. Przyjeżdżają, żyjąc już razem, i są niemal klonami-siostrami; rozdzielanie ich w domu nic nie daje.
  • Nie dodawaj królowych ani robotnic z innych kolonii i nie łącz różnych kolonii: poliginia tego gatunku opiera się na pokrewieństwie.
  • Tempo wzrostu. Nie ma danych naukowych o czasie rozwoju tego gatunku. Z kilkoma królowymi, ciepłem i dużą ilością białka kolonia Cataglyphis szybko rośnie wiosną i latem.

Karmienie

Białko: im więcej, tym lepiej. To padlinożerczyni martwych stawonogów, która w terenie zjada głównie mrówki, pluskwiaki i inne owady, więc podstawą są małe martwe owady. Podawaj Thermobia domestica, idealną ze względu na rozmiar, muchy, Drosophila albo kawałki świerszcza i karaczana runner. Jej duże robotnice radzą sobie z większymi ofiarami: larwami mącznika, całymi świerszczami i karaczanami, świeżo uśmierconymi.

W Antomas polecamy owady 4-5 razy w tygodniu albo częściej. Jeśli codziennie dbasz o formikarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać: kolonia uznaje, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Przy trzech składających jaja królowych i setce głodnych pyszczków zapotrzebowanie na białko wiosną i latem jest wysokie. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przekarmiaj, bo niezjedzone jedzenie przyciąga pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owadów z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego. Sztuczka: kładź ofiarę blisko ciepłego punktu, bo tam zobaczysz najwięcej zbieraczek.

Cukier, zawsze dostępny. W Antomas polecamy poidełko z cukrem ad libitum. Zmieniaj rodzaje cukrów: nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Możesz też dodać do nektaru trochę białka. Zawsze w poidełku, nigdy na wacie: wata pleśnieje, a płyn szybko się psuje. Używaj tradycyjnego lub domowego poidełka, w którym kropla jest „rozlana” i łatwo dostępna.

Woda: probówka z wodą i watą, zawsze pełna. I kupuj owady od sprawdzonego dostawcy: te złapane w naturze mogą przenosić insektycydy lub pasożyty.

Zimowanie (diapauza): zima na południu Półwyspu Iberyjskiego

Tak, wymaga zimowania: żyje od nizin po wysokie góry, gdzie zimy są chłodne lub mroźne. W Antomas polecamy:

  • Jesień (październik-listopad): gdy kolonia ograniczy czerw i rzadziej wychodzi, wyłącz ciepły punkt, stopniowo obniżaj temperaturę i skracaj czas oświetlenia.
  • Szczyt zimowania (grudzień-luty): 6-10 °C, w chłodnym i stabilnym miejscu w domu, takim jak garaż lub nieogrzewany pokój, albo w chłodziarce do wina.
  • Wiosna (marzec): stopniowo podnoś temperaturę, wydłużaj czas oświetlenia i z powrotem włącz ciepły punkt, gdy robotnice będą się sprawnie poruszać.
  • Łącznie: około 4-5 miesięcy spoczynku i półspoczynku.
  • Podczas zimowania: bez ciepłego punktu, bez sztucznego światła i bez owadów, ale z dostępną wodą z cukrem i probówką z wodą. Wilgotność gniazda – jak zawsze.

Po zimowaniu podawaj białko, gdy tylko zobaczysz aktywność: wiosna i lato to jej wielki czas wzrostu.

Zachowanie w niewoli

Żerowanie w pojedynkę i według rozmiarów. Nie zobaczysz kolumn ani ścieżek: każda zbieraczka wychodzi sama, szuka w pełnym pędzie z nagłymi przystankami, żeby się zorientować, i wraca z ofiarą w linii prostej. Zwróć uwagę, które rozmiary wychodzą w ciągu dnia. Te, które widzisz na zewnątrz, to weteranki kolonii; śmierć jakiejś starej zbieraczki od czasu do czasu to normalna część ich cyklu.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. C. velox ma bardzo dobry wzrok i szybko przyzwyczaja się do światła i Twojej obecności. Wystarczy zostawić jej ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę, obserwować ją delikatnie i ingerować jak najmniej. Przy trzech królowych warto co jakiś czas zajrzeć do gniazda: zobaczysz, jak robotnice opiekują się wszystkimi.

Sygnały alarmowe: mało robotnic na zewnątrz w pełni sezonu (sprawdź ogrzewanie i karmienie); kondensacja lub pleśń (za dużo wilgoci albo zalegające resztki); zahamowany rozwój czerwiu (brakuje białka lub ciepła); oraz odizolowana lub atakowana królowa – rzadka sytuacja, którą warto obserwować.

Ucieczki i obsługa

Jak inne Cataglyphis, potrafi wspinać się po gładkich powierzchniach, a jest tak szybka, że w Antomas polecamy barierę z oleju mineralnego dla bezpieczeństwa: cienki, ciągły pasek u góry ścianek areny, odnawiany, gdy zbierze się na nim kurz; czyste ścianki; dobrze dopasowana pokrywa bez szczelin, przez które przeszłyby robotnice mierzące 4,5 mm; i nic, co mogłoby posłużyć za most do bariery.

Delikatnym momentem jest otwieranie formikarium: wyłącz ciepły punkt kilka minut wcześniej, otwieraj tylko tyle, ile trzeba, i pracuj spokojnie. Nie żądli, bo nie ma żądła, ale jej duże robotnice gryzą i mogą pryskać kwasem mrówkowym, który piecze w ranie lub w pobliżu oczu. Przenoś ją miękkim pędzelkiem lub miękką pęsetą, nigdy rękami, i zawsze używaj termostatu ze źródłem ciepła. Choć to gatunek iberyjski, kolonii z hodowli nigdy nie wolno wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Zakładać hodowli bez ogrzewania albo grzać cały zestaw, nie zostawiając chłodniejszych stref.
  • Grzać bez termostatu albo umieszczać źródło ciepła nad gniazdem.
  • Moczyć gniazda lub areny albo zakładać hodowli bez podłoża.
  • Dawać maleńką arenę kolonii stu biegających robotnic.
  • Rozdzielać królowe, rozkładać je na kilka formikariów albo próbować, by jedna zakładała kolonię sama.
  • Dodawać królowe lub robotnice z innych kolonii albo łączyć różne kolonie.
  • Podawać cukier na wacie, dawać ciągle te same owady albo zostawiać nieuprzątnięte resztki.
  • Pomijać zimowanie albo skracać je do kilku tygodni.
  • Niepokoić się, gdy zimą nie ma czerwiu albo latem pojawiają się uskrzydlone osobniki płciowe.
  • Otwierać formikarium w pośpiechu i przy włączonym ogrzewaniu.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Cataglyphis velox, grupie altisquamis i rodzaju Cataglyphis oraz doświadczenia Antomas z tym rodzajem. Najważniejsze źródła:

  1. Gehring, W. J. & Wehner, R. (1995). Heat shock protein synthesis and thermotolerance in Cataglyphis, an ant from the Sahara desert. PNAS 92: 2994–2998. doi:10.1073/pnas.92.7.2994
  2. Cerdá, X. & Retana, J. (1997). Links between worker polymorphism and thermal biology in a thermophilic ant species. Oikos 78: 467–474. doi:10.2307/3545608
  3. Cerdá, X. & Retana, J. (2000). Alternative strategies by thermophilic ants to cope with extreme heat: individual versus colony level traits. Oikos 89: 155–163. doi:10.1034/j.1600-0706.2000.890117.x
  4. Pearcy, M., Aron, S., Doums, C. & Keller, L. (2004). Conditional use of sex and parthenogenesis for worker and queen production in ants. Science 306: 1780–1783. doi:10.1126/science.1105453
  5. Leniaud, L., Darras, H., Boulay, R. & Aron, S. (2012). Social hybridogenesis in the clonal ant Cataglyphis hispanica. Current Biology 22: 1188–1193. doi:10.1016/j.cub.2012.04.060
  6. Mangan, M. & Webb, B. (2012). Spontaneous formation of multiple routes in individual desert ants (Cataglyphis velox). Behavioral Ecology 23: 944–954. doi:10.1093/beheco/ars051
  7. Eyer, P.-A., Leniaud, L., Darras, H. & Aron, S. (2013). Hybridogenesis through thelytokous parthenogenesis in two Cataglyphis desert ants. Molecular Ecology 22: 947–955. doi:10.1111/mec.12141
  8. Wystrach, A., Mangan, M. & Webb, B. (2015). Optimal cue integration in ants. Proceedings of the Royal Society B 282: 20151484. doi:10.1098/rspb.2015.1484
  9. Eyer, P.-A., Leniaud, L., Tinaut, A. & Aron, S. (2016). Combined hybridization and mitochondrial capture shape complex phylogeographic patterns in hybridogenetic Cataglyphis desert ants. Molecular Phylogenetics and Evolution 105: 251–262. doi:10.1016/j.ympev.2016.08.020
  10. Boulay, R., Aron, S., Cerdá, X., Doums, C. et al. (2017). Social life in arid environments: the case study of Cataglyphis ants. Annual Review of Entomology 62: 305–321. doi:10.1146/annurev-ento-031616-034941
  11. Schwarz, S., Mangan, M., Zeil, J., Webb, B. & Wystrach, A. (2017). How ants use vision when homing backward. Current Biology 27: 401–407. doi:10.1016/j.cub.2016.12.019
  12. Darras, H., Kuhn, A. & Aron, S. (2019). Evolution of hybridogenetic lineages in Cataglyphis ants. Molecular Ecology 28: 3073–3088. doi:10.1111/mec.15116
  13. Kuhn, A., Darras, H., Paknia, O. & Aron, S. (2020). Repeated evolution of queen parthenogenesis and social hybridogenesis in Cataglyphis desert ants. Molecular Ecology 29: 549–564. doi:10.1111/mec.15283
  14. Lecocq de Pletincx, N., Cerdà, X., Kiran, K., Karaman, C. et al. (2024). Ecological diversification preceded geographical expansion during the evolutionary radiation of Cataglyphis desert ants. iScience 27: 109852. doi:10.1016/j.isci.2024.109852
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: