Formica perpilosa: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Formica perpilosa: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Formica perpilosa

Obecnie brak na stanie
29,99 €
Brutto

Pustynna Formica, która zamiast uciekać od wody, szuka jej. Formica perpilosa przemierza pustynie zachodu Ameryki Północnej od rośliny do rośliny, wytrzymuje do 45 °C i buduje swoje miasta przy strumieniach i kanałach nawadniających, otulona aureolą białych włosków na pomarańczowo-czarnym pancerzu. Jej duże robotnice nigdy nie wychodzą: to magazynierki, które rozdzielają pokarm w kolonii. Pewien motyl wchodzi do jej gniazda, by bezpiecznie przejść przeobrażenie, a akacje, które ją goszczą, dają prawie dwa razy więcej nasion. Zwinna, waleczna i szybko rosnąca jak na swój rodzaj: spektakl rekrutacji przy każdej kropli nektaru. Królowe założycielki z czerwiem. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Północnoamerykańska Formica z pustyń zachodu, która zamiast uciekać od wody, szuka jej: gniazduje nad brzegami rzek, na łęgach i na ziemiach nawadnianych. Szybka, bardzo aktywna i jak na swój rodzaj szybko rosnąca. Królowe założycielki z czerwiem, o klaustralnym zakładaniu kolonii. Gipsowe gniazdo Qbik Wild z miejscową wilgotnością i suchą areną, 24-28 °C z gradientem, dużo cukru i dużo białka. Zimowanie przez około 3 miesiące (grudzień-luty) w 7-11 °C. Dobrze się wspinają: dobrze utrzymana bariera z oleju mineralnego.

Formica perpilosa Wheeler, 1913 to Formica z zachodu Ameryki Północnej o rzadkim w jej rodzaju zwyczaju: żyje na pustyni, ale blisko wody. Gniazduje nad brzegami strumieni, na łęgach i na ziemiach nawadnianych, od płaskowyżów Utah i Kolorado po północny Meksyk, prawie zawsze u stóp krzewu lub drzewa. Jest dwubarwna, z pomarańczową głową i tułowiem oraz czarnym gastrem, i pokryta długimi, srebrzystobiałymi włoskami, od których wzięła nazwę: perpilosa, „bardzo owłosiona”.

To także jedna z najlepiej zbadanych Formica pustyń Ameryki Północnej. Zmierzono jej granice temperatury, zapisano każdy gest jej robotnic i odkryto, że pewien motyl wchodzi do jej gniazda, by się przepoczwarczyć, że akacje z mrowiskiem u podstawy dają prawie dwa razy więcej nasion i że w niektórych winnicach stała się szkodnikiem. W tym poradniku oddzielamy to, co udokumentowała nauka, od tego, co robią hodowcy, i od tego, co zalecamy w Antomas.

Biologia

„Bardzo owłosiona”: nazwa i historia

Perpilosa łączy łaciński przedrostek per-, który wzmacnia znaczenie, i pilosa, „owłosiona”: „bardzo owłosiona”. Amerykański myrmekolog William Morton Wheeler, który ją opisał, wskazał długie, sterczące, srebrzystobiałe włoski na głowie, tułowiu, petiolusie, gastrze i przednich biodrach. Pod lupą i w dobrym świetle robotnica wygląda, jakby otaczała ją biała aureola na tle pomarańczu i czerni.

Wheeler przedstawił ją w 1902 roku jako zwykłą odmianę innej Formica, w meksykańskim czasopiśmie naukowym, a w swojej wielkiej rewizji rodzaju z 1913 roku potraktował ją już jako odrębny gatunek: stąd formuła Formica perpilosa Wheeler, 1913. Była wtedy jedyną znaną mu Formica z Meksyku, i to tylko z wyżyny. A jej miejsce typowe, czyli miejsce, z którego pochodzi materiał do opisu, nie leży na gorącej pustyni, lecz w Kolorado.

Wygląda na niewolniczą, ale zakłada kolonię sama

Z powodu wcięcia na nadustku królowej (płytce, która przykrywa przednią część głowy) przez lata zaliczano ją do grupy F. sanguinea, czyli niewolniczych Formica. Dziś włącza się ją do grupy neogagates, choć nie wydaje się blisko spokrewniona z pozostałymi jej gatunkami. Wheeler nie znalazł żadnych oznak pasożytnictwa społecznego ani kradzieży czerwiu, a w winnicach Kalifornii potwierdzono, że nowe kolonie zakłada jedna królowa, bez pomocy innego gatunku. Pod tym względem przypomina europejskie Formica z naszego sklepu, Formica rufibarbis i Formica gerardi, a nie te z grupy F. rufa, których królowe muszą wkraść się do cudzego gniazda, żeby zacząć.

Pustynna Formica, która żyje przy wodzie

Zajmuje ogromny pas zachodu Ameryki Północnej: od Idaho i Wyoming po Teksas i Kalifornię, z większością stanowisk w Arizonie, Utah i Nowym Meksyku, a w Meksyku dociera do stanów Chihuahua, Coahuila, Sonora i Kalifornia Dolna. Żyje zarówno w niskich i gorących dolinach pustyni Sonora, jak i na pustyni Chihuahua oraz na zimnych płaskowyżach w głębi lądu.

Zaskakujące jest to, jak żyje. Wheeler pisał już, że zamieszkuje głównie ziemie nawadniane i łęgi pustyń południowego zachodu, że tworzy dość liczne kolonie wokół korzeni krzewów i drzew i że nigdy nie znalazł jej pod kamieniami. Wejścia to małe kratery lub niskie kopczyki u stóp rośliny. W południowo-wschodniej Arizonie jest ściśle związana z Acacia constricta (dziś nazywaną też Vachellia constricta), akacją z nektarnikami pozakwiatowymi, czyli gruczołami wydzielającymi nektar poza kwiatem; na pustyni Chihuahua z zagajnikami mezquite i luźnym piaskiem. Zawsze szuka najwilgotniejszego zakątka w krajobrazie: cienia, brzegu suchego koryta, a nawet skarpy przy drodze.

Dla hodowli to kluczowa myśl: pustynny klimat, ale gniazdo z wilgocią (zob. „Miejscowa wilgotność: oaza w gnieździe”).

45 °C na górze i 5 °C na dole: jedzenie na gałęziach

Badanie z 1974 roku na pustyni Chihuahua porównało ją z sąsiadką, grzybiarką Trachymyrmex smithi neomexicanus. Ta przestawała wychodzić przy bardzo suchym powietrzu lub przy glebie cieplejszej niż 50 °C; F. perpilosa natomiast zbierała pokarm, prawie nie zważając ani na jedno, ani na drugie. Jej sposób tkwi w roślinach: szuka pokarmu na ziemi i na krzewach, gdzie zlizuje nektar i spadź, poluje na małe owady i zbiera martwe, w cieniu gałęzi. Jej odporność na wysychanie nie jest wyjątkowa; jej przewagą jest tolerowanie utraty wody i jej uzupełnianie słodkimi płynami, które zbiera.

To samo badanie zmierzyło jej temperatury krytyczne, czyli takie, przy których traci koordynację: 45,2 °C maksymalnej i 5,2 °C minimalnej, wobec 36,7 °C i 9,7 °C u Trachymyrmex. 45,2 °C to granica laboratoryjna, a nie temperatura hodowli. 5,2 °C natomiast wyznacza kierunek dla zimowania: w 7-11 °C kolonia jest blisko swojej granicy aktywności, ale jej nie przekracza (zob. „Zimowanie: trzy miesiące łagodnego chłodu”).

Duże robotnice rozdzielające pokarm: 6,6%, które nigdy nie wychodzi

W maju 1975 roku myrmekolog Bert Hölldobler zebrał królowe założycielki w południowo-wschodniej Arizonie. Jedna z nich dała początek laboratoryjnej kolonii liczącej około 450 robotnic, którą brazylijski myrmekolog C. R. F. Brandão obserwował przez 18 godzin rozłożonych na cztery tygodnie, notując jedno po drugim 2809 zachowań. Podzielił robotnice na trzy grupy według szerokości głowy, a duże, tylko 30, czyli 6,6% kolonii, okazały się bardzo szczególne:

  • Prawie połowa ich zachowań, 48,6%, polegała na zwracaniu pokarmu towarzyszkom.
  • Nigdy nie widziano, żeby zbierały pokarm, kopały lub cokolwiek przenosiły.
  • Nie broniły gniazda nawet wtedy, gdy wtargnęła do niego Novomessor cockerelli, duża pustynna mrówka, a reszta kolonii wyszła ją zaatakować.
  • Ich repertuar był minimalny: około 11 zachowań, wobec 29 u najmniejszych i 36 u średnich.

Brandão zaproponował, że tworzą one podkastę troficzną i że mogą być pierwszym krokiem ewolucyjnym w stronę replet miodziarek, takich jak Myrmecocystus mexicanus z naszego sklepu. Nie są to jednak replety: nie zwisają ze sklepienia i nie puchną jak winogrona. To szafarki kolonii.

Reszta podziału pracy jest równie wyraźna. Najmniejsze wykonują prawie całą pracę przy zbieraniu pokarmu, kopaniu i przenoszeniu, 35,5% swoich zachowań. Średnie, najliczniejsze, to nianie: opieka nad czerwiem stanowi 24,8% ich aktywności, prawie dwa razy więcej niż w pozostałych dwóch grupach. A wszystko to w kaście robotnic ledwie polimorficznej: niewiele różnic w budowie i wiele w zajęciach.

Od 35 do 262 w godzinę: siła śladu

Brandão zostawił kolonię na tydzień bez jedzenia i położył miód na końcu mostka z patyczków. Przez godzinę usuwał każdą robotnicę, która dotarła do miodu, żeby żadna nie mogła wrócić i zaalarmować pozostałych: dotarło 35. W kolejnej godzinie, gdy pozwalał odkrywczyniom wracać, dotarło 262. Powracające pocierały końcem gastra o mostek, prawdopodobnie zostawiając ślad chemiczny. W winnicach Kalifornii większość zbierania pokarmu i werbunku odbywała się w odległości mniejszej niż 6,39 m od gniazda. W domu zobaczysz to od razu: kropla nektaru na arenie i po chwili rząd robotnic.

Motyl, który przepoczwarcza się w mrowisku

Jej najbardziej zdumiewająca relacja to ta z małym niebieskim motylem z rodziny modraszkowatych, Hemiargus isola (dziś Echinargus isola), którego gąsienice przyciągają mrówki wydzielinami i sygnałami, a w zamian otrzymują ich ochronę. W południowo-wschodniej Arizonie ekolożka Diane Wagner odkryła, że gąsienice pod opieką F. perpilosa schodziły z akacji i wchodziły do korytarzy mrówki, żeby się przepoczwarczyć. Pozostałe robiły to w szczelinach gleby, pod korą lub między liśćmi. I opłacało im się to:

  • Poświęcały o 67% mniej czasu na szukanie schronienia.
  • Poczwarki w komorach połączonych z gniazdem znikały w nocy od 4 do 5 razy rzadziej niż w komorach bez połączenia.
  • Nie traciły więcej masy niż inne: przyciąganie mrówek kosztuje je „niewiele”.

Zakończenie trzyma w napięciu: w terenie świeżo wyklute motyle wychodziły z gniazda bez zadrapania, ale w laboratorium, zamknięte na kilka minut z mrówkami, były atakowane. Gościnność kolonii ma swoje granice.

Akacje z dwa razy większą liczbą nasion

Akacji także się to opłaca. Wagner porównała okazy A. constricta z gniazdem F. perpilosa u podstawy z okazami bez gniazda: pierwsze wydały średnio 1,9 raza więcej nasion, prawie dwa razy więcej, a gleba mrowisk była bogatsza w składniki odżywcze. Kilka lat później, wraz z E. F. Nicklen, badała akacje związane z mrówkami: gatunki odwiedzające ich nektar gniazdowały bliżej roślin, niż wynikałoby to z przypadku, po dodaniu nektaru pojawiało się więcej nowych gniazd, a akacje pobierały azot z mrowisk. Ta praca nie dotyczy głównie F. perpilosa, ale rysuje doskonały układ: nektar w zamian za nawóz.

Wełnowiec winorośli, który uczynił z niej szkodnika

W winnicach historia wygląda inaczej: w ostatnich dziesięcioleciach stała się kosztownym szkodnikiem winogron deserowych w dolinie Coachella w Kalifornii i w Sonorze w Meksyku. Ważny jest tu niuans: to mrówka rodzima, która sama nie szkodzi winorośli. Problemem jest jej wspólnik.

Jak wiele mrówek opiekuje się owadami ssącymi soki roślin w zamian za ich spadź: w naturze pluskwiakami z rodziny Membracidae z rodzaju Pubilia i innymi pluskwiakami; w winnicach wełnowcem winorośli, Planococcus ficus, obcym w Kalifornii, pochodzącym z basenu Morza Śródziemnego i będącym także szkodnikiem w winnicach hiszpańskich. Jego spadź brudzi grona, a przy dużych inwazjach osłabia krzew. Mrówka gniazduje u podstawy krzewów winorośli i broni wełnowców przed ich drapieżnikami i parazytoidami, nad ziemią i pod ziemią. Tam, gdzie mrówkę usunięto przynętami, wełnowce na pniu i korzeniach nie przeżywały.

I szybko się rozprzestrzenia: skolonizowała winnicę, w której jej nie było, i w półtora roku zajęła 9% krzewów, a we wrześniu zajmowała od 16 do 22% krzewów w winnicach 5-, 20- i 30-letnich. Winnica nawadniana w środku pustyni to właśnie siedlisko opisane przez Wheelera, „ziemie nawadniane”. Szkodnik powstaje z bardzo konkretnego połączenia: rodzimej mrówki, zawleczonego wełnowca i nawadnianej monokultury.

Przeciwko szkodnikowi bawełny

Jej rolnicza historia nie zawsze była zła. Wheeler pisał w 1913 roku, że meksykański przyrodnik Herrera, najprawdopodobniej biolog Alfonso L. Herrera, wykazał jej wartość jako pogromczyni szkodnika bawełny, Anthonomus grandis, ryjkowca, który stał się jednym z najgorszych szkodników amerykańskiego rolnictwa. Na początku XX wieku badano ją jako sojuszniczkę rolników; sto lat później jako szkodnika winnic.

Jedna królowa, kilka gniazd i letnie loty

Kolonie mają jedną królową, ale nie zawsze jedno gniazdo: w winnicach potwierdzono, że jest sezonowo polidomiczna, z gniazdami satelitarnymi w okresie aktywności. To nie poliginia: jest jedna matka i kilka sezonowych domów. To liczne kolonie: na pustyni Chihuahua szacowano je na 2000-3500 robotnic zbieraczek na kolonię, nie licząc tych, które zostają w środku.

W dolinie Coachella loty odbywają się na początku sierpnia i w pierwszej połowie września; w Arizonie królowe założycielki zbierano w maju, a w całym jej zasięgu liczba stanowisk gwałtownie rośnie od czerwca do sierpnia i prawie znika w grudniu i styczniu. Po locie królowa zrzuca skrzydła i zakłada kolonię sama, w sposób klaustralny: nie wychodzi po pokarm i wychowuje pierwsze robotnice z własnych zapasów. W dzienniku hodowli opublikowanym na północnoamerykańskim forum królowa nie spróbowała miodu aż do dnia, w którym wykluły się jej dwie pierwsze robotnice.

Kwas mrówkowy: broń, środek dezynfekujący i przyprawa

Jak wszystkie Formicinae nie ma żądła: jej bronią jest kwas mrówkowy, który wyrzuca przez acidoporus, małą dyszę na końcu gastra. Wheeler opisywał ją już jako mrówkę „bardzo aktywną i agresywną”. W 2020 roku wykazano u Camponotus floridanus i innych Formicinae, że podczas czyszczenia połykają one także własny jad: w ten sposób utrzymują kwaśne wole, „żołądek społeczny”, w którym przechowują pokarm do rozdzielania, i filtrują drobnoustroje. U gatunku z szafarkami ma to pełen sens. I praktyczny szczegół: hodowcy opowiadają, że pryska kwasem na białko, nawet na martwe ofiary, i że brudzi to instalację. Cienka warstwa piasku na arenie go wchłania.

Wielkość i morfologia

To Formica średniej wielkości, dwubarwna, błyszcząca i bardzo owłosiona, z robotnicami nieco różnej wielkości w obrębie kolonii i bez żądła.

  • Ubarwienie według Wheelera. Żółtawoczerwone, z czarnym gastrem. Małe robotnice mają tylną część głowy i grzbiet tułowia ciemniejsze, od rudobrązowego do brązowego. Różni się między populacjami.
  • Ubarwienie naszych kolonii. Królowa ma głowę i mezosomę (tułów) w kolorze pomarańczowego bursztynu i błyszcząco czarny gaster. Robotnice są pomarańczowe, z nieco ciemniejszą głową i czarnym gastrem.
  • Owłosienie. Długie, sterczące, srebrzystobiałe włoski na głowie, tułowiu, petiolusie, gastrze i przednich biodrach: jej najbardziej charakterystyczna cecha.
  • Głowa i powierzchnia. Ciało i nogi błyszczące. Nadustek z listewką, krzepkie czułki i małe oczy.
  • Nadustek. U robotnicy z krawędzią prawie zawsze zaokrągloną; u królowej z szerokim i płytkim wcięciem.
  • Petiolus. Wąski i klinowaty.
  • Królowa. Jak robotnica, z ciemnymi plamami na głowie i tułowiu. Skrzydła bezbarwne, z brązowymi żyłkami.
  • Samiec. Czarny i matowy, z szarym owłosieniem, żółtymi nogami i przydymionymi skrzydłami.

Sam kolor nie wystarczy do oznaczenia: w jej regionie żyją inne podobne dwubarwne Formica, a na forach często się je myli. Zdradza ją obfite białe owłosienie i wcięcie nadustka, lepiej widoczne u królowych. Jak u wszystkich Formica larwy przędą kokon przed przepoczwarczeniem, a świeżo wyklute robotnice są blade i stopniowo ciemnieją.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: 3-5,5 mm
  • Królowa: 7,5-9 mm
  • Samiec: 7-8 mm
  • Szerokość głowy robotnic: najmniejsze do 1,0 mm; średnie 1,0-1,4 mm; duże ponad 1,4 mm

Długości pochodzą z opisu Wheelera (1913). Grupy według szerokości głowy to te, których używał Brandão (1978), który określił je jako arbitralne: służą do porównywania zachowań, a nie są trzema odrębnymi kastami.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Niektórzy hodowcy z Ameryki Północnej uważają ją za odpowiednią na początek i łatwo to zrozumieć: je wszystko, szybko werbuje i szybko rośnie jak na Formica. W Antomas dajemy jej 3/5 z czterech powodów:

  • Wilgotność w punkt: ani suche gniazdo, ani zalane, tylko miejscowa wilgotność (zob. „Miejscowa wilgotność: oaza w gnieździe”).
  • Ciepło i gradient: w temperaturze pokojowej prawie się nie rozwija.
  • Szybkie robotnice, które się wspinają i pryskają kwasem: płochliwe na początku i agresywne, gdy kolonia rośnie (zob. „Ucieczki i bariery”).
  • Naprawdę chłodne zimowanie: około 3 miesięcy w 7-11 °C.

I bardzo warto. To Formica bardzo rzadko spotykana w Europie, piękna dzięki kontrastowi pomarańczu i czerni oraz aureoli białych włosków, ze spektakularnym werbunkiem i szafarkami, które można obserwować w samym gnieździe. Dobrze karmiona może w pierwszym roku urosnąć z garstki robotnic do kilkuset.

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 24-28 °C w sezonie aktywności, z gradientem: jeden koniec w 29-30 °C, a drugi chłodniejszy, w 22-24 °C. To zakres, co do którego hodowcy są zgodni; bez ogrzewania prawie nie rośnie.
  • Ogrzewanie: kabel lub mata grzewcza z termostatem, z boku lub pod częścią gniazda, nigdy pod zbiornikiem wody.
  • Wilgotność: miejscowa: jedna strefa gniazda wilgotna i stabilna, a reszta bardziej sucha i przewiewna. Arena sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę, z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie: około 3 miesięcy, od grudnia do lutego, w 7-11 °C (zob. „Zimowanie: trzy miesiące łagodnego chłodu”).

Miejscowa wilgotność: oaza w gnieździe

W naturze wybiera wilgotne punkty w suchym krajobrazie: brzeg strumienia, nawadniane pole, korzenie akacji. W formikarium trzeba jej dać to samo: wilgotny i stabilny kąt, do którego kolonia może przenieść czerw, a w pozostałej części komory bardziej suche i przewiewne.

  • Ani sucho, ani mokro: jeśli gniazdo całkiem wyschnie, czerw cierpi; jeśli zmoknie całe, pojawiają się kondensacja, pleśń i roztocza.
  • Pozwól jej wybrać: miejsce, w którym umieszcza czerw, to najlepsza wskazówka, jak dostosować wilgotność i ciepło.
  • Szczypta drobnego i czystego piasku w jednym kącie pomaga larwom uprząść kokon. Nie trzeba wypełniać gniazda podłożem.

Zalecane formikaria

W Antomas polecamy serię Qbik Wild od Anthouse: gipsowe gniazda, które dobrze trzymają wilgoć, i modułowe, które rosną razem z kolonią dzięki dołączaniu modułów.

1. Na początek: Qbik Wild One P 1C. Mały gipsowy moduł o wymiarach około 6,8 × 6,8 cm i wysokości 5 cm, z centralnym punktem wilgoci, który uzupełnia się wodą. To rozmiar w sam raz dla królowej i jej pierwszych kilkudziesięciu robotnic: kolonia zajmuje go w całości i dobrze go broni.

2. Na dalszy wzrost: Qbik Wild Duo P 2C Hybrid. Podwójnej wielkości, łączy dolny zbiornik, który daje wilgoć przez parowanie, bez kontaktu wody z komorami, z boczną probówką-poidłem. To najwygodniejszy sposób na utrzymanie miejscowej i stabilnej wilgotności, której wymaga ten gatunek. Jeśli ogrzewasz, to z boku i nigdy pod zbiornikiem.

Rozbudowuj, gdy czerw i robotnice zaczną gromadzić się na arenie; do tego czasu lepiej, żeby gniazdo było w sam raz, bo nieużywane komory wypełniają się resztkami. Polidomia z winnic nie oznacza, że trzeba urządzać kilka gniazd: wystarczy dokładać moduły. Uzupełnij instalację o suchą i obszerną arenę (cienka warstwa piasku, jakiś płaski kamień i gałązka, z dala od bariery), barierę z oleju mineralnego i dopasowaną pokrywę, probówkę z wodą i poidełko na słodkie płyny, nigdy watę.

Zakładanie kolonii: królowa z czerwiem krok po kroku

W Antomas sprzedajemy królowe założycielki z czerwiem: królowe, które już zaczęły zakładać kolonię w probówce, z czerwiem i, w zależności od wariantu, z pierwszą robotnicą.

  • Probówka, ciemność i łagodne ciepło. Trzymaj probówkę tak, jak przyjechała, ze zbiornikiem wody za watą, w ciemnym i spokojnym miejscu, w 25-27 °C. Jeśli ogrzewasz, to pod suchą połową probówki i nigdy przy zbiorniku: powoduje to kondensację i może ją zalać.
  • Woda. Sprawdzaj, czy wata jest nadal wilgotna i czy zostało wody. Jeśli się skończy lub probówka bardzo się zabrudzi, przenieś królową do nowej przez przesypanie.
  • Mało niepokojenia. Zestresowana lub niedożywiona białkiem królowa Formica może zjeść część czerwiu.
  • Jedzenie od początku. Gdy w probówce jest już pierwsza robotnica, podawaj kawałeczek owada dwa lub trzy razy w tygodniu i kropelkę słodkiego płynu na kawałku folii aluminiowej, nigdy na wacie, która pleśnieje i psuje zbiornik. Usuwaj resztki następnego dnia. Larwy rosną w kilka dni: z białkiem lepiej przesadzić, niż dać za mało.
  • Cierpliwość, ale w sam raz. Przy cieple i dobrym jedzeniu hodowcy podają około 4-7 tygodni od jaja do robotnicy. Pierwsze robotnice są małe, a następne stopniowo większe.

Kiedy przenieść ją do gniazda? Nie trzeba długo czekać: z kilkoma robotnicami może już trafić do Qbik Wild One P 1C, który jest mały i dopasowany do jej wielkości. A wcześniej, jeśli probówka zrobi się dla niej za mała, zabrudzi się lub zabraknie w niej wody.

Przyjazd i przeprowadzka

Gdy otrzymasz królową, pozwól jej odpocząć w spokojnym i ciemnym miejscu, w 24-27 °C, i sprawdź, czy w probówce jest woda. Przeprowadzkę robimy w Antomas przez przesypanie: otwiera się probówkę na arenie, przy wejściu do gniazda, i delikatnie wysypuje królową, robotnice i czerw, pomagając maruderkom miękkim pędzelkiem. Przygotuj wcześniej gniazdo, z wilgocią i nałożoną barierą z oleju; pracuj nad tacą, bo są bardzo szybkie, i zostaw strefę czerwiu w ciemności, żeby od razu ją zajęły. Przy dużej kolonii metoda jest taka sama, ale ze świeżo odnowioną barierą: przy setkach nerwowych robotnic to moment największego ryzyka ucieczek.

Karmienie

Dużo cukru. W naturze żyje w dużej mierze z nektaru i spadzi pluskwiaków, którymi się opiekuje, i ma robotnice zajmujące się prawie wyłącznie rozdzielaniem płynów. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Możesz też dodać do nektaru trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku i nigdy na wacie, która pleśnieje i szybko psuje płyn: najlepiej w tradycyjnym lub domowym poidełku, w którym kropla jest „rozłożona” i łatwo dostępna. Unikaj czystego miodu, który jest za gęsty; jeśli używasz miodu, rozcieńcz go.

Białko: im więcej, tym lepiej. Jeśli sprzątasz codziennie i usuwasz resztki, w Antomas zalecamy przekarmianie: kolonia rozumie, że ma zasobów pod dostatkiem, i wychowuje czerw szybciej i liczniej. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przesadzać, bo nadmiar gnije i sprowadza pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego:

  • Thermobia domestica, mała ofiara, idealna dla królowej z pierwszymi robotnicami i dla młodych kolonii.
  • Drosophila i małe muchy, które hodowcy wymieniają wśród jej ulubionych.
  • Karaczany Blaptica dubia, małe lub pocięte, kolejne z jej ulubionych.
  • Świerszcze i mączniki, pocięte dla małych kolonii.

Młodym koloniom lepiej podawać owady pocięte lub świeżo uśmiercone; duże dobrze polują na małe żywe ofiary. Kupuj owady od zaufanego dostawcy, nigdy dzikie, i nie dawaj jej wełnowców ani zaatakowanych przez nie roślin, żeby naśladować jej naturalną dietę. Usuwaj resztki po około 16-24 godzinach: ponieważ pryskają kwasem na białko, psuje się ono szybciej. Dla porównania: kolonia Brandão rosła na sztucznej diecie, wodzie z miodem trzy razy w tygodniu i cotygodniowej porcji karaczanów. To minimum; z białkiem podawanym częściej urośnie szybciej. A woda zawsze, w probówce z watą na arenie, nawet jeśli gniazdo ma własną wilgoć.

Wzrost: czego się spodziewać

Jak na Formica rośnie szybko, choć tempo, o którym opowiadają hodowcy, jest różne. Pewien sklep z Ameryki Północnej mówi o ponad 300 robotnicach w niecałe 6 miesięcy i o ponad 1000 w drugim roku. Dziennik hodowli z forum, z ogrzewaniem kablem, jest skromniejszy: 13 robotnic około pięciu tygodni po wykluciu się pierwszych, 23 po dwóch i pół miesiąca i około 150-200 po roku. Kolonia Brandão miała około 450 robotnic, gdy ją badano. Różnicę robią ciepło i przede wszystkim białko: pierwsze miesiące są powolne, a od kilkudziesięciu robotnic zbieranie pokarmu się zwielokrotnia i wzrost przyspiesza.

Zimowanie: trzy miesiące łagodnego chłodu

W naturze jest wyraźna przerwa zimowa. Nawet w ciepłych dolinach Kalifornii gniazda były aktywne tylko od początku lutego do połowy października, a w całym jej zasięgu stanowiska prawie znikają w grudniu i styczniu. Jej klimat sięga od pustynnych dolin bez prawdziwej zimy, ze średnią w styczniu około 15 °C, po przedgórza i wyżynę, ze średnią w styczniu około 5 °C i nocnymi przymrozkami, oraz płaskowyże Utah, Kolorado, Wyoming i Idaho, z zimnymi zimami.

W Antomas zalecamy zimowanie przez około 3 miesiące, od grudnia do lutego, w 7-11 °C. Tak robią hodowcy, którzy ją trzymają: jedni schładzają ją do 7-11 °C na 6-10 tygodni, inni do około 9 °C na około 3 miesiące. Krążące wartości 14-17 °C pasowałyby tylko do populacji z najcieplejszych dolin.

  • Przygotuj ją jesienią: dobrze ją karm, a gdy spadnie składanie jaj i zbieranie pokarmu, stopniowo zmniejszaj ogrzewanie przez tydzień lub dwa.
  • Od 7 do 11 °C: sprawdzi się chłodny pokój lub chłodziarka do wina. Nie trzymaj jej długo poniżej 7 °C: jej minimum krytyczne to 5,2 °C.
  • Woda i trochę cukru: jej metabolizm zwalnia, ale się nie zatrzymuje. Białka mało albo wcale.
  • Normalny ruch: pewien hodowca, który trzymał ją w około 9 °C, zauważył, że jego robotnice były nadal dość aktywne. To nie powód do niepokoju.
  • Stopniowe budzenie: w marcu podnoś temperaturę stopniowo i wróć do białka, gdy tylko pojawi się aktywność i czerw.

Zachowanie w niewoli

Płochliwe na początku, agresywne, gdy rosną. Młode kolonie, gdy otworzy się gniazdo, biegną ukryć czerw; duże wychodzą masowo, by go bronić ugryzieniami i kwasem. Z czasem wszystkie przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Widoczny podział pracy. Małe zbierają pokarm, a duże zostają w środku i rozdzielają jedzenie: pod lupą zobaczysz szafarkę karmiącą z ust do ust kilka towarzyszek. A gdy zwiadowczyni odkryje jedzenie, rząd zwerbowanych robotnic szybko się pojawi.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. Wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować je delikatnie, ingerując i stresując je jak najmniej.

Sygnały alarmowe:

  • Czerw, który przestaje się rozwijać poza zimowaniem: prawie zawsze brakuje białka lub ciepła.
  • Cały czerw zgromadzony przy wodzie, a reszta gniazda wysuszona: brakuje wilgoci.
  • Kondensacja lub pleśń: za dużo wilgoci lub zapomniane resztki.
  • Królowa w trakcie zakładania kolonii, która zjada czerw: za dużo niepokojenia lub za mało białka.
  • Robotnice i czerw zgromadzone na arenie: czas rozbudować gniazdo.

Ucieczki i bariery

Formica dobrze się wspinają, także po szkle i plastiku, a F. perpilosa ma do tego bardzo szybkie i nerwowe robotnice. W Antomas zalecamy dobrze utrzymaną barierę z oleju mineralnego:

  • Cienki i ciągły pas oleju mineralnego w górnej części ścianek areny. Sprawdzaj go co tydzień i odnawiaj, gdy zbiera się na nim kurz, piasek lub resztki.
  • Piasek z dala od ścianek: ziarenka przyklejone do bariery tworzą mosty.
  • Dobrze dopasowana pokrywa jako druga linia obrony i bez szczelin w połączeniach, zatyczkach i rurkach.
  • Nic, co mogłoby posłużyć za most: ani gałązek, ani kamieni opartych w pobliżu bariery.
  • Ostrożnie przy otwieraniu: otwieraj tylko tyle, ile trzeba, pracuj spokojnie i zamykaj, gdy tylko skończysz.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie żądlą, bo nie mają żądła, ale gryzą i pryskają kwasem mrówkowym, który szczypie wrażliwą skórę lub małą ranę. Nic, czym trzeba się martwić, jeśli pracujesz spokojnie. Przenoś je narzędziami entomologicznymi, takimi jak miękki pędzelek lub długa pęseta, nigdy rękami, i nie zbliżaj twarzy przy otwieraniu. Nie łącz królowych: według hodowców założycielki, które dzielą probówkę, zwykle walczą ze sobą, gdy wyklują się robotnice. Nie mieszaj też kolonii. To gatunek egzotyczny w Europie i w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać; do tego wełnowiec winorośli, z którym sprzymierza się w Kalifornii, występuje także w hiszpańskich winnicach.

Czego nie robić

  • Trzymać jej w całkowicie suchym gnieździe: potrzebuje wilgotnej strefy.
  • Moczyć całego gniazda: wilgoć tylko w jednej części.
  • Trzymać jej bez ogrzewania lub bez gradientu.
  • Ogrzewać pod zbiornikiem wody lub przy nim.
  • Pomijać zimowanie, robić je zbyt ciepłe lub długo schodzić poniżej 7 °C.
  • Dawać za mało białka, gdy są larwy, albo dawać im zawsze tego samego owada.
  • Podawać słodkich płynów na wacie, używać czystego miodu lub dopuszczać do tego, by się skończyły.
  • Zostawiać resztki jedzenia dłużej niż dzień.
  • Zaniedbywać barierę lub zostawiać piasek przy ściankach.
  • Łączyć królowych lub różnych kolonii.
  • Dawać im dzikie owady, wełnowce lub zaatakowane przez nie rośliny.
  • Brać je do rąk lub je wypuszczać.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Formica perpilosa i jej podrodzinie, danych o rozmieszczeniu i danych klimatycznych z jej zasięgu oraz doświadczenia Antomas i innych hodowców. Najważniejsze publikacje:

  1. Wheeler, W. M. (1913). A revision of the ants of the genus Formica (Linné) Mayr. Bulletin of the Museum of Comparative Zoology 53: 379–565. archive.org/details/biostor-21207
  2. Schumacher, A. & Whitford, W. G. (1974). The foraging ecology of two species of Chihuahuan desert ants: Formica perpilosa and Trachyrmyrmex smithi neomexicanus (Hymenoptera: Formicidae). Insectes Sociaux 21: 317–330. doi:10.1007/BF02226923
  3. Whitford, W. G., Kay, C. A. & Schumacher, A. M. (1975). Water loss in Chihuahuan desert ants. Physiological Zoology 48: 390–397. doi:10.1086/physzool.48.4.30155664
  4. Brandão, C. R. F. (1978). Division of labor within the worker caste of Formica perpilosa Wheeler (Hymenoptera: Formicidae). Psyche 85: 229–237. doi:10.1155/1978/10958
  5. Wagner, D. (1995). Pupation site choice of a North American lycaenid butterfly: the benefits of entering ant nests. Ecological Entomology 20: 384–392. doi:10.1111/j.1365-2311.1995.tb00472.x
  6. Wagner, D. (1997). The influence of ant nests on Acacia seed production, herbivory and soil nutrients. Journal of Ecology 85: 83–93. doi:10.2307/2960629
  7. Wagner, D. & Nicklen, E. F. (2010). Ant nest location, soil nutrients and nutrient uptake by ant-associated plants: does extrafloral nectar attract ant nests and thereby enhance plant nutrition? Journal of Ecology 98: 614–624. doi:10.1111/j.1365-2745.2010.01640.x
  8. Tollerup, K., Rust, M. K. & Klotz, J. H. (2007). Formica perpilosa, an emerging pest in vineyards. Journal of Agricultural and Urban Entomology 24: 147–158. doi:10.3954/1523-5475-24.3.147
  9. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: