Camponotus CA02
Biologia
Camponotus sp. CA02 to duża północnoamerykańska mrówka, znana wśród entomologów i hodowców pod tymczasowym kodem US-CA02. Nie ma jeszcze formalnie opublikowanej nazwy naukowej, dlatego nie należy przedstawiać jej jako Camponotus ca02, lecz jako gatunek nieopisany: Camponotus sp. CA02.
Dostępne dane umiejscawiają ją w południowej Kalifornii, z obserwacjami w hrabstwach San Diego, Orange i Santa Barbara. Obecnie zalicza się ją do podrodzaju Tanaemyrmex i do kompleksu gatunków bliskich Camponotus sansabeanus, choć jej ostateczną pozycję taksonomiczną musi potwierdzić formalna rewizja.
To jedna z największych i najbardziej spektakularnych mrówek Stanów Zjednoczonych. Dzięki ogromnemu polimorfizmowi w kolonii można spotkać zarówno zwinne i stosunkowo smukłe robotnice, jak i majory z nieproporcjonalnie masywną głową, wyraźnie większe od samej królowej.
W naturze zamieszkuje ciepłe, sezonowe środowiska południowej Kalifornii, w tym zarośla, chaparral, tereny zadrzewione i suche obszary z kamieniami lub martwym drewnem. Potrafi wykorzystywać zagłębienia w ziemi, przestrzenie pod kamieniami, korzenie i kawałki rozkładającego się drewna.
Dorosłe robotnice żywią się nektarem, spadzią wytwarzaną przez pluskwiaki, dojrzałymi owocami i innymi źródłami bogatymi w węglowodany. Ofiary i szczątki bezkręgowców trafiają przede wszystkim do larw, które w rzeczywistości przetwarzają znaczną część stałego białka.
Jej aktywność wydaje się skupiać zwłaszcza o zmierzchu, w nocy i w chłodniejszych porach. W regionie o suchych latach i bardzo nagrzanych powierzchniach wychodzenie wtedy, gdy słabnie promieniowanie słoneczne, ogranicza utratę wody i ryzyko przegrzania.
Mała kolonia może wydawać się spokojna i mieć bardzo mało robotnic na zewnątrz. Zmienia się to wyraźnie wraz ze wzrostem liczebności. Zadomowione kolonie utrzymują widoczne szlaki żerowania i mobilizują kilka robotnic, gdy znajdą obfite źródło cukru lub białka.
Organizacja społeczna opiera się na wyraźnym podziale pracy. Robotnice minor zajmują się głównie eksploracją, karmieniem czerwiu i codziennymi zadaniami. Robotnice średnie zapewniają większą siłę transportową, a duże majory uczestniczą w obronie, przetwarzaniu ofiar i przenoszeniu dużych kawałków pokarmu.
Kolonia działa niemal jak warsztat wyposażony w narzędzia różnej wielkości: wszystkie robotnice mają tę samą podstawową anatomię, ale majory to ciężki sprzęt do zadań wymagających największej siły.
Linie utrzymywane w hodowli uważa się za monoginiczne, z jedną królową rozrodczą. Nie należy łączyć królowych odłowionych lub kupionych osobno, nawet jeśli pochodzą z tej samej populacji.
Zakładanie kolonii jest klaustralne. Po locie godowym królowa zamyka się w komorze i wykorzystuje zapasy zgromadzone w swoim ciele, by wychować pierwsze robotnice. Na tym etapie nie musi wychodzić po pokarm.
Pierwsze robotnice to nanitki, dużo mniejsze od tych, które pojawiają się później. Gdy zaczną dostarczać węglowodany i białko, kolonia wychowuje coraz większe robotnice, aż do pierwszych majorów.
Jak u wielu dużych gatunków Camponotus, początkowy wzrost może być powolny. Jednak gdy pierwsze pokolenie się ustabilizuje, a temperatura jest odpowiednia, liczebność rośnie bardziej równomiernie. Dojrzałe kolonie potrzebują sporo miejsca, choć nie ma wiarygodnych danych naukowych o ich maksymalnej wielkości.
Wielkość i morfologia
Camponotus sp. CA02 ma budowę dużą, masywną i wyraźnie polimorficzną.
Królowa ma głowę i mesosomę przeważnie czarne lub bardzo ciemnobrązowe. Gaster kontrastuje z nimi pomarańczowymi, rdzawymi lub kasztanowymi odcieniami, których intensywność może się różnić u poszczególnych osobników i zależnie od oświetlenia.
Majory zachowują ten kontrast i wyróżniają się niezwykle szeroką głową, silnymi żuwaczkami i bardzo masywnym ciałem. Mogą przypominać żołnierza w hełmie: znaczna część masy ich ciała skupia się w głowie i w mięśniach poruszających żuwaczkami.
Robotnice minor są węższe, lżejsze i szybsze. Niektóre mogą mieć jaśniejsze ubarwienie niż majory, zwłaszcza na odnóżach, gasterze i bocznych częściach mesosomy.
Między tymi skrajnościami występują robotnice pośrednich rozmiarów. Nie ma ostrej granicy między robotnicami a żołnierzami, tylko stopniowe przejście form ciała, którego zwieńczeniem są duże majory.
Wymiary orientacyjne
Ponieważ nie ma jeszcze formalnego opisu taksonomicznego, wymiary pochodzą głównie od osobników i linii utrzymywanych w hodowli:
- Robotnice minor: około 8-11 mm
- Robotnice średnie: około 12-16 mm
- Robotnice major: około 17-20 mm, a wyjątkowe osobniki są jeszcze większe
- Królowa: około 15-17 mm
Te zakresy należy traktować orientacyjnie. Pomiary osobników sprzedawanych przez Antomas pozwolą dokładniej określić wartości dla dostępnej linii.
Oczy są dobrze rozwinięte i pozwalają orientować się przy słabym oświetleniu. Długie odnóża ułatwiają szybkie i sprawne przemieszczanie się podczas żerowania.
Jako przedstawicielka podrodziny Formicinae nie ma żądła. Na końcu gastera ma acidopor, z którego może uwalniać kwas mrówkowy jako mechanizm obronny.
Majory mogą gryźć, gdy zostaną uwięzione lub ktoś próbuje je chwycić. Połączenie żuwaczek i wydzieliny obronnej wystarcza, by odstraszyć potencjalnych drapieżników bez potrzeby posiadania żądła.
HODOWLA
Poziom trudności Camponotus CA02 można uznać za średni.
Klaustralne zakładanie kolonii i wszystkożerna dieta ułatwiają pierwsze etapy, ale duże rozmiary, zdolność wspinania się, polimorfizm i przyszłe zapotrzebowanie na przestrzeń wymagają bezpiecznej instalacji, którą da się rozbudowywać.
Zalecane parametry
- Temperatura w okresie wzrostu: 24-28 °C
- Wilgotność gniazda: umiarkowana, około 50-70%
- Arena: sucha lub lekko wilgotna
- Typ gniazda: PLA i pleksi, Ytong, gips, gips sztukatorski lub drewno.
- Wielkość komór: średnia lub duża
Nie potrzebuje całkowicie wilgotnego formikarium. Należy zapewnić gradient: strefę umiarkowanie nawilżoną dla jaj i larw oraz bardziej suche komory dla poczwarek, robotnic i zapasów.
Stały nadmiar wilgoci może sprzyjać skraplaniu się wody, pleśni i gromadzeniu się odpadków. Może też sprawić, że kolonia przeniesie czerw do rurek łączących lub na arenę.
Podczas zakładania kolonii królowa może przebywać w probówce ze zbiornikiem wody. Należy trzymać ją w ciemności i niepokoić jak najmniej.
Nie trzeba jej karmić przed pojawieniem się pierwszych robotnic, chyba że zakładanie kolonii nienaturalnie się przedłuża lub królowa wyraźnie traci kondycję.
ZALECANE FORMIKARIUM
Moduły galerii Qbik od Anthouse, z galeriami w rozmiarze średnim lub dużym
Komory muszą pozwalać królowej i majorom obracać się bez ciągłego ocierania o sufit i bez blokowania się w przejściach. Zbyt małe galerie mogą wystarczyć dla pierwszych nanitek, ale okażą się niewystarczające, gdy tylko pojawią się większe robotnice.
Rozbudowę należy prowadzić stopniowo. Mała kolonia nie potrzebuje od początku ogromnego formikarium, bo mogłaby wykorzystywać nadmiarowe komory jako śmietnik.
Gniazda drewniane również mogą być odpowiednie dla Camponotus.
Żywienie
Węglowodany
Węglowodany są głównym źródłem energii dla robotnic:
- Specjalny nektar dla mrówek
- Woda z cukrem
- Rozcieńczony miód
- Zbilansowane syropy
- Małe porcje dojrzałych owoców
- Galaretki odpowiednie dla bezkręgowców
Duże kolonie mogą zużywać znaczne ilości płynów słodkich. Zaleca się używanie bezpiecznych poidełek i utrzymywanie regularnie dostępnego źródła energii.
Owoce można podawać jako uzupełnienie, ale trzeba je usunąć, zanim zaczną fermentować lub pleśnieć.
Białko
- Muchy
- Świerszcze
- Karaczany z hodowli
- Ćmy
- Pokrojone mączniki
- Inne bezpieczne i dobrze odżywione owady.
Pierwsze robotnice powinny dostawać małe owady, zabite lub pocięte na kawałki. W miarę wzrostu liczebności można podawać większe ofiary.
Spożycie białka zależy bezpośrednio od liczby i wielkości larw. Kolonia z dużą ilością rozwijających się larw może przyjmować owady bardzo często, natomiast w okresie spoczynku lub przy braku larw będzie nimi dużo mniej zainteresowana.
Diapauza
Prawdziwa Camponotus CA02 pochodzi z południowej Kalifornii, regionu o łagodnych zimach, ale wyraźnie różniących się od lata.
Dlatego nie należy przedstawiać jej jako gatunku tropikalnego, który nie potrzebuje żadnego spoczynku. Nie potrzebuje też tak chłodnej diapauzy jak Camponotus z regionów kontynentalnych lub górskich.
Zalecamy zapewnić umiarkowany spoczynek zimowy przez około 8-12 tygodni w temperaturze 14-18 °C.
Temperaturę należy obniżać stopniowo. W tym okresie królowa ograniczy lub przerwie składanie jaj, rozwój czerwiu zwolni, a aktywność na zewnątrz gniazda się zmniejszy.
Zawsze trzeba zapewnić dostęp do wody i od czasu do czasu podawać niewielką ilość węglowodanów. Białko można ograniczyć, jeśli nie ma aktywnych larw.
Nie należy stosować temperatur bliskich zera. Nadmorskie i południowe stanowiska w Kalifornii mają łagodne zimy, a naturalne gniazda łagodzą nocne spadki temperatury.
Zachowanie w hodowli
Młode kolonie bywają skryte i przez większą część dnia mogą pozostawać w ukryciu. Aktywność rośnie po południu i w nocy, zwłaszcza gdy podaje się pokarm.
Robotnice aktywnie eksplorują i mogą wytyczać regularne szlaki między formikarium, poidełkami i miejscami, gdzie podaje się owady.
Łatwo wspinają się po szkle, plastiku, silikonie i lekko chropowatych powierzchniach. Pojemnik musi mieć prawidłowo nałożoną barierę przeciw ucieczce i szczelne pokrywy.
Majory zwykle pozostają w gnieździe, gdy w kolonii panuje spokój. Pojawiają się częściej przy dużych kawałkach pokarmu, drganiach lub zakłóceniach w pobliżu wejścia.
Ich obecność jest szczególnie atrakcyjna w przezroczystych gniazdach, bo pozwala obserwować, jak jedna kolonia wytwarza robotnice o zupełnie różnych proporcjach.
Gdy osiągną pewną wielkość, kolonie są bardzo agresywne i pokazują swoją siłę fizyczną, obezwładniając żywe ofiary lub potencjalne zagrożenia na swoim terytorium.
Obsługa i bezpieczeństwo
Camponotus sp. CA02 nie ma żądła.
Robotnice mogą gryźć i uwalniać kwas mrówkowy, gdy czują się uwięzione lub zagrożone. Nie należy brać ich bezpośrednio do rąk, zwłaszcza majorów.
Przenoszenie i prace pielęgnacyjne trzeba wykonywać za pomocą probówek, pojemników pomocniczych, długiej pęsety i barier przeciw ucieczce.
Należy unikać kontaktu wydzielin obronnych z oczami, błonami śluzowymi lub otwartymi ranami. Przy bezpiecznym pojemniku i uporządkowanej obsłudze jej hodowla nie sprawia szczególnych trudności.
- Poziom trudności
- Doświadczony

