Pogonomyrmex rugosus Hybrid: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Pogonomyrmex rugosus Hybrid: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Pogonomyrmex rugosus Hybrid

Ostatnie sztuki w magazynie
64,49 €
Brutto

Zrodzona z dawnego skrzyżowania dwóch pustynnych żniwiarek. W tej linii o losie decyduje genetyka: królowe są czystej krwi, a robotnice to hybrydy, owoc paktu między dwiema liniami, które nie mogą żyć bez siebie. Pogonomyrmex rugosus „Hybrid” to jedna z wielkich żniwiarek Ameryki Północnej, z pancerzem pobrużdżonym zmarszczkami, od których wzięła nazwę, ze ścieżkami zbieraczek napełniających spichlerze pod piaskiem i z żądłem, którego nikt nie zapomina. Jedna z najbardziej fascynujących zagadek biologii, dla doświadczonych hodowców, którzy potrafią ją uszanować. Kolonie i królowe. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Co oznacza „Hybrid”? W części południowo-zachodniej Ameryki Północnej P. rugosus i P. barbatus krzyżowały się dawno temu i zostawiły po sobie pary linii, które są od siebie zależne: królowe należą do jednej czystej linii, a robotnice są mieszańcami obu. Pod nazwą „Hybrid” sprzedajemy linię tych żniwiarek z linii mieszańcowych. W hodowli nic się nie zmienia.

Duża, pomarszczona żniwiarka z pustyń Ameryki Północnej. Młode kolonie z królową, robotnicami i czerwiem, wychowane w Antomas metodą wspomaganego zakładania półklaustralnego. QBIK ONE ze średnimi korytarzami lub Qbik Wild One P 1C, 25-30 °C z jednym bokiem nagrzanym do 30-32 °C, czerw w lekko wilgotnej strefie i spichlerz zawsze suchy, drobne lub łamane nasiona, białko w zależności od liczby larw, cukier 1-2 razy w miesiącu i zimowanie przez 3-4 miesiące w 10-15 °C. Żądli bardzo boleśnie: narzędzia, bariera z oleju mineralnego i pokrywa, nigdy ręce. To nie jest gatunek do domów z małymi dziećmi lub zwierzętami ani dla osób uczulonych na użądlenia błonkówek.

Pogonomyrmex rugosus Emery, 1895, w wersji „Hybrid” z naszego katalogu, to jedna z dużych żniwiarek Ameryki Północnej: krzepka, o zmiennym ubarwieniu od rudawego przez brązowe po czerwonawoczarne, z głową i tułowiem pokrytymi grubymi zmarszczkami, od których wzięła nazwę. Zasiedla piaszczyste, suche gleby południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych i północnego Meksyku, gdzie dzieli teren ze swoim gatunkiem siostrzanym, Pogonomyrmex barbatus, rudą żniwiarką. Tam, gdzie oba gatunki się spotykają, dzieje się coś, o czym wiele mówiło się w laboratoriach genetyki.

Słowo „Hybrid” odsyła właśnie do tej historii. W wielu populacjach z tego regionu to, czy samica wyrośnie na robotnicę, czy na królową, nie zależy od tego, jak jest karmiona, jak u prawie wszystkich mrówek, lecz od jej genów: od tego, czy jej ojciec należy do tej samej linii co matka, czy do linii komplementarnej. Opowiadamy to krok po kroku, a potem wyjaśniamy, jak ją hodować, co w praktyce wygląda tak samo jak u każdej dużej żniwiarki pustynnej.

Biologia

Czym jest Pogonomyrmex rugosus „Hybrid”?

To Pogonomyrmex z systemu zależnych linii, bo tak brzmi naukowa nazwa tego zjawiska. W jednym zdaniu: królowa należy do linii „czystej”, ale jej robotnice są mieszańcami tej linii i drugiej, komplementarnej, ponieważ wylęgają się z jaj zapłodnionych przez samce z linii przeciwnej. Te linie powstały z dawnych krzyżówek P. rugosus i P. barbatus i dziś nie mogą żyć jedna bez drugiej.

W handlu nazwa „P. rugosus Hybrid” nie ma oficjalnej definicji: używa się jej dla tych żniwiarek z mieszańcowych linii rugosus × barbatus i w tym znaczeniu stosujemy ją w Antomas. Warto zachować ostrożność wobec tego, czego nie wiemy:

  • Co wiemy. To kolonie żniwiarek z kompleksu rugosus–barbatus, z terenów, na których występują te linie, hodowane i utrzymywane jako jeden gatunek.
  • Czego nie twierdzimy. Z jakiej konkretnej pary linii pochodzi nasza linia ani z jakiej populacji. Na pewno mogłaby to wykazać tylko analiza genetyczna każdej kolonii, a takiej nie robiliśmy.
  • Co zmienia się dla Ciebie. W hodowli nic: temperatura, nasiona, białko i zimowanie są takie same jak u czystej P. rugosus. Zmienia się historia, którą noszą w sobie.

Co więcej, problem, który mógłby martwić kupującego, czyli to, że królowa nie wychowa robotnic, w naszych koloniach jest już rozwiązany: przyjeżdżają z robotnicami i czerwiem, a to dowód, że ich królowa została zapłodniona tak, jak trzeba.

Królowa czy robotnica: tu decydują geny

U prawie wszystkich mrówek żeńska larwa może zostać królową albo robotnicą. Szalę przechyla środowisko: ilość i jakość pokarmu, który dostaje, temperatura, sygnały kolonii. Mrówki, tak jak pszczoły i osy, są haplodiploidalne: z niezapłodnionych jaj wylęgają się samce, a z zapłodnionych samice.

W 2002 roku trzy zespoły niemal jednocześnie opublikowały prace, z których wynikało, że w niektórych populacjach Pogonomyrmex z południowego zachodu ta reguła przestaje działać. Gloria Julian i współpracownicy badali strefę hybrydyzacji P. rugosus i P. barbatus; Sara Helms Cahan i jej zespół również żniwiarki, które się krzyżują; a Veronica Volny i Deborah Gordon populację P. barbatus, którą Gordon bada od dziesięcioleci. Wszystkie trzy wnioski do siebie pasowały:

  • Jajo zapłodnione przez samca z tej samej linii co matka: wylęga się królowa, genetycznie „czysta”.
  • Jajo zapłodnione przez samca z drugiej linii: wylęga się robotnica, mieszaniec obu linii, bezpłodna.
  • Jajo niezapłodnione: wylęga się samiec z linii matki.

Volny i Gordon streściły to w tytule swojego artykułu: „genetyczna podstawa dymorfizmu między królową a robotnicą”. Helms Cahan pisała o „skrajnych różnicach genetycznych między królowymi a robotnicami”. Kasta, która u pozostałych mrówek jest kwestią wychowania, tutaj jest zapisana w chromosomach.

Linie w parach: J1/J2 i H1/H2

W 2007 roku Tanja Schwander, Sara Helms Cahan i Laurent Keller zrobili wielki przegląd tych systemów. Znaleźli osiem linii, zawsze zgrupowanych w cztery komplementarne pary: każda linia występuje wyłącznie ze swoją parą i nigdy nie miesza się z liniami z innych par. Dwie najlepiej zbadane pary to:

  • J1 i J2. Z wyglądu ich kolonie przypominają P. barbatus.
  • H1 i H2. Pod względem morfologii bardziej podobne do P. rugosus.

Litery pochodzą od miejscowości, w których je po raz pierwszy opisano, a cyfry odróżniają dwóch członków każdej pary. Analiza genetyczna wykazała, że J1 i H1 są spokrewnione z P. rugosus, a J2 i H2 z P. barbatus: każda para łączy, można powiedzieć, „połówkę rugosus” i „połówkę barbatus”. Ale żadna z ośmiu linii nie jest identyczna z czystymi gatunkami, nawet tam, gdzie z nimi współwystępuje.

Udział poszczególnych linii bardzo się różni w zależności od miejsca. Na jednym ze stanowisk badanych przez Curry’ego i współpracowników w 2010 roku 19% kolonii należało do J1, a 81% do J2; na innym podział był niemal po równo. A najsłynniejsza populacja żniwiarek na świecie, czyli P. barbatus Deborah Gordon na poletku na południowym zachodzie Nowego Meksyku, liczona od 1985 roku, okazała się również systemem J1/J2: w 2010 roku było tam 90 kolonii jednej linii i 172 drugiej. O ich zbiorowym zbieraniu pokarmu piszemy w opisie tego gatunku.

Królowa potrzebuje samców z obu linii

Z tej reguły wynika bardzo poważna praktyczna konsekwencja dla każdej królowej. Podczas lotu godowego musi kopulować z samcami ze swojej linii i z linii komplementarnej:

  • Tylko z samcami ze swojej linii: ze wszystkich jej zapłodnionych jaj wylęgałyby się przyszłe królowe. Nie miałaby robotnic, które zajęłyby się kolonią, i zakładanie kolonii by się nie powiodło.
  • Tylko z samcami z drugiej linii: bez problemu wychowałaby robotnice, ale nigdy nie mogłaby wydać córek królowych, a jej linia nie przeszłaby do następnego pokolenia w linii żeńskiej.
  • Z samcami z obu linii: mieszańcowe robotnice do pracy i czyste królowe, gdy kolonia dojrzeje.

Dlatego badacze uważają, że wielokrotne kopulacje królowej są obowiązkowe, by system przetrwał, i że założycielka potrzebuje co najmniej dwóch samców, po jednym z każdej linii, aby wychować zdolną do życia kolonię. Ponieważ samce wylęgają się z niezapłodnionych jaj, każda kolonia wydaje tylko samce ze swojej linii: system działa, bo w każdej populacji żyją obok siebie kolonie obu linii, a ich samce spotykają się w tych samych rojach.

Ciekawostka z pracy Curry’ego i współpracowników: w laboratorium, gdy kolonia z tych linii traci królową, jej robotnice mogą składać niezapłodnione jaja, z których wylęgają się samce. Zdarzyło się to w 7 z 11 osieroconych kolonii i w żadnej z 23, które zachowały królową.

Zrodzone z dawnej krzyżówki rugosus i barbatus

Skąd biorą się te linie? W 2003 roku Helms Cahan i Keller opisali w Nature ich pochodzenie: wywodzą się z dawnych hybrydyzacji P. rugosus i P. barbatus. Nie chodzi o zwykłą krzyżówkę pierwszego pokolenia, lecz o pochodzenie „złożone”, z udziałem obu gatunków, które łączyły się ze sobą, aż utworzyły stabilne linie. Gdy już powstały, zostały uwięzione we wzajemnej zależności: każda linia potrzebuje drugiej, żeby mieć robotnice.

Późniejsze badania genetyczne, takie jak filogeografia Motta, Gadau i Andersona z 2015 roku, coraz dokładniej pokazują, jak te linie rozmieszczone są względem populacji obu czystych gatunków, u których o kaście decyduje środowisko. Ogólny obraz to mozaika: na niektórych terenach żyją „zwykłe” P. rugosus lub P. barbatus, na innych pary linii, a na jeszcze innych jedne i drugie razem.

Uwaga na częste w internecie nieporozumienie: czysta P. rugosus nie potrzebuje samców P. barbatus, żeby mieć robotnice. Ta zależność istnieje tylko w liniach mieszańcowych, które są czymś innym niż dwa pierwotne gatunki.

Na 26 z 35 stanowisk: to nie lokalna osobliwość

Gdy zjawisko opisano, mogło się wydawać ciekawostką z kilku populacji. Tak nie jest. W przeglądzie z 2007 roku Schwander i współpracownicy przebadali żniwiarki z 35 stanowisk w Arizonie, Nowym Meksyku i Teksasie i znaleźli genetyczne określanie kasty na 26 z nich. Rok wcześniej Kirk Anderson i jego zespół wykazali już, że zjawisko obejmuje rozległy obszar południowego zachodu Stanów Zjednoczonych i występuje także w północnym Meksyku.

Innymi słowy: na dużej części terenu, na którym nakładają się zasięgi P. rugosus i P. barbatus, wiele kolonii, które przyrodnik na oko przypisałby do jednego z tych gatunków, to w rzeczywistości kolonie zależnych linii. Żeby je odróżnić, potrzebne jest laboratorium: z zewnątrz kolonia z linii i kolonia czystego gatunku mogą być do siebie bardzo podobne.

Dlaczego to wyjątkowy przypadek w biologii

Genetycznego określania kasty szukano u wielu owadów społecznych i niemal zawsze okazywało się, że kasta zależy przede wszystkim od środowiska. Linie Pogonomyrmex to jeden z najwyraźniejszych i najlepiej zbadanych przypadków odwrotnych: kasta utrwalona w genach i zrodzona z hybrydyzacji. Stały się klasycznym przykładem ewolucji społecznej z kilku powodów:

  • Dwie linie, które działają jak jeden gatunek. Żadna nie potrafi sama wydać robotnic, więc żadna nie przetrwałaby w pojedynkę. Można je postrzegać jako dwa „półgatunki” związane ze sobą.
  • Robotnice to genetyczna ślepa uliczka. Jako bezpłodne mieszańce nie przekazują swoich genów: królowe pozostają czyste z pokolenia na pokolenie, a obie linie nie stapiają się w jedną.
  • Wszystko zależy od jednego lotu. To, czy każda córka będzie robotnicą, czy królową, rozstrzyga nasienie, które zapładnia jej jajo, a królowa ma do dyspozycji tylko to, które zebrała podczas lotu godowego. Jeśli zabraknie jej jednego z dwóch rodzajów, kolonia na zawsze pozostaje kulawa.
  • Okno na ewolucję kast. Pozwala badać, jakie geny uczestniczą w różnicy między królową a robotnicą, co jest jednym z wielkich pytań biologii owadów społecznych.

Pomarszczona z nazwy: rzeźba, która ją zdradza

Carlo Emery opisał ją w 1895 roku jako podgatunek P. barbatus, na podstawie okazów typowych z San Jacinto w Kalifornii; później uznano ją za odrębny gatunek i tak figuruje już w wielkiej rewizji rodzaju autorstwa Arthura C. Cole’a (1968). Łacińskie rugosus znaczy „pomarszczony” lub „chropowaty” i trudno o trafniejszą nazwę: po angielsku nazywa się ją rough harvester ant, czyli „szorstka żniwiarka”.

Według Cole’a to właśnie po zmarszczkach można ją rozpoznać:

  • Głowa: zmarszczki od umiarkowanie do bardzo grubych, wyraźnie od siebie oddalone.
  • Promesonotum (przednia część tułowia): zmarszczki bardzo grube, nieregularne i faliste, które łączą się w rodzaj siateczki i otaczają płaskie, błyszczące pola.
  • W porównaniu z P. barbatus: u gatunku siostrzanego zmarszczki na głowie są drobne i gęste, a tułów nie ma tak wyraźnej siateczki.

Piasek i susza: tak dzielą się glebą z P. barbatus

P. rugosus żyje w Kalifornii, Nevadzie, Utah, Arizonie, Nowym Meksyku, Kolorado, Teksasie i Oklahomie oraz w północnym Meksyku. Zasiedla otwarte pustynie i zarośla pustynne, od Pustyni Sonora po Pustynię Chihuahua i półpustynne murawy. Duża część tego obszaru pokrywa się z zasięgiem P. barbatus, a jednak oba gatunki żyją razem tylko w określonych strefach kontaktu.

W 2000 roku Robert A. Johnson z Uniwersytetu Stanowego Arizony znalazł wyjaśnienie w glebie. Oba gatunki są, jak to ujął, gatunkami siostrzanymi „równoważnymi ekologicznie”: jedzą to samo i zachowują się podobnie. Rozdziela je struktura podłoża:

  • P. rugosus: na glebach grubszych, piaszczystych i żwirowych, które słabo zatrzymują wodę i szybko wysychają.
  • P. barbatus: na glebach z większą ilością gliny, które lepiej utrzymują wilgoć.
  • W strefach kontaktu: struktura gleby jest pośrednia i właśnie tam oba gatunki się spotykają.

Ta niewidzialna granica wyznaczona przez piasek i glinę to właśnie scena, na której dawno temu powstały linie mieszańcowe.

Cięższe królowe, by wytrzymać pragnienie

Dlaczego P. rugosus może żyć na bardziej suchych glebach? Johnson powiązał to z jej królowymi. W jego badaniu z 2000 roku uskrzydlone samice P. rugosus miały około 8% większą suchą masę niż samice P. barbatus i lepiej znosiły wysychanie. W pracy z 2010 roku świeżo zapłodnione królowe P. rugosus ważyły około 47 mg świeżej masy: to duże założycielki, obładowane zapasami.

Dwa lata wcześniej, w 1998 roku, Johnson sprawdził założycielki obu gatunków w eksperymencie z dwoma rodzajami gleby i czterema poziomami wilgotności. Wynik był bardzo jasny:

  • Woda jest czynnikiem decydującym. Przeżywalność królowej, jej masa, odsetek królowych, które wychowały robotnice, i ilość czerwiu rosły od gleby suchej do umiarkowanie wilgotnej, a potem się stabilizowały.
  • P. barbatus biegnie szybciej. Jej królowe, mniejsze i o szybszym metabolizmie, wychowywały więcej robotnic i wcześniej.
  • P. rugosus wytrzymuje dłużej. Jej królowe lepiej znosiły skrajną suszę, w zamian za nieco wolniejszy start.

Dla hodowcy lekcja jest prosta: zakładanie kolonii Pogonomyrmex wymaga umiarkowanej wilgotności, nigdy suchej probówki.

Żniwiarki pełni lata, a nawet nocy

Na Pustyni Chihuahua Walter Whitford i George Ettershank badali w 1975 roku, co skłania żniwiarki do wychodzenia z gniazda. Pogonomyrmex z ich badania mogły być aktywne przy temperaturze powierzchni od około 5 do 53 °C, z maksimum zbierania pokarmu w okolicach 45 °C. U P. rugosus odnotowali kilka uderzających zwyczajów:

  • Po okresach suszy zbiera pokarm intensywniej, kiedy musi odbudować zapasy.
  • Przestaje zbierać, gdy spichlerze są pełne: nie zbiera dla samego zbierania.
  • W pełni lata zbiera pokarm nocą, gdy powierzchnia już ostygnie.
  • Gdy gleba zostanie zmoczona, aktywność gwałtownie rośnie i zaczyna się intensywne zbieranie.

Rok później Whitford, Johnson i Ramírez porównali oba gatunki siostrzane na tej samej pustyni: P. barbatus była bardziej aktywna na początku lata, a P. rugosus w jego środku, z nocnym zbieraniem w lipcu. Oba gatunki osiągały zagęszczenie około 20 kolonii na hektar. Zbieraczki P. rugosus wychodzą stałymi szlakami głównymi, które odchodzą od gniazda, a Bert Hölldobler zaobserwował w Arizonie, że rywalizacja terytorialna była szczególnie zacięta między koloniami P. rugosus i P. barbatus. Zbierają głównie nasiona traw i innych roślin zielnych, a dietę uzupełniają owadami.

Krąg żwiru i spichlerze w głębi

Gniazdo P. rugosus widać z daleka: spłaszczony krąg żwiru z jednym wejściem, pośrodku polanki bez roślinności. Pod spodem centralny szyb prowadzi do szeregu komór, w większości w pierwszym metrze głębokości, w których przechowują nasiona. Najgłębsze mogą sięgać znacznie niżej: na południu Nowego Meksyku Whitford i współpracownicy zauważyli, że schodzą aż do warstwy caliche, wapiennej skorupy, która zatrzymuje więcej wilgoci niż gleba nad nią.

W południowej Kalifornii William MacKay śledził w 1981 roku życie jej gniazd przez cały rok i mierzył ich temperaturę: w gnieździe było od nieco poniżej 10 °C zimą do około 30 °C latem, a w ciepłe zimowe dni kolonia nie wychodziła po pokarm. To rytm, który naśladujemy w domu dzięki zimowaniu: ciepłe lato wychowu czerwiu i chłodna zima odpoczynku.

Loty godowe odbywają się po deszczach pod koniec lata. Jak u gatunków pokrewnych, królowe zakładają kolonie samotnie, bez towarzyszek: u P. rugosus nie są znane związki królowych, a każda kolonia ma przez całe życie jedną królową.

Jad prawie cztery razy bardziej toksyczny niż pszczeli

Jak wszystkie Pogonomyrmex ma sprawne żądło i bardzo silny jad. Justin O. Schmidt mierzył jego toksyczność na myszach laboratoryjnych przy podaniu dożylnym, a w swoim przeglądzie z 2019 roku podaje następujące LD50 (dawka, która zabija połowę zwierząt doświadczalnych; im niższa, tym bardziej toksyczny jad):

  • P. rugosus: 0,76 mg/kg.
  • P. barbatus: 0,39 mg/kg.
  • Pszczoła (Apis mellifera): 2,8 mg/kg.

To jad prawie cztery razy bardziej toksyczny niż pszczeli, choć nieco słabszy niż u gatunku siostrzanego i daleko mu do P. maricopa, rekordzistki. Te liczby służą do porównywania jadów między sobą, a nie do obliczania, co stanie się z człowiekiem. W skali bólu Schmidta nie ma osobnej oceny dla P. rugosus, ale żniwiarki, które ocenił, w tym P. barbatus, dostają 3 na 4: ból intensywny, głęboki i trwający godzinami. W 2024 roku zespół badaczy wykazał, że jad żniwiarek zawdzięcza ten ból peptydom działającym na kanały sodowe w nerwach ssaków. To obrona przeznaczona dla kręgowców, które chciałyby splądrować ich spichlerz.

Wielkość i morfologia

Duża i masywna mrówka z podrodziny Myrmicinae, z żądłem, z grupy barbatus w obrębie rodzaju. Jej robotnice tworzą jedną kastę, bez żołnierzy, choć niektóre są znacznie większe od innych.

  • Bardzo zmienne ubarwienie. Według Cole’a (1968) od rudawego przez brązowe po czerwonawoczarne, a gaster jest często dwubarwny; rzadko jest cały żółtawy. Klucze do oznaczania opisują ją jako zwykle czarniawą lub ciemnobrązową i wskazują, że gaster jaśniejszy od reszty ciała pomaga ją rozpoznać. W koloniach z linii mieszańcowych wygląd może być pośredni między oboma gatunkami, więc nie ma się co dziwić, jeśli niektóre kolonie są bardziej rudawe, a inne ciemniejsze.
  • Rzeźba. Grube, oddalone od siebie zmarszczki na głowie i siateczka falistych bruzd na tułowiu, z błyszczącymi polami między nimi (zob. „Pomarszczona z nazwy”).
  • Psammofor. Jak cały jej rodzaj, ma pod głową „brodę” z długich włosków, psammofor, którego używa jak koszyka do noszenia piasku, kamyczków i drobnych nasion. Stąd nazwa Pogonomyrmex, po grecku „brodata mrówka”.
  • Głowa i żuwaczki. Głowa szeroka, prawie tak szeroka jak długa lub szersza, z mocnymi, ząbkowanymi żuwaczkami do łuskania nasion.
  • Królowa. Wyraźnie większa od robotnic, z tułowiem uskrzydlonej królowej, bardzo obładowana zapasami (zob. „Cięższe królowe, by wytrzymać pragnienie”). U królowych pomarszczona rzeźba głowy i tarczki jest jeszcze wyraźniejsza, a węzeł petiolusa jest silnie siateczkowaty.
  • Samiec. Uskrzydlony, krótko żyjący, wylęga się z niezapłodnionego jaja; w liniach mieszańcowych zawsze należy do linii matki.
  • Rozwój. Przeobrażenie zupełne: jajo, larwa i naga poczwarka, bez kokonu, jak u wszystkich Myrmicinae.

Przybliżone wymiary

Cole (1968) nie podaje całkowitej długości tego gatunku: jego pomiary dotyczą głowy, w milimetrach. HL to długość głowy, a HW jej szerokość:

  • Robotnice: głowa o długości 1,67-2,47 mm (HL) i szerokości 1,75-2,70 mm (HW) (Cole 1968)
  • Królowa: głowa o długości 2,05-2,20 mm (HL) i szerokości 2,43-2,66 mm (HW) (Cole 1968)
  • Całkowita długość robotnicy, królowej i samca: brak opublikowanych pomiarów

Szeroki zakres u robotnic dobrze oddaje to, co widać w dorosłej kolonii: małe robotnice obok znacznie masywniejszych. Nie znaleźliśmy opublikowanej długości całkowitej dla żadnej kasty, a te, które krążą w internecie, pochodzą ze sklepów, więc wolimy ich nie podawać.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Podstawy hodowli są proste: je nasiona, które kupisz w każdym sklepie zielarskim, chętnie przyjmuje białko, znosi upał i nie potrzebuje tropikalnej wilgotności. Klasyfikujemy ją jako gatunek dla zaawansowanych z czterech powodów:

  • Jej żądło. Użądlenie jest bardzo bolesne i to wpływa na całą obsługę: narzędzia, bariera, pokrywa i taka instalacja, w której nigdy nie trzeba wkładać palców.
  • Dwa środowiska w jednym gnieździe. Ziarno musi pozostać suche, a czerw w miejscu z odrobiną wilgoci.
  • Powolny pierwszy rok. Małe kolonie długo się rozkręcają i trzeba być cierpliwym z ciepłem i białkiem.
  • Rośnie i potrzebuje miejsca. Dorosła kolonia dużej żniwiarki wymaga okresowych rozbudów i obszernej areny.

W zamian daje bardzo wiele. Kolumny zbieraczek niosących nasiona, spichlerze, które zapełniają się w oczach, robotnice sprzątające arenę z brodą pełną piasku, a za tym wszystkim jedna z najbardziej zdumiewających historii genetycznych w świecie zwierząt. Jeśli ta grupa Cię pociąga, w Antomas masz też czystą P. rugosus, P. barbatus (i jej MegaImperium, Pogonomyrmex barbatus – MegaImperium), P. bicolor, P. californicus i P. badius, żniwiarkę z Florydy.

Zalecane parametry

  • Temperatura: 25-30 °C w sezonie aktywności, z cieplejszym bokiem, który osiąga 30-32 °C, regulowanym termostatem. Dzięki temu kolonia sama wybiera, gdzie umieścić czerw.
  • Skąd ta liczba: na pustyniach Ameryki Północnej, na których żyje, gleba na głębokości 10-50 cm, gdzie rozwija się czerw, ma latem około 27-32 °C, zależnie od regionu. Na znacznie gorętszą powierzchnię wychodzą tylko zbieraczki podczas swoich wypraw.
  • Ciepło w dzień, chłód w nocy: wielu hodowców włącza źródło ciepła na 10-12 godzin dziennie z wyłącznikiem czasowym, jak w pustynny dzień. Poniżej około 24 °C kolonia prawie nie rośnie.
  • Wilgotność: tylko w sektorze czerwiu i umiarkowana; spichlerz suchy (zob. następny punkt).
  • Woda: w probówce z watą, zawsze dostępna na arenie.
  • Światło: gniazdo w ciemności, a arena oświetlona, w normalnym cyklu dnia i nocy.
  • Zimowanie: 3-4 miesiące, od grudnia do lutego, w 10-15 °C (zob. „Zimowanie”).

Czerw lekko wilgotny, spichlerz suchy

W naturze kolonia przechowuje ziarno w suchych komorach, a czerw przenosi do warstw gleby, w których zostaje trochę wilgoci. W formikarium trzeba odtworzyć tę różnicę:

  • Wilgotny sektor dla czerwiu. Nawilżaj tylko część gniazda, najlepiej najdalej od wejścia, ale nie zalewaj jej. Reszta ma być sucha. Pamiętaj o eksperymencie Johnsona: założycielkom lepiej wiedzie się przy umiarkowanej wilgotności niż na sucho.
  • Spichlerz z dala od wody. Nasiono przy skroplonej wodzie lub mokrym gipsie kiełkuje albo pleśnieje, a korzenie mogą nawet wysuszyć watę w probówce.
  • Sprawdzaj ziarno dwa lub trzy razy w tygodniu. Usuwaj nasiona, które wykiełkowały lub spleśniały, i opróżniaj śmietnik, gdy się zapełni.
  • Wentylacja bez przeciągów, żeby w suchych komorach nie skraplała się para.

Jeśli podział jest dobry, kolonia od razu to potwierdza: larwy pojawiają się w wilgotnej części, a nasiona są ułożone w stosy w suchej.

Zalecane formikaria

W Antomas trzymamy ją zamiennie w formikariach Qbik Alpha i Qbik Wild od Anthouse. Oba jej odpowiadają; wybierz w zależności od tego, jak chcesz kontrolować wilgotność.

Seria Qbik Alpha jest modułowa i sucha, z dobrą widocznością: pozwala wyraźnie oddzielić wilgotny sektor czerwiu od spichlerza i rozbudowywać formikarium o kolejne moduły. Dla młodej kolonii QBIK ONE ze średnimi korytarzami:

Seria Qbik Wild jest z gipsu: zatrzymuje wilgoć, daje bardzo stabilny sektor czerwiu i wygląda bardziej naturalnie. Trzeba tylko dopilnować, żeby spichlerz był w suchej części. Na początek Qbik Wild One P 1C:

Gdy kolonia urośnie, a ten gatunek rośnie, kolejnym krokiem w serii Alpha jest QBIK DUO:

W gnieździe za dużym dla małej kolonii komory zamieniają się w śmietniki, a resztki fermentują. Rozbudowuj, gdy komory są pełne czerwiu i ziarna, a na arenie stoją bezczynne robotnice. Do instalacji:

  • Bez podłoża w gnieździe. Komory czyste; o porządek w nich zadbają same.
  • Drobny piasek na arenie, jeśli chcesz: suchy, cienką warstwą, z kilkoma kamyczkami. Zobaczysz, jak przenoszą go psammoforem i porządkują swój śmietnik.
  • Ustawienie poziome i obszerna arena: zbiera pokarm na otwartym terenie.
  • Probówka z wodą i watą oraz poidełko na nektar, nigdy wata nasączona cukrem.
  • Bariera z oleju mineralnego na ściankach i szczelna pokrywa (zob. „Ucieczki i bariery”).

Zakładanie kolonii: co robi królowa, a co my

W naturze założycielka P. rugosus jest klaustralna: po locie wykopuje komorę, zamyka się w niej i wychowuje pierwsze robotnice bez wychodzenia po pokarm, dzięki zapasom tłuszczu i białek zgromadzonym przed lotem. Robi to sama, z jedną królową na kolonię. W liniach mieszańcowych jest jeszcze jeden warunek: musi zostać zapłodniona przez samce z drugiej linii, bo bez nich nie byłoby robotnic.

To, że może to zrobić bez jedzenia, nie znaczy, że w domu jest to najlepsze rozwiązanie. W Antomas wolimy wspomagane zakładanie półklaustralne: od początku podajemy jej pokarm, żeby nie musiała spalać wszystkich zapasów, a pierwsze pokolenie było liczniejsze i silniejsze. Tak radzi też większość hodowców żniwiarek, którzy zostawiają przy królowej kilka nasion. Nasza metoda:

  • Mniszek lekarski od pierwszego dnia. Jego niełupki (to, co zwykle nazywamy nasionami) są maleńkie i miękkie, a z doświadczenia Antomas królowa potrafi je otworzyć sama. Mak i niger to inne dobre opcje na ten etap.
  • Mała ofiara, gdy pojawią się larwy. Kawałek świeżo zabitego karaczana, muszka Drosophila lub młoda Thermobia. To, co zostanie do następnego dnia, wyrzuć.
  • Mało miejsca. Wystarczy probówka lub mała komora połączona z miniareną; duża arena na tym etapie tylko rozprasza pokarm.
  • Umiarkowana wilgotność w probówce. Według eksperymentu Johnsona woda to czynnik, który najbardziej wpływa na powodzenie zakładania kolonii Pogonomyrmex.
  • Spokój. Ciepło, ciemność i mało kontroli. Często niepokojone królowe założycielki mogą zjadać swoje jaja, jak opisuje wielu hodowców.

Nasze kolonie przyjeżdżają z królową, robotnicami i czerwiem: najdelikatniejszy etap mają już za sobą. Mimo to, dopóki są małe, ta sama troska pomaga im się rozkręcić. Gdy będą mieć około 10-15 robotnic, albo wcześniej, jeśli probówka się zabrudzi lub zacznie wysychać, to dobry moment, by przenieść je do formikarium.

Po odbiorze: odpoczynek i przeprowadzka przez przesypanie

Zaraz po przyjeździe zostaw kolonię w probówce na jeden dzień w ciemnym, spokojnym miejscu, w 25-30 °C. Sprawdź, czy wata jest wilgotna, i dodaj kilka nasion mniszka przy wylocie probówki. Następnego dnia przeprowadzka; w Antomas robimy ją przez przesypanie:

  • Przygotuj wszystko wcześniej: formikarium z gotowym wilgotnym sektorem, założoną probówką z wodą i barierą z oleju na ściankach.
  • Pracuj w tacy lub pudełku z wysokimi brzegami, z długą pęsetą i miękkim pędzelkiem. Ręce z daleka.
  • Wysyp zawartość probówki na arenę, tuż przy wejściu do gniazda: królową, robotnice, czerw i nasiona. Delikatne stukanie pomaga wszystko wysypać, a pędzelek pokierować tymi, które zostały w środku.
  • Zamknij i zaciemnij strefę gniazda. Zwykle w ciągu kilku godzin czerw jest już w środku.

Później, przy przenosinach do QBIK DUO lub większego formikarium, przesypuje się je tak samo.

Jakie nasiona jej dawać

Nasiona to jej podstawowy pokarm i największe widowisko. Warto jednak pamiętać, że choć to duża żniwiarka, jej żuwaczki to nie żuwaczki Messor: z doświadczenia Antomas nie otwiera twardych łupin tak łatwo jak duża kolonia Messor barbarus. Zasada: nasiona drobne lub, jeśli są duże, łamane, i nigdy wilgotne.

  • Na co dzień: mniszek lekarski, mak, niger, proso, amarantus, chia i nasiona traw trawnikowych z rodzaju Poa. W naturze zbiera głównie nasiona traw i innych roślin zielnych, a te są do nich podobne.
  • Duże, łamane. Mozga kanaryjska, komosa ryżowa (quinoa) lub łuskane pestki słonecznika, najlepiej pokruszone i dla już rozwiniętych kolonii. Drobnych nasion nie trzeba łamać: całe lepiej przechowują się w spichlerzu.
  • Zawsze suche. Moczenie ich, żeby zmiękły, sprzyja kiełkowaniu lub pleśnieniu w gnieździe.
  • Zakazane: mieszanki dla ptaków z twardym, okrągłym ziarnem, którego nie da rady otworzyć, oraz nasiona zaprawiane do siewu, które zwykle są barwione i zawierają fungicydy.

Wykładaj je na arenie i pozwól, żeby same przeniosły je do spichlerza. Mała kolonia potrzebuje niewiele i często uzupełnianych nasion; duża robi zapasy, więc może dostać więcej. Jeśli nagle przestaje zbierać, zajrzyj do spichlerza: jak zaobserwował Whitford w terenie, gdy jest pełny, kolonia przestaje.

Białko, cukier i woda

Białko w rytmie larw. To, że jest ziarnojadem, nie znaczy, że żyje tylko ziarnem: królowa potrzebuje białka, żeby składać jaja, a larwy, żeby rosnąć. Im więcej larw widzisz, tym więcej białka; jeśli ich nie ma, bardzo mało. Jeśli zaglądasz codziennie i usuwasz resztki w ciągu 24 godzin, lepiej dać za dużo niż za mało, bo kolonia odbiera sygnał obfitości i rośnie szybciej. Jeśli nie możesz często sprzątać, nie przekarmiaj. I zmieniaj owada z tygodnia na tydzień:

Używaj zawsze owadów hodowanych na pokarm: złapane lub niewiadomego pochodzenia mogą zawierać insektycydy.

Cukier tylko 1-2 razy w miesiącu. Energię czerpią z ziarna, a cukier to okazjonalny dodatek. Prawie zawsze nektar Blue Sugar od Anthouse, a od czasu do czasu inny nektar dla urozmaicenia. Zawsze w poidełku: na wacie słodki płyn szybko pleśnieje.

Woda bez przerwy. Probówki z wodą i watą nie może nigdy zabraknąć, nawet podczas zimowania. Zbieraczki często piją, zwłaszcza w upale.

Zimowanie

Na jej pustyniach zima jest krótka, ale prawdziwa. Od grudnia do lutego gleba na głębokości pół metra ochładza się do około 12-13 °C na ciepłych, nisko położonych pustyniach i do około 9 °C na wysokich pustyniach i półpustynnych murawach; w pomiarach MacKaya w gnieździe P. rugosus było nieco poniżej 10 °C. W tych miesiącach nie ma czerwiu, a kolonia żyje z zapasów w spichlerzu. Dlatego w Antomas zalecamy zimowanie przez 3-4 miesiące, od grudnia do lutego, w 10-15 °C:

  • Stopniowe schładzanie. Pod koniec jesieni wyłącz ciepłą strefę i zostaw kolonię na kilka tygodni w 18-20 °C, aż nie będzie młodego czerwiu; potem w chłód.
  • Temperatura: 10-12 °C naśladuje zimę wysokich pustyń; około 15 °C jest lepsze dla bardzo małych kolonii. Nigdy nie potrzeba zimna lodówki.
  • Podczas spoczynku: zawsze woda, suchy i dobrze zaopatrzony spichlerz i prawie wcale białka.
  • Budzenie w marcu, podnosząc temperaturę w kilku etapach do 25-30 °C z ciepłym bokiem.
  • Odpowiednie miejsce: garaż, schowek, piwnica lub chłodziarka do wina zwykle zapewniają takie temperatury; ogrzewany pokój zwykle nie.

Zachowanie i obserwacja

Zbieranie po szlakach. W odróżnieniu od żniwiarek zbierających samotnie, w miarę wzrostu kolonii zobaczysz ścieżki zbieraczek, które chodzą tam i z powrotem między gniazdem a nasionami. To jeden z najpiękniejszych widoków u dużej żniwiarki.

Wrażliwe na wodę. Jak w terenie, lekkie zwilżenie areny zwykle ożywia aktywność. Z umiarem: wilgotny kącik, a nie kałuża.

Wzrost. Pierwszy rok jest powolny, a P. rugosus wydaje się nieco wolniejsza od P. barbatus w wychowaniu pierwszych robotnic, tak jak zaobserwował Johnson u swoich założycielek. Przy stabilnym cieple, dobrym ziarnie i obfitym białku tempo bardzo przyspiesza w drugim sezonie.

Obrona. Jeśli formikarium zostanie uderzone lub gwałtownie otwarte, robotnice wychodzą gotowe do żądlenia. Przy spokojnym obchodzeniu się skupiają się na swojej pracy.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć i uczyć się od nich, a nie po to, żeby je chować. Zostaw gniazdo w ciemności, a arenę w świetle, ingeruj tylko tyle, ile trzeba, i obserwuj, ile chcesz.

Jeśli coś idzie nie tak: gdy kolonia stoi w miejscu w pełni sezonu, sprawdź ciepło i białko; gdy pojawia się pleśń lub kiełkują nasiona, przy spichlerzu jest za dużo wilgoci; gdy nagle ginie wiele robotnic, sprawdź wodę, temperaturę i resztki.

Ucieczki i bariery

Co do tego, czy wspina się po gładkich powierzchniach, hodowcy nie są zgodni: jedni mówią, że wchodzi po szkle i plastiku, inni, że ledwo jej się to udaje. Przy takim żądle praktyczna odpowiedź jest ta sama:

  • Bariera z oleju mineralnego wzdłuż całej górnej krawędzi areny, odnawiana, gdy tylko zabrudzi się kurzem lub piaskiem.
  • Szczelna pokrywa i połączenia bez luzów.
  • Nic, co tworzyłoby most nad barierą: ani długie gałązki, ani probówka z wodą oparta o ściankę, ani zapomniane w środku narzędzia.

Obsługa i bezpieczeństwo

Jej jad jest silny, a użądlenie boli bardzo i godzinami, ale przy właściwej obsłudze bardzo rzadko dochodzi do użądlenia. Dane o toksyczności pochodzą z badań na myszach i służą do porównywania gatunków, a nie do przewidywania skutków u człowieka. Kilka prostych zasad:

  • Nigdy rękami. Długa pęseta, pędzelek, a do przenosin probówki i łączniki.
  • Otwieraj tylko to, co konieczne, spokojnie, nad tacą, i zamykaj, gdy tylko skończysz.
  • To nie jest gatunek do domów z małymi dziećmi lub zwierzętami ani dla osób uczulonych na użądlenia błonkówek.
  • Jeśli Cię użądli, umyj miejsce wodą z mydłem i przyłóż coś zimnego.

To gatunek egzotyczny w Europie: nigdy nie wolno go wypuszczać ani dopuścić do jego ucieczki.

Czego nie robić

  • Dotykać jej rękami lub pracować bez bariery i narzędzi.
  • Łączyć różne królowe lub kolonie.
  • Trzymać spichlerz blisko wody lub moczyć nasiona.
  • Podawać mieszanki dla ptaków, nasiona zaprawiane lub całe twarde ziarna.
  • Trzymać całe gniazdo w jednej temperaturze albo poniżej około 24 °C w pełni sezonu.
  • Pozwolić, by wysechł sektor czerwiu lub probówka z wodą.
  • Skąpić białka, gdy są larwy, albo zostawiać gnijące resztki.
  • Używać nektaru jako głównego pokarmu lub podawać go na wacie.
  • Przechodzić gwałtownie z ciepła do zimowania lub z zimowania do ciepła.

Źródła naukowe

Ten opis opiera się na literaturze naukowej o Pogonomyrmex rugosus, jej liniach mieszańcowych z P. barbatus i jej rodzaju, w tym na rewizji Cole’a (1968) oraz pracach Hölldoblera (1976) i MacKaya (1981), a także na doświadczeniu Antomas i innych hodowców. Najważniejsze publikacje:

  1. Whitford, W. G. & Ettershank, G. (1975). Factors affecting foraging activity in Chihuahuan Desert harvester ants. Environmental Entomology 4: 689–696. doi:10.1093/ee/4.5.689
  2. Whitford, W. G., Johnson, P. & Ramírez, J. (1976). Comparative ecology of the harvester ants Pogonomyrmex barbatus and Pogonomyrmex rugosus. Insectes Sociaux 23: 117–131. doi:10.1007/BF02223846
  3. Johnson, R. A. (1998). Foundress survival and brood production in the desert seed-harvester ants Pogonomyrmex rugosus and P. barbatus. Insectes Sociaux 45: 255–266. doi:10.1007/s000400050086
  4. Johnson, R. A. (2000). Habitat segregation based on soil texture and body size in the seed-harvester ants Pogonomyrmex rugosus and P. barbatus. Ecological Entomology 25: 403–412. doi:10.1046/j.1365-2311.2000.00286.x
  5. Helms Cahan, S., Parker, J. D., Rissing, S. W., Johnson, R. A., Polony, T. S., Weiser, M. D. & Smith, D. R. (2002). Extreme genetic differences between queens and workers in hybridizing Pogonomyrmex harvester ants. Proceedings of the Royal Society B 269: 1871–1877. doi:10.1098/rspb.2002.2061
  6. Julian, G. E., Fewell, J. H., Gadau, J., Johnson, R. A. & Larrabee, D. (2002). Genetic determination of the queen caste in an ant hybrid zone. Proceedings of the National Academy of Sciences 99: 8157–8160. doi:10.1073/pnas.112222099
  7. Volny, V. P. & Gordon, D. M. (2002). Genetic basis for queen–worker dimorphism in a social insect. Proceedings of the National Academy of Sciences 99: 6108–6111. doi:10.1073/pnas.092066699
  8. Helms Cahan, S. & Keller, L. (2003). Complex hybrid origin of genetic caste determination in harvester ants. Nature 424: 306–309. doi:10.1038/nature01744
  9. Anderson, K. E., Gadau, J., Mott, B. M., Johnson, R. A., Altamirano, A., Strehl, C. & Fewell, J. H. (2006). Distribution and evolution of genetic caste determination in Pogonomyrmex seed-harvester ants. Ecology 87: 2171–2184. doi:10.1890/0012-9658(2006)87[2171:DAEOGC]2.0.CO;2
  10. Schwander, T., Helms Cahan, S. & Keller, L. (2007). Characterization and distribution of Pogonomyrmex harvester ant lineages with genetic caste determination. Molecular Ecology 16: 367–387. doi:10.1111/j.1365-294X.2006.03124.x
  11. Curry, M. M., Wheeler, D. E., Yang, K. & Anderson, K. E. (2010). The potential for gene flow in a dependent lineage system of a harvester ant: fair meiosis in the F1 generation. Journal of Heredity 101: 378–384. doi:10.1093/jhered/esp117
  12. Ingram, K. K., Pilko, A., Heer, J. & Gordon, D. M. (2013). Colony life history and lifetime reproductive success of red harvester ant colonies. Journal of Animal Ecology 82: 540–550. doi:10.1111/1365-2656.12036
  13. Mott, B. M., Gadau, J. & Anderson, K. E. (2015). Phylogeography of Pogonomyrmex barbatus and P. rugosus harvester ants with genetic and environmental caste determination. Ecology and Evolution 5: 2798–2826. doi:10.1002/ece3.1507
  14. Schmidt, J. O. (2019). Predator–prey battle of ecological icons: horned lizards (Phrynosoma spp.) and harvester ants (Pogonomyrmex spp.). Copeia 107(3). doi:10.1643/CP-18-158
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również:

Klienci którzy zakupili ten produkt kupili również: