Diacamma rugosum
De oorspronkelijke gladiator: de typesoort van het hele geslacht, zwart, gepantserd met groeven en met twee stekels op de taille. Ze jaagt alleen, achtervolgt haar prooi op volle snelheid en stort zich met ongeëvenaarde felheid op elke geleedpotige. In haar kolonie is geen koningin: de gamergate heeft de leiding, een bevruchte werkster die haar macht behoudt door haar zussen bij hun geboorte onvruchtbaar te maken. Verhuizingen in tandem en een unieke sociale orde, zichtbaar in je formicarium. Kolonies met gamergate. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.
Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd
De soort die het geslacht zijn naam gaf: zwart, gegroefd en een felle jager op andere geleedpotigen. Ze hebben geen koningin: de eieren worden gelegd door een bevruchte werkster, de gamergate. Heeft een zeer vochtig nest nodig (60-80%) bij 24-28 °C, zonder diapauze.
Zwart, gepantserd met groeven en met doornen aan de taille: Diacamma rugosum is de mier die haar naam aan haar hele geslacht gaf en een van de felste jagers die je thuis kunt houden: ze patrouilleert alleen, achtervolgt haar prooien op volle snelheid en stort zich zonder aarzelen op elke geleedpotige. Haar kolonie werkt zonder koningin. Wie de eieren legt, is een gamergate, een werkster die gepaard heeft en die, om geen concurrentie te krijgen, haar zusters onvruchtbaar maakt zodra ze geboren worden.
Laten we meteen iets verduidelijken: bijna alles wat bekend is over het gedrag van Diacamma komt uit studies met verwante soorten (D. australe, D. ceylonense, D. indicum en de Diacamma van Okinawa, die jarenlang als «rugosum» werd gepubliceerd). We passen het toe op D. rugosum omdat het sociale systeem in het hele geslacht hetzelfde is, maar we geven het telkens aan als een gegeven van een andere soort komt.
Biologie
Wat is een gamergate?
Myrmecologen bedachten de term op basis van twee Griekse woorden: gamos («huwelijk») en ergátēs («werkster»). Een gamergate is dus een gepaarde werkster die zich voortplant. Bij de meeste mieren is dat de taak van de koningin; bij Diacamma bestaat de koningin gewoonweg niet, en haar functie wordt overgenomen door één enkele werkster per kolonie.
Wat haar van een echte koningin onderscheidt, valt samen te vatten in drie punten:
Werksterlichaam. Een koningin wordt geboren met vleugels en een verbrede thorax, vol vliegspieren. De gamergate heeft nooit vleugels gehad, behoudt het silhouet van een werkster en is even groot als de andere: in een studie van 26 kolonies van D. ceylonense was zij de enige met actieve eierstokken en opgeslagen sperma, maar in afmetingen verschilde ze niet.
Geen bruidsvlucht. Ze vliegt niet uit om een partner te zoeken: ze wacht de mannetjes op bij de ingang van haar eigen nest.
Een functie, geen kaste. Elke werkster had gamergate kunnen worden. De rol wordt in het volwassen leven bepaald, door de interacties in het nest, en niet tijdens de ontwikkeling van de larve. Vanaf dat moment veranderen haar chemisch profiel (de koolwaterstoffen van de cuticula, die de nestgenoten met hun antennes lezen) en de activiteit van een handvol genen, vooral die met stofwisseling en voeding te maken hebben, die zich bijna onmiddellijk aanpast zodra ze de dominante positie bereikt.
Hoe herken je haar? Aan een anatomisch detail dat we zo bespreken: zij is de enige in de kolonie die haar gemmae intact heeft.
De eerste Diacamma: geschiedenis van een naam
In 1842 beschreef de Franse natuuronderzoeker Le Guillou een grote, gegroefde mier onder de naam Ponera rugosa. Twintig jaar later creëerde Gustav Mayr voor haar en haar verwanten het geslacht Diacamma (1862), en die Ponera rugosa werd de typesoort: de referentie waarop het hele geslacht is gedefinieerd. Het epitheton rugosum betekent «gerimpeld» en verwijst naar de sculptuur van haar cuticula, die van top tot teen met groeven en rimpels is bedekt.
Vandaag telt het geslacht zo'n 44 geldige soorten (Bolton, 2024) en meer dan 20 ondersoorten, verspreid van India en Zuid-China tot Zuid-Japan, Zuidoost-Azië en Noord-Australië. In populair Engels verschijnt D. rugosum soms als «Bornean queenless ant» of «Asian bullet ant». Die tweede naam is alleen een commerciële bijnaam: hij betekent niet dat haar steek lijkt op die van de beroemde Amerikaanse bullet ant.
Eén naam, veel mieren: het rugosum-complex
D. rugosum is gemeld uit een enorm gebied: India, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Vietnam, Zuid-China, Singapore, de Filipijnen, Nieuw-Guinea en talrijke Indonesische eilanden, van Borneo en Sulawesi tot Java, Bali, Lombok en Timor. Zo'n groot gebied wekt al argwaan. In 1922 telden Wheeler en Chapman zo'n 25 ondersoorten en variëteiten onder deze naam, en vandaag zijn er nog steeds een stuk of twintig beschreven, waarvan de geldigheid op een moderne revisie wacht: de auteurs van het laatste werk over de groep in India waarschuwen zelf dat de rang van die ondersoorten «kan veranderen».
In de loop der tijd zijn meerdere vormen die als «rugosum» werden gepubliceerd als aparte soorten afgesplitst, zoals D. ceylonense, D. indicum of D. vagans van de Molukken, en in Zuidoost-Azië duiken nog steeds nieuwe soorten op. Daarom, met voorzichtigheid: de handelsnaam «D. rugosum» dekt in de praktijk een complex van sterk gelijkende soorten, en een kolonie die onder die naam wordt verkocht, behoort tot de rugosum-groep, al is het niet altijd de soort in strikte zin. De kolonies van Antomas komen uit Zuidoost-Azië.
In haar natuurlijke leefgebied nestelt ze in de grond, onder stenen, tussen wortels of in aarden taluds. De nesten van het geslacht zijn sober: bij D. indicum lieten afgietsels van 77 natuurlijke nesten bijna altijd een ingangsgang zien die uitkomt in één enkele kamer.
Gemmae: het lot wordt beslist bij het verlaten van de cocon
Op de thorax van elke pas uitgekomen werkster zitten twee kleine aanhangsels, aan elke kant één: de gemmae. Ze zijn bedekt met zintuigharen en hebben een eigen klier, en hun oorsprong is merkwaardig: het zijn de resten van vleugels die zich nooit ontwikkelen, omdat de vleugelaanleg van de larve bijna volledig wordt geresorbeerd.
De gamergate houdt toezicht op de geboortes. Als een werkster de cocon verlaat, nog licht van kleur en zacht (kwekers noemen haar een callow), grijpt de gamergate haar vast en bijt ze haar gemmae af. Vanaf dat moment vertoont de verminkte werkster geen seksueel gedrag meer en zal ze nooit kunnen paren. De verklaring lijkt in het zenuwstelsel te liggen: door het verlies van de gemmae degenereren de verbindingen tussen haar zintuigharen en de hersenen, zodat de verandering onomkeerbaar is.
Let op een fout die op internet vaak wordt herhaald: niet de poppen worden verminkt, maar de pas uitgekomen volwassen werksters. En de pas uitgekomen werksters vechten niet tegen een gevestigde gamergate, al vallen ze wel andere intacte callows aan, die hun directe concurrenten voor de opvolging zijn.
Een signaal dat het slachtoffer zelf draagt
Welk signaal vertelt de gamergate dat ze moet verminken? Het antwoord kwam uit een vergelijking van twee Diacamma-vormen uit Zuid-India: D. ceylonense, die verminkt zoals de rest van het geslacht, en een vorm die «nilgiri» heet, waarvan de gamergate nooit verminkt en de controle alleen met dominantie en agressie behoudt. Bij het uitwisselen van cocons tussen kolonies ontsnapten werksters van «nilgiri» die tussen D. ceylonense opgroeiden aan de verminking, en werksters van D. ceylonense die tussen «nilgiri» opgroeiden ondergingen haar wel, hoewel in die kolonie niemand verminkt.
Met andere woorden: het signaal dat de aanval uitlokt, wordt door de pas uitgekomen werkster zelf uitgezonden, waarschijnlijk vanuit de gemmae, en niet door de kolonie waarin ze opgroeit.
Als de gamergate ontbreekt
Zolang de gamergate leeft, wordt geen enkele rivale volwassen met intacte gemmae, dus haar onttronen is praktisch onmogelijk. De wisseling komt pas met haar dood: de verminking stopt, en de eerste callow die intact geboren wordt is meestal degene die paart en de opvolging overneemt. De kolonie sterft dus niet met haar voortplantster: ze kan haar vervangen.
Wel moet de opvolgster met een mannetje paren, en in het wild komen die mannetjes van andere kolonies. In gevangenschap kun je die situatie nabootsen door een mannetje van een andere kolonie toe te voegen; daarover vertellen we meer in «Als de gamergate sterft».
Feromonen in de poten en een geofferd mannetje
Een paar dagen na haar geboorte gaat de intacte werkster bij de opening van het nest zitten voor de seksuele lokroep: ze geeft feromonen af vanuit de metatibiale klier, in de achterpoten, en lokt daarmee de gevleugelde mannetjes die van andere kolonies komen aanvliegen. De paring duurt verrassend lang, tot twee dagen, en eindigt abrupt: de gamergate en de werksters doden het mannetje en halen het uit het nest. Bij D. rugosum is de paring zelfs in het nest zelf waargenomen. Het sperma van dat ene mannetje is genoeg voor de gamergate voor de rest van haar leven.
Toezicht tussen zusters
Dat een werkster verminkt is, betekent niet dat ze geen eieren kan leggen: ze behoudt haar eierstokken, en haar onbevruchte eieren leveren mannetjes op, zoals bij alle vliesvleugeligen. Zolang de gamergate aanwezig is, gebeurt dat weinig; in weeskolonies leggen de werksters daarentegen vaak eieren. Bij de Diacamma uit Japan is een dubbel toezicht beschreven: de gamergate en de overige werksters zitten de werksters achterna die proberen te leggen.
Het toezicht hangt bovendien af van de grootte van de kolonie. Een studie uit 2018 vond alleen mannetjes in kolonies van ongeveer honderd werksters of meer (47 van de 56 mannetjes kwamen uit kolonies van meer dan 100, en geen enkel uit kolonies van minder dan 50), en in het laboratorium was meer dan de helft van de mannetjes (58%) afkomstig van werksters en niet van de gamergate. Grote kolonies zijn blijkbaar toegeeflijker.
Geboren door deling
Omdat er geen gevleugelde koninginnen zijn, zijn er ook geen bruidsvluchten en geen vrouwtjes die op eigen houtje kolonies stichten. Diacamma plant zich als kolonie voort door splitsing: een deel van de werksters vertrekt met een nieuwe gamergate en vestigt zich apart. Hoeveel werksters er bij elke splitsing vertrekken, is niet gepubliceerd. Laboratoria die het geslacht bestuderen, hebben zowel splitsingen als samensmeltingen van groepen waargenomen, en zelfs wat er gebeurt als de twee helften van een gesplitste kolonie elkaar weer tegenkomen.
Verhuizen met z'n tweeën
Om zich als groep te verplaatsen, legt Diacamma geen feromoonpaden aan: ze rekruteert één voor één, met tandem running. De werkster die de bestemming kent, loopt voorop en een andere volgt haar op de voet, terwijl ze haar voortdurend met de antennes aanraakt. Bij de verhuizingen van D. indicum verplaatst het merendeel van de vrouwtjes zich zo, ook de gamergate; de mannetjes en het broed reizen in de kaken. En de efficiëntie gaat nog verder: vaak draagt de volgster een larve of een pop in haar mond, zodat bij elke tocht tegelijk een volwassene en een stuk broed worden verplaatst.
Navigators die de weg inkorten
De gidsen van die verhuizingen nemen beslissingen. In experimenten met D. indicum corrigeerde de meerderheid, toen halverwege de verhuizing het doelnest werd verplaatst, de route met een foutmarge van slechts 1,65% (262 geanalyseerde gidsen); toen de hoofdgids werd weggehaald, namen andere het over zonder dat de verhuizing vertraagde; en als ze tussen meerdere routes konden kiezen, gaven ze significant de voorkeur aan de kortste. Zonder chemische sporen en met kolonies van een paar honderd individuen hangt alles af van het geheugen en het oriëntatievermogen van elke werkster.
Teamwerk: beter gecoördineerd dan hun grote verwanten
In de ervaring van Antomas werkt D. rugosum een stuk beter samen dan de grote Diacamma-soorten. Haar werksters rekruteren op de een of andere manier nestgenoten (bijvoorbeeld met de tandem running die we net bij de verhuizingen zagen) om prooien te dragen of het broed te verplaatsen, en de kolonie organiseert zich vlot. Voor wie de mieren van het Iberisch schiereiland kent, is de vergelijking eenvoudig: ze coördineren zich ongeveer zoals Aphaenogaster senilis, die haar nestgenoten ook naar het voedsel rekruteert.
Termietenjager, trouw aan haar koers
Diacamma-soorten jagen overdag en alleen. Veldstudies met D. ceylonense lieten zien dat er op elk moment zo'n 24% van de werksters buiten het nest is, een cijfer dat zo constant is dat je er de grootte van een kolonie mee kunt berekenen zonder haar op te graven. Elke werkster foerageert maar tijdens één fase van haar leven, van 9 tot 23 dagen, en gaat meestal altijd in dezelfde richting of in een smalle sector op pad; samen bestrijken ze de hele omgeving van het nest. Door hun grote ogen is het zeer waarschijnlijk dat ze zich op zicht oriënteren, al is dat niet in detail onderzocht.
Termieten zijn in de natuur hun belangrijkste prooi, en juist D. rugosum is in proeven op zand beschreven als een zeer efficiënte termietenjager. De volgorde is altijd ongeveer gelijk: ze ontdekt de prooi, nadert, steekt haar tot ze niet meer beweegt en draagt haar naar het nest; als de voedselbron groot is, gaat ze terug om hulp te halen en rekruteert ze nestgenoten in tandem.
De met veren versierde deur
In 1985 beschreef Mark Moffett een opvallende gewoonte: sommige Diacamma, waarschijnlijk uit de rugosum-groep, versieren de ingang van het nest met vogelveren en dode mieren. Er is geopperd dat die voorwerpen de ochtenddauw laten condenseren en de werksters water bieden precies bij de deur. Het is een onbevestigde hypothese; als jouw kolonie dit soort resten bij de ingang verzamelt, horen we dat heel graag.
Grootte en morfologie
Zoals alle Diacamma-soorten heeft D. rugosum monomorfe werksters: één vorm en een zeer uniforme grootte, waarbij de gamergate niet opvalt. Belangrijkste kenmerken (in detail beschreven bij D. r. jerdoni, uit Kerala):
Kleur. Zwart, met een fijne, dichte beharing die haar afhankelijk van de lichtinval een zilverachtige glans geeft. Ze heeft niet de metaalglans van de gekleurde Diacamma-soorten van de Filipijnen: als die tinten je aanspreken, hebben we bij Antomas de BLUE (D. viridipurpureum quezonicum), de PURPLE (D. excellens) en de GREEN (D. viridipurpureum viridipurpureum).
Sculptuur. Daaraan dankt ze haar naam. De kop is bedekt met lengtegroeven; het pronotum met concentrische, bijna cirkelvormige rimpels; de rest van de thorax met schuine groeven, en de achterhelling van het propodeum met dwarsgroeven. De knoop van de petiolus herhaalt het concentrische patroon, en op de gaster draagt alleen het eerste segment dwarsgroeven; de rest is glad.
Petiolus. Een dikke schub die eindigt in twee scherpe doornen; bij D. r. jerdoni staan ze 0,48-0,57 mm uit elkaar.
Kop. Grote, bolle ogen, driehoekige kaken met 7 tanden en antennes met 12 leden.
Gemmae. Aanwezig bij alle werksters bij de geboorte; alleen de gamergate behoudt ze.
Angel. Werkend, lang en naar boven gebogen.
Mannetje. Gevleugeld, licht geelbruin, met enorme ogen, drie ocellen, kleine kaken en antennes met 13 leden.
Afmetingen bij benadering
- Werksters en gamergate van de kolonies van Antomas: 6-10 mm, afhankelijk van de ondersoort. Ze zijn kleiner dan de gepubliceerde referentie uit India die we hieronder geven, wat te verwachten is in zo'n variabel soortcomplex
- Gepubliceerde referentie, D. rugosum jerdoni (Kerala), werkster: 12,0-12,5 mm (kop van 2,58-2,62 mm lang en 2,17-2,21 mm breed)
- Gamergate: gelijk aan de werksters (monomorfe werksters)
- Mannetje, D. r. jerdoni: 10,0 mm
- Geslacht Diacamma, werksters: normaal 8-16 mm, afhankelijk van de soort
De afmetingen van D. r. jerdoni zijn gebaseerd op weinig exemplaren (twee werksters en één mannetje), dus de werkelijke spreiding binnen het complex is ongetwijfeld groter.
Verzorging in gevangenschap
Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd
In de dagelijkse omgang is het een robuuste mier, maar ze vraagt drie dingen die haar boven het beginnersniveau tillen: een nest met zeer hoge en stabiele vochtigheid dat niet doorweekt raakt of gaat schimmelen; een dieet dat vooral bestaat uit levende prooien; en voorzichtigheid bij het hanteren van het formicarium, omdat de hele kolonie afhangt van één enkele gamergate. Onder kwekers lopen de meningen uiteen van «makkelijk» tot «alleen voor experts»; de middenweg is een gemiddeld niveau.
Waarom is het de moeite waard? Omdat weinig mieren zo intens jagen: snelle werksters die hun prooi met hun ogen opsporen, achtervolgen en met overweldigende agressie aanvallen. En omdat je in hetzelfde formicarium een van de zeldzaamste sociale systemen van het dierenrijk kunt volgen: een werkster die als koningin fungeert, verhuizingen in tandem en, als je geluk hebt, de verminking van een pas uitgekomen werkster.
Aanbevolen waarden
- Temperatuur: 24-28 °C, met een gradiënt tussen een warmer uiteinde (zo'n 28 °C) en een koeler uiteinde (zo'n 24 °C). Dat is ook het bereik dat de meeste kwekers van het geslacht gebruiken.
- Vochtigheid van het nest: zeer hoog, 60-80%; bij Antomas werken we gewoonlijk rond 70%.
- Foerageergebied: iets minder vochtig dan het nest en altijd met water binnen handbereik.
- Diapauze: niet nodig. Ze kan het hele jaar actief zijn bij 24-28 °C; het belangrijkste is plotselinge veranderingen te vermijden.
- Licht: nest donker of afgedekt; het jachtgebied mag verlicht zijn, want het is een dagactieve jager die zich sterk op zicht oriënteert.
Verdeel de vochtigheid: houd een vochtigere zone, waar de kolonie meestal eieren en larven legt, en een iets drogere. Voeg liever vaak een beetje water toe dan in één keer veel, want te veel vocht brengt schimmel en mijten.
Aanbevolen formicaria
Bij Antomas werken we met de Qbik Wild-reeks van Anthouse, en elk van de drie vochtsystemen past goed bij deze soort. Voor de grootte van de kolonies die we verkopen, is het Duo-formaat ideaal, en onze favoriet is de Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, die een verdampingsreservoir onder een technisch gaas combineert met een zijdelingse drinkbuis. Ook de verdampingsversie, waarbij het water de kamers niet raakt en er een natuurlijke gradiënt ontstaat, en de gewone versie, met navulbare waterbuis, werken heel goed.
Voor het jachtgebied is zand vermengd met een beetje klei en wat kleine steentjes voldoende: dat ziet er natuurlijk uit en houdt wat vocht vast. Breid niet te vroeg uit; doe dat pas als de kolonie bijna het hele nest vult, want lege kamers drogen vaak uit of gaan schimmelen.
Aankomst van de kolonie en de eerste weken
Bij Antomas verkopen we kolonies met gamergate, waarvan de grootte afhangt van de voorraad op dat moment. Het zou geen zin hebben om een losse gamergate te verkopen: bij Diacamma is er geen koloniestichting door een geïsoleerd vrouwtje, en de kolonie heeft vanaf de eerste dag werksters nodig.
Zet haar na aankomst op een rustige, donkere plek met een stabiele temperatuur, en verwijder werksters die tijdens het transport zijn gestorven. De eerste weken: geen stoten, geen lampen op het nest en niet openen om te kijken; dat is wat er het vaakst voor zorgt dat een kolonie stopt met broed grootbrengen. Om haar naar een ander formicarium over te zetten, doen we dat bij Antomas bijna altijd door uit te schudden: we schudden de kolonie in het nieuwe formicarium en dwingen ze vaak om naar binnen te gaan. Dat is de methode die voor ons het beste werkt.
De gamergate herken je doordat ze haar gemmae heeft behouden, terwijl de andere werksters alleen de littekens tonen. Maar het zal niet makkelijk zijn haar te zien: in de ervaring van Antomas is ze erg schuw en glibberig en gaat ze nooit foerageren, dus zoek haar niet in het jachtgebied.
Als de gamergate sterft
Het verlies van de gamergate hoeft niet het einde te zijn. Als ze er niet meer is, verminkt niemand de nieuwe werksters, die met intacte gemmae geboren worden, en elk van hen kan de opvolgster worden als ze paart. Het ontbrekende stukje is een mannetje van een andere kolonie, zoals in de natuur gebeurt, waar de mannetjes komen aanvliegen vanuit naburige kolonies.
We hebben het zelf gezien: klanten van Antomas die hun gamergate verloren, vroegen ons om mannetjes en kregen het voor elkaar dat een intacte werkster paarde en het overnam. Als het jou overkomt, neem contact met ons op, dan helpen we je verder. Intussen heeft de kolonie alleen haar gewone verzorging nodig: voer, vocht en rust. En de beste preventie is het formicarium rustig te hanteren, zodat je de gamergate niet kwijtraakt door een ongelukje.
Voeding
Eiwit, vooral in de vorm van levende prooien, en suikers, waarbij je altijd afwisselt wat je aanbiedt.
Eiwitten. Hoewel ze dode prooien accepteren, raden we bij Antomas meestal levende prooien aan: zo komt haar karakter het best tot zijn recht. Ze zijn buitengewoon agressief tegenover andere geleedpotigen en ongewervelden, en zien hoe ze een krekel opsporen, belagen en steken is het grote schouwspel van deze soort. Krekels, gekweekte kakkerlakken, vliegen, meelwormen en andere veilig gekweekte insecten zijn geschikt, van een formaat dat ze kunnen overmeesteren; wissel elke week van soort insect. Bij Antomas geven we ze 3-5 keer per week eiwit, meer naarmate er meer larven in de kolonie zijn.
Een kolonie met te weinig eiwit kan uiteindelijk haar eigen broed opeten, zoals verschillende kwekers vertellen. En laat geen resten langer dan 24 uur liggen: met zoveel vocht beschimmelen ze meteen.
Suikers. Ze zijn dol op suikerhoudende vloeistoffen. Je kunt ze om de 3-4 dagen aanbieden of een drinkbakje met suiker ad libitum neerzetten, altijd beschikbaar. Gebruik voor de afwisseling als basis de Blue Sugar-nectar van Anthouse (4-5 keer per week als je een drinkbakje hebt) en 1-2 keer per week een andere suikerhoudende vloeistof. Bij Antomas gebruiken we op die dagen een mengsel van lactosevrije melk met honing, dat bovendien wat vloeibaar eiwit toevoegt. Belangrijk: de melk moet lactosevrij zijn.
Water: altijd schoon water beschikbaar.
Een Diacamma die haar prooi achtervolgt: zo snel en agressief jagen ze (kanaal van Antomas).
De gamergate en de jacht van Diacamma (Anthouse).
Gedrag in gevangenschap
Buiten het nest is het een zeer actieve soort, vooral bij warmte en goed licht: de werksters lopen een voor een door het jachtgebied en storten zich op elke prooi zodra ze die zien. Tegenover andere geleedpotigen en mieren van andere kolonies is haar agressie enorm, dus geen gedeelde opstellingen. Tegenover mensen zijn ze daarentegen niet bijzonder agressief. Als de kolonie verhuist, zie je de paartjes van de tandem running, vaak met de volgster die een larve draagt.
Als de kolonie zich op het warmste punt samenpakt en nauwelijks broed heeft, ontbreekt het haar meestal aan warmte of vocht. Als ze stopt met broed grootbrengen vlak na een ingreep, geef haar dan een paar dagen rust.
Ontsnappingen en barrières
Ze is geen grote ontsnappingskunstenaar. Een goed sluitend en geventileerd deksel en een ruim foerageergebied, waar ze ruimte heeft om te patrouilleren, zijn meestal voldoende. Wil je een extra barrière, dan werken olie, vaseline of «talcol» (talkpoeder gemengd met alcohol: je schildert een strook en als de alcohol verdampt, blijft er een laagje talk achter).
Houd er rekening mee dat fluon (PTFE) slecht werkt bij de hoge vochtigheid die deze soort nodig heeft en zijn werking kan verliezen zonder dat je het merkt. Gebruik je het, dan altijd met deksel. Controleer ook stoppen en aansluitingen: voor een mier van dit formaat is een kier genoeg.
Hanteren en veiligheid
Ze heeft een werkende angel, maar in de ervaring van Antomas kost het haar flink wat moeite om door de huid te komen en duurt het even voor ze steekt; tegenover mensen is ze niet bijzonder agressief, want al die woede bewaart ze voor haar prooien. Zoals bij elke vliesvleugelige met angel kan iemand die allergisch is een reactie krijgen, dus hanteer haar met een penseel of een zachte pincet en rustig, ook om de gamergate niet kwijt te raken. Het is een exotische soort: ze mag nooit worden vrijgelaten.
Wat je niet moet doen
- De temperatuur of vochtigheid buiten het bereik laten komen, of ze plotseling veranderen.
- Het nest doorweken: schimmel en mijten verschijnen meteen.
- Prooiresten langer dan 24 uur laten liggen.
- Bezuinigen op eiwit of altijd hetzelfde insect geven (eiwittekort kan tot kannibalisme op het broed leiden).
- Het formicarium uitbreiden voordat de kolonie het vult.
- Het nest vaak openen, belichten of er tegenaan stoten.
- Werksters die tijdens de verzending zijn gestorven in het nest laten liggen.
- Haastig hanteren en de gamergate kwijtraken.
- Kolonies samenvoegen: dat kan niet, ze zijn behoorlijk agressief tegenover elkaar. Combineer haar ook niet met andere soorten.
- Alles op fluon laten aankomen in een vochtige omgeving zonder deksel.
Wetenschappelijke bronnen
Deze gids is gebaseerd op de wetenschappelijke literatuur over het Diacamma rugosum-complex en de biologie van het geslacht Diacamma, en op de ervaring van Antomas en Europese kwekers. Belangrijkste referenties:
- Baidwan et al. (2024). Description of Diacamma rugosum jerdoni (Insecta: Hymenoptera) male along with two new additions to the myrmecofaunal diversity of Kerala, India. Halteres 14: 20–30. doi:10.5281/zenodo.14439664
- Wheeler, W.M. & Chapman, J.W. (1922). The mating of Diacamma. Psyche 29: 203–211. psyche.entclub.org
- Schmidt, C.A. & Shattuck, S.O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
- Peeters, C. & Higashi, S. (1989). Reproductive dominance controlled by mutilation in the queenless ant Diacamma australe. Naturwissenschaften 76: 177–180. doi:10.1007/BF00366404
- Gronenberg, W. & Peeters, C. (1993). Central projections of the sensory hairs on the gemma of the ant Diacamma: substrate for behavioural modulation? Cell and Tissue Research. doi:10.1007/BF00333695
- Gotoh, A., Billen, J., Hashim, R. & Ito, F. (2005). Apoptotic wing degeneration and formation of an altruism-regulating glandular appendage (gemma) in the ponerine ant Diacamma sp. from Japan. Development Genes and Evolution. doi:10.1007/s00427-004-0456-7
- Ramaswamy, K. et al. (2004). Social mutilation in the ponerine ant Diacamma: cues originate in the victims. Insectes Sociaux 51: 410–413. doi:10.1007/s00040-004-0765-x
- Cournault, L. & Peeters, C. (2012). Aggression regulates monogyny in non-mutilating Diacamma ants. Insectes Sociaux 59: 533–539. doi:10.1007/s00040-012-0251-9
- Baratte, S., Cobb, M. & Peeters, C. (2006). Reproductive conflicts and mutilation in queenless Diacamma ants. Animal Behaviour 72: 305–311. doi:10.1016/j.anbehav.2005.10.025
- Kikuta, N. & Tsuji, K. (1999). Queen and worker policing in the monogynous and monandrous ant, Diacamma sp. Behavioral Ecology and Sociobiology 46: 180–189. doi:10.1007/s002650050608
- Shimoji, H. et al. (2018). Social enforcement depending on the stage of colony growth in an ant. Proceedings of the Royal Society B 285: 20172548. doi:10.1098/rspb.2017.2548
- Kaur, R. et al. (2014). Coupled adult-brood transport augments relocation in the Indian queenless ant Diacamma indicum. Insectes Sociaux. doi:10.1007/s00040-014-0338-6
- Mukhopadhyay et al. (2019). Path minimization in a tandem running Indian ant in the context of colony relocation. Journal of Experimental Biology. doi:10.1242/jeb.206490
- Moeilijkheidsgraad
- Gemiddeld




