Camponotus parius: reina y obreras – foto real de Antomas
Camponotus parius: reina y obreras – foto real de Antomas

Camponotus parius

Niet op voorraad
€ 24,99
Inclusief belasting

Gitzwart en gekleed in zijde: Camponotus parius draagt op haar gaster een dichte beharing die in het licht oplicht met gouden en bronzen glans. Deze houtmier uit Zuid- en Zuidoost-Azië, in 1889 beschreven op basis van de collecties van een ontdekkingsreiziger in Birma, nestelt in de zanderige grond van grasvelden en open plekken en gaat op klaarlichte dag foerageren. Rustig, actief en makkelijk te houden: een perfecte kennismaking met de tropische Camponotus, zonder diapauze en met een gouden schouwspel bij elke volgezogen werkster. Bij Antomas bieden we kolonies en koninginnen aan, met een volledige verzorgingsgids. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

Reuzenmier uit Zuidoost-Azië, zwart en slank, met een gaster bedekt met een zijdeachtige beharing die goud- en bronskleurig glanst. Overdag actief, rustig en makkelijk te houden: een heel dankbare tropische Camponotus om mee te beginnen. We verkopen kolonies (koningin en 3-7 werksters met broed, of koningin en 200-300 werksters met broed). Qbik Alpha-nest, eerder droog, met een aangesloten waterbuis, 24-28 °C, altijd suiker beschikbaar en veel gevarieerd eiwit. Geen diapauze (milde winterrust optioneel). Ze klimmen tegen acryl op: ontsnappingsbarrière met paraffineolie.

Camponotus parius Emery, 1889 is een reuzenmier uit Zuid- en Zuidoost-Azië, gemeld van India tot Singapore en Zuid-China. Op het eerste gezicht is het een zwarte, slanke Camponotus met lange poten. Maar zodra het licht erop valt, licht de gaster op: hij is bedekt met een mantel van fijne, platliggende haartjes die, afhankelijk van de hoek, goud-, brons- of zilverkleurig glanzen. Die zijdeachtige vacht is het kenmerk van haar ondergeslacht, Myrmosericus, dat van de «zijdeachtige reuzenmieren», en heeft haar zo geliefd gemaakt bij liefhebbers.

Ze werd meer dan 130 jaar geleden beschreven als een eenvoudig «ras» van een mediterrane mier die we ook verkopen, Camponotus micans. Haar biologie is nauwelijks onderzocht, dus we scheiden wat er over C. parius gedocumenteerd is, wat er bekend is over haar geslacht (als zodanig aangegeven), wat kwekers vertellen en wat we bij Antomas aanraden.

Biologie

Het «oosterse ras» van een mediterrane mier

Het verhaal begint met een Italiaanse ontdekkingsreiziger. Tussen 1885 en 1887 doorkruiste de natuuronderzoeker Leonardo Fea Birma, het huidige Myanmar, en stuurde hij enorme dierencollecties naar het museum van Genua. De mieren werden bestudeerd door Carlo Emery, een van de grote myrmecologen van zijn tijd, die in 1889 het werk «Formiche di Birmania e del Tenasserim» publiceerde. Daaronder waren werksters uit Bhamò en Rangoon die hem deden denken aan een soort die hij goed kende, C. micans uit het Middellandse Zeegebied. Emery beschreef ze als haar «razza paria», dat wil zeggen als een oosterse vorm van die soort.

Emery onderscheidde de Birmese vorm aan de dikkere petiolus, het slankere borststuk en de beharing (zie «Grootte en morfologie»). Hij voegde eraan toe dat hij vergelijkbare exemplaren had gezien uit Hindoestan en uit Cochinchina, het zuiden van het huidige Vietnam, en dat deze mier deed denken aan de fauna van India.

Na verloop van tijd werd dat «ras» een volwaardige soort, onder de naam Camponotus parius, en tegenwoordig wordt ze in het ondergeslacht Myrmosericus geplaatst, hetzelfde als C. micans en de Iberische C. cruentatus. De revisie van de ondergeslachten door Ward en Boudinot (2021) handhaaft Myrmosericus, en een genomische studie uit 2025 van de hele tribus Camponotini situeerde het ontstaan van het geslacht zo'n 19 miljoen jaar geleden, waarschijnlijk in Australazië of in de Indomalaiische regio, precies het deel van de wereld waar C. parius leeft.

Een zijden vacht met bronzen glans

Wat bij C. parius het meest opvalt, is niet haar lichaam, maar wat het bedekt. Haar cuticula is zwart en bijna mat, en daarop groeit een beharing (pubescentie): duizenden korte, fijne, platliggende haartjes, het dichtst op de gaster. Emery viel ze in 1889 al op, en het was een van zijn argumenten om haar van de mediterrane vorm te scheiden. Bij de Birmese vorm, schreef hij, is de beharing dichter en verbergt ze de sculptuur van de cuticula meer, en is haar kleur «meer asgrauw, neigend naar brons», terwijl ze bij C. micans witachtig is. Ook merkte hij op dat de haren op de gaster alleen schuin gericht zijn, en niet dwars zoals bij de Europese soort.

Goud, brons of zilver? Dat hangt af van het licht. De haartjes zijn fijn en licht; de taxonomen die haar in Singapore hebben bestudeerd, beschrijven de beharing als «fijn en witachtig». Maar omdat ze plat en dicht op een zwarte ondergrond liggen, werken ze als een weefsel: ze weerkaatsen het licht in één richting en bij warm licht of strijklicht glanst de gaster in een opvallende goud- of bronstint. Daarom kennen liefhebbers haar om haar «gouden gaster», en daarom kunnen foto's van dezelfde mier eruitzien alsof het verschillende soorten zijn.

Waar dient het voor? Bij C. parius heeft niemand het onderzocht. Wat wel bekend is, is dat de beharing bij andere mieren geen louter versiering is. Het bekendste voorbeeld is Cataglyphis bombycina uit de Sahara: in 2015 werd aangetoond dat haar haren, met een driehoekige doorsnede, het zonlicht weerkaatsen en helpen warmte af te voeren, waardoor ze kan gaan jagen terwijl de bodem gloeiend heet is. Het is een andere mier en een ander klimaat, en we weten niet of de zijde van C. parius een vergelijkbare functie heeft, maar het helpt te begrijpen dat een haarmantel veel te maken kan hebben met licht en temperatuur.

parius of auriventris? Een verwarrende gelijkenis

In Zuidoost-Azië leeft nog een zwarte Camponotus met een gouden gaster, die bekender en een stuk groter is: C. auriventris, wat letterlijk «met gouden buik» betekent. De twee worden vaak verward, ook in de handel. De auteurs van de mierenlijst van Singapore uit 2022 leggen het uit en geven de kenmerken om ze te scheiden: C. parius heeft niet de diepe groef die je bij C. auriventris van opzij tussen het mesonotum en het propodeum ziet, en haar sculptuur is gladder, met een fijne beharing.

Ze lijkt ook sterk op C. rufoglaucus, een soort uit hetzelfde ondergeslacht; zo sterk dat ze in Singapore per vergissing onder die naam was gemeld. De verschillen zijn subtiel: C. parius is vrijwel egaal zwart, terwijl C. rufoglaucus meestal roodbruine delen heeft, al varieert de kleur sterk; en C. parius heeft heel weinig opstaande haren op de rug en vrijwel geen aan de zijkanten van de kop van voren gezien, terwijl C. rufoglaucus er veel meer heeft.

Van India tot Singapore

C. parius heeft een groot verspreidingsgebied in Zuid- en Zuidoost-Azië. Ze is gedocumenteerd in Myanmar, waar ze werd beschreven; in India, waar ze op de bijgewerkte mierenlijst van 2016 staat; in Zuid-Vietnam, vanwaar Emery al exemplaren zag; in Yunnan, in Zuid-China, en in Macau, volgens lijsten uit 2015 en 2024; en in Singapore, waar ze op veel plaatsen op het eiland is verzameld. De catalogi vermelden haar ook uit Thailand, Laos, Bangladesh en Sri Lanka.

In vrijwel dat hele gebied heerst een tropisch moessonklimaat, met drie seizoenen:

  • Heet seizoen (maart-mei). Het warmste van het jaar, met gemiddelden van 28-31 °C en maxima die vaak boven 35 °C uitkomen.
  • Regenseizoen (mei of juni-oktober). Vochtige warmte, met bijna dagelijks regen en een zeer hoge luchtvochtigheid.
  • Droog en iets koeler seizoen (november-februari). Milde tot warme dagen, met gemiddelden van zo'n 20-25 °C in de laaglanden en nachten van 13-18 °C in het noorden van haar verspreidingsgebied.

In het uiterste zuiden, in Singapore, is het klimaat equatoriaal, met zo'n 27 °C het hele jaar door en zonder temperatuurseizoenen; in het uiterste noorden, in Zuid-China en aan de voet van de Himalaya, is de winter koeler. Voor de kweek is de conclusie duidelijk: het is een soort van stabiele warmte, die geen koude diapauze nodig heeft zoals Europese mieren, al verdraagt ze een iets mildere winter goed (zie «Winterrust: optioneel en mild»).

Een mier van bermen, parken en grasvelden

Het meeste wat we over haar leven in het wild weten, komt uit Singapore, een tropische stadstaat waar myrmecologen elke soort grondig hebben doorgelicht. Daar wordt C. parius geassocieerd met jonge secundaire habitats, die ontstaan na kappen of ontginnen, en komt ze vaak voor bij menselijke infrastructuur, in stedelijke en halfstedelijke gebieden. Ze is verzameld in de botanische tuin, op universiteitscampussen, in woonwijken, bij stuwmeren en op kleine eilanden.

Ze nestelt in de grond, in beplante grasstroken of in grasbermen naast de bomen langs de stoep. En haar nesten verraden zichzelf: de ingang is smal, maar omringd door een veel bredere ring van zanderige grond, die de werksters bij het graven naar buiten brengen. Het is een mier van de bodem en van open plekken, die geen ongerept regenwoud nodig heeft; voor de kweek betekent dat een eerder droog nest (zie «Vochtigheid: een droog nest met een waterbuis»).

Kwekers zijn het erover eens dat ze overdag actief is, wat niet gebruikelijk is bij veel Camponotus, die meer nachtactief zijn. Voor wie zijn mieren wil zien, is dat goed nieuws.

Claustrale koloniestichting, met de eerste regens

Zoals de andere Camponotus uit haar groep sticht C. parius op claustrale wijze: na de bruidsvlucht werpt de bevruchte koningin haar vleugels af, graaft ze zich in in een kleine kamer en brengt ze haar eerste werksters groot zonder naar buiten te gaan om te eten. Kwekers plaatsen de bruidsvluchten aan het begin van het regenseizoen, als de vochtige grond makkelijk te graven is; we hebben geen wetenschappelijke gegevens gevonden die dat bevestigen, dus we geven het als ervaring van liefhebbers.

De koningin kan dat omdat ze haar voorraadkast met zich meedraagt. Haar grote, gewelfde borststuk bevat de vliegspieren, die ze na de bruidsvlucht niet meer nodig heeft: ze breekt ze af en zet ze om in voedsel voor het broed, samen met de vetten en eiwitreserves van haar lichaam, zoals een klassiek overzichtsartikel uit 2001 over de bouw van mierenkoninginnen samenvatte. De eerste werksters, de nanitics, zijn klein, en elke generatie is iets groter dan de vorige naarmate er voedsel binnenkomt.

Een kweekdagboek dat in 2024 op het forum Formiculture werd gepubliceerd, illustreert het goed: een van de kolonies ging in een zomermaand van 7 naar 15 werksters, en de auteur noteerde dat eiwit het tempo bepaalde. Onze kolonies worden al met werksters en broed verkocht, dus die delicate fase is voorbij.

Een kolonie die zichzelf organiseert

Er zijn geen studies naar het gedrag van C. parius, maar haar geslacht is een van de best bestudeerde in het mierenonderzoek. In 2013 voorzag een team van de Universiteit van Lausanne alle werksters van een aantal kolonies van C. fellah van individuele codes, vergelijkbaar met kleine QR-codes, en volgde ze wekenlang met camera's. Het resultaat: de werksters verdelen zich over drie groepen, verzorgsters, schoonmaaksters en foerageersters, elk met een eigen zone in het nest, en ze schuiven met de leeftijd van de ene naar de andere, van het broed naar buiten. Niemand geeft bevelen: het volstaat dat elke werkster haar eigen gebied bezoekt om de kolonie ordelijk te laten verlopen.

Camponotus delen bovendien voedsel van mond tot mond, trofallaxis, en in 2016 werd bij C. floridanus ontdekt dat die vloeistof ook groeieiwitten, chemische signalen en juveniel hormoon bevat, dat de ontwikkeling van de larven beïnvloedt. Samen eten is voor hen ook communiceren.

Mierenzuur en een bacterie als partner

C. parius heeft geen angel. Zoals alle Formicinae verdedigt ze zich met mierenzuur, dat ze uitstoot via het acidoporus, een mondstukje aan het uiteinde van de gaster. Het Formiculture-dagboek beschrijft een typisch tafereel: de werksters bespoten een kakkerlakkenpoot met zuur voordat ze hem in stukken haalden en naar het broed brachten. Dat zuur heeft een tweede toepassing, ontdekt in 2020: Formicinae slikken hun eigen gif in tijdens het poetsen, en zo houden ze de krop, de opslagplaats waar ze het voedsel bewaren dat ze later delen, erg zuur en filteren ze de microben die ermee binnenkomen.

En in haar binnenste leven miljoenen partners. Alle Camponotus dragen de bacterie Blochmannia in speciale cellen van de darm, en de koningin geeft haar via de eieren door aan haar dochters. De bacterie maakt essentiële aminozuren aan en helpt de stikstof te recyclen: bij C. floridanus brachten kolonies zonder deze bacterie op een arm dieet veel minder broed groot. Het is een van de redenen waarom reuzenmieren zo goed van suikeroplossingen kunnen leven, maar het ontslaat ze niet van de behoefte aan insecten: zonder eiwit groeit het broed niet (zie «Voeding»).

Eén koningin, vele jaren

Kolonies van C. parius hebben één enkele koningin, volgens kwekers en gespecialiseerde winkels die haar al jaren houden, en zo zijn al onze kolonies. Sommige websites noemen haar polygyn, met meerdere koninginnen, maar zonder enige bron, dus dat nemen we niet over. Bij Antomas voegen we geen koninginnen of kolonies samen. Kwekers spreken van volgroeide kolonies van enkele duizenden werksters, een getal dat niemand in de natuur heeft gemeten.

De levensduur van haar koningin is evenmin gemeten, maar in het geslacht bestaat een beroemd record: een Australische Camponotus-koningin die de entomologen Caryl en Edna Haskins in hun laboratorium hielden, werd 23,2 jaar oud en bracht duizenden werksters groot. We weten niet of een koningin van C. parius zo oud wordt, maar koninginnen van het geslacht leven doorgaans vele jaren: het is een kolonie die je lang gezelschap houdt.

Grootte en morfologie

Middelgrote Camponotus, met een langgerekt lichaam en lange poten, slanker dan de robuuste reuzenmieren met grote kop. Wat er op basis van de oorspronkelijke beschrijving en de recente determinatiesleutels te zeggen valt:

  • Kleur. Vrijwel egaal zwart. De cuticula glanst weinig en is bijna mat.
  • Beharing. Dicht, fijn en platliggend, vooral op de gaster, waar ze de sculptuur deels bedekt. Emery beschreef haar als asgrauw neigend naar brons; in het licht oogt ze goud- of zilverkleurig. Op de gaster zijn de haartjes schuin gericht.
  • Opstaande haren. Schaars op de rug en vrijwel afwezig aan de zijkanten van de kop van voren gezien, behalve dicht bij de kaken. Het is een van de kenmerken om haar van C. rufoglaucus te onderscheiden.
  • Borststuk (mesosoma). Slank, met de rug in een zachte boog en een lang metanotum, veel langer dan het mesonotum. Zonder de diepe groef tussen mesonotum en propodeum die C. auriventris heeft.
  • Taille. Eén enkel segment, de petiolus, in de vorm van een schub, dikker dan bij C. micans.
  • Antennes. Met 12 leden bij de werksters en de koningin, ingeplant ver van de rand van de clypeus, zoals bij alle Camponotus.
  • Gaster. Eindigt in het acidoporus, waarmee ze mierenzuur uitstoot; zonder angel.
  • Werksters van verschillende maten. De werksters variëren behoorlijk in grootte: Emery onderscheidde al kleine en grote exemplaren, en kwekers beschrijven haar als polymorf, met minors en majors met een bredere kop, maar zonder een zo uitgesproken «soldatenkaste» als bij andere Camponotus.
  • Koningin. Groter dan de werksters, met het volumineuze borststuk van claustrale koninginnen en dezelfde zijdeachtige gaster, die bij haar extra mooi uitkomt.

Geschatte maten

  • Koningin: geen gepubliceerde wetenschappelijke maten
  • Werksters: geen gepubliceerde wetenschappelijke maten
  • Mannetje: geen gepubliceerde maten

Noch de beschrijving van Emery noch de moderne lijsten geven maten van C. parius. De getallen die op internet circuleren, komen van winkels en blogs, niet uit wetenschappelijke bronnen, dus die nemen we niet over. Thuis zul je zien dat de eerste werksters klein zijn en dat de gemiddelde grootte generatie na generatie toeneemt, tot de majors verschijnen.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

Bij Antomas beschouwen we haar als een soort die geschikt is om mee te beginnen, en als een van de dankbaarste tropische Camponotus. Er pleit veel voor haar: ze eet van alles, heeft geen diapauze nodig, past zich aan een eerder droog nest aan, is overdag actief en, omdat we haar als kolonie verkopen, is de delicate fase van de koloniestichting al achter de rug. Ze vraagt vanaf de eerste dag maar drie dingen:

  • Stabiele warmte, zonder in het actieve seizoen onder het tropische bereik te zakken.
  • Volop gevarieerd eiwit, want dat bepaalt haar groeitempo.
  • Een ontsnappingsbarrière, omdat ze zoals bijna alle Camponotus tegen acryl op klimt (zie «Ontsnappingen en barrières»).

Aanbevolen parameters

  • Nesttemperatuur: 24-28 °C, die van het hete seizoen en het regenseizoen in haar verspreidingsgebied.
  • Foerageergebied: op kamertemperatuur, met desgewenst een warmere plek tot 30-32 °C, zodat de kolonie kan kiezen. Nooit sterke warmte in het nest.
  • Vochtigheid: een eerder droog nest, met een vochtige zone dankzij de aangesloten waterbuis (zie «Vochtigheid: een droog nest met een waterbuis»).
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Licht: nest verduisterd en foerageergebied verlicht, met een normaal dag-nachtritme. Ze is dagactief: je ziet haar overdag aan het werk.
  • Diapauze: niet nodig. Optioneel een milde rustperiode van 6-8 weken bij 18-20 °C in de winter (zie «Winterrust: optioneel en mild»).

Gebruik voor warmte een verwarmingskabel of -mat met thermostaat aan één kant van het nest, nooit onder de hele kolonie, en ver van het drinkbakje. Vermijd direct zonlicht en radiatoren.

Vochtigheid: een droog nest met een waterbuis

In het wild nestelt ze in zanderige grond van grasvelden en bermen, die nat wordt van de regen en opdroogt in de zon. Thuis geldt dezelfde regel als voor veel Camponotus: een eerder droog nest en één enkele vochtige zone, zodat de kolonie zelf kiest waar ze het broed legt. Het eenvoudigst is om een reageerbuis met water en watten op het nest aangesloten te laten: die geeft vocht aan de dichtstbijzijnde zone en de werksters brengen het broed waar het hun het beste uitkomt. Kleine kolonies waarderen die vochtige zone meer; grote kolonies regelen de vochtigheid goed met het water en de suikeroplossingen die ze opslaan.

Wat je niet moet doen, is het hele nest nat maken: te veel vocht brengt condens, schimmel en mijten mee. Druppeltjes op de wanden betekenen dat er te veel is; broed dat bij de buis op een hoop ligt en werksters die erin samenklonteren, betekenen dat er te weinig kan zijn.

Aanbevolen formicaria

Voor een bodemsoort met een droog nest zoals deze raden we bij Antomas de Qbik Alpha-reeks van Anthouse aan: modulaire, droge formicaria, met het vocht in de buizen en makkelijk uit te breiden naarmate de kolonie groeit. Voor de kolonie met 3-7 werksters een QBIK ONE met middelgrote gangen:

Voor de kolonie met 200-300 werksters, of om de kleine kolonie uit te breiden als ze groeit, de QBIK DUO met grote gangen en later de grotere formaten uit dezelfde reeks:

Breid uit als het broed alle kamers vult, niet eerder: in een te groot nest worden de overtollige kamers een afvalhoop. Maak de opstelling compleet met:

  • Ontsnappingsbarrière: een strook paraffineolie bovenaan de wanden van het foerageergebied en een goed sluitend deksel.
  • Een ruim en licht foerageergebied, met wat zand, platte stenen en een takje, zonder iets dat tot aan de barrière reikt. Het is een dagactieve soort die veel foerageert: hoe meer ruimte, hoe meer spektakel.
  • Altijd water beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Een drinkbakje voor de suikeroplossingen, nooit op watten.

Aankomst en verhuizing

We verkopen kolonies in twee groottes: een koningin met 3-7 werksters en broed, in haar reageerbuis, of een koningin met 200-300 werksters en broed, een kant-en-klare kolonie. Laat haar na ontvangst een of twee dagen rusten op een rustige plek bij 24-26 °C en controleer of ze water heeft. Bied haar meteen een druppel suikeroplossing en een stukje insect aan bij de opening van de reageerbuis of in een klein aangesloten foerageergebied.

Verhuis haar daarna naar een nest dat bij haar grootte past. Bij Antomas verhuizen we door over te kieperen: je opent de reageerbuis of de bak in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en kiepert de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig uit, waarbij je achterblijvers helpt met een penseeltje. Zo doe je het goed:

  • Alles klaar voordat je begint: formicarium opgebouwd, olie-barrière aangebracht en waterbuis aangesloten.
  • Boven een bak, voor het geval een werkster langs het gereedschap omhoogklimt.
  • Nest verduisterd en iets warmer dan het foerageergebied, zodat ze het zo snel mogelijk in gebruik nemen. De werksters verzamelen het broed en brengen het zelf naar binnen.
  • Bij de grote kolonie kieper je in delen over en laat je de bak open in het foerageergebied staan tot ze hem hebben leeggehaald.

Voor elke latere verhuizing gebruik je dezelfde methode.

Stichting en groei

Je kolonie heeft de claustrale koloniestichting al achter de rug (zie «Claustrale koloniestichting, met de eerste regens»), dus vanaf nu hangt de groei vooral af van warmte en voedsel. Bij 24-28 °C en dagelijks eiwit groeit een kleine kolonie in een goed tempo, en elke lichting werksters is iets groter dan de vorige; de majors verschijnen als de kolonie al enkele tientallen individuen telt. De kolonie met 200-300 werksters zit al in volle expansie: je ziet grote legsels, veel broed tegelijk en vanaf de eerste dag intensief foerageren.

Voeding

Suikeroplossingen, altijd beschikbaar. In het wild leven Camponotus grotendeels van nectar en van de honingdauw van bladluizen en schildluizen. Wissel thuis de suikers af: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse 4-5 keer per week aan en 1-2 keer per week een andere suikeroplossing of nectar. Je kunt ook een beetje eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd aan in een drinkbakje, nooit op watten: watten gaan schimmelen en de vloeistof bederft meteen. Ververs ze voordat ze gaan gisten. Je ziet de werksters terugkomen met een opgezwollen gaster en een strakke, glanzende beharing: een van de mooiste momenten bij deze soort.

Eiwit: hoe meer, hoe beter. Dat is wat de kolonie laat groeien, en onze filosofie is duidelijk: als je dagelijks onderhoud doet en de resten weghaalt, kun je beter overvoeren, omdat de kolonie begrijpt dat er middelen genoeg zijn en meer en sneller broed grootbrengt. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan niet te veel: overgebleven voer gaat rotten en brengt schimmel en mijten mee. Wissel van week tot week van insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten:

Gebruik insecten van een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden behandeld zijn, kunnen de kolonie doden. Bied bij warmte en broed dagelijks of bijna dagelijks eiwit aan, in een hoeveelheid die binnen een dag op is, en haal de resten de volgende dag weg. De grote kolonie kan hele prooien aan en zal veel eten: dat is een goed teken.

Water: altijd, in de reageerbuis met watten. Het mag nooit ontbreken.

Winterrust: optioneel en mild

C. parius heeft geen diapauze nodig: in haar verspreidingsgebied is het het hele jaar warm, en ze kan onafgebroken actief zijn. Toch brengt het droge seizoen in het noorden van haar verspreidingsgebied koelere nachten, en veel kolonies waarderen een korte rustperiode in onze winter. Wil je haar die geven:

  • Duur en temperatuur: 6-8 weken bij 18-20 °C, bijvoorbeeld door in december en januari de nestverwarming uit te zetten.
  • Nooit onder 15 °C: het is een milde rustperiode, geen koude diapauze zoals bij Europese soorten.
  • Tijdens de rustperiode: altijd water beschikbaar, wat suikeroplossing en weinig of geen eiwit. De koningin legt minder, en dat is normaal.
  • Aan het einde: verhoog de temperatuur geleidelijk en ga weer over op eiwit zodra je activiteit en nieuw broed ziet.

Doe je het liever niet, houd haar dan het hele jaar op 24-28 °C: ze blijft onafgebroken groeien. Wat je beter niet doet, is haar in de winter in een koude kamer zonder controle laten staan, half tussen het een en het ander in.

Gedrag in gevangenschap

Een reuzenmier voor overdag. In tegenstelling tot veel Camponotus, die op de nacht wachten, foerageert C. parius op klaarlichte dag. Dat is het grote voordeel om haar te observeren: je ziet de verkensters door het foerageergebied lopen, het voedsel vinden en naar het nest teruggaan om hulp te halen. Bij Camponotus is het gebruikelijk om in kleine groepjes te rekruteren, waarbij ze een paar nestgenoten meenemen.

Rustig, maar niet bang. In het dagelijks leven is het een kalme mier. Als het nest wordt geopend of er tegen het nest wordt gestoten, komen de werksters naar buiten om het te verdedigen, bijten ze en kunnen ze mierenzuur spuiten. Kwekers vertellen dat de koningin schuw is, maar zich fel verdedigt als je met een pincet in haar reageerbuis komt.

Een heel ordelijk nest. Je ziet de verzorgsters dicht bij het broed, de wachters bij de ingang en voortdurend trofallaxis tussen werksters.

Kijken zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, om ze te observeren en ervan te leren. Nest verduisterd, foerageergebied verlicht en vaak, voorzichtig, naar ze kijken: zo zie je elk probleem op tijd.

Alarmsignalen:

  • Broed dat stilvalt of verdwijnt terwijl het warm is: bijna altijd een tekort aan eiwit.
  • Schimmel of condens: te veel vocht of vergeten resten.
  • Werksters die samenklonteren in de waterbuis: er kan te weinig vocht of te veel warmte zijn.
  • Weinig activiteit overdag terwijl het nest op temperatuur is: controleer het voer, het water en de thermostaat.
  • Broed en werksters dicht opeengepakt in alle kamers: tijd om uit te breiden.

Ontsnappingen en barrières

C. parius klimt tegen acryl en glas op, zoals bijna alle Camponotus, en is snel en langpotig: geef haar geen kans. Voor deze soort volstaat olie:

  • Een strook paraffineolie (of vloeibare vaseline) bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken. Vernieuw ze als er stof of resten op komen.
  • Een goed sluitend deksel, als tweede verdedigingslinie.
  • Geen kieren in de aansluitingen, doppen of slangetjes.
  • Niets dat als brug dient: geen takken of drinkbakjes die tegen de wanden leunen.
  • Bij het openen niet verder dan nodig en rustig, vooral bij de grote kolonie, die massaal reageert als ze gestoord wordt.

Hanteren en veiligheid

Ze steekt niet: ze heeft geen angel. Als ze zich aangevallen voelt, bijt ze en kan ze mierenzuur spuiten, dat een beetje prikt op gevoelige huid of in een kleine wond, zonder verdere gevolgen. Hanteer haar met entomologisch gereedschap, een zacht penseeltje of een zachte pincet, nooit met je handen, en zorg dat je geen enkele werkster beschadigt, en zeker de koningin niet. Meng geen kolonies en houd haar niet samen met andere soorten. Het is een exotische soort: ze mag nooit worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Haar in het actieve seizoen koud houden of haar een koude diapauze geven zoals Europese soorten.
  • Tijdens de milde rustperiode onder 15 °C zakken.
  • Het nest doorweken: een aangesloten waterbuis volstaat.
  • Bezuinigen op eiwit of altijd hetzelfde insect geven.
  • Voerresten laten liggen.
  • De suikeroplossingen op watten geven of ze laten opraken.
  • Haar in een nest zetten dat veel groter is dan ze nodig heeft.
  • De barrière vergeten, kieren laten zitten of slecht sluitende deksels gebruiken.
  • Koninginnen of verschillende kolonies samenvoegen.
  • Haar met de handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de oorspronkelijke beschrijving van de soort, de recente faunalijsten van haar verspreidingsgebied, de wetenschappelijke literatuur over haar geslacht en de ervaring van Antomas. Belangrijkste referenties:

  1. Emery, C. (1889). Formiche di Birmania e del Tenasserim raccolte da Leonardo Fea (1885-87). Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova 27: 485–520. Oorspronkelijke beschrijving van C. micans r. paria (zonder DOI).
  2. Wang, W. Y., Soh, E. J. Y., Yong, G. W. J., Wong, M. K. L., Guénard, B., Economo, E. P. & Yamane, S. (2022). Remarkable diversity in a little red dot: a comprehensive checklist of known ant species in Singapore (Hymenoptera: Formicidae) with notes on ecology and taxonomy. Asian Myrmecology 15: e015006. doi:10.20362/am.015006
  3. Bharti, H., Guénard, B., Bharti, M. & Economo, E. P. (2016). An updated checklist of the ants of India with their specific distributions in Indian states (Hymenoptera, Formicidae). ZooKeys 551: 1–83. doi:10.3897/zookeys.551.6767
  4. Liu, C., Guénard, B., Hita Garcia, F., Yamane, S., Blanchard, B., Yang, D.-R. & Economo, E. (2015). New records of ant species from Yunnan, China. ZooKeys 477: 17–78. doi:10.3897/zookeys.477.8775
  5. Xian, C., Leong, C. M., Luo, J., Jia, F., Han, H. & Xie, Q. (2024). Diversity pattern of insects from Macao based on an updated species checklist after 25 years. Biodiversity Data Journal 12: e118110. doi:10.3897/BDJ.12.e118110
  6. Ward, P. S. & Boudinot, B. E. (2021). Grappling with homoplasy: taxonomic refinements and reassignments in the ant genera Camponotus and Colobopsis (Hymenoptera: Formicidae). Arthropod Systematics & Phylogeny 79: 37–56. doi:10.3897/asp.79.e66978
  7. Ward, P. S., Fisher, B. L., Wernegreen, J. J. & Blaimer, B. B. (2025). Evolutionary history, novel lineages and symbiont coevolution in the ant tribe Camponotini (Hymenoptera: Formicidae). Systematic Entomology 50: 646–676. doi:10.1111/syen.12678
  8. Shi, N. N. et al. (2015). Keeping cool: enhanced optical reflection and radiative heat dissipation in Saharan silver ants. Science 349: 298–301. doi:10.1126/science.aab3564
  9. Peeters, C. & Ito, F. (2001). Colony dispersal and the evolution of queen morphology in social Hymenoptera. Annual Review of Entomology 46: 601–630. doi:10.1146/annurev.ento.46.1.601
  10. Mersch, D. P., Crespi, A. & Keller, L. (2013). Tracking individuals shows spatial fidelity is a key regulator of ant social organization. Science 340: 1090–1093. doi:10.1126/science.1234316
  11. LeBoeuf, A. C. et al. (2016). Oral transfer of chemical cues, growth proteins and hormones in social insects. eLife 5: e20375. doi:10.7554/eLife.20375
  12. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
  13. Feldhaar, H. et al. (2007). Nutritional upgrading for omnivorous carpenter ants by the endosymbiont Blochmannia. BMC Biology 5: 48. doi:10.1186/1741-7007-5-48
  14. Haskins, C. P. & Haskins, E. F. (1992). Note on extraordinary longevity in a queen of the formicine ant genus Camponotus. Psyche 99: 31–33. doi:10.1155/1992/53614
Moeilijkheidsgraad
Gevorderde beginner
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: