Crematogaster rogenhoferi: reina y obreras – foto real de Antomas
Crematogaster rogenhoferi: reina y obreras – foto real de Antomas

Crematogaster rogenhoferi

Niet op voorraad
€ 24,99
Inclusief belasting

De kartonarchitect van het Aziatische moessongebied. Crematogaster rogenhoferi hangt aan de takken nesten van gevouwen bladeren tot 45 cm, waarin tienduizenden mieren wonen, en ontsmet ze met haar eigen chemie tegen schimmels. Bij gevaar heft ze haar hartvormige gaster op, besmeert ze haar vijanden met een gif van fenolen, jaagt ze op plaagdieren in plantages en ‘praat’ ze zelfs via trillingen met de rupsen van een vlinder. Snel, gulzig en heel makkelijk te voeren: bij Antomas zien we haar als een van de beste tropische acrobatenmieren om mee te beginnen. Kolonies en koninginnen, klaar om te groeien in je formicarium. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

Acrobatenmier uit tropisch Azië, boombewonend en bouwer van kartonnen nesten die als kleine wespennesten aan de takken hangen. Bij het minste gevaar steekt ze haar hartvormige gaster omhoog en ze verdedigt de kolonie met een chemie van fenolen. Kolonies met een koningin, werksters en broed, die snel groeien. Het hele jaar 24-28 °C, zonder diapauze, een droog en geventileerd Qbik-nest uit de Alpha-reeks, suiker altijd in een drinkbakje en veel gevarieerd eiwit. Belangrijkst: alles goed afgesloten en een ontsnappingsbarrière van paraffineolie of vaseline, want ze klimmen en houden zich vast als weinig andere mieren.

Crematogaster rogenhoferi Mayr, 1879 is een van de meest karakteristieke boombewonende mieren van moessonazië. Ze leeft van India en Sri Lanka tot Zuid-China, Taiwan, Indochina, Borneo en de Filipijnen, en waar ze voorkomt valt ze op: haar kolonies bouwen in de takken bolvormige kartonnen nesten, gemaakt van gevouwen bladeren en een donkere, harde pasta, die meer dan 40 cm lang kunnen worden en tienduizenden mieren kunnen huisvesten. Zoals alle Crematogaster is het een acrobatenmier: als iets haar verontrust, steekt ze haar hartvormige gaster boven haar lichaam omhoog, klaar om haar gif uit te smeren.

Ze heeft geen Nederlandse naam, en we gaan er ook geen verzinnen. Wat ze wel heeft, iets zeldzaams voor een terrariummier, is een eigen kleine wetenschappelijke bibliotheek: de schimmelwerende chemie van haar nest, haar gif, haar rol als predator van plagen, haar «gesprek» via trillingen met de rupsen van een vlinder en zelfs hoe haar kolonies in Vietnam «gekweekt» worden. We vertellen je alles, waarbij we scheiden wat is vastgelegd en wat kwekers vertellen, en daarna hoe je haar thuis houdt: ze is dankbaar, groeit snel en is heel makkelijk te voeren, met één enkel aandachtspunt: ontsnappingen.

Biologie

Een mier die haar groep haar naam geeft

De Oostenrijker Gustav Mayr, een van de grondleggers van de myrmecologie, beschreef haar in 1879 in zijn werk over de mieren van Azië, op basis van werksters. De naam is hoogstwaarschijnlijk een eerbetoon aan zijn Weense collega Alois Rogenhofer, entomoloog van het natuurhistorisch museum van Wenen. De catalogi vermelden bovendien drie ondersoorten die eind 19e en begin 20e eeuw zijn beschreven, costulata (Myanmar), lutea (Indonesië) en fictrix (Borneo), die nooit met moderne methoden zijn herzien.

In 2012 deelde entomologe Bonnie Blaimer het geslacht Crematogaster, met honderden soorten over de hele wereld, opnieuw in in slechts twee ondergeslachten, en stelde ze een reeks regionale soortgroepen voor. Een daarvan, die van Zuidoost-Azië, Nieuw-Guinea en Australië, draagt haar naam: de C. rogenhoferi-groep, die voorlopig C. rogenhoferi, C. flava, C. ochracea en C. laeviceps omvat. Je herkent ze aan een sterk verbrede petiolus, vaak met een scherpe rand, een postpetiolus die door een middengroef in twee lobben is verdeeld en een pronotum met hoekige randen. Onze soort is degene die de familie haar naam geeft.

Van Sri Lanka tot Taiwan: moessonazië

Haar verspreidingsgebied is enorm. Gepubliceerde waarnemingen en catalogi plaatsen haar in India (inclusief de Andamanen), Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Laos, Vietnam, Zuid-China (Yunnan, Hainan en Macau), Taiwan, Singapore, Sumatra, Borneo en de Filipijnen. Al in 1903 vermeldde de Brit Charles Bingham haar van Sikkim, in de Himalaya, tot Zuid-India, Ceylon, Assam en Birma.

Het is een boomsoort, en ongerepte oerwouden heeft ze niet nodig: ze is gevonden in aangetaste bossen en tuinen in Singapore, in rubberplantages in Zuid-China en in moestuinen in Sri Lanka, tussen mango-, kokos- en kaneelbomen. Bomen om haar huis aan op te hangen zijn genoeg.

Architecten van karton: nesten die aan de takken hangen

Veel Crematogaster kunnen karton maken, een pasta van gekauwde plantenvezels die ze gebruiken om gaten te dichten of het nest in te delen. Een paar soorten gaan verder en bouwen complete, losstaande nesten rond de takken. C. rogenhoferi is er een van, en haar nesten behoren tot de best bestudeerde van het geslacht.

In een huistuin in Sri Lanka vonden de zoölogen R. K. S. Dias en K. G. I. Udeshika nesten die in de vorken van 19 boomsoorten hingen, van mango en avocado tot teak en mahonie, en ze onderscheidden drie bouwfasen:

  • Beginnest. 5-9 cm lang, gemaakt van gevouwen groene bladeren, bedekt met een zwarte, harde pasta en een kleiachtig materiaal. Er woonden alleen werksters in, tussen 115 en 375.
  • Tussennest. 6-11 cm lang en tot 15 cm breed, aan de buitenkant goed bekleed. Binnenin waren de bladeren, inmiddels bruin, als een accordeon gevouwen. Het huisvestte meer dan 2.000 werksters en meerdere koninginnen.
  • Volwassen nest. Een langwerpige bol van 36-45 cm lang en 20-24 cm breed, met gevouwen bladeren die de binnenkamers vormen. Het bevatte alle stadia, van ei tot volwassen dier: tussen 13.385 en 18.134 individuen per nest.

Verder naar het oosten, in het Nationaal Park Tarutao in het zuiden van Thailand, bestudeerden Suparoek Watanasit en Sopark Jantarit vijftien nesten die van bladresten en takjes op de takken waren gebouwd, op 2,5 tot 4,7 m boven de grond. Ze vonden er geen enkel in de dominante boom van het gebied, die een insectenwerende olie produceert. De gemiddelde populatie lag boven de 29.000 mieren per nest, met zo'n 15.600 werksters, en de grootste nesten haalden meer dan 67.000 individuen.

In gevangenschap vertellen kwekers dat ze hout kauwen en met speeksel mengen, en dat ze kunnen bouwen met wat ze voorhanden hebben: modder, droog gras en zelfs de watten van de reageerbuizen. Het resultaat is volgens een van hen traag om te maken maar «ongelooflijk hard».

Een nest dat ook een apotheek is

Een warm, vochtig kartonnen nest vol mieren is een paradijs voor schimmels. Hoe voorkomt C. rogenhoferi dat? Een Chinees team onderzocht het in 2024. Uit het materiaal van haar nesten isoleerden ze twee verbindingen en testten die tegen Beauveria bassiana, een schimmel die insecten parasiteert en doodt, en tegen een pathogene bacterie. Beide remden de groei van de schimmel, zowel bij contact als door begassing: hun damp was genoeg. Tegen de bacterie deden ze daarentegen niets.

Het interessantst is hun herkomst. De eerste, een fenol, zat in de kop en het achterlijf van de werksters: die maken ze zelf. De tweede, lupenon, zat niet in de mieren: het is een typische plantenstof, die in het nest terechtkomt via het plantenweefsel waarmee ze het bouwen. In de woorden van de auteurs benut de soort haar eigen chemische verdediging en waarschijnlijk ook die welke planten hebben ontwikkeld om zichzelf te beschermen.

En toch heeft het karton zijn bewoners. In 2026 werd een voor de wetenschap nieuw schimmelgeslacht en een nieuwe schimmelsoort beschreven, Exsiccatiomyces formicarium, geïsoleerd uit de wand van een nest van C. rogenhoferi in Yunnan. Al in 2018 had een Indiaas onderzoek schimmeldraden tussen de nestmaterialen gezien: haar huis is een heel klein ecosysteem.

De hartvormige gaster en een gif van fenolen

Crematogaster worden acrobatenmieren genoemd vanwege de manier waarop ze zich verdedigen: ze heffen de gaster, die van bovenaf hartvormig is, en houden die boven het borststuk en zelfs boven de kop, gericht op de bedreiging. Hun angel prikt niet: de punt is spatelvormig en dient om het gif bij contact uit te smeren. Bij de mediterrane acrobatenmier, C. scutellaris, is aangetoond dat dat gif andere mieren afschrikt en dat de houding tegelijk waarschuwing en wapen is.

Wat zit er in dat van C. rogenhoferi? In 2025 werd de klier van Dufour, de belangrijkste bron van verdedigingschemie in het geslacht, met chromatografie geanalyseerd. Elke werkster bevatte zo'n 83 µg aan stoffen, en meer dan 80% daarvan bestond uit twee langketenige fenolen, uit dezelfde chemische familie als de verdedigingsafscheidingen van andere Aziatische Crematogaster. Jonge koninginnen hadden daarentegen vier keer minder en een ander mengsel, van alkanen en esters, zonder die fenolen. Dat is logisch: wie gaat vechten is de werkster, niet de toekomstige koningin. En een mooi detail: de enige verbinding die beide kasten gemeen hebben, is precies de schimmelwerende fenol die de werksters in het nest aanbrengen.

Beten met een reputatie

In haar thuisland staat ze bekend als lastig. In die tuin in Sri Lanka kwamen de werksters bij het foerageren het huis binnen en beten ze iedereen die bloemen of vruchten kwam plukken, met pijnlijke jeuk en soms een allergische reactie: wat je kunt verwachten van een kolonie van tienduizenden mieren die haar boom verdedigt. Thuis, met een beginnende kolonie, is een beet van een werkster van 4 mm niet meer dan een kneepje (zie «Hantering en veiligheid»).

Verzorgers van schildluizen… en jagers op schildluizen

Zoals zoveel acrobatenmieren leeft C. rogenhoferi voor een groot deel van honingdauw, de suikerrijke vloeistof die bladluizen en schildluizen uitscheiden. In Singapore werden in de bomen werksters verzameld die schildluizen uit de familie Coccidae «bezochten», een relatie van verzorgen en melken die biologen trofobiose noemen.

Maar dezelfde soort is in de rubberplantages van Zuid-China een van de belangrijkste predatoren van een andere schildluis, Parasaissetia nigra, een plaag van de gewassen, en houdt de populaties daarvan effectief in toom. Zozeer zelfs dat een Chinees team de genen van haar reukvermogen heeft onderzocht, met 37 geïdentificeerde geurreceptoren, om haar beter te kunnen inzetten voor biologische bestrijding. In Vietnam beschrijft een onderzoek uit 2025 haar ook als natuurlijke vijand van verschillende plagen, met een «zeer rijk» natuurlijk dieet, vooral van insectenlarven. Sommige schildluizen verzorgen en andere opeten is geen tegenstrijdigheid: zo werken opportunistische predatoren.

Een vlinder die haar taal spreekt

In Taiwan heeft C. rogenhoferi een heel bijzondere gast: de rups van de vlinder Spindasis lohita, een blauwtje (Lycaenidae) dat met de mieren samenleeft. In 2019 nam een Taiwanees team de trillingen op die beide uitzenden. De mier produceert één soort roep; de rups drie, en de pop nog één. De roepen van de rups leken sterk op die van de mier en toen de onderzoekers er een van naast de werksters afspeelden, reageerden die door hem met hun antennes aan te raken, samen te drommen en de wacht te houden. Het was het eerste bewijs van communicatie via trillingen tussen deze twee families: de vlinder «imiteert de stem» van haar gastheer om haar bescherming te verdienen.

Veel koninginnen, tienduizenden werksters

De kolonies van C. rogenhoferi zijn polygyn: ze kunnen meer dan één koningin hebben. In Thailand hadden de nesten gemiddeld 1,5 koninginnen; in Noord-Vietnam 1,8; en in Sri Lanka huisvestten de tussennesten meerdere ontvleugelde koninginnen. In Sri Lanka zagen ze bovendien iets veelzeggends: de kleine nesten, die alleen door werksters waren gebouwd, werden later betrokken door koninginnen die er begonnen te leggen. Alles wijst op kolonies die zich over meerdere nesten in dezelfde boom of in naburige bomen uitstrekken.

Volwassen kolonies brengen honderden of duizenden gevleugelde vrouwtjes en mannetjes groot: in Thailand waren er in maart gemiddeld meer dan 1.700 gevleugelden per nest. In Noord-Vietnam, bij de temperatuur in het veld, verloopt de volledige ontwikkeling traag: zo'n 26 dagen als ei, 28 als larve en 21 als pop, dus ongeveer 11 weken van ei tot werkster. Bij constant 24-28 °C mag je verwachten dat het iets sneller gaat.

Miereneieren op tafel

In Vietnam, waar ze kiến ngạt heet, wordt het broed van deze mier gegeten: de «miereneieren», die in werkelijkheid eieren, larven en poppen zijn, zijn gewild op de markt. Zozeer dat het wetenschappelijke bosbouwtijdschrift van het land in 2025 een onderzoek publiceerde over hoe je haar onder het bladerdak kunt kweken zonder haar uit te roeien. De techniek die het best werkte, was het nest aan de voet van de boom openen, het broed oogsten en ongeveer 5% van het omhulsel met eieren overlaten, dat weer in de boom hangen en er voer naast leggen: de kolonie herstelde zich. De beste bomen bleken twee lokale soorten, met 2-4 nesten per boom. Er zijn weinig mieren in de wereld die op die manier «gekweekt» worden.

Moesson en geen echte winter

Haar enorme gebied omvat twee klimaattypen. In de tropische laaglanden, van Sri Lanka en Zuid-India tot het Maleisisch schiereiland, is het het hele jaar warm, met gemiddelden van 26-29 °C, overvloedige regen en een hoge luchtvochtigheid. In het noorden van haar verspreidingsgebied, in Noord-Vietnam, Zuid-China en Taiwan, is het klimaat subtropisch: warme, regenachtige zomers en een koele, drogere winter, met gemiddelden van zo'n 14-18 °C in de koudste maand, maar zonder vorst in de lage gebieden. Nergens in haar gebied is er een winter die haar dwingt helemaal stil te vallen. Daarom houden we haar bij Antomas het hele jaar actief (zie «Diapauze»).

Grootte en morfologie

Een kleine tot middelgrote acrobatenmier, in roodbruine tinten, met lange stekels op het borststuk en de typische hartvormige gaster.

  • Kleur. Roodbruin, met de achterste helft van de gaster donkerder, bruin, en de antennes, de poten en de randen van de gastersegmenten geelachtig. Lichte, schaarse en zeer korte haren.
  • Kop. Van voren bijna vierkant, met fijne lengterimpels en een wat mat uiterlijk. Antennes met 11 leden, met een knots van drie. Bij veel werksters zijn de ocellen te zien, de drie enkelvoudige «oogjes» op het voorhoofd.
  • Borststuk. Breed pronotum met hoekige randen; borststuk met lengterimpels en, aan de achterkant, op het propodeum, twee lange, dunne stekels, naar buiten gericht en naar beneden gebogen.
  • Taille. Petiolus plat en aan de voorkant verbreed, met hoekige zijkanten; postpetiolus met drie afgeronde knobbels en een middengroef die hem in twee lobben verdeelt. Dit zijn de kenmerken van de C. rogenhoferi-groep.
  • Gaster. Hartvormig en wat langgerekt, met het eerste segment mat en de volgende glanzend. Aan de bovenkant met de postpetiolus verbonden, zoals bij alle Crematogaster: daarom kunnen ze hem boven hun lichaam heffen.
  • Angel. Spatelvormig: smeert het gif uit in plaats van te prikken.
  • Koningin en mannetje. We hebben geen gepubliceerde beschrijvingen of maten gevonden. De koningin is duidelijk groter dan de werksters, met het stevige borststuk van gevleugelde koninginnen.

Geschatte afmetingen

  • Werkster: 3,5-4,5 mm totale lengte (Bingham, 1903)
  • Koningin: geen gepubliceerde maten
  • Mannetje: geen gepubliceerde maten

De getallen die in winkels voor de koningin rondgaan, komen uit geen enkel onderzoek, dus die geven we niet. De werksters van één kolonie variëren wat in grootte, zonder dat er soldaten ontstaan.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

C. rogenhoferi is een goede soort om de stap naar tropische mieren te zetten. Ze eet alles, accepteert suiker en eiwit zonder problemen, heeft geen diapauze nodig en voelt zich prima bij de temperatuur van een verwarmd huis. Waar je op moet letten, valt samen te vatten in drie punten:

  • Ze klimmen en houden zich heel goed vast. Kwekers zijn het erover eens dat ze erg behendig zijn en dat er bij het openen meestal wel een ontsnapt. Met een goed sluitend deksel en een goede barrière is dat geen probleem.
  • Ze houden het liever droog. Te veel vocht brengt schimmel en, volgens een kweekdagboek, massale ontsnappingspogingen.
  • Ze groeien snel. Goed gevoed vragen ze eerder dan je verwacht om uitbreiding.

En het is de moeite waard: weinig soorten bieden zoveel plezier met zo weinig eisen.

Aanbevolen parameters

  • Temperatuur: het hele jaar 24-28 °C. Is de kamer koel, gebruik dan een zachte warmtebron aan één zijkant van het nest, met thermostaat, zodat ze kunnen kiezen.
  • Luchtvochtigheid: nest eerder droog, met een kleine, wat vochtige zone zolang de kolonie klein is. Het foerageergebied droog.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Ventilatie: altijd goed: dat voorkomt condens en schimmel.
  • Licht: het volstaat om ze hun donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: heeft ze niet.

Aanbevolen formicaria

Voor een boombewonende soort die het liefst droog en goed geventileerd zit, raden we bij Antomas de Qbik Alpha-reeks van Anthouse aan: modulaire, droge formicaria die meegroeien met de kolonie. Om te beginnen een QBIK ONE met kleine gangen, waarin een kolonie van enkele tientallen werksters zich veilig voelt en waarin je de koningin en het broed van dichtbij kunt volgen.

Als de kolonie groeit, en dat duurt bij deze soort niet lang, stap je over op de QBIK DUO en daarna op de grotere modules uit dezelfde reeks.

Maak de opstelling compleet met een gesloten foerageergebied, met een goed sluitend deksel of heel fijn gaas, een waterbuis, een drinkbakje voor de suiker en een paar droge takjes om te verkennen en in te klimmen. Wil je ze zien bouwen, dan kun je in het foerageergebied wat fijn zaagsel of krullen van onbehandeld zacht hout aanbieden: kwekers vertellen dat ze karton maken van wat ze vinden, al gaat dat langzaam. Zonder dat materiaal leven ze prima in het nest.

Droog en geventileerd, met het water apart

Dit is de kern van de opstelling. In hun leefgebied hangt het nest aan een tak, in de open lucht. In gevangenschap zeggen de kweekdagboeken hetzelfde: in het ene, met de hygrometer altijd op 90%, probeerden de werksters massaal te ontsnappen, en het probleem verdween toen het terrarium droger werd gemaakt; op een ander forum raadt een ervaren kweker aan ze vrij droog te houden omdat de nesten gaan schimmelen. Bij Antomas raden we wat vocht aan in een deel van het nest zolang de kolonie klein is en, als ze groeit, een droog en goed geventileerd nest. Maar de waterbuis mag nooit ontbreken: ze drinken veel.

Aankomst en verhuizen

Bij Antomas verkopen we kolonies met een koningin, werksters en broed. Laat de jouwe bij ontvangst een paar uur rusten op een warme plek, bij 24-28 °C, en controleer of ze water heeft. Om haar naar het formicarium over te zetten, doen we dat door omkiepen: open de buis in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en kiep de kolonie (koningin, werksters en broed) eruit met zachte tikjes, terwijl je achterblijvers met een penseel helpt. Drie tips:

  • Bereid alles vooraf voor, met de barrière al aangebracht, zodat het deksel zo kort mogelijk open is.
  • Werk boven een ruime bak: als een werkster via je gereedschap omhoogklimt, belandt ze niet op tafel.
  • Controleer de watten van de buis: ze kunnen die eruit trekken om te bouwen. Als ze die afbreken, vervang ze dan voordat het water wegloopt.

Houd de kolonie daarna de eerste dagen vaak in de gaten: of de koningin binnen is, het broed bij elkaar ligt en de werksters drinken en eten. Moeten ze ooit naar een ander formicarium, dan gebruik je dezelfde methode.

Voeding

Suiker, altijd beschikbaar. In het wild leven ze grotendeels van de honingdauw van schildluizen. Wissel de suikers af: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse aan, 4-5 keer per week, en 1-2 keer per week een andere suikerhoudende vloeistof of nectar; je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied het altijd in een drinkbakje aan en nooit op watten, die schimmelen en de vloeistof snel bederven: een klassiek of zelfgemaakt drinkbakje, waarin de druppel «uitgespreid» en bereikbaar ligt. Vermijd ook grote plassen honing: een kweker waarschuwt dat de werksters erin kunnen vastplakken en verdrinken.

Eiwit: hoe meer, hoe beter. Het is de motor van hun groei, en kwekers zijn het erover eens dat ze het verkiezen boven suiker en de insecten volledig leegeten. Doe je dagelijks onderhoud en haal je de resten weg, dan kun je beter te veel voeren: de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en talrijker. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel, want overgebleven voer rot en brengt schimmel en mijten. Wissel van week tot week van insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten:

Geef een kleine kolonie kleine prooien, in stukjes of vers gedood. Is de kolonie groot, dan omsingelen en ontleden ze prooien die veel groter zijn dan zijzelf, met tientallen gasters omhoog: een echt spektakel. Koop de insecten bij een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld, kunnen de kolonie doden.

Groei van de kolonie

Je kolonie komt al op gang zijnde aan, met koningin, werksters en broed, dus je slaat de meest delicate fase over, de stichting, en begint met het leuke deel: haar zien groeien. En ze groeit snel. In een kweekdagboek op een Duits forum ging een kolonie van zo'n 26 werksters half september naar zo'n 150 eind december: zes keer zoveel in drieënhalve maand, al vertraagde het in de koude maanden ondanks de verwarmingskabel. Met constante warmte en veel eiwit mag je zo'n tempo of beter verwachten.

Breid uit als je veel werksters stil in de hoeken van het foerageergebied ziet zitten, maar niet te vroeg: in een enorm nest worden de overbodige hoeken uiteindelijk afvalhopen. Met de jaren kan een grote kolonie gevleugelden voortbrengen, mannetjes en koninginnen, die zullen proberen weg te vliegen: in gevangenschap paren ze niet, en een goed deksel voorkomt dat ze ontsnappen.

Diapauze

Ze heeft geen diapauze: in haar gebied is er geen winter die haar dwingt stil te vallen (zie «Moesson en geen echte winter»). Bij Antomas houden we haar het hele jaar actief, bij 24-28 °C. Koelt je huis in de winter af, verwarm dan één zijkant van het nest: bij kou blijft de kolonie leven, maar groeit ze veel langzamer.

Gedrag in gevangenschap

Ze zijn snel en georganiseerd: zodra een verkenster voedsel vindt, loopt het pad vol werksters (net als andere Crematogaster markeren ze hun paden met een klier in de achterpoten). Als je het deksel opent, zie je de gasters omhoog, en als ze materiaal hebben, kunnen ze gaten dichten met karton.

Observeren zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze hun donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, en ze vaak en voorzichtig te observeren. Regelmatig controleren is de beste manier om elk probleem op tijd te zien: werksters die zich bij het deksel verdringen (te veel vocht of te weinig ventilatie), schimmel (vergeten resten), broed dat niet verder komt (te weinig eiwit) of afgebroken watten in de buis (vervangen).

Ontsnappingen en barrières

Dit is het enige gevoelige punt van deze soort: C. rogenhoferi klimt heel goed en houdt zich stevig vast, en haar kleine werksters kruipen door piepkleine kieren.

  • Goed sluitend deksel of heel fijn gaas op het foerageergebied, en goed passende verbindingen, doppen en buizen.
  • Ontsnappingsbarrière van paraffineolie of vaseline bovenaan de wanden van het foerageergebied. Op de fora werkte olie zelfs bij grote kolonies; een kweker had goede resultaten met talk gemengd met alcohol. PTFE (Fluon) werkt bij deze soort daarentegen maar half en raakt beschadigd door condens.
  • Voorzichtig bij het openen. Dan ontsnappen de meeste: open zo kort mogelijk en sluit als je klaar bent.
  • Geen bruggen: laat geen takje, buis of pincet de barrière of het deksel raken.
  • Droog en geventileerd: te veel vocht doet de ontsnappingspogingen toenemen.

Hantering en veiligheid

Haar angel is spatelvormig en prikt niet door de huid; wat je wel kunt merken is een beet, die bij een kolonie thuis niet meer is dan een kneepje. Hanteer ze altijd met entomologisch gereedschap, een zacht penseel of een zacht pincet, en niet met je handen, en werk langzaam om geen werkster te verliezen of te beschadigen, en zeker niet de koningin. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Kieren of losse deksels laten, of alles van PTFE laten afhangen.
  • Het nest kletsnat maken of het terrarium vol vocht laten staan.
  • Suiker op watten of in grote plassen honing aanbieden.
  • Te weinig eiwit geven, altijd hetzelfde insect geven of resten laten liggen.
  • Ze in diapauze zetten of de winter laten doorbrengen bij de temperatuur van een koude kamer.
  • Ze dagenlang niet bekijken: controleer de kolonie vaak, met zorg.
  • Ze met je handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze gids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Crematogaster rogenhoferi en haar geslacht, klimaatgegevens van haar verspreidingsgebied en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste bronnen:

  1. Dias, R. K. S. & Udeshika, K. G. I. (2019). Effects of a gel bait on the suppression of noxious Crematogaster rogenhoferi Mayr, 1879 (Formicidae: Myrmicinae) in Sri Lanka. Caucasian Entomological Bulletin 15: 317–322. doi:10.23885/181433262019152-317322
  2. Watanasit, S. & Jantarit, S. (2006). The ant nest of Crematogaster rogenhoferi Mayr, 1879 (Hymenoptera: Formicidae) at Tarutao National Park, Satun Province, Southern Thailand. Songklanakarin Journal of Science and Technology 28: 723–730.
  3. Bai, W., Chen, B., Chen, H., Nie, L., Liang, M., Xu, Y., Lu, Y. & Wang, L. (2024). Antimicrobial activity of compounds isolated from the nest material of Crematogaster rogenhoferi (Mayr) (Hymenoptera: Formicidae). Insects 15: 1019. doi:10.3390/insects15121019
  4. Kularathnage, N. D., Senanayake, I. C., Thiyagaraja, V., Wang, Z.-Y., Zhao, Q., Gu, Z.-J., Hyde, K. D. & Jayawardena, R. S. (2026). Exsiccatiomyces formicarium gen. et sp. nov. from the wall of Crematogaster rogenhoferi carton nest. Phytotaxa 766: 101–121. doi:10.11646/phytotaxa.766.2.1
  5. Bai, W., Xu, W., Lu, Y., Xu, Y. & Wang, L. (2025). Chemical analysis of Dufour’s gland of workers and gynes of Crematogaster rogenhoferi Mayr (Hymenoptera: Formicidae). The Journal of Basic and Applied Zoology 86: 83. doi:10.1186/s41936-025-00506-w
  6. Zhou, X., Guo, J., Zhang, M., Bai, C., Wang, Z. & Li, Z. (2021). Antennal transcriptome analysis and candidate olfactory genes in Crematogaster rogenhoferi. Bulletin of Entomological Research 111: 464–475. doi:10.1017/S0007485321000134
  7. Lin, Y.-H., Liao, Y.-C., Yang, C.-C. S., Billen, J., Yang, M.-M. & Hsu, Y.-F. (2019). Vibrational communication between a myrmecophilous butterfly Spindasis lohita (Lepidoptera: Lycaenidae) and its host ant Crematogaster rogenhoferi (Hymenoptera: Formicidae). Scientific Reports 9: 18548. doi:10.1038/s41598-019-54966-6
  8. Hoàng, Q. B., Chu, V. H., Vũ, V. L., Phạm, T. T. T. & Nguyễn, M. C. (2025). Biological and ecological characteristics of Crematogaster rogenhoferi in Lao Cai province, Vietnam. Vietnam Journal of Forest Science. doi:10.70169/vjfs.1100
  9. Trần, Q. K., Vũ, V. L. & Phạm, T. T. T. (2025). Harvesting and farming techniques for Crematogaster rogenhoferi under the forest canopy in Lao Cai province. Vietnam Journal of Forest Science. doi:10.70169/vjfs.1143
  10. Wang, W. Y., Soh, E. J. Y., Yong, G. W. J., Wong, M. K. L., Guénard, B., Economo, E. P. & Yamane, S. (2022). Remarkable diversity in a little red dot: a comprehensive checklist of known ant species in Singapore (Hymenoptera: Formicidae) with notes on ecology and taxonomy. Asian Myrmecology 15: e015006. doi:10.20362/am.015006
  11. Blaimer, B. B. (2012). A subgeneric revision of Crematogaster and discussion of regional species-groups (Hymenoptera: Formicidae). Zootaxa 3482: 47–67. doi:10.11646/zootaxa.3482.1.3
  12. Marlier, J.-F., Quinet, Y. & de Biseau, J.-C. (2004). Defensive behaviour and biological activities of the abdominal secretion in the ant Crematogaster scutellaris (Hymenoptera: Myrmicinae). Behavioural Processes 67: 427–440. doi:10.1016/j.beproc.2004.07.003
  13. Leuthold, R. H. (1968). A tibial gland scent-trail and trail-laying behavior in the ant Crematogaster ashmeadi Mayr. Psyche 75: 233–248. doi:10.1155/1968/73761
  14. Bingham, C. T. (1903). The Fauna of British India, including Ceylon and Burma. Hymenoptera, Vol. II: Ants and Cuckoo-wasps. London: Taylor & Francis.
Moeilijkheidsgraad
Gevorderde beginner
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: