Myrmecia cf. exigua: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Myrmecia cf. exigua: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Myrmecia cf. exigua

Ostatnie sztuki w magazynie
199,99 €
Brutto

Mieści się na paznokciu, a mimo to jest buldogiem od stóp do głów. Myrmecia exigua to gatunek, który John Clark opisał w 1943 roku jako najmniejszy w rodzaju: łowczyni z grupy urens, z piaszczystych zarośli południowej Australii, z oczami, którym nic nie umyka, żuwaczkami długimi jak głowa i prawdziwym żądłem. Przez dziesięciolecia była buldogiem jednego jeziora i do dziś pozostaje rzadkością, której prawie nikt nie widział w formikarium. Nasza linia, czarna jak węgiel i z pomarańczowymi żuwaczkami, to klejnot dla ekspertów: mała nie znaczy łatwa. Królowe założycielki. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 5/5 – Ekspert

Gatunek, który autor opisu nazwał „najmniejszym gatunkiem w rodzaju”: mrówka buldog z grupy urens, z zarośli i piaszczystych wrzosowisk południowej Australii, z robotnicami mierzącymi zaledwie 4-4,5 mm u gatunku typowego i niemal nieobecna w hodowlach. Nasza linia jest cała czarna, z pomarańczowymi żuwaczkami, i dlatego nazywamy ją M. cf. exigua. Sprzedajemy ją jako królową założycielkę, z zakładaniem półklaustralnym: całkowita ciemność, mała komora z wilgotną miniareną, którą zostawia się do przeschnięcia, kokony w suchym i maleńkie, świeżo zabite ofiary. Gniazdo w 22-26 °C, dojrzałe larwy nigdy powyżej ok. 28 °C, cukier codziennie i zimowanie przez ok. 3 miesiące w 12-16 °C. Mała nie znaczy łatwa: ma żądło i ucieka każdą szczeliną.

Myrmecia exigua (Clark, 1943) to mrówka buldog w miniaturze. Gdy australijski entomolog John Clark ją opisał, przedstawił ją jako najmniejszy gatunek w rodzaju, z robotnicami o długości 4-4,5 mm: to ułamek tego, co mierzy M. gulosa czy M. pyriformis. Należy do grupy urens, grupy małych mrówek buldogów, i żyje w zaroślach i na wrzosowiskach na piaszczystych glebach południowej Australii. I zachowuje wszystko, za co szanuje się Myrmecia: duże oczy, długie, ząbkowane żuwaczki, samotne polowanie i żądło, które działa.

Linia, którą hodujemy w Antomas, ma w nazwie „cf.”, a w tym poradniku wyjaśniamy dlaczego: jest cała czarna, z pomarańczowymi żuwaczkami, podczas gdy exigua opisana przez Clarka ma czerwone propodeum i węzeł. To mała Myrmecia z grupy urens, niezwykle rzadka w europejskich formikariach i bez żadnej publikacji o jej hodowli. Dlatego oddzielamy to, co udokumentowano o M. exigua, to, co wiadomo o hodowli innych Myrmecia, bardzo podobnej w całym rodzaju, i to, czego nauczyliśmy się w Antomas. Wniosek, podany z góry, mieści się w jednym zdaniu: mała nie znaczy łatwa.

Biologia

Najmniejsza mrówka buldog w rodzaju

W swojej rewizji z 1943 roku Clark nie owijał w bawełnę: ze wszystkich badanych gatunków exigua była najmniejsza. Robotnica mierzy 4-4,5 mm długości, więc zmieściłaby się od końca do końca na paznokciu małego palca. Olbrzymy rodzaju z kolei przekraczają z zapasem dwa centymetry.

Bo M. exigua nie jest mrówką buldogiem „na pół gwizdka”. Oryginalny opis wymienia głowę z bardzo drobną, siateczkowatą i pomarszczoną rzeźbą oraz żuwaczki tak długie jak głowa, uzbrojone w sześć dużych, ostrych zębów; każdy z trzech pierwszych poprzedzają dwa ząbki. Węzeł petiolusa ma kształt gruszki i jest prawie tak długi jak szeroki, a całe ciało pokrywają sterczące, żółtawobiałe włoski na bardzo drobnym, szarym owłosieniu. To kompletna Myrmecia, tylko w skali.

Okaz z południowego wybrzeża Australii Zachodniej, zebrany w 1985 roku przez myrmekologa Philipa S. Warda, daje kolejną przydatną miarę: głowę o szerokości 1,47 mm, z jasnożółtą i „stosunkowo długą” żuwaczką. Na drugim końcu naszego katalogu jest M. nigriscapa, jedna z dużych mrówek grupy gulosa.

Opisana jako Promyrmecia, nad jeziorem w krainie mallee

Clark nie opisał jej jako Myrmecia, lecz jako Promyrmecia exigua. W tamtych czasach wiele małych i średnich mrówek buldogów zaliczano do Promyrmecia, a jego praca z 1943 roku była właśnie rewizją tej grupy. Dziś Promyrmecia nie jest już uznawana za osobny rodzaj: wszystkie jej gatunki włącza się do Myrmecia, a współczesnym punktem odniesienia do ich oznaczania jest rewizja z kluczem Ogaty i Taylora (1991).

Materiał typowy to robotnice zebrane przez J. E. Dixona nad Lake Hattah, systemem jezior otoczonym przez mallee w półsuchym północno-zachodnim Victorii. Okazy są dziś rozdzielone między Museums Victoria, Australijską Narodową Kolekcję Owadów (ANIC) i Muzeum Zoologii Porównawczej Uniwersytetu Harvarda. A nazwa pasuje do niej jak ulał: exiguus znaczy po łacinie „mały, skąpy, drobny”.

Opis oparto wyłącznie na robotnicach: w 1943 roku królowa i samiec były nieznane. Przez dziesięciolecia była w praktyce „mrówką buldogiem jednego jeziora”. Późniejsze publiczne stwierdzenia można policzyć na palcach jednej ręki: południowo-zachodnie wybrzeże Victorii, południowe wybrzeże Australii Zachodniej i kilka obserwacji fotograficznych na południowym zachodzie tego stanu. Najnowsze opracowanie mrówek Australii Zachodniej, autorstwa Hetericka (2022), rozszerza jej zasięg na dużą część południowego zachodu stanu, więc dziś uważa się ją za znacznie szerzej rozprzestrzenioną, niż sugerowało jej miejsce typowe.

Grupa urens: kieszonkowe mrówki buldogi

Myrmecia to rodzaj liczący nieco ponad dziewięćdziesiąt gatunków, wszystkie australijskie z wyjątkiem jednego, który żyje w Nowej Kaledonii. Razem z Nothomyrmecia macrops tworzą podrodzinę Myrmeciinae, starą linię, która zachowuje wiele cech uważanych u mrówek za pierwotne (Ward i Brady 2003). Aby uporządkować tę różnorodność, taksonomowie dzielą gatunki na grupy (Ogata 1991), a M. exigua należy do grupy urens, która bierze nazwę od M. urens i skupia jedne z najmniejszych mrówek buldogów kontynentu.

Mają wspólny szczegół anatomiczny, który warto znać: listewkę potyliczną, cienki brzeg biegnący przez tylną część głowy. To cecha czterech grup rodzaju (gulosa, nigrocincta, picta i urens), której brakuje w pięciu innych, m.in. u jack jumpers, czyli w grupie pilosula (Hasegawa i Crozier 2006). Ten prawie niewidoczny brzeg będzie kluczowym elementem małej historii detektywistycznej, którą opowiadamy niżej.

Grupa urens jest poza tym jedną z najtrudniejszych w rodzaju. W swoim przewodniku po mrówkach południowo-zachodniej Australii Heterick (2009) ostrzega, że większości jej nazw nie da się pewnie przypisać na podstawie samej morfologii. A sam Clark zauważył już, że u niektórych gatunków grupy barwa tułowia i węzła różni się w obrębie jednego gniazda, od prawie całkiem czarnej do prawie całkiem czerwonej: łamigłówka dla każdego taksonoma.

Piaszczyste zarośla i niska roślinność

Jej miejsce typowe leży w samym sercu mallee, krajobrazu krzewiastych, wielopniowych eukaliptusów, który porasta piaszczyste gleby półsuchego południowego wschodu Australii. To surowy klimat: bardzo gorące lata, zaledwie ok. 270 mm opadów rocznie i chłodne zimy, z częstymi przymrozkami i średnią dobową ok. 10 °C w lipcu, w samym środku australijskiej zimy.

Na przeciwnym krańcu kontynentu okaz Warda zebrano w zaroślach wrzosowiskowych z eukaliptusami typu mallee na południowym wybrzeżu Australii Zachodniej, a jego etykieta dodaje cenny szczegół: żerował na niskiej roślinności. Opracowanie Hetericka rysuje ten sam typ krajobrazu dla populacji z południowego zachodu: przybrzeżne zarośla i wrzosowiska na piasku, z dala od wysokich, zwartych lasów, z robotnicami zebranymi w ściółce i wśród gałązek kazuaryn (Allocasuarina) na białym piasku. Na tym pasie wybrzeża klimat jest śródziemnomorski i łagodniejszy, z deszczowymi zimami i średnią dobową ok. 14-15 °C w lipcu.

Wszystko wskazuje na mrówkę luźnych gleb, drobnej ściółki i niskich roślin, z ciepłymi, suchymi latami i chłodnymi zimami. Nie ma żadnego opublikowanego opisu jej gniazda, ale ten portret wystarczy, by ukierunkować hodowlę: drobne podłoże, małe komory, trochę suchej roślinności na arenie i prawdziwa zima.

Co oznacza «cf.»? Dlaczego nasza linia ma ten skrót

„cf.” to skrót od łacińskiego confer, „porównaj z”. W taksonomii pisze się go między rodzajem a gatunkiem, gdy okazy są bardzo podobne do znanego gatunku i przypisuje się je do niego tymczasowo, ale coś nie pozwala zamknąć oznaczenia. To nie jest etykieta drugiej kategorii: to uczciwy sposób, by powiedzieć „uważamy, że to ten gatunek, ale jeszcze nie możemy tego podpisać”.

W naszym przypadku podpisać się nie da z powodu barwy. Tak Clark opisał robotnicę M. exigua:

  • Głowa i gaster czarniawobrązowe.
  • Żuwaczki żółte.
  • Czułki, pronotum, mesonotum i nogi brązowe lub czerwonawobrązowe, a stopy przednich i środkowych nóg czerwonawożółte.
  • Propodeum i węzeł czerwone.

Linia Antomas jest cała czarna, z pomarańczowymi żuwaczkami i czerwonawymi stopami. Zgadzają się jasne żuwaczki i jasne stopy, ale brakuje czerwonego propodeum i węzła, a żadnej czarnej formy tego gatunku nie opublikowano. Dlatego w Antomas zostawiamy „cf.”. Przy tym, co już wiemy o tej grupie, sama barwa nie wystarcza ani do wykluczenia gatunku, ani do jego potwierdzenia.

Co byłoby potrzebne, żeby ten skrót usunąć? Zmierzyć dorosłe robotnice, sprawdzić listewkę potyliczną i uzębienie żuwaczek, obejrzeć pod lupą barwę propodeum i węzła oraz zrobić zdjęcia makro robotnicy i królowej, która w 1943 roku nie była nawet opisana. Dla hodowcy „cf.” nie zmienia niczego ważnego: to mała Myrmecia z grupy urens, z całym charakterem swojego rodzaju, której prawie nikt nigdy nie miał w formikarium.

Sekwencja DNA, która wylądowała nie tam, gdzie powinna

W 2023 roku międzynarodowy zespół opublikował najpełniejszą jak dotąd filogenezę mrówek buldogów: zsekwencjonowano wiele regionów genomu (tzw. elementy ultrakonserwatywne, czyli UCE) 66 z 93 gatunków rodzaju. Wynik przebudował drzewo rodowe i pokazał, że pięć z dziewięciu klasycznych grup nie tworzy naturalnych gałęzi (Mera-Rodríguez et al. 2023).

Jedynym uwzględnionym okazem M. exigua był właśnie okaz Warda. I pojawił się tam, gdzie nikt się go nie spodziewał: wewnątrz kompleksu pilosula, wśród jack jumpers, grupy, z którą nie łączy go ani wygląd, ani anatomia. Baza danych AntWeb opisuje to jako prawdopodobne zanieczyszczenie lub błąd bioinformatyczny, a powodem jest ów brzeg z tyłu głowy: okaz ma listewkę potyliczną, a jack jumpers jej nie mają.

To dobra lekcja nauki: DNA jest niezwykle potężnym narzędziem, ale pojedyncza próbka może się mylić, a gdy przeczy anatomii, trzeba ją sprawdzić. Dopóki nie zsekwencjonuje się więcej okazów, pozycja molekularna M. exigua pozostaje nierozstrzygnięta. Nie pomaga też to, że sama grupa urens jest sprawą otwartą: na podstawie dwóch genów jądrowych Hasegawa i Crozier (2006) nie zdołali potwierdzić, że tworzy ona naturalną grupę.

Łowczyni polująca wzrokiem tuż przy ziemi

Jak wszystkie Myrmecia, poluje samotnie: każda robotnica sama namierza, ściga i obezwładnia ofiarę, bez werbowania towarzyszek. I robi to przede wszystkim wzrokiem. Oczy mrówek buldogów są duże jak na mrówkę, a ich budowa zmienia się w zależności od pory polowania danego gatunku: wielkość oka i jego fasetek dopasowuje się do tego, czy wychodzą w dzień, o zmierzchu czy w nocy (Greiner et al. 2007). Nawet w obrębie jednego gatunku robotnice, uskrzydlone królowe i samce mają różne oczy, przystosowane do własnego rytmu dnia (Narendra et al. 2011).

Nie ma żadnych badań aktywności M. exigua, więc nie nazywamy jej ani dzienną, ani nocną. Nie ma też opublikowanej listy jej ofiar. Wiemy natomiast, gdzie poluje: w ściółce i na niskiej roślinności, na terytorium stawonogów mierzących kilka milimetrów. Łowczyni o długości 4 mm potrzebuje ofiar na swoją miarę, i to wyznacza jej karmienie w niewoli.

W domu wzrok widać od razu: robotnica śledzi głową ruch pęsety, choć sama mierzy pół centymetra. Dlatego zalecamy całkowitą ciemność podczas zakładania kolonii, a gdy kolonia już jest, ciemną strefę w gnieździe, żeby bodźce wzrokowe jej nie przytłaczały.

Żądło w skali

Maleńka, owszem; bezbronna, nie. M. exigua zachowuje funkcjonalne żądło swojego rodzaju. Jad mrówek buldogów ma podwójne zastosowanie: u M. gulosa opisano dużą rodzinę peptydów, aculeatoksyn, z toksynami, które paraliżują owady, i innymi, które pobudzają nerwy bólowe ssaków (Robinson et al. 2018).

Użądlenia Myrmecia słyną, nie bez powodu, z tego, że bolą znacznie bardziej niż użądlenia pszczoły czy osy, a w Australii są główną przyczyną ciężkich reakcji alergicznych na mrówki: w ogólnokrajowym badaniu 265 z 299 przypadków anafilaksji ze zidentyfikowaną mrówką (89%) spowodowały gatunki z tego rodzaju (Brown et al. 2011). O użądleniu exigua nie ma danych, a tak mała robotnica prawdopodobnie wstrzykuje mniej jadu, ale nie jest nieszkodliwa: zawsze obsługuje się ją narzędziami, nigdy ręką (zob. „Obsługa, przeprowadzka i bezpieczeństwo”).

Wielkość i morfologia

Maleńka i smukła Myrmecia o długich żuwaczkach, dużych oczach i funkcjonalnym żądle, bez kasty żołnierzy: wszystkie robotnice mają ten sam kształt i różnią się tylko nieco wielkością.

  • Ubarwienie M. exigua w ścisłym sensie (Clark 1943). Głowa i gaster czarniawobrązowe; żuwaczki żółte; czułki, pronotum, mesonotum i nogi brązowe lub czerwonawobrązowe; stopy przednie i środkowe czerwonawożółte; propodeum i węzeł czerwone.
  • Ubarwienie naszej linii. Cała czarna, z pomarańczowymi żuwaczkami i czerwonawymi stopami. To powód „cf.” (zob. „Co oznacza «cf.»? Dlaczego nasza linia ma ten skrót”).
  • Głowa. Z bardzo drobną, siateczkowatą i pomarszczoną rzeźbą oraz listewką potyliczną, brzegiem z tyłu głowy typowym dla grupy urens i trzech innych grup rodzaju.
  • Żuwaczki. Tak długie jak głowa, z sześcioma dużymi, ostrymi zębami; każdy z trzech pierwszych poprzedzony dwoma ząbkami.
  • Petiolus. Węzeł gruszkowaty, prawie tak długi jak szeroki.
  • Owłosienie. Sterczące, żółtawobiałe włoski na całym ciele i bardzo drobne, szare owłosienie przylegające.
  • Gaster. Zakończony funkcjonalnym żądłem.
  • Królowa i samiec. Nieznane w chwili opisania gatunku i bez opublikowanych opisów, które moglibyśmy sprawdzić.
  • Larwy. Jak w całym rodzaju, przędą jedwabny kokon, zanim przejdą w poczwarkę: to jeden z krytycznych momentów hodowli (zob. „28 °C: górna granica dla przędących larw”).

Przybliżone wymiary

  • Robotnica M. exigua w ścisłym sensie: 4-4,5 mm długości (Clark 1943)
  • Szerokość głowy robotnicy z Australii Zachodniej: 1,47 mm (okaz Warda)
  • Królowa: brak opublikowanych wymiarów
  • Samiec: brak opublikowanych wymiarów

To wymiary opisanego gatunku, nie naszej linii: zanim opublikujemy jakąkolwiek liczbę, wolimy zmierzyć nasze własne robotnice i królowe.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 5/5 – Ekspert

Kusi myśl, że mrówka buldog mierząca kilka milimetrów jest łatwiejsza niż olbrzymka. Tak nie jest. W Antomas dajemy jej 5/5 – Ekspert, jak wszystkim delikatnym Myrmecia, i to z kilku powodów:

  • Zakładanie półklaustralne. Królowa musi wychodzić polować i jeść, wychowując pierwsze robotnice, a zakładanie kolonii u Myrmecia jest delikatne: gdy są pierwsze robotnice, wszystko idzie dużo gładziej.
  • Wymagający czerw. Dojrzałe larwy potrzebują umiarkowanej temperatury, podłoża, w którym mogą uprząść kokon, i gradientu wilgotności przechodzącego od wilgotnego do suchego.
  • Ofiary na jej skalę. Potrzebne są maleńkie owady, często i dobrze dobrane.
  • Wzrok i stres. Są bardzo wzrokowe i łatwo się stresują, zwłaszcza podczas zakładania kolonii.
  • Ucieczki przez małe otwory. Robotnica o długości 4 mm przechodzi przez szczeliny, przez które duża mrówka buldog nawet nie próbowałaby się przecisnąć.
  • Bez instrukcji. Nie ma ani jednej opublikowanej informacji o jej hodowli: pracujemy z tym, co sprawdza się u reszty rodzaju.

To gatunek, który wybacza niewiele błędów, więc wymaga codziennej kontroli. Jeśli szukasz pierwszej mrówki buldoga, lepiej zacznij od Myrmecia o wdzięczniejszych koloniach, takiej jak M. pavida czy M. nigriceps, gdy będziemy je mieć dostępne. W zamian M. cf. exigua zajmuje bardzo mało miejsca i żywi się małymi ofiarami, a przy tym jest Myrmecia, której prawie nikt nigdy nie hodował.

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 22-26 °C w sezonie aktywnym, z gradientem, żeby mogły wybierać. Pochodzi z umiarkowanych zarośli, nie z tropików: żadnego stałego trzymania w 28-30 °C.
  • Dojrzałe larwy: nigdy długotrwale powyżej ok. 28 °C (zob. następny rozdział).
  • Wilgotność: w gradiencie; jaja i małe larwy w strefie wilgotnej, kokony w strefie suchej i przewiewnej.
  • Woda: nie może jej nigdy zabraknąć; najwygodniejsza jest mała probówka napełniona wodą i zatkana watą, ustawiona w miniarenie.
  • Światło: całkowita ciemność podczas zakładania kolonii; potem ciemne gniazdo i arena z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie: ok. 3 miesiące w 12-16 °C, w czasie naszej zimy.

28 °C: górna granica dla przędących larw

Jeśli masz zapamiętać z tego poradnika jedną liczbę, to właśnie tę. W Antomas, u wszystkich Myrmecia, sprawdziliśmy, że dojrzałe larwy nie powinny długotrwale przekraczać ok. 28 °C. Powyżej pojawiają się problemy z przędzeniem: larwy, którym nie udaje się uprząść kokonu, niepełne kokony albo poczwarki, które tworzą się bez osłony i w końcu giną. To praktyczna obserwacja hodowlana, którą dzielą też inni hodowcy tego rodzaju, a nie mechanizm udowodniony w laboratorium.

Kokon to ostatnie wielkie dzieło larwy: przędzie go z jedwabiu, opierając się o drobiny z otoczenia. Jeśli się nie uda, przepadają tygodnie pracy, a przy zakładaniu kolonii z pół tuzinem larw liczy się każdy kokon.

W praktyce:

  • Jeśli chcesz przyspieszyć rozwój, pracuj w przedziale 24-26 °C, nie wyżej.
  • Jeśli używasz ogrzewania, niech będzie łagodne, z jednego boku i z termostatem, żeby kolonia mogła odsunąć czerw.
  • Uważaj latem. To pora, w której widzimy najwięcej problemów. Podczas fal upałów wybierz najchłodniejszy pokój w domu, z dala od nasłonecznionych okien, i wyłącz każde źródło ciepła.
  • Pamiętaj, że w małym zestawie temperatura zmienia się bardzo szybko: kilka minut na słońcu wystarczy, by przegrzać maleńką komorę.

Wilgotność: od wilgotnego do suchego, w rytmie larw

Myrmecia potrzebują wilgoci na jednym końcu rozwoju i suchości na drugim. Jaja i małe larwy dobrze znoszą wilgotne środowisko. Kokony wręcz przeciwnie: mokry kokon ginie z braku powietrza, a robotnice w końcu go porzucają. W Antomas rozwiązujemy to prostą metodą:

  1. Królowa zaczyna w dość wilgotnej komorze lub probówce do zakładania kolonii.
  2. W miarę wzrostu larw zostawia się ją do stopniowego przeschnięcia, bez dolewania wody.
  3. Gdy larwy są gotowe do przędzenia, zostaje akurat tyle wilgoci, ile trzeba, a kokony powstają w suchym środowisku.

Możesz też później podłączyć suchszą komorę, ale nie licz na to, że królowa sama przeniesie kokony: nie zawsze to robi. A przy tak małym gatunku bardzo uważaj przy dodawaniu wody: w maleńkiej komorze kilka kropli za dużo szybko dociera do czerwiu i go topi.

Podłoże w gnieździe. Gładka, pusta komora to zły pomysł dla mrówki, która przędzie kokony. Umieść w gnieździe mieszankę drobnego piasku, trochę ziemi mineralnej i bardzo drobnego włókna roślinnego, np. rozkruszonej suchej ściółki, żeby robotnice mogły układać ją wokół larw, gdy te zaczynają przędzenie. Dopasuj ziarno do jej wielkości: to, co dla olbrzymki jest drobnym piaskiem, dla robotnicy o długości 4 mm jest żwirem. Nie trzeba zapełniać komory; wystarczy trochę materiału, który mogą przenosić.

Zalecane formikarium

Podczas zakładania kolonii królowa mieszka w probówce lub małej komorze połączonej z miniareną: bardzo małą przestrzenią żerowania, w której możesz zostawiać jej pokarm bez otwierania komory. Im mniejszy cały zestaw, tym łatwiej kontrolować wilgotność, znajdować resztki i pilnować jej bez niepokojenia.

Gdy pojawią się pierwsze robotnice, w Antomas polecamy Qbik Wild One P 1C od Anthouse, z korytarzami dopasowanymi do jej wielkości. Jest z gipsu, dobrze trzyma wilgoć i pozwala stworzyć gradient od wilgotnego do suchego, którego wymagają jej larwy, a do tego można dać podłoże do komór:

Nie przenoś jej za wcześnie do dużego gniazda: w zbyt dużych komorach kolonia z kilkoma robotnicami nie kontroluje wilgotności, a puste kąty zapełniają się resztkami. Uzupełnij zestaw tak:

  • Mała arena z drobnym piaskiem, płaskim kamieniem, kawałkiem kory i kilkoma gałązkami lub niskimi suchymi roślinami: w naturze żeruje na niskiej roślinności i lubi mieć po czym się wspinać.
  • Stałe punkty odniesienia. Dla tak wzrokowej mrówki przestawianie dekoracji co tydzień nic nie daje.
  • Mała probówka z wodą z zatyczką z waty, żeby piły, kiedy chcą.
  • Maleńkie poidełko na płyny z cukrem, nigdy na wacie (zob. „Karmienie”).
  • Bariera i zamknięcia bez luzów: to pierwsza rzecz do sprawdzenia przy gatunku tej wielkości (zob. „Ucieczki: ryzyko bycia maleńką”).

Zakładanie kolonii krok po kroku

Sprzedajemy ten gatunek jako królową założycielkę. Zakłada kolonię w sposób półklaustralny, jak cały rodzaj: królowa wychodzi z komory, żeby pić, pobierać cukier i polować, by wykarmić pierwsze larwy, co opisali już Caryl i Edna Haskinsowie w swoich klasycznych badaniach mrówek buldogów (1950). Oto punkty, które robią różnicę:

  • Całkowita ciemność. Przykryj komorę kartonikiem lub folią aluminiową i postaw zestaw w spokojnym miejscu, bez drgań. Przy jej wzroku każdy ruch w pobliżu ją stresuje, a na tym etapie szkodzi najbardziej.
  • Malejąca wilgotność. Komora na początku dość wilgotna, zostawiana do przeschnięcia w miarę wzrostu larw (zob. „Wilgotność: od wilgotnego do suchego, w rytmie larw”).
  • Ofiary martwe lub świeżo zabite. Królowe Myrmecia są zapalonymi łowczyniami: wyczuwają drgania i rzucają się na wszystko, co się rusza. Właśnie dlatego na początku zalecamy podawać ofiarę martwą lub świeżo zabitą, żeby królowa nie zraniła się w walce. Dla tak małej królowej ofiary maleńkie: Drosophila, świeżo wylęgłe nimfy Thermobia albo mikroświerszcze.
  • Uwaga na wylęg. To najdelikatniejszy moment. Jeśli wylęgną się pierwsze larwy, a nie będzie pokarmu, królowa może je zjeść; hodowcy innej Myrmecia wystarczyło ok. 12 godzin bez ofiary, żeby w ten sposób stracić larwę. Od chwili, gdy zobaczysz larwy, pokarm codziennie.
  • Codzienna kontrola. Patrz codziennie z zewnątrz, przy słabym świetle i bez przestawiania zestawu: pokarm, resztki, wilgotność i stan czerwiu. Tak w porę wykryjesz błędy, które ten gatunek tak źle wybacza.

Normalne straty. U Myrmecia normalna jest utrata pojedynczego kokonu, rzędu 1-2 na dziesięć, a królowa nie jest dobrą nianią: jej opieka nad czerwiem jest prymitywna i czasem go porzuca albo źle go traktuje. Nie przejmuj się pojedynczą stratą; jeśli traci się wiele kokonów, sprawdź wilgotność i temperaturę.

Ile to trwa? O M. exigua nie ma danych. U innych Myrmecia, w cieple, hodowcy podają od 6 do 10 tygodni od jaja do robotnicy, a małe gatunki są zwykle jednymi z najszybszych w rodzaju. Ale królowe mrówek buldogów składają jaja partiami i robią długie przerwy: myśl w miesiącach, nie w tygodniach. Gdy pojawią się pierwsze robotnice, które zajmą się czerwiem i polowaniem, wszystko będzie łatwiejsze.

Karmienie

Węglowodany codziennie i urozmaicone. W Antomas zalecamy przez większość dni podawać na zmianę nektar Blue Sugar od Anthouse i wodę z cukrem lub z miodem, a od czasu do czasu bardzo mały kawałek dojrzałego owocu, np. banana, jabłka lub winogrona. Usuń owoc, zanim zacznie fermentować. Płyny zawsze w poidełku, nigdy na wacie, która pleśnieje i szybko psuje płyn: przy maleńkiej kolonii wystarczy kropla „rozlana” na gładkiej powierzchni, np. na kawałku folii aluminiowej lub na nakrętce małego poidełka.

Białko w zależności od larw. Ilość białka zależy od czerwiu: gdy są larwy, potrzebują go dużo; gdy ich nie ma, zainteresowanie spada. A wielkość ofiary rośnie razem z larwami. Dla Myrmecia tej wielkości najlepiej sprawdzają się te ofiary:

Zmieniaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego. A jeśli codziennie zajmujesz się kolonią i usuwasz resztki, lepiej karmić w nadmiarze: kolonia uznaje, że ma zasobów pod dostatkiem, i wychowuje więcej czerwiu, szybciej. Jeśli nie możesz sprzątać codziennie, nie przesadzaj: w tak małym zestawie nadmiar pokarmu szybko przynosi pleśń i roztocza. Przy rozwiniętej kolonii jakaś mała żywa ofiara pozwoli Ci podziwiać jej polowanie.

Woda: probówka z watą w miniarenie, zawsze z zapasem.

Zimowanie

Żyje w klimacie z prawdziwą zimą: w jej miejscu typowym średnia dobowa w lipcu wynosi ok. 10 °C, z przymrozkami, a na południowo-zachodnim wybrzeżu Australii ok. 14-15 °C. W gnieździe, pod ziemią, temperatura jest nieco złagodzona. Na podstawie tych danych w Antomas zalecamy zimowanie przez ok. 3 miesiące w 12-16 °C, w czasie naszej zimy:

  • Obniżaj temperaturę stopniowo, przez tydzień lub dwa, i tak samo podnoś ją na koniec.
  • Nie schodź do temperatur zimowania mrówek europejskich, 5-8 °C: to chłodna zima, nie mroźna.
  • Podczas zimowania woda zawsze dostępna, trochę płynu z cukrem, a białko tylko wtedy, gdy je przyjmują lub gdy są jeszcze larwy.

Nie wiemy, z jakim czerwiem ten gatunek przechodzi zimę: u innych Myrmecia jedne zimują z dużymi larwami, a inne bez czerwiu. U kilku gatunków rodzaju hodowcy opisują królowe, które przestały składać jaja na wiele miesięcy i wróciły do tego po chłodnej przerwie: zima nie jest kaprysem, lecz częścią ich cyklu. Po zakończeniu zimowania wróć do białka, gdy tylko zobaczysz aktywność.

Ucieczki: ryzyko bycia maleńką

Przy dużej mrówce buldogu martwi pokrywa. Przy takiej o długości 4 mm martwi cała reszta: kratki wentylacyjne, złącza między modułami, zatyczki probówek, szczelina przy źle ubitej wacie czy luz w połączeniu. Zanim wpuścisz królową:

  • Sprawdź każde połączenie zestawu. Jeśli zmieści się czubek szpilki, może zmieścić się robotnica.
  • Drobna siatka na wszystkich wentylacjach, o oczkach wyraźnie mniejszych niż szerokość jej głowy.
  • Szeroki pas bariery w górnej części ścian areny: płynny PTFE lub olej parafinowy. PTFE traci skuteczność przy dużej wilgotności, więc często go sprawdzaj i odnawiaj, gdy zbierze kurz lub resztki.
  • Dobrze dopasowana pokrywa jako druga linia obrony.
  • Nic, co działa jak most: żadnych gałązek ani liści opartych w pobliżu bariery.

Moment największego ryzyka to właśnie karmienie: wtedy zestaw jest najbardziej otwarty, a robotnice najbardziej aktywne. Pracuj nad jasną tacą, żeby od razu zobaczyć każdą uciekinierkę, otwieraj tylko tyle, ile trzeba, i zamykaj po skończeniu. Nie ma żadnych danych, że ten gatunek skacze; mimo to ruszaj się powoli, bo jest szybki.

Zachowanie w niewoli

Obserwuj bez obaw, gdy kolonia jest rozwinięta. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. Całkowita ciemność jest na czas zakładania kolonii; gdy są już robotnice, wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować je delikatnie, ingerując i stresując je jak najmniej. Z czasem przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Sygnały alarmowe:

  • Larwy znikające wkrótce po wylęgu: brakuje pokarmu.
  • Larwy przepoczwarczające się bez kokonu: za wysoka temperatura lub brak podłoża w komorze.
  • Pociemniałe lub porzucone kokony: nadmiar wilgoci.
  • Pleśń lub roztocza w miniarenie: zapomniane resztki lub za dużo wilgoci.

Obsługa, przeprowadzka i bezpieczeństwo

Przeprowadzka przez wysypanie. Gdy przyjdzie czas przenieść kolonię do Qbik Wild, w Antomas robimy to przez wysypanie: otwieramy probówkę lub komorę do zakładania kolonii na arenie nowego gniazda, przy wejściu, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderkom bardzo cienkim pędzelkiem. Wcześniej przygotuj formikarium, z założoną barierą, podłączoną probówką z wodą i zaciemnioną strefą gniazda, żeby od razu je zajęły, i pracuj nad tacą.

Nigdy ręką. Ma funkcjonalne żądło, a użądlenia Myrmecia bolą znacznie bardziej niż użądlenia pszczoły czy osy i mogą wywołać ciężkie reakcje alergiczne. Zawsze używaj długiej, cienkiej pęsety, żeby usuwać resztki, kłaść pokarm czy przesuwać cokolwiek w zestawie. Nie polecamy jej osobom uczulonym na użądlenia błonkówek ani do domów, w których małe dzieci lub zwierzęta mogą dostać się do zestawu.

Nie łącz różnych królowych ani kolonii i nie trzymaj ich z innymi gatunkami. I jak każdego gatunku egzotycznego, w żadnym wypadku nie wolno jej wypuszczać.

Czego nie robić

  • Myśleć, że skoro jest mała, to jest łatwą Myrmecia.
  • Pozwalać, by dojrzałe larwy długotrwale przekraczały ok. 28 °C, zwłaszcza latem.
  • Trzymać kokony w wilgoci lub dalej dolewać wodę do maleńkiej komory.
  • Umieszczać ją w gładkiej, pustej komorze, bez drobnego podłoża do przędzenia.
  • Dawać królowej założycielce dużą żywą ofiarę.
  • Zostawiać ją bez pokarmu, gdy wylęgają się jaja.
  • Zakładać kolonię przy świetle lub w miejscu, gdzie ktoś ciągle przechodzi.
  • Zostawiać szczeliny, luźne złącza, kratki bez drobnej siatki albo nieodnowioną barierę.
  • Przenosić ją do gniazda zbyt dużego jak na jej wielkość.
  • Podawać płyny z cukrem na wacie albo zostawiać resztki pokarmu w miniarenie.
  • Pomijać zimowanie albo robić je zimne, jak u mrówki europejskiej.
  • Brać ją do rąk.

Źródła naukowe

Poradnik opracowany na podstawie oryginalnego opisu gatunku, literatury o rodzaju Myrmecia, danych muzealnych, klimatu jej obszaru występowania oraz doświadczenia Antomas i innych hodowców. Główne źródła:

  1. Clark, J. (1943). A revision of the genus Promyrmecia Emery (Formicidae). Memoirs of the National Museum of Victoria 13: 83–149. doi:10.24199/j.mmv.1943.13.05
  2. Ogata, K. & Taylor, R. W. (1991). Ants of the genus Myrmecia Fabricius: a preliminary review and key to the named species (Hymenoptera: Formicidae: Myrmeciinae). Journal of Natural History 25: 1623–1673. doi:10.1080/00222939100771021
  3. Ogata, K. (1991). Ants of the genus Myrmecia Fabricius: a review of the species groups and their phylogenetic relationships (Hymenoptera: Formicidae: Myrmeciinae). Systematic Entomology 16: 353–381. doi:10.1111/j.1365-3113.1991.tb00694.x
  4. Ward, P. S. & Brady, S. G. (2003). Phylogeny and biogeography of the ant subfamily Myrmeciinae (Hymenoptera: Formicidae). Invertebrate Systematics 17: 361–386. doi:10.1071/IS02046
  5. Hasegawa, E. & Crozier, R. H. (2006). Phylogenetic relationships among species groups of the ant genus Myrmecia. Molecular Phylogenetics and Evolution 38: 575–582. doi:10.1016/j.ympev.2005.09.021
  6. Mera-Rodríguez, D., Jourdan, H., Ward, P. S., Shattuck, S., Cover, S. P., Wilson, E. O. & Rabeling, C. (2023). Biogeography and evolution of social parasitism in Australian Myrmecia bulldog ants revealed by phylogenomics. Molecular Phylogenetics and Evolution 186: 107825. doi:10.1016/j.ympev.2023.107825
  7. Heterick, B. E. (2009). A guide to the ants of South-western Australia. Records of the Western Australian Museum, Supplement 76: 7–206. doi:10.18195/issn.0313-122x.76.2009.007-206
  8. Heterick, B. E. (2022). A guide to the ants of Western Australia. Part II: Distribution and biology. Records of the Western Australian Museum, Supplement 86: 247–510. doi:10.18195/issn.0313-122x.86.2022.247-510
  9. Haskins, C. P. & Haskins, E. F. (1950). Notes on the biology and social behavior of the archaic ponerine ants of the genera Myrmecia and Promyrmecia. Annals of the Entomological Society of America 43: 461–491. doi:10.1093/aesa/43.4.461
  10. Greiner, B., Narendra, A., Reid, S. F., Dacke, M., Ribi, W. A. & Zeil, J. (2007). Eye structure correlates with distinct foraging-bout timing in primitive ants. Current Biology 17: R879–R880. doi:10.1016/j.cub.2007.08.015
  11. Narendra, A., Reid, S. F., Greiner, B., Peters, R. A., Hemmi, J. M., Ribi, W. A. & Zeil, J. (2011). Caste-specific visual adaptations to distinct daily activity schedules in Australian Myrmecia ants. Proceedings of the Royal Society B 278: 1141–1149. doi:10.1098/rspb.2010.1378
  12. Robinson, S. D. et al. (2018). A comprehensive portrait of the venom of the giant red bull ant, Myrmecia gulosa, reveals a hyperdiverse hymenopteran toxin gene family. Science Advances 4: eaau4640. doi:10.1126/sciadv.aau4640
  13. Brown, S. G. A. et al. (2011). Causes of ant sting anaphylaxis in Australia: the Australian Ant Venom Allergy Study. Medical Journal of Australia 195: 69–73. doi:10.5694/j.1326-5377.2011.tb03209.x
Poziom trudności
Zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: