Myrmecia piliventris: robotnica – prawdziwe zdjęcie Antomas
Myrmecia piliventris: robotnica – prawdziwe zdjęcie Antomas

Myrmecia piliventris

Ostatnie sztuki w magazynie
449,99 €
Brutto
Kolonia

 

BIOLOGIA

Myrmecia piliventris to australijska mrówka buldog opisana przez Fredericka Smitha w 1858 roku, należąca do grupy mandibularis. Jej najczęściej używana angielska nazwa zwyczajowa to Golden-tailed Bull Ant, od gęstego, żółtozłotego owłosienia, które pokrywa sporą część postpetiolusa i gastra i mocno kontrastuje z resztą ciała, w przeważającej części ciemną.

Należy też do grupy Myrmecia nazywanych w Australii nieformalnie „toothless bull ants”. Nazwa może być myląca: dosłownie zębów jej nie brakuje. Jej żuwaczki są długie, prawie proste i mają tylko drobne ząbki, skupione głównie przy końcu, zamiast wyraźnego uzębienia innych mrówek buldogów. Już pierwotny opis wspominał o tych maleńkich ząbkach skierowanych do tyłu.

Występuje szeroko na południu i wschodzie Australii. Istnieją potwierdzone okazy ze Stanthorpe w Queenslandzie; z Uralli i innych miejscowości Nowej Południowej Walii; z Canberry i ACT; z Wiktorii; z Australii Południowej, a nawet z Wyspy Kangura. Zebrane dane umieszczają gatunek mniej więcej między 24,8 a 37,7° S.

Nie żyje więc w jednym typie klimatu. Niektóre populacje zasiedlają regiony stosunkowo umiarkowane, inne znoszą śródlądowe zimy z częstymi przymrozkami. Ta zmienność jest ważna przy planowaniu zimowania i sprawia, że szczególnie przydaje się wiedza o pochodzeniu linii hodowlanej.

Okazy z kolekcji naukowych pokazują ekologię dużo bardziej zróżnicowaną, niż zwykle podają opisy sklepowe. M. piliventris zbierano głównie w suchym lesie twardolistnym, ale też w wilgotnym lesie twardolistnym, w otwartym lesie eukaliptusowym, na zadrzewionej sawannie i w zbiorowiskach brigalow. Są zapisy robotnic zbieraczek na ziemi, w ściółce, pod kamieniami i skałami oraz wspinających się na drzewa.

Jeden z zapisów z Canberry jest szczególnie ciekawy: robotnicę zaobserwowano, gdy wspinała się po pniu eukaliptusa yellow box, Eucalyptus melliodora. Inny okaz z kolekcji znaleziono w komorach starego kopca termitów z rodzaju Nasutitermes u podstawy Eucalyptus marginata, znanego australijskiego jarrah.

Nie znaczy to, że M. piliventris jest mrówką nadrzewną. Jej gniazda są zasadniczo naziemne, ale te obserwacje pokazują, że robotnice aktywnie przeszukują zarówno ziemię, jak i roślinność, a zupełnie płaska arena ogranicza część ich naturalnego repertuaru.

Zapisane godziny potwierdzają też aktywność głównie dzienną. W materiale terenowym są robotnice zbieraczki zebrane o 9:00, 10:00 i 16:00, do tego liczne dzienne obserwacje w Canberze. Jak inne Myrmecia, ma bardzo dobrze rozwinięty wzrok i podczas żerowania aktywnie korzysta z punktów orientacyjnych.

Dlatego w hodowli polecam wyraźny cykl świetlny, z około 11-13 godzinami światła otoczenia w fazie aktywnej. Nie trzeba oświetlać wnętrza gniazda; to arena powinna mieć wyraźny podział na dzień i noc.

Pokarm i polowanie

To drapieżnik oportunistyczny. Mrówki buldogi chwytają całe stawonogi i zanoszą je do gniazda, głównie by karmić larwy, a dorosłe robotnice uzupełniają dietę nektarem, sokami roślinnymi i innymi płynami bogatymi w węglowodany. Australijskie źródła poświęcone konkretnie M. piliventris zalecają w hodowli małe karaczany, świerszcze, muszki owocowe i kawałki mącznika, a do tego wodę z cukrem lub miód w małych ilościach.

Nie robiłbym z tych owadów hodowlanych listy udowodnionych „naturalnych ofiar”. Literatura o M. piliventris nie pozwala jeszcze sporządzić szczegółowej listy gatunków, które łowi w naturze.

W hodowli wydaje się natomiast szczególnie dobrze reagować na małe, ruchliwe ofiary. Australijscy hodowcy zalecają w okresie zakładania kolonii ofiary na tyle małe, by królowa mogła je obezwładnić bez nadmiernego ryzyka: mikroświerszcze, małe karaczany lub muszki owocowe. Częste podawanie białka jest szczególnie ważne, gdy w kolonii są larwy.

Jako ciekawostka czysto hobbystyczna: australijski hodowca ze stabilną kolonią M. piliventris opisywał swoje robotnice jako niezwykle aktywne i zauważył, że chętnie przyjmują dojrzałe mango; dodawał też, że jego królowa składała jaja wyjątkowo regularnie w porównaniu z innymi Myrmecia, które hodował. To pojedyncza obserwacja, a nie cecha biologiczna gatunku, ale potwierdza, że małe kawałki dojrzałych owoców można czasem podawać jako urozmaicenie i dodatkowe źródło węglowodanów.

Nie zostawiałbym owoców na wiele godzin, bo mogą fermentować i pojawią się roztocza.

Struktura społeczna: nietypowa Myrmecia

Jedną z najciekawszych cech M. piliventris jest jej struktura społeczna.

W badanych populacjach znaleziono od 1 do 4 królowych w kolonii, a samice rozrodcze wykazywały ponadto niezwykle wysoki stopień poliandrii: szacowano od 1 do 9 różnych samców na królową, a w niektórych analizach wartości efektywne były jeszcze wyższe. Ta sama populacja wykazywała polidomię i układ genetyczny zgodny z zakładaniem zależnym, czyli tworzeniem nowych gniazd przez podział lub pączkowanie w niewielkiej odległości od kolonii macierzystej.

Królowe niektórych linii opisano ponadto jako subapteryczne lub ergatoidalne, ze skróconymi skrzydłami i budową dużo słabiej przystosowaną do długich lotów niż u dużych, uskrzydlonych królowych innych Myrmecia.

Te dane trzeba interpretować ostrożnie.

M. piliventris ma niezwykłą różnorodność genetyczną i chromosomową i prawdopodobnie kryje złożoność taksonomiczną, której jeszcze w pełni nie wyjaśniono. Nie zakładałbym, że wszystkie populacje są obowiązkowo poliginiczne ani że każdą królową można wprowadzić do dowolnej kolonii.

Zasada w hodowli powinna być bardzo prosta: jeśli kolonia przyjeżdża już założona z kilkoma królowymi, nie rozdzielaj ich; ale też nie dokładaj później samic rozrodczych z innego gniazda.

Jedna z najdziwniejszych pod względem chromosomów znanych mrówek

Cytogenetyka M. piliventris zasługuje na krótką wzmiankę, bo jest naprawdę wyjątkowa.

W dwóch koloniach zebranych na Black Mountain w Canberze badacze znaleźli osobniki przypisane morfologicznie do M. piliventris o zupełnie różnych kariotypach: jedna kolonia miała n = 34, a druga zaledwie n = 2 / 2n = 4. Sami autorzy zauważyli, że tak ogromna różnica prawdopodobnie kryje więcej niż jeden gatunek biologiczny o bardzo podobnej budowie.

Później dla materiału oznaczonego jako M. piliventris zebrano inne liczby chromosomów, w tym 2n = 6, 34 i 64.

Nie ma to bezpośredniego wpływu na hodowlę, ale wyjaśnia, dlaczego trzeba ostrożnie przenosić zachowanie, strukturę kolonii czy zimowanie z jednej populacji na inną, odległą geograficznie.

Zakładanie kolonii

W naturze polidomia i obecność subapterycznych królowych wskazują, że niektóre populacje mogą zakładać kolonie w sposób zależny, przez pączkowanie.

W hodowli trzyma się jednak także pojedyncze samice rozrodcze, a wyspecjalizowane źródła australijskie traktują zakładanie jako półklaustralne: królowa potrzebuje dostępu do pokarmu, gdy rozwija się pierwsze pokolenie.

Potrzebuje bezpiecznej komory połączonej z małą areną.

W tej fazie podawałbym małe ofiary co kilka dni, zależnie od tego, ile zjada i jak rozwijają się larwy, a do tego małe krople nektaru lub wody z cukrem. Niektórzy australijscy hodowcy podają białko nawet co 1-2 dni, dopóki jest czerw, choć nie uważam za konieczne robić z tej częstotliwości sztywnej reguły: karmienie trzeba dostosować do rzeczywistego spożycia i usuwać resztki.

Zakładanie kolonii może być powolne. Czasy podawane przez hodowców są bardzo różne i nie ma wystarczająco solidnej serii naukowej dla tego gatunku, by podać dokładną liczbę dni od jaja do robotnicy. Dlatego nie podawałbym zamkniętego harmonogramu.

Ograniczyłbym też niepokojenie do minimum. Zaletą podłączenia małej areny jest właśnie to, że można karmić bez otwierania komory królowej i bez bezpośredniej ingerencji.

WIELKOŚĆ I MORFOLOGIA

Myrmecia piliventris to mrówka buldog średniej wielkości.

Pierwotny opis podawał dla robotnicy długość około 12-13 mm, a współczesne zapisy często potwierdzają osobniki około 12-15 mm.

W australijskim hobby sprzedaje się królowe mające około 15-20 mm, choć zmienność jest spora i wolę nie podawać węższego zakresu, dopóki nie zmierzymy bezpośrednio linii Antomas.

Nie ma wyodrębnionej kasty żołnierzy.

Ciało jest przeważnie czarne lub bardzo ciemnobrązowe, a nogi zwykle pozostają ciemne lub czerwonobrązowe. To pomaga odróżnić ją od Myrmecia fulvipes, której nogi mają zwykle dużo bardziej kontrastowe, czerwone lub żółtawe ubarwienie.

Najbardziej charakterystyczną cechą wyglądu jest gaster, pokryty gęstym złotym lub bladożółtym owłosieniem, które może częściowo zasłaniać rzeźbę kutykuli. Już pierwotny opis Smitha podawał, że odwłok jest pokryty jasnym, złotym owłosieniem.

Żuwaczki są długie, wąskie i prawie proste, z bardzo zredukowanym uzębieniem, poza okolicą wierzchołka.

Oczy są duże i wypukłe.

Ma w pełni funkcjonalne żądło.

Dojrzałe larwy tworzą kokony, co jest szczególnie ważne w hodowli, bo zarówno wilgotność, jak i dostępność podłoża mają duży wpływ na powodzenie przepoczwarczenia.

HODOWLA

Poziom trudności: 5/5 – Ekspert

Po założeniu kolonii nie jest szczególnie delikatna, a jej wielkość jest dużo łatwiejsza do opanowania niż u Myrmecia gulosa, M. pavida czy M. pyriformis. Łączy jednak zakładanie półklaustralne, stosunkowo powolny wzrost, doskonały wzrok, szybkość, funkcjonalne żądło i przepoczwarczenie, które wymaga dobrej kontroli temperatury, wilgotności i podłoża.

Temperatura, wilgotność i rozwój czerwiu

W fazie aktywnej polecam około 22-26 °C, z gradientem i bez równomiernego ogrzewania całego formikarium.

W Antomas stosujemy przy tym gatunku to samo kryterium co przy innych Myrmecia: unikamy trzymania dojrzałych larw przez dłuższy czas powyżej około 28 °C, bo w wyższych temperaturach obserwowaliśmy problemy z przędzeniem i tworzeniem kokonu.

Nie przypisywałbym tego problemu konkretnemu mechanizmowi fizjologicznemu, którego nie udowodniono; to praktyczna obserwacja z hodowli.

Jeśli chcemy przyspieszyć rozwój, dużo bezpieczniej jest pracować na 24-26 °C, niż trzymać kolonię stale w 29-30 °C.

Wilgotność powinna być wyraźnie podzielona na strefy.

Jaja i młode larwy potrzebują strefy umiarkowanie wilgotnej. Australijscy hodowcy powtarzają zalecenie, by trzymać małe fragmenty podłoża chłodne i lekko wilgotne, ale nie przemoczone.

Poczwarki i kokony potrzebują czegoś dokładnie odwrotnego: strefy wyraźnie bardziej suchej.

Z doświadczenia Antomas wynika, że kokon trzymany w zbyt dużej wilgoci może nasiąknąć wodą, a poczwarka w środku może zginąć. Dlatego nigdy nie zalecamy, by cała komora z czerwiem była stale mokra.

Kolonia musi mieć możliwość przenoszenia czerwiu między strefą wilgotną a suchą, zależnie od stadium.

Ten gradient jest dużo ważniejszy niż próby uzyskania dokładnej wartości wilgotności powietrza.

Podłoże do przędzenia

Zupełnie gładka, pusta komora nie jest najlepszym wyborem dla Myrmecia, która tworzy kokony.

W gnieździe zawsze dawałbym mieszankę materiałów o różnej granulacji: drobny piasek, trochę grubszego piasku, ziemię mineralną, drobne włókna roślinne i cząstki suchego podłoża.

Nie trzeba wypełniać komory.

Chodzi o to, by robotnice mogły przenosić materiał i układać go wokół dojrzałych larw, gdy zaczynają przędzenie.

To zalecenie jest szczególnie ważne w formikariach akrylowych lub drukowanych w 3D, gdzie inaczej larwa ma bardzo mało punktów oparcia.

Polecane formikarium

Na początek polecamy dla Myrmecia piliventris Qbik Wild One P 1C od Anthouse z dużą galerią.

Ze względu na wielkość szczególnie dobrze nadaje się dla królowej, zakładanej kolonii lub młodej kolonii: ma komorę wystarczająco dużą dla samicy rozrodczej i dużych larw, bez przewymiarowania systemu, pozwala dać podłoże bezpośrednio do gniazda i wciąż jest na tyle małe, że łatwo kontrolować wilgotność, pokarm i odpadki.

Poza tym format Wild pozwala zastosować mieszankę podłoża, którą polecamy do przędzenia kokonów.

Nie przenosiłbym królowej ani kolonii z pięcioma robotnicami od razu do ogromnego formikarium Nona.

W miarę wzrostu populacji można je rozbudowywać modułowo, a jeśli kolonia stanie się duża, przejść później na większe systemy Wild.

Qbik Wild One P 1C od Anthouse – duża galeria

Arena

Nawet jeśli gniazdo na początku jest małe, nie robiłbym zupełnie pustej areny.

W naturze robotnice notowano na ziemi, w ściółce i na pniach eukaliptusów, więc kilka niskich gałązek, kawałków kory i kamieni bardzo zwiększa szanse na obserwację naturalnych zachowań.

Nie musimy budować całego terrarium.

Wręcz przeciwnie, zbyt skomplikowana arena utrudnia usuwanie ofiar i sprawdzanie, czy nie ma ucieczek. Wystarczy dać kilka stabilnych elementów, które mrówki mogą wykorzystać jako punkty orientacyjne.

Zostawiłbym te punkty orientacyjne na tym samym miejscu przez dłuższy czas.

Dla mrówki kierującej się wzrokiem przestawianie całej dekoracji co tydzień nie daje żadnej korzyści.

Karmienie

Dorosłe osobniki potrzebują regularnego dostępu do płynnych węglowodanów.

Można podawać nektar dla mrówek, wodę z cukrem lub małe ilości rozcieńczonego miodu, zawsze w pojemniczkach lub kroplach, w których nie ma ryzyka utonięcia.

Ilość białka trzeba dostosować do liczby larw.

Szczególnie dobrze sprawdzają się muszki owocowe, muchy, małe karaczany, mikroświerszcze, ćmy i kawałki mącznika. Przy zakładaniu kolonii wybrałbym małe lub zranione ofiary, które królowa może obezwładnić bez ryzyka.

W założonej kolonii możemy już podawać część ofiar żywych, by obserwować polowanie.

Australijskie poradniki poświęcone M. piliventris zalecają znacznie zwiększyć ilość białka, gdy rośnie czerw, i zmniejszyć ją, gdy kolonia przestaje je przyjmować.

Nie stosowałbym witamin ani wapnia w proszku: przy urozmaiconej diecie z owadów nie ma udowodnionej potrzeby suplementacji.

Czysta woda zawsze dostępna.

Czy skacze?

Nie sprzedawałbym jej jako „jumping ant”.

Nawet wśród australijskich hodowców trwa dyskusja: niektórzy miłośnicy twierdzą, że widzieli małe skoki u toothless bull ants, a inni opiekunowie, którzy hodowali M. piliventris, zaprzeczają, by poruszała się skokami typowymi dla M. pilosula czy M. nigrocincta.

Nie znalazłem badania morfofunkcjonalnego, które wykazywałoby u M. piliventris przystosowania do skakania udokumentowane na przykład u M. nigrocincta.

Dlatego opisałbym ją po prostu jako szybką i bardzo wzrokową, nie podając „skakania” jako cechy gatunku.

Zimowanie

Gatunek potrzebuje wyraźnej sezonowości zimowej, choć nie mamy wystarczających dowodów, by mówić o obowiązkowej diapauzie fizjologicznej z uniwersalnym progiem temperatury.

Prawdziwe stanowiska mówią tu dość jasno.

W Uralli w Nowej Południowej Walii, skąd pochodzą historyczne zapisy M. piliventris, średnia temperatura maksymalna lipca wynosi zaledwie 11,8 °C.

W Stanthorpe w Queenslandzie, innym stanowisku potwierdzonym okazami muzealnymi, średnia temperatura lipca wynosi około 8,6 °C, a noce z przymrozkami zdarzają się regularnie.

W Canberze również jest wiele potwierdzonych populacji gatunku, a zima jest tam zimna jak na australijskie standardy.

Dlatego nie trzymałbym linii M. piliventris z klimatu umiarkowanego w 25-27 °C przez dwanaście miesięcy.

W hodowli polecam spowolnienie na około 8-12 tygodni, mniej więcej w 12-17 °C dla linii z południowego wschodu lub z regionów śródlądowych, stopniowo wyłączając punkt grzewczy.

Nie obniżałbym temperatury gwałtownie.

Australijskie poradniki hodowlane również zalecają stopniowe obniżanie temperatury i ograniczanie karmienia zimą oraz powolne ponowne ogrzewanie wiosną.

W czasie spowolnienia woda musi być nadal dostępna.

Wyraźnie ograniczyłbym białko, jeśli kolonia przestanie je jeść, ale nie stosowałbym całkowitej głodówki, jeśli ma jeszcze aktywne larwy.

Nie znalazłem wiarygodnych informacji, w jakim stadium czerwiu M. piliventris przechodzi zimę. Dlatego nie twierdziłbym, że wchodzi w zimę z larwami, jajami, poczwarkami ani całkiem bez czerwiu.

Miejsce pochodzenia linii może dość mocno zmieniać potrzebną intensywność tego okresu.

Bezpieczeństwo

To Myrmecia z w pełni funkcjonalnym żądłem.

Mrówki buldogi potrafią chwycić skórę żuwaczkami, podgiąć gaster i żądlić wielokrotnie. Źródła australijskie ostrzegają też przed możliwością ciężkich reakcji alergicznych u osób uczulonych.

Nie próbowałbym przypisywać jej konkretnej oceny bólu zaczerpniętej z innego gatunku.

Dla hodowcy ważne jest to, że użądlenie jest bolesne i że nigdy nie należy jej brać bezpośrednio palcami.

Używałbym długiej pęsety do usuwania resztek i karmienia, gdy to konieczne, bezpiecznej pokrywy i niezawodnej bariery przeciw ucieczkom.

Prace pielęgnacyjne powinno się wykonywać powoli. Myrmecia kierująca się wzrokiem może od razu wykryć ruch dłoni i zareagować, zanim hodowca się tego spodziewa.

Poziom trudności
Zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: