Polyrhachis sp: obreras – foto real de Antomas
Polyrhachis sp: obreras – foto real de Antomas

Polyrhachis sp.

Vraag het ons per e-mail of via WhatsApp
€ 224,99
Inclusief belasting

Een pantser van stekels en een mantel van zilver. Polyrhachis sp. is een stekelige mier uit Zuidoost-Azië, groot, met lange poten en bedekt met zilvergrijze beharing die glanst als geborsteld metaal, met stekels op de schouders en de taille. Ze hoort bij een van de meest diverse geslachten op aarde, met zo'n 700 soorten architecten die weven met de zijde van hun larven, en haar naam is nog een mysterie: een soort die nog gedetermineerd moet worden. Actief, visueel en zeer fotogeniek: ze vraagt een hoog terrarium met schors, tropische warmte zonder diapauze, altijd suiker binnen bereik en veel eiwitten. Voor ervaren houders die een bijzonder juweel zoeken. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Een grote, slanke Polyrhachis uit Zuidoost-Azië, gehuld in zilvergrijze haartjes die glanzen als geborsteld metaal en gewapend met doorns op de schouders en de taille. Kolonies en koninginnen. Hoog terrarium, schors en bouwmateriaal, 25-29 °C, geen diapauze, wat vochtige maar geventileerde lucht, altijd suiker beschikbaar en veel eiwit. Lange poten en mierenzuur: PTFE, gaasdeksel en rustige hantering.

In de mierenwereld is er weinig zo elegant als een zilverkleurige Polyrhachis die over een tak loopt. Deze soort is een werkster met lange, dunne poten, een brede kop met uitpuilende ogen en een lichaam bedekt met grijze haartjes, zo dicht dat het bij goed licht van verouderd zilver lijkt gemaakt. Op die mantel springen twee scherpe doorns in het oog die uit de «schouders» steken, en nog twee op de petiolus, de smalle taille die het borststuk met het achterlijf verbindt. Ze hoort bij Polyrhachis, het geslacht van de stekelmieren, een van de meest diverse ter wereld, met bijna 700 geldige soorten.

Haar naam draagt «sp.»: het is een soort die nog niet met zekerheid is gedetermineerd. Hieronder leggen we dat uitgebreid uit, samen met wat je uit haar uiterlijk kunt afleiden. In deze verzorgingsgids maken we onderscheid tussen drie dingen: wat de wetenschap over het geslacht weet, wat je bij onze exemplaren ziet en wat we bij Antomas aanraden op basis van onze ervaring met andere tropische Polyrhachis, zoals Polyrhachis dives en Polyrhachis tubifex.

Biologie

Wat betekent «sp.»?

In de biologie is «sp.» de afkorting van species en schrijf je het achter het geslacht als je weet tot welk geslacht een dier behoort, maar niet tot welke soort. Bij Polyrhachis komt dat heel vaak voor. Het geslacht telt honderden soorten, veel ervan sprekend op elkaar lijkend, en de determinatie berust op fijne details: de precieze vorm van de doorns, het patroon van de sculptuur van de cuticula, de lengte van elk haartje of het silhouet van de petiolus van voren gezien. Om ze te onderscheiden heb je exemplaren onder de loep nodig, de determinatiesleutels van elke groep en vaak een vergelijking met de typeexemplaren die in musea worden bewaard.

Bovendien zijn er in Zuidoost-Azië nog veel soorten die moeten worden beschreven. Elk jaar verschijnen er publicaties met Polyrhachis die nieuw zijn voor de wetenschap, vooral uit Indochina, Borneo en de Filipijnen. Daarom zijn we liever eerlijk: haar Polyrhachis sp. noemen is correcter dan haar een soortnaam geven die we niet kunnen verdedigen. Een verkeerde naam brengt kwekers in verwarring, en ook de wetenschappers die de fora raadplegen.

Een portret op basis van de foto

Wat we wel kunnen doen, is beschrijven wat je ziet bij onze exemplaren, van dichtbij gefotografeerd:

  • Zilverkleurige haartjes over het hele lichaam. De kop, het borststuk en de gaster zijn bedekt met een korte, dichte, aanliggende zilvergrijze beharing, die het zwart van de cuticula bijna volledig verbergt. Op de gaster tekenen zich donkere banden af aan de rand van elk segment, waar de beharing schaarser is: het resultaat is een «gestreept» achterlijf van zilver en zwart.
  • Zwarte poten en antennes. Lang, dun en bijna zonder zilverkleurige haartjes; ze steken af tegen het lichaam en geven haar iets van een hooiwagen.
  • Pronotale doorns. Aan de voorkant van het borststuk, het pronotum, draagt ze twee lange, puntige doorns die naar voren en naar buiten wijzen, als schoudervullingen.
  • Petiolus met twee doorns. De taille draagt een paar doorns die naar boven en wat naar achteren wijzen, naar de gaster.
  • Propodeum zonder lange doorns. Het achterste deel van het borststuk ziet er afgerond uit, hooguit met tandjes, en de rug van het borststuk lijkt geen scherpe zijranden te hebben.
  • Kop en mandibels. Grote, uitstekende ogen, typisch voor een mier die op zicht jaagt en zich oriënteert; mandibels met roodachtige tanden.

Tot welke groep behoort ze? Een voorzichtige hypothese

Specialisten verdelen Polyrhachis in 13 ondergeslachten, groepen van verwante soorten die je herkent aan de vorm van het borststuk, de doorns en het type nest. Op basis van wat je op de foto ziet, doet de combinatie van doorns op het pronotum en de petiolus, met een propodeum zonder lange doorns, een niet-gerand borststuk en heel lange poten, denken aan het ondergeslacht Myrma, een van de soortenrijkste in Azië en Australië. Ze past minder goed bij Myrmhopla, dat van P. dives en P. tubifex, waarin veel soorten ook doorns op het propodeum hebben, en ook niet bij Cyrtomyrma, met een borststuk met duidelijke randen en gecentreerd in Nieuw-Guinea en Melanesië.

We benadrukken: het is een indruk op basis van een foto, geen determinatie. Bovendien toonde de genetische studie van het geslacht uit 2016 aan dat niet alle ondergeslachten natuurlijke groepen zijn: sommige bevatten soorten die op elkaar lijken zonder verwant te zijn. Ben je specialist in het geslacht en herken je de soort, dan horen we het graag.

De stekelmieren: een recordgeslacht

Polyrhachis is een hyperdivers geslacht. In 2015 telde de wereldcatalogus van mieren 697 geldige soorten, en in 2019 werd de grens van 700 soorten en ondersoorten overschreden. Ze zijn verspreid over de tropen en subtropen van de Oude Wereld, van zuidelijk Afrika tot Japan, Australië en Nieuw-Caledonië. De Duitser Wolfgang Dorow ordende het geslacht per ondergeslacht in zijn grote revisie van 1995, met determinatiesleutels en een lijst van alle soorten, en de Australiër Rudolf Kohout heeft decennia besteed aan de revisie per ondergeslacht, waaronder Myrma, waarvan hij de Australische soorten en de aculeata-groep in 2012 en 2013 reviseerde.

De genetica heeft haar geschiedenis verteld. Een studie uit 2016, met DNA van 209 soorten en zeven genen, plaatste de oorsprong van het geslacht in Zuidoost-Azië, met een huidige groep van zo’n 58 miljoen jaar oud. Van daaruit koloniseerden de stekelmieren Australië meermaals en het Afrikaanse vasteland één keer, zo’n 26 miljoen jaar geleden. Zuidoost-Azië is nog altijd haar grote centrum van diversiteit: in één en hetzelfde regenwoudgebied van het Maleisisch schiereiland vond een studie uit 1998 tien soorten Polyrhachis die naast elkaar leefden en de bomen, de bodem en het voedsel onder elkaar verdeelden.

Gekleed in zilver: waar dient de beharing voor?

Veel Polyrhachis dragen een beharing die glanst in gouden, bronzen of zilveren tinten, zoals het bleke goud van P. dives. De glans is geen pigment: hij ontstaat door duizenden korte, aanliggende haartjes die het licht weerkaatsen. Waar dienen ze voor? Bij Polyrhachis heeft niemand dat nog onderzocht, maar er is een beroemd geval in een ander geslacht dat aanwijzingen geeft.

De zilverkleurige Sahara-soort Cataglyphis bombycina gaat midden op de dag foerageren op gloeiend heet zand. In 2015 publiceerde een team in Science dat haar zilverkleurige haren, met een driehoekige doorsnede, een groot deel van het zichtbare licht en het nabije infrarood weerkaatsen en tegelijk de warmte-uitstraling van het lichaam verhogen in het midden-infrarood: de mier krijgt minder warmte van de zon binnen en raakt de warmte die ze heeft beter kwijt. Een jaar later toonde een andere studie aan dat de glans te danken is aan totale interne reflectie van het licht in elk haartje, hetzelfde verschijnsel dat een glasvezel doet oplichten: mieren bij wie de beharing werd verwijderd, weerkaatsten veel minder licht.

Doet onze Polyrhachis hetzelfde? Het is een redelijke hypothese, maar niet bewezen. Haar beharing is fijner en vlakker dan die van Cataglyphis, en ze leeft in een tropisch klimaat, niet in een woestijn. Het zou haar kunnen helpen niet op te warmen op takken in de zon, maar het zou ook kunnen dienen als camouflage op grijze schors en korstmossen, of om het water van tropische regenbuien af te stoten, zoals bij andere behaarde insecten gebeurt. Het is een van die kleine vragen die nog openstaan.

Doorns: een harnas met een evolutionaire geschiedenis

De naam Polyrhachis komt uit het Grieks en betekent zoiets als «veel doorns op de rug». De doorns op het pronotum, het propodeum en de petiolus zijn het meest herkenbare kenmerk van het geslacht, en hun belangrijkste functie is verdediging: een stekelige werkster is een lastig hapje voor een hagedis, een kikker of een vogel, en de doorns op de petiolus beschermen het kwetsbaarste gewricht van het lichaam, de taille.

Een studie uit 2017 in het tijdschrift Evolution analyseerde de verdedigingskenmerken van honderden mierengeslachten: doorns, angel en dikte van de cuticula. Ze stelde vast dat soorten die in individuele verdediging investeren, meestal kleinere kolonies hebben, alsof elke werkster, die duurder is om te «maken», meer waard is, en dat lijnen met doorns zich sneller hebben gediversifieerd. Dat past bij wat we bij Polyrhachis zien: een geslacht van gepantserde werksters, bij veel soorten kolonies van bescheiden omvang en honderden soorten.

Architecten van zijde, karton en niets

Als er iets is wat Polyrhachis beroemd heeft gemaakt, is het hun manier van bouwen. Veel boombewonende soorten gebruiken de zijde van hun larven: de werksters houden een volgroeide larve tussen hun mandibels en bewegen haar over de bladeren of de resten zodat ze spint, zoals Oecophylla doet. Andere maken nesten van «karton» door zijde met plantenresten te mengen, zoals P. dives; weer andere maken kussentjes van vezels, zoals P. tubifex; en veel bouwen helemaal niets en leven in de grond, onder stenen of in dood hout.

De studies van Simon Robson en Rudolf Kohout toonden in 2005 aan dat zijdevellen van larven alleen voorkomen bij boombewonende soorten uit zes ondergeslachten, dat soorten die tussen rotsen nestelen hun toevlucht nemen tot karton of spinnenzijde, en dat het gebruik van larvenzijde meermaals onafhankelijk is ontstaan. In 2015 voegde een fylogenetische analyse daaraan toe dat het leven in bomen en het weven in de loop van de geschiedenis van het geslacht meermaals zijn verworven en verloren. Er zijn zelfs pure zijdewevers, zoals P. muelleri, die kleine nesten onder grote bladeren bouwt, met kolonies van één koningin en nauwelijks een paar tientallen werksters.

In het ondergeslacht Myrma vind je van alles: soorten die in de grond nestelen en soorten die zijden nesten in de vegetatie weven. Omdat we de soort niet kennen, weten we niet wat voor nest de onze in de natuur bouwt. Daarom geven we haar in de opstelling die we aanraden beide opties: een verticale structuur en bouwmateriaal, en beschutte hoekjes op grondniveau.

Wat Polyrhachis in het wild eten

De meeste Polyrhachis zijn omnivoren met een zwak voor suiker. In de studie van de tien soorten die in Maleisië naast elkaar leven, was een deel trofobiotisch: ze haalden een groot deel van hun energie uit de honingdauw die bladluizen, schildluizen en andere zuigende insecten uitscheiden, die ze beschermden, en ze verdedigden die bronnen tegen andere mieren. De rest voedde zich met nectar, sappen en prooien, met kleinere kolonies en een minder efficiënte rekrutering. Het eiwit voor de larven komt van kleine geleedpotigen, levend of dood. Haar grote ogen en lange poten wijzen op een dagactieve, snelle foerageerster met een goed zicht, die alleen over stammen en bladeren patrouilleert.

Zuur in plaats van een angel

Zoals alle mieren uit de onderfamilie Formicinae heeft Polyrhachis geen angel. Haar chemische wapen is mierenzuur, dat ze in de gifklier aanmaakt en via het acidoporus afvuurt, een opening aan de punt van de gaster, omringd door haartjes. Bij gevaar buigt de werkster haar achterlijf naar voren, tussen de poten door, en vuurt. Voor een stekelmier, die dankzij haar harnas het gevecht aankan, is het zuur de perfecte aanvulling.

Maar het zuur heeft nog een minder bekend gebruik. In 2020 toonde een studie aan dat formicinen hun eigen gif doorslikken tijdens het poetsen: zo verzuren ze de krop, de «sociale maag» waarin ze het voedsel opslaan dat ze met hun nestgenoten delen, en filteren ze de microben die ermee binnenkomen. Dat is bijzonder nuttig bij Polyrhachis, die de metapleurale klier mist waarmee de meeste mieren antimicrobiële stoffen aanmaken; bij P. dives werd vastgesteld dat ze dat gemis compenseren door zich vaker te poetsen en met een gif dat de sporen van een ziekteverwekkende schimmel remt.

Een tropisch klimaat zonder winter

Onze kolonies komen uit Zuidoost-Azië, een regio met een vochtig tropisch klimaat of een tropisch klimaat met een droog seizoen. De gemiddelde temperatuur schommelt daar het hele jaar rond 25-28 °C, met maxima van 30-33 °C in de warmste maanden en minima die in de laaggelegen gebieden zelden onder 18-22 °C zakken. De regen concentreert zich in de moesson, maar zelfs in het droge seizoen is de luchtvochtigheid meestal hoog en duurt de dag het hele jaar bijna even lang, tussen 11 en 13 uur. Er is geen koude winter: de kolonie is twaalf maanden actief, en in gevangenschap kun je die stabiliteit het best nabootsen.

Grootte en morfologie

Het is een Polyrhachis van groot en slank postuur, een van die je met het blote oog goed ziet. Omdat we de soort niet kennen, beschrijven we hier wat je bij onze exemplaren ziet en wat het hele geslacht gemeen heeft.

  • Monomorfe werksters. Zoals bij bijna alle Polyrhachis hebben alle werksters dezelfde vorm, zonder soldaten of kasten met een grote kop, met een matige variatie in grootte.
  • Kleur. Zwarte cuticula bedekt met een dichte zilvergrijze beharing op de kop, het borststuk en de gaster, met donkere banden aan de achterrand van de segmenten van de gaster. Poten en antennes zwart, lang en dun.
  • Doorns. Twee lange pronotale doorns, naar voren en naar buiten gericht; twee doorns op de petiolus, naar boven en naar achteren gericht; propodeum zonder lange doorns.
  • Kop. Breed, met grote, bolle ogen en lange antennes van twaalf segmenten, typisch voor formicinen. Driehoekige mandibels met roodachtige tanden.
  • Koningin. Volumineuzer dan de werkster, met het verbrede borststuk van een gevleugeld vrouwtje (groot scutum en vleugellittekens na de bruidsvlucht), drie ocelli op het voorhoofd en veel kleinere pronotale doorns. Ze draagt dezelfde zilverkleurige beharing.
  • Cocons. Bij veel Polyrhachis spinnen de larven een zijden cocon om te verpoppen; waarschijnlijk zie je in het nest poppen gehuld in lichte zijde.
  • Zonder angel. De gaster eindigt in het acidoporus, waarlangs ze mierenzuur afvuurt.

Niet te verwarren met P. dives, kleiner, met gouden beharing en ook met doorns op het propodeum, en ook niet met P. tubifex, met een zwart lichaam, zonder de zilveren mantel.

Geschatte afmetingen

  • Werksters: geen gepubliceerde afmetingen (niet-gedetermineerde soort)
  • Koningin: geen gepubliceerde afmetingen (niet-gedetermineerde soort)

Omdat de soort niet bekend is, bestaat er geen wetenschappelijke beschrijving met afmetingen. We geven liever geen cijfers zonder wetenschappelijke bron.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Bij Antomas beschouwen we haar als gevorderd. Ze is niet kieskeurig met voedsel en heeft geen diapauze nodig, maar ze combineert een paar dingen die ervaring vragen:

  • Een soort zonder handleiding. Omdat ze niet is gedetermineerd, zijn er geen kweekdagboeken en geen gepubliceerde gegevens over haar nest of haar cyclus. Wat we aanraden, komt uit de biologie van het geslacht en uit onze ervaring met andere tropische Polyrhachis; je moet observeren en bijsturen.
  • Een open opstelling. Polyrhachis maken meestal weinig gebruik van gewone formicaria. Ze hebben een hoog terrarium nodig, oppervlakken om op te bouwen en een goed beheer van vocht en ventilatie.
  • Lange poten en snelheid. Het is een grote, snelle mier die goed klimt: de ontsnappingsbarrières en de hantering moeten vanaf de eerste dag goed geregeld zijn.
  • Mierenzuur. Ze verdedigt zich vastberaden als je het terrarium opent.

Is het de moeite waard? Zonder twijfel. Weinig mieren zien er zo uit in een terrarium: op een donkere schors lijken haar zilverkleurige werksters kleine bewegende juwelen. En alles wat je over haar nest en haar cyclus waarneemt, is nieuwe informatie.

Aanbevolen parameters

  • Temperatuur overdag: 25-29 °C, met een warme plek aan de zijkant tot 30 °C.
  • Temperatuur ’s nachts: 21-24 °C. Voorkom dat ze langdurig onder ongeveer 20 °C zakt.
  • Luchtvochtigheid: gemiddeld, rond 55-70%, met heel goede ventilatie. Eén vochtiger hoekje en de rest droog: laat de kolonie kiezen.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: zo’n 12 uur licht en 12 uur donker, het hele jaar door.
  • Diapauze: nee.

Verwarm met een warmtemat aan een zijkant, altijd met thermostaat, liever dan van onderaf, en vermijd direct zonlicht op het terrarium. Bij Polyrhachis geven condens en stilstaande lucht meer problemen dan een wat droge omgeving.

De opstelling: GAIA-terrarium van Anthouse

Voor een grote, klimmende Polyrhachis raden we bij Antomas de GAIA-terraria van Anthouse aan, net als voor P. dives en P. tubifex, en meer bepaald de GAIA Explorer (53 × 29 × 29 cm). Door de hoogte kun je een verticaal landschap van schors en takken opbouwen, de ventilatie voorkomt condens en je kunt de kolonie zien bouwen en foerageren zoals in de natuur.

Omdat we niet weten of ze in de natuur haar nest in de vegetatie weeft of in holtes nestelt, richten we het terrarium voor beide in:

  • Verticale zone. Een kurk- of schorsplaat tegen de achterwand en een paar dikke takken, met grote droge bladeren of kunstplanten waaraan ze een zijden nest kunnen hechten.
  • Bouwmateriaal. Droog veenmos, droog gras, verkruimeld blad, kokos- of hennepvezel en uitgeplozen onbehandelde watten, verspreid over de bodem zodat ze het kunnen oprapen.
  • Schuilplaats op grondniveau. Een gebogen stuk schors of een hol stuk kurk op het substraat, met de reageerbuizen van de kolonie eronder, in het donker. Veel kolonies blijven wekenlang in de buizen voordat ze gaan bouwen.
  • Substraat: een laag zand met wat kokosvezel of aarde, niet stoffig en niet doorweekt.
  • Plaatselijk vocht. Bevochtig af en toe een hoek, ver van het nest; spuit nooit op het broed of op de zijde.

Verbindingsslangen: bouwende Polyrhachis hebben de neiging ze te bezetten en dicht te stoppen met zijde en resten. Verbind je ruimtes, gebruik dan korte, brede verbindingen en controleer ze.

Hygiëne: haal prooiresten binnen 24-48 uur weg en vervang de suikerhoudende vloeistof voordat ze gaat gisten. Schimmel in een vezelnest is de grootste vijand.

Koloniestichting en groei

Bij Antomas verkopen we deze soort als kolonie met koningin: een koningin met werksters en broed. We verkopen geen losse koninginnen: er zijn geen gegevens over haar koloniestichting, en een kolonie die al loopt, is veel veiliger.

Het is niet bekend of haar kolonies in de natuur één of meerdere koninginnen hebben: in het geslacht is er van alles, van soorten met één koningin tot P. dives, met tientallen. Behandel haar dus als wat je ontvangt: een kolonie met één koningin, waaraan je geen koninginnen of werksters uit andere kolonies moet toevoegen.

Om haar te laten groeien:

  • Stabiele warmte, in het bovenste deel van het bereik (27-29 °C overdag).
  • Veel eiwit zolang er larven zijn.
  • Rust de eerste weken: laat ze verkennen, het water en de suiker vinden en kiezen waar ze zich vestigen.
  • Geduld. Haar ontwikkelingstijd is niet bekend; bij P. dives duurt het van ei tot werkster zo’n 4-6 weken bij 27-28 °C. Bij een grotere soort kan het iets langer zijn.

Aankomst en verhuizing

Laat de kolonie na ontvangst een paar uur rusten op een gematigd warme plek, bij 25-27 °C. Zorg dat het terrarium vooraf klaarstaat: ontsnappingsbarrière, waterbuis, drinkbakje, schors en bouwmateriaal. Bij Antomas installeren we haar door overkiepen: we openen de buizen in het terrarium, naast de schuilplaats, en kiepen de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig in, terwijl we de achterblijvers met een penseel een duwtje geven. Doe het boven een bak en rustig, en sluit het terrarium zodra je klaar bent: ze zijn snel en klimmen heel goed.

Om ze later naar een ander terrarium te verhuizen, gebruik je dezelfde methode. Hebben ze een nest op een stuk schors of een tak gebouwd, verplaats dan het hele stuk met het nest en kiep daarna de achterblijvers over.

Voeding

Suikerhoudende vloeistoffen, altijd beschikbaar. Als echte Polyrhachis haalt ze uit suiker de energie om te patrouilleren. Varieer de suikers: bij Antomas raden we Blue Sugar-nectar van Anthouse aan 4-5 keer per week en een andere suikerhoudende vloeistof of nectar 1-2 keer per week; je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze aan in een drinkbakje, nooit op watten: watten schimmelen en de vloeistof bederft meteen. Een traditioneel of zelfgemaakt drinkbakje, waarin de druppel «uitgespreid» en binnen bereik van de werksters blijft, is ideaal.

Eiwit: hoe meer, hoe beter. Eiwit laat de larven groeien. Doe je dagelijks onderhoud en ruim je de resten op, dan is overvoeren beter: de kolonie begrijpt dat ze middelen genoeg heeft en brengt meer en sneller broed groot. Kun je niet vaak schoonmaken, overdrijf dan niet, want wat overblijft, rot en brengt schimmel en mijten. Wissel elke week van insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten:

Net als bij P. dives raden we aan de insecten pas gedood aan te bieden. Polyrhachis zijn meer verzamelaars dan grote jagers, en een grote levende prooi bezorgt ze stress en gaat uiteindelijk verloren; kleine prooien, zoals Thermobia of Drosophila, kun je wel levend geven. Leg het voedsel op de grond, ver van het nest, en haal de resten de volgende dag weg.

Water: altijd, in de reageerbuis met water en watten. Een tropische mier mag nooit zonder water zitten.

Geen diapauze

Ze komt uit een klimaat zonder winter, dus heeft ze geen diapauze nodig en zou kou haar schaden. Houd in onze winter de warmtemat met thermostaat en het lichtritme aan: de kolonie blijft actief. Legt de koningin minder, controleer dan eerst de nachttemperatuur en de hoeveelheid eiwit.

Gedrag in gevangenschap

Het is een actieve, visuele en heel opvallende mier. De werksters verkennen alleen en in een flink tempo, lopen op en neer over de schors en blijven staan om met hun grote ogen te «kijken» naar wat er beweegt. Met licht van opzij verandert de zilverkleurige beharing van tint naargelang de hoek, van mat grijs tot glanzend zilver: het is de moeite waard ze te fotograferen.

Kijken zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en ervan te leren. Het volstaat om een donkere, rustige zone voor het nest te laten en het foerageergebied in het licht, en ze voorzichtig te observeren, met zo weinig mogelijk ingrijpen. Soorten met een goed zicht wennen snel aan je aanwezigheid.

Verdediging. Tik je tegen het terrarium of raak je het nest aan, dan komen er meerdere werksters naar buiten met hun gaster naar voren gebogen, klaar om mierenzuur af te vuren. Het is een waarschuwing: trek je terug en laat ze tot rust komen.

Alarmsignalen:

  • Condens op de wanden of schimmel op het materiaal: te veel vocht of te weinig ventilatie.
  • Werksters die dagenlang roerloos en opeengepakt in de buizen zitten: waarschijnlijk is het te koud.
  • Larven die niet groeien: te weinig eiwit of te lage temperatuur.

Ontsnappingen en barrières

Lange poten, veel snelheid en de gewoonte om te klimmen: het is een soort waarbij je op zeker moet spelen.

  • PTFE (fluon) in een brede strook op het bovenste deel van de wanden, als belangrijkste barrière; je kunt die versterken met een strook paraffineolie of vaseline erboven.
  • Goed passend deksel met fijn gaas, dat bovendien voor ventilatie zorgt.
  • Geen bruggen: zorg dat schors, takken en planten de barrière of het deksel niet raken.
  • Onderhoud: PTFE verliest zijn werking door stof en vocht; controleer en vernieuw het vaak.
  • Bij het openen: open net genoeg, werk zonder haast en houd de wanden in het oog.

Hantering en veiligheid

Ze steken niet, want ze hebben geen angel. Ze kunnen bijten, en hun mierenzuur prikt op dunne huid of in een wondje; houd het weg van je ogen en breng je gezicht niet dicht bij het nest als je opent. Hanteer ze met een zacht penseel of een zacht pincet, nooit met je vingers. Houd ze niet samen met andere soorten en voeg geen verschillende kolonies samen. Het is een exotische soort: ze mag nooit in de natuur worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Ze in een gewoon, gesloten formicarium zetten zonder ruimte om te bouwen of te klimmen.
  • Een terrarium inrichten zonder hoogte, zonder verticale schors of zonder bouwmateriaal.
  • Het terrarium zonder ventilatie laten of water op het nest spuiten.
  • Ze zonder water laten.
  • Ze een diapauze laten houden of de temperatuur dagenlang onder ongeveer 20 °C laten zakken.
  • De suikerhoudende vloeistoffen op watten geven of laten gisten.
  • Ze altijd hetzelfde insect of grote levende prooien geven, of resten laten liggen.
  • Koninginnen of werksters uit andere kolonies toevoegen.
  • De PTFE-barrière verwaarlozen of takken laten staan die als brug dienen.
  • Ze met je handen hanteren of je gezicht dicht bij het nest brengen.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over het geslacht Polyrhachis en over de zilverkleurige beharing van andere mieren, de observatie van onze exemplaren en de ervaring van Antomas met andere tropische Polyrhachis. Belangrijkste referenties:

  1. Mezger, D. & Moreau, C. S. (2016). Out of South-East Asia: phylogeny and biogeography of the spiny ant genus Polyrhachis Smith (Hymenoptera: Formicidae). Systematic Entomology 41: 369–378. doi:10.1111/syen.12163
  2. Dorow, W. H. O. (1995). Revision of the ant genus Polyrhachis Smith, 1857 on subgenus level with keys, checklist of species and bibliography. Courier Forschungsinstitut Senckenberg 185: 1–113.
  3. Kohout, R. J. (2013). A review of the Polyrhachis aculeata species-group of the subgenus Myrma Billberg. Memoirs of the Queensland Museum – Nature. Biodiversity Heritage Library
  4. Robson, S. K. A. & Kohout, R. J. (2005). Evolution of nest-weaving behaviour in arboreal nesting ants of the genus Polyrhachis Fr. Smith (Hymenoptera: Formicidae). Australian Journal of Entomology 44: 164–169. doi:10.1111/j.1440-6055.2005.00462.x
  5. Robson, S. K. A. & Kohout, R. J. (2007). A review of the nesting habits and socioecology of the ant genus Polyrhachis Fr. Smith. Asian Myrmecology 1: 81–99. researchonline.jcu.edu.au/2602
  6. Robson, S. K. A., Kohout, R. J., Beckenbach, A. T. & Moreau, C. S. (2015). Evolutionary transitions of complex labile traits: silk weaving and arboreal nesting in Polyrhachis ants. Behavioral Ecology and Sociobiology 69: 449–458. doi:10.1007/s00265-014-1857-x
  7. Dorow, W. H. O., Maschwitz, U. & Rapp, S. (1990). The natural history of Polyrhachis (Myrmhopla) muelleri Forel 1893 (Formicidae Formicinae), a weaver ant with mimetic larvae and an unusual nesting behaviour. Tropical Zoology 3: 181–190. doi:10.1080/03946975.1990.10539460
  8. Liefke, C., Dorow, W. H. O., Hölldobler, B. & Maschwitz, U. (1998). Nesting and food resources of syntopic species of the ant genus Polyrhachis (Hymenoptera, Formicidae) in West-Malaysia. Insectes Sociaux 45: 411–425. doi:10.1007/s000400050098
  9. Blanchard, B. D. & Moreau, C. S. (2017). Defensive traits exhibit an evolutionary trade-off and drive diversification in ants. Evolution 71: 315–328. doi:10.1111/evo.13117
  10. Shi, N. N., Tsai, C.-C., Camino, F., Bernard, G. D., Yu, N. & Wehner, R. (2015). Keeping cool: enhanced optical reflection and radiative heat dissipation in Saharan silver ants. Science 349: 298–301. doi:10.1126/science.aab3564
  11. Willot, Q., Simonis, P., Vigneron, J.-P. & Aron, S. (2016). Total internal reflection accounts for the bright color of the Saharan silver ant. PLOS ONE 11: e0152325. doi:10.1371/journal.pone.0152325
  12. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
  13. Graystock, P. & Hughes, W. O. H. (2011). Disease resistance in a weaver ant, Polyrhachis dives, and the role of antibiotic-producing glands. Behavioral Ecology and Sociobiology 65: 2319–2327. doi:10.1007/s00265-011-1242-y
Moeilijkheidsgraad
Ervaren
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: