Messor dentatus: reina – foto real de Antomas
Messor dentatus: reina – foto real de Antomas
Messor dentatus: reina – foto real de Antomas
Messor dentatus: reina – foto real de Antomas

Messor dentatus

Niet op voorraad
€ 65,55
Inclusief belasting

De oogster van Salomo. Beschreven in Jeruzalem, in het land waar de mens de tarwe temde, stamt deze oogstmier uit een lijn die al zaden oogstte lang voordat de eerste boer bestond. Haar roodachtige kaken, gewapend met tanden, pellen en breken het graan; haar majors met enorme koppen vullen graanschuren die de droge zomer en de koude winter van het oostelijk Middellandse Zeegebied doorstaan. Een grote, behaarde Messor, zo weinig bestudeerd dat wat je in je formicarium ziet bijna een ontdekking is. Sterk, makkelijk te voeren en perfect om te beginnen met een andere soort. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

De zaadverzamelaar van het oostelijke Middellandse Zeegebied: beschreven uit Jeruzalem, zwartbruin van kleur en met roodachtige, getande mandibels. Kolonies en koninginnen. QBIK ONE met middelgrote gangen, vochtige zone en droge graanschuur, gevarieerde zaden, veel eiwit en diapauze van november tot maart of april onder ongeveer 20 °C.

Messor dentatus Santschi, 1927 is een zaadverzamelende mier uit Anatolië en het Nabije Oosten. De huidige literatuur vermeldt haar uit Turkije, Syrië, Libanon, Israël, Jordanië en Iran: een strook droge heuvels, steppen en droge akkers die van de kust van de Levant tot de Iraanse hoogvlakten loopt. Ze werd beschreven aan de hand van exemplaren uit Jeruzalem, en haar naam, «getand», past haar perfect: kijk haar van voren aan en je ziet roodachtige, brede mandibels met een duidelijk afgetekende rij tanden.

Het is ook een van de minst bestudeerde Messor-soorten die je kunt houden. Er zijn geen gepubliceerde metingen van haar kasten, geen tellingen van haar nesten en geen enkele studie over haar foerageergedrag: de wetenschap kent haar van een handvol collectie-exemplaren en van haar plaats in de stamboom van het geslacht. Daarom maken we in deze verzorgingsgids onderscheid tussen wat er over de soort bekend is, wat er bekend is over haar groep en over het geslacht Messor, en wat we bij Antomas hebben geleerd door haar te kweken.

Thuis gedraagt ze zich wel net als haar westelijke verwanten: ze vult de graanschuur, brengt majors met grote koppen voort en reageert krachtig als je haar goed voert. Ken je Messor barbarus al, dan voel je je meteen op bekend terrein.

Biologie

Geboren in Jeruzalem: van variëteit tot soort

Alles begint met een paar mieren die de natuuronderzoeker E. Schmitz in Jeruzalem verzamelde. Auguste Forel gebruikte de naam in 1910, maar met een rang onder die van ondersoort, die de zoölogische nomenclatuur niet erkent; de Zwitserse arts Félix Santschi maakte hem in 1927 officieel en beschreef de werkster, de koningin en het mannetje als Messor semirufus var. dentatus. Het is dezelfde Santschi die jaren eerder, vanuit Tunesië, met M. barbarus had ontdekt dat mieren zich op de zon oriënteren.

In 1974 bracht de Italiaan Cesare Baroni Urbani haar terug tot synoniem van M. semirufus; in 1981 gaven G. en H. Tohmé haar de soortstatus terug, en zo is het nog steeds. Het opvallende is dat de recentste revisie haar niet meer bij semirufus plaatst, maar in een ander soortencomplex: dat van M. wasmanni.

Een van de groten in haar familie: het wasmanni-complex

Het geslacht Messor telt 168 recente soorten en ondersoorten. Santschi bracht veel mediterrane soorten onder in de instabilis-groep, die alleen al in het oostelijke Middellandse Zeegebied 19 soorten telt, en in 2023 verdeelde een Pools, Bulgaars en Grieks team die oostelijke soorten over twee complexen:

  • semirufus-complex: kleine tot middelgrote soorten, waarbij de kop van de grootste werksters minder dan 2,7 mm breed is, met kleine ogen en een zwart of zwart-rood lichaam.
  • wasmanni-complex: grotere soorten, waarbij de kop van de grootste werksters meer dan 2,8 mm breed is, bijna altijd tweekleurig en met minstens een van deze kenmerken: een sterker gesculpteerde kop, geen psammofoor (het «mandje» van haren onder de kop om zand te dragen), tandjes op het propodeum of veel opstaande haren op het eerste segment van de gaster.

In het complex van de groten vind je M. caducus, M. concolor, M. dentatus, M. hebraeus, M. mediosanguineus, M. meridionalis, M. sultanus en M. wasmanni, die het geheel zijn naam geeft en op de Balkan en in het westen van Turkije leeft. De auteurs geven deze kenmerken voor het complex; niemand heeft ze nog een voor een bij M. dentatus gecontroleerd, al passen de opstaande beharing en de gesculpteerde kop van onze mieren er goed bij.

Het complex heeft bovendien een genetische verrassing in petto. In Italië vond een Europees team nesten met werksters van verschillende Messor-soorten en werksters met een tussenvorm, en toonde het met genetische merkers en morfometrie aan dat M. minor en een M. cf. wasmanni in beide richtingen genen uitwisselen. De hybriden lijken vruchtbaar, iets onverwachts bij soorten die niet eens zustersoorten zijn, en er zijn aanwijzingen voor kruisingen tussen hybriden onderling, wat bij mieren heel zeldzaam is. M. capitatus leefde met hen samen in gemengde kolonies, zonder te kruisen. En het systeem met twee lijnen van M. barbarus, met hybride werksters en koninginnen die dat niet zijn, is in het geslacht minstens drie keer onafhankelijk ontstaan. De genetica van M. dentatus is nooit onderzocht: met zulke verwanten is het een open vraag.

Waarom «getand»? Tanden voor en achter

Dentatus betekent «getand» in het Latijn. We hebben de beschrijving van Santschi niet kunnen raadplegen, dus er zijn twee lezingen mogelijk. Een taxonoom zou denken aan de tandjes op het propodeum, twee kleine punten achteraan het borststuk die in deze groep dienen om soorten te onderscheiden: in Jordanië bijvoorbeeld onderscheidden sommige Messor die op semirufus leken zich daarvan doordat ze ze duidelijk hadden.

De andere lezing springt in het oog op de foto van onze koningin: de mandibels, groot, roodachtig en met een zeer duidelijke rij tanden, die perfect bij haar soortnaam passen. Bij alle Messor zijn het de werktuigen van een zaadeter: met de getande rand houden ze het zaad vast, breken ze de schil en pellen ze de korrel. In de ervaring van Antomas zijn harde zaden geen probleem meer zodra een kolonie haar eerste majors heeft, met een kop vol spieren.

«Ga naar de mier, luiaard»: de verzamelaar van Salomo

Weinig mieren leven in een land waarover zoveel over hen is geschreven. Het boek Spreuken stelt de mier als voorbeeld: «Ga naar de mier, luiaard, kijk naar haar wegen en word wijs», omdat ze zonder leider of opzichter in de zomer haar voedsel klaarmaakt en het in de oogsttijd verzamelt (Spreuken 6:6–8).

Eeuwen later maakte de Misjna, de grote verzameling Joodse wetten die rond het jaar 200 werd afgesloten, regels over de mierennesten in graanvelden: ligt het nest midden in het ongemaaide graan, dan is het graan van de eigenaar van het veld; verschijnt het achter de maaiers, dan is het bovenste deel voor de armen en het onderste voor de eigenaar. Rabbi Meïr wilde alles voor de armen. Dat er een wet nodig was, zegt veel over hoeveel graan die verzamelaars bijeenbrachten.

In Europa daarentegen werd lang aan Salomo getwijfeld: de mieren van Midden- en Noord-Europa slaan geen zaden op, en verschillende gerenommeerde entomologen dachten dat de ouden de cocons van de poppen voor graankorrels hadden aangezien. Moggridge weerlegde dat in 1873, zoals we vertellen in de verzorgingsgids van M. barbarus. Welke soort inspireerde de Spreuken? Onmogelijk te zeggen. Sommige bijbelwoordenboeken wijzen op M. semirufus, en M. dentatus, beschreven uit Jeruzalem, ontstond juist als een variëteit daarvan.

Oogsten in de bakermat van de tarwe

De landen waar M. dentatus leeft, beslaan een groot deel van de Vruchtbare Sikkel, de boog die van de Levant naar het zuidoosten van Anatolië en het Zagrosgebergte in Iran loopt: het land waar de landbouw ontstond, zo’n 10.500 jaar geleden. Op een vindplaats aan de voet van het Zagrosgebergte, die ongeveer 2.000 jaar bewoond was, is de overgang gedocumenteerd van het verzamelen naar het verbouwen van de wilde voorouders van tarwe, gerst en peulvruchten.

Er is een detail dat beide verhalen verbindt. De aren van wilde granen vallen vanzelf uiteen als ze rijp zijn en laten de korrels vallen. Zonder het te willen selecteerden de boeren aren die niet breken, maar die gedomesticeerde vormen hadden tijd nodig om de overhand te krijgen: ze verschijnen zo’n 9.500 jaar geleden, en 7.500 jaar geleden stonden er op de akkers nog volop aren die uiteenvielen. Wat voor de boer verloren graan was, is voor een verzamelaar de oogst. Niemand heeft onderzocht welke zaden M. dentatus verzamelt, maar in het geslacht horen die van grassen bij de favorieten, en in Iran is ze gevonden in de bodem van droge akkers.

Zaden verzamelen is een vak dat mieren meermaals hebben uitgevonden: in Amerika doen de Pogonomyrmex het, zoals P. badius; in de Oude Wereld vooral de Messor.

Beter bekend in formicaria dan in boeken

Hoe weinig ze bestudeerd is, blijkt in Jordanië. In 2020 kon een revisie van alle mieren van het land, met 58 soorten en 26 vormen zonder definitieve naam, slechts één exemplaar van M. dentatus vermelden: een werkster die in 1990 in Amman werd verzameld door de myrmecoloog Donat Agosti en die bewaard wordt in de California Academy of Sciences. Haar hele aanwezigheid in het land berust op die ene mier.

In Turkije staat ze in de eerste geannoteerde lijst van de Turkse mieren, uit 2012, dezelfde die M. barbarus uit de Turkse fauna schrapte; in de rest van haar verspreidingsgebied in de regionale catalogi. Er is geen enkel gepubliceerd gegeven over haar nesten, de grootte van haar kolonies, haar bruidsvluchten of het aantal koninginnen: het weinige dat over haar dagelijks leven bekend is, hebben wij kwekers geleerd.

Specialisten spreken van taxonomische chaos bij de Messor van het Nabije Oosten: in Jordanië bleven er verschillende met een «cf.» voor hun naam staan, en de revisie van 2023 beschouwt Messor als een van de moeilijkst te classificeren mierengeslachten. In 2018 bleek M. structor vijf soorten te zijn, en een daarvan is M. ibericus, die van het Iberisch Schiereiland. Daarom geldt wat we hier vertellen «volgens de huidige literatuur».

Een echte winter: bruidsvluchten en diapauze

Aan de kust van de Levant zijn de winters zacht, maar in de heuvels van het binnenland sneeuwt het af en toe, en op de Anatolische hoogvlakte en de hoogvlakten van Iran is het klimaat continentaal: hete, droge zomers en winters met vorst en sneeuw, vaak kouder dan in het binnenland van het Iberisch Schiereiland. De grassen zetten zaad in de lente, de droge zomer laat het land zonder nieuwe zaden en de winter dwingt tot stilstand: de graanschuur is de verzekering van de kolonie voor de slechte maanden.

Er zijn geen gepubliceerde gegevens over haar bruidsvluchten. In de ervaring van Antomas vliegt M. dentatus in de herfst, in dezelfde periode als M. barbarus, en daarna houdt ze diapauze tot maart of april. In het geslacht is de koloniestichting meestal claustraal: de pas bevruchte koningin sluit zich op en brengt haar eerste werksters alleen groot met de reserves van haar lichaam. De kolonies die we verkopen, zijn die fase al voorbij.

Grootte en morfologie

Een grote, stevige myrmicine met een behaard uiterlijk. Omdat er geen moderne beschrijvingen van de soort bestaan, combineert wat volgt de kenmerken van haar complex met wat we in onze kolonies zien.

  • Kleur. Zwartbruin en licht glanzend, met roodachtige poten, antennes en mandibels. Het wasmanni-complex is bijna altijd tweekleurig; de onze horen bij de donkere, met het contrast in het gezicht en op de poten.
  • Mandibels. Groot, breed en roodachtig, met een rand vol duidelijk afgetekende tanden: haar opvallendste kenmerk.
  • Kop. Gesculpteerd, met fijne groeven, en breder naarmate de werkster groter is.
  • Beharing. Lange, opstaande, goudkleurige haren op het borststuk en de gaster, goed zichtbaar bij goed licht.
  • Propodeum. Kan tandjes dragen, een kenmerk van het complex dat bij de soort nog niet is bevestigd.
  • Polymorfisme. Zoals bij de meeste Messor variëren de werksters van klein tot groot, zonder afzonderlijke kasten. De majors komen wanneer de kolonie groeit.
  • Koningin. Groter, met het volumineuze borststuk van vrouwtjes die gevlogen hebben en de littekens van de vleugels; in onze kolonies in hetzelfde zwartbruin.
  • Ontwikkeling. Zoals bij alle myrmicinen spinnen de poppen geen cocon: je ziet perfect hoe de nieuwe werksters zich vormen.

Geschatte afmetingen

  • Werksters: geen gepubliceerde metingen van de soort
  • Kopbreedte van de grootste werksters, in het wasmanni-complex: meer dan 2,8 mm
  • Koningin en mannetje: geen wetenschappelijke metingen

Het is het enige toepasbare wetenschappelijke cijfer, uit de revisie van 2023, en het geeft een idee van hoe groot de majors van een volwassen kolonie kunnen worden.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

Het is een soort voor beginners: sterk, ze eet zaden die makkelijk te vinden zijn en slaat ze op, ze steekt niet en ontsnapt niet als ze heeft wat ze nodig heeft. We geven haar een punt meer dan M. barbarus omdat er heel weinig over haar is gepubliceerd, kleine kolonies geduld vragen tot de majors verschijnen en haar diapauze tot maart of april duurt.

Waarom deze soort? Omdat ze al het spektakel van het geslacht heeft (graanschuren, afvalhopen, majors en foerageerroutes) met een kop die je niet vergeet. En omdat wat je in je formicarium ziet goud waard is: noteer je wanneer de eerste majors uitkomen of wanneer ze uit diapauze ontwaakt, dan verzamel je gegevens die nog niemand heeft gepubliceerd.

Aanbevolen parameters

  • Temperatuur (van lente tot herfst): 22-28 °C in het nest, het bereik dat we bij Messor gebruiken en dat past bij de zomers in haar verspreidingsgebied. Gebruik je warmte, houd die dan mild en aan één kant van het foerageergebied; het nest nooit boven 30 °C.
  • Vochtigheid: een vochtige zone voor het broed, zonder dat het nat wordt, en een goed gescheiden droge graanschuur. Het foerageergebied ook droog.
  • Water: het hele jaar door, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: nest in het halfdonker en foerageergebied met licht, zonder direct zonlicht.
  • Diapauze: van november tot maart of april, onder ongeveer 20 °C (zie «Diapauze»).

Aanbevolen formicaria

Bij Antomas raden we de Qbiks uit de Alpha-reeks van Anthouse aan, modulair en ontworpen om met de kolonie mee te groeien. Begin met een QBIK ONE met middelgrote gangen, waarin de koningin, het broed en de eerste graanschuur goed zichtbaar zijn:

Zodra de majors verschijnen, breid je uit met de QBIK DUO, en dat altijd met grotere gangen: werksters met zo’n kop hebben gangen op hun maat nodig.

Geen gips, ytong of zachte materialen. Net als M. barbarus kan M. dentatus die kapotknagen. Kies altijd professionele formicaria, van materialen waar ze niet doorheen kunnen.

  • Droge graanschuur en vochtige zone, gescheiden. Bevochtig alleen het broedgedeelte; is het hele nest vochtig, dan ontkiemen de zaden en gaan ze schimmelen.
  • Water in een reageerbuis, suiker in een drinkbakje. Suikerhoudende vloeistoffen nooit op watten, die meteen schimmelen, maar in een drinkbakje waarin de druppel bereikbaar blijft.
  • Een ruim en droog foerageergebied, met wat zand, voor hun afvalhoop en hun routes.

Aankomst en verhuizing

Laat de kolonie na ontvangst een paar uur rusten op een rustige plek en controleer of ze water heeft. Bij Antomas verhuizen we ze door overkiepen: je opent de buis boven de nestingang of boven het foerageergebied en kiept de hele kolonie (koningin, werksters, broed en zaden) erin met zachte tikjes, terwijl je de achterblijvers helpt met een penseel. Binnen een paar uur hebben ze het nest bezet. Uitbreidingen gaan op dezelfde manier.

Voeding

Zaden: «ze lusten zo goed als alles». Geef haar kanariezaad, gierst, haver, tarwe, gerst, graszaad, chia, lijnzaad, sesam of vogelzaadmengsels, onbehandeld, ongezouten en ongeroosterd. Bij een kleine kolonie kleine of zachte zaden die de eerste werksters open kunnen krijgen; met majors ook harde. Tarwe en gerst voor een mier uit het land waar ze gedomesticeerd werden? Weinig dingen zijn logischer.

  • Leg de zaden in het foerageergebied, nooit in de vochtige zone of naast de watten, en laat de mieren ze zelf naar de graanschuur brengen.
  • Verwijder ontkiemde of beschimmelde zaden en maak de afvalhoop af en toe leeg.

Eiwit, veel. Zaden houden de kolonie in stand; eiwit laat haar groeien, want de koningin heeft het nodig om eieren te leggen en de larven om zich te ontwikkelen. Bij Antomas geven we ze insecten en ook kip of tonijn, bij voorkeur gekookt. Voor een kleine kolonie is Thermobia domestica door haar formaat een perfecte prooi; als de kolonie groeit, wissel je af met krekels, dubia-kakkerlakken en runner-kakkerlakken, met elke week een ander insect. Hebben ze het dierlijke eiwit na 24-48 uur niet opgegeten, haal het dan weg.

Liever te veel dan te weinig. Hoe meer ze eten, hoe meer en hoe sneller ze groeien: controleer je het formicarium dagelijks en ruim je de resten op, dan is overvoeren de beste strategie, want de kolonie merkt dat er voedsel is en brengt meer broed groot. Kun je niet vaak schoonmaken, pas de porties dan aan: vergeten eiwit brengt schimmel en mijten.

Suiker, heel af en toe. Voor een zaadeter is het een kleine aanvulling. Je kunt haar Blue Sugar-nectar van Anthouse in een drinkbakje geven: bij Antomas een of twee keer per maand. Nooit dikke honing, want daar blijven ze in plakken.

Water: de reageerbuis met watten, altijd vol. Het is het enige dat geen dag mag ontbreken.

Stichting en groei

De kolonies worden al gesticht verkocht, met hun koningin en hun eerste werksters, dus je slaat de meest delicate fase over. De eerste maanden zijn een opstartfase: kleine werksters, trage groei, kleine zaden en eiwit in kleine stukjes.

  • Een nest op maat. Een enorm nest voor een kleine kolonie eindigt met hoeken die afvalhoop worden, schimmel en mijten.
  • De sprong van de majors. In de ervaring van Antomas versnelt de groei zodra de eerste majors uitkomen: de kolonie kan dan elk zaad aan en de graanschuur raakt snel vol. Dat is het moment om uit te breiden met grotere gangen, vooral als je werksters ziet stilstaan in het foerageergebied, zonder plaats binnen.
  • Eén kolonie per formicarium. Voeg geen kolonies samen en voeg geen koninginnen toe: er zijn geen gegevens dat de soort er meerdere accepteert, en de kolonies die we verkopen hebben er maar één.

Diapauze

De diapauze hoort bij haar cyclus: in een groot deel van haar verspreidingsgebied is de winter echt koud. Bij Antomas raden we aan haar van november tot maart of april te houden, met de kolonie onder ongeveer 20 °C. Kwekers van Messor gaan vaak naar 10-15 °C, een marge die heel goed werkt, maar een onverwarmde kamer of een berging waar het niet vriest is voldoende.

  • Geleidelijk in en uit, in november en in maart of april, zonder bruuske veranderingen.
  • Geen kunstmatige warmte gedurende de hele winter.
  • Altijd water. Ze eten heel weinig, bijna alleen uit hun graanschuur, maar de reageerbuis mag niet ontbreken.

Je merkt dat ze in diapauze is omdat ze minder naar buiten komt, geen interesse meer toont in eiwit en de poppen verdwijnen. Met de warmte gaat de koningin weer leggen en begint de kolonie het seizoen krachtig. Maak de diapauze niet korter om ze sneller te laten groeien: haar respecteren is de beste manier om jarenlang een gezonde kolonie te hebben.

Gedrag in gevangenschap

Alles op zijn plaats. Binnen een paar dagen zie je de kolonie het nest indelen: het broed in het vochtige deel, de zaden in de droge graanschuur en buiten een afvalhoop met kafjes, resten en dode werksters. Haal die af en toe weg en houd hem droog.

Verzamelaars met karakter. Messor zijn geen jagers, maar ze verdedigen hun terrein: in de ervaring van Antomas storten volwassen kolonies zich in groep op elk insect dat hun foerageergebied binnendringt. Voeg daarom geen kolonies samen en verbind geen twee Messor-formicaria met elkaar.

Gevechtskoninginnen. In volwassen Messor-kolonies die thuis worden gehouden, verschijnen soms prinsessen die, zonder mogelijkheid tot een bruidsvlucht, hun vleugels afwerpen en in het nest blijven werken als werksters, met een ongewone agressiviteit; de werksters zelf ruimen ze meestal op als ze niet nuttig zijn. Het is een fenomeen dat wij kwekers goed kennen, met een wetenschappelijke basis bij de bladsnijdersmieren, en we leggen het uitgebreid uit in de verzorgingsgids van M. barbarus. Verschijnen ze, laat de kolonie dan beslissen.

Kijken zonder angst. Bij Antomas zijn we er duidelijk over: je houdt een kolonie om ernaar te kijken, ervan te genieten en ervan te leren. Met het nest in het halfdonker en het foerageergebied in het licht observeer je ze voorzichtig en grijp je zo weinig mogelijk in; ze wennen snel aan je aanwezigheid.

Alarmsignalen: een koningin die door het foerageergebied wandelt, wijst meestal op watergebrek; schimmel in de graanschuur op vocht op de verkeerde plek; en veel sterfte in korte tijd op een probleem met water, temperatuur of voedselresten.

Ontsnappingen en hantering

Het zijn geen ontsnappingskunstenaars. In de ervaring van Antomas zoekt een Messor-kolonie alleen een uitweg als ze voedsel, water of ruimte tekortkomt. Grote klimmers zijn het ook niet: een ontsnappingsbarrière van minerale olie of PTFE op de rand van het foerageergebied werkt heel goed. Controleer wel stoppen, naden en zachte onderdelen: met zulke mandibels knagen ze uiteindelijk door alles waar ze in kunnen bijten.

Hantering. In de praktijk steken ze niet, en de beet van een major voel je wel, maar het blijft bij een kneepje. Gebruik om ze over te kiepen of schoon te maken een zacht penseel of een zacht pincet, met extra voorzichtigheid voor de koningin. En laat nooit een kolonie vrij: buiten haar natuurlijke verspreidingsgebied zou ze een geïntroduceerde soort zijn.

Wat je niet moet doen

  • Ze onderbrengen in gips, ytong of een ander zacht materiaal: ze knagen het kapot.
  • Zaden en vocht samenbrengen: de graanschuur altijd ver van de vochtige zone en de watten.
  • Ze een nest geven dat te groot is voor de grootte van de kolonie.
  • Te weinig eiwit geven of het juist langer dan 24-48 uur laten liggen.
  • Suiker hun dagelijkse kost maken: een of twee keer per maand is genoeg.
  • Suikerhoudende vloeistoffen op watten, open water of dikke honing aanbieden.
  • Ze zonder water zetten, zelfs niet in de winter.
  • De diapauze overslaan of haar abrupt en te vroeg beëindigen.
  • Kolonies samenvoegen of verschillende Messor-formicaria met elkaar verbinden.
  • Het nest boven 30 °C verwarmen of het formicarium in de zon zetten.
  • Ze verstoppen: geniet ervan, voorzichtig en zonder meer in te grijpen dan nodig.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Messor dentatus, haar soortencomplex en het geslacht Messor, en van de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Tanno, K. & Willcox, G. (2006). How fast was wild wheat domesticated? Science 311: 1886. doi:10.1126/science.1124635
  2. Steiner, F. M., Seifert, B., Grasso, D. A., Le Moli, F., Arthofer, W., Stauffer, C., Crozier, R. H. & Schlick-Steiner, B. C. (2011). Mixed colonies and hybridisation of Messor harvester ant species (Hymenoptera: Formicidae). Organisms Diversity & Evolution 11: 107–134. doi:10.1007/s13127-011-0045-3
  3. Kiran, K. & Karaman, C. (2012). First annotated checklist of the ant fauna of Turkey (Hymenoptera: Formicidae). Zootaxa 3548: 1–38. doi:10.11646/zootaxa.3548.1.1
  4. Riehl, S., Zeidi, M. & Conard, N. J. (2013). Emergence of agriculture in the foothills of the Zagros Mountains of Iran. Science 341: 65–67. doi:10.1126/science.1236743
  5. Plowes, N. J. R., Johnson, R. A. & Hölldobler, B. (2013). Foraging behavior in the ant genus Messor (Hymenoptera: Formicidae: Myrmicinae). Myrmecological News 18: 33–49. Volledige tekst in Myrmecological News
  6. Romiguier, J., Fournier, A., Yek, S. H. & Keller, L. (2017). Convergent evolution of social hybridogenesis in Messor harvester ants. Molecular Ecology 26: 1108–1117. doi:10.1111/mec.13899
  7. Steiner, F. M., Csősz, S., Markó, B., Gamisch, A., Rinnhofer, L., Folterbauer, C., Hammerle, S., Stauffer, C., Arthofer, W. & Schlick-Steiner, B. C. (2018). Turning one into five: integrative taxonomy uncovers complex evolution of cryptic species in the harvester ant Messor «structor». Molecular Phylogenetics and Evolution 127: 387–404. doi:10.1016/j.ympev.2018.04.005
  8. Borowiec, L. & Salata, S. (2020). Review of ants (Hymenoptera: Formicidae) from Jordan. Annals of the Upper Silesian Museum in Bytom, Entomology 29: 1–26. doi:10.5281/zenodo.3733156
  9. Salata, S., Lapeva-Gjonova, A., Georgiadis, C. & Borowiec, L. (2023). Review of the Messor semirufus complex (Hymenoptera, Formicidae) in Greece. ZooKeys 1185: 105–142. doi:10.3897/zookeys.1185.111484
Moeilijkheidsgraad
Gevorderde beginner
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: