Messor dentatus: królowa – prawdziwe zdjęcie Antomas
Messor dentatus: królowa – prawdziwe zdjęcie Antomas
Messor dentatus: królowa – prawdziwe zdjęcie Antomas
Messor dentatus: królowa – prawdziwe zdjęcie Antomas

Messor dentatus

Obecnie brak na stanie
65,55 €
Brutto

Żniwiarka Salomona. Opisana w Jerozolimie, w krainie, gdzie ludzkość udomowiła pszenicę, ta mrówka pochodzi z rodu, który zbierał nasiona na długo przed pierwszym rolnikiem. Jej rudawe, uzbrojone w zęby żuwaczki łuszczą i rozłupują ziarno; majory o ogromnych głowach wypełniają spichlerze, które przetrwają suche lato i mroźną zimę wschodniego Śródziemnomorza. Duża, owłosiona Messor, tak mało zbadana, że to, co zobaczysz w swoim formikarium, będzie niemal odkryciem. Odporna, łatwa w karmieniu i idealna, by zacząć od innego gatunku. Kolonie i królowe. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 2/5 – Początkujący

Żniwiarka ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego: opisana w Jerozolimie, czarnobrunatna, z rudawymi żuwaczkami uzbrojonymi w zęby. Kolonie z królową. QBIK ONE ze średnimi korytarzami, ze strefą wilgotną i suchym spichlerzem, urozmaicone nasiona, dużo białka i zimowanie od listopada do marca lub kwietnia w temperaturze poniżej około 20 °C.

Messor dentatus Santschi, 1927 to żniwiarka z Anatolii i Bliskiego Wschodu. Współczesna literatura podaje ją z Turcji, Syrii, Libanu, Izraela, Jordanii i Iranu: z pasa suchych wzgórz, stepów i niewadnianych pól, który ciągnie się od wybrzeża Lewantu po płaskowyże Iranu. Opisano ją na podstawie okazów z Jerozolimy, a jej nazwa, „ząbkowana”, pasuje do niej znakomicie: wystarczy spojrzeć na nią z przodu, żeby zobaczyć rudawe, szerokie żuwaczki z wyraźnym rzędem zębów.

To także jedna z najsłabiej zbadanych Messor, jakie można hodować. Nie ma opublikowanych wymiarów jej kast, spisów jej gniazd ani ani jednego badania jej żerowania: nauka zna ją z kilku okazów kolekcyjnych i z jej miejsca w drzewie rodowym rodzaju. Dlatego w tym poradniku oddzielamy to, co wiadomo o gatunku, od tego, co wiadomo o jego grupie i rodzaju Messor, i od tego, czego nauczyliśmy się, hodując ją w Antomas.

W domu zachowuje się jednak jak jej krewne z zachodu: zapełnia spichlerz, wydaje majory z dużymi głowami i mocno reaguje na dobre karmienie. Jeśli znasz już Messor barbarus, poczujesz się jak na znajomym terenie.

Biologia

Urodzona w Jerozolimie: od zwykłej odmiany do gatunku

Wszystko zaczyna się od mrówek zebranych w Jerozolimie przez przyrodnika E. Schmitza. Auguste Forel użył tej nazwy w 1910 roku, ale w randze niższej niż podgatunek, której nomenklatura zoologiczna nie uznaje; oficjalną uczynił ją w 1927 roku szwajcarski lekarz Félix Santschi, który opisał robotnicę, królową i samca jako Messor semirufus var. dentatus. To ten sam Santschi, który lata wcześniej w Tunezji odkrył dzięki M. barbarus, że mrówki orientują się według słońca.

W 1974 roku Włoch Cesare Baroni Urbani zdegradował ją do synonimu M. semirufus; w 1981 roku G. i H. Tohmé przywrócili jej rangę gatunku i tak jest do dziś. Ciekawe, że najnowsza rewizja nie umieszcza jej już obok semirufus, lecz w innym kompleksie gatunków: kompleksie M. wasmanni.

Z dużych w swojej rodzinie: kompleks wasmanni

Rodzaj Messor obejmuje 168 współczesnych gatunków i podgatunków. Santschi zgrupował wiele śródziemnomorskich w grupie instabilis, która w samej wschodniej części basenu Morza Śródziemnego liczy 19 gatunków, a w 2023 roku zespół polsko-bułgarsko-grecki podzielił te wschodnie gatunki na dwa kompleksy:

  • Kompleks semirufus: gatunki małe lub średnie, w których głowa największych robotnic ma mniej niż 2,7 mm szerokości, z małymi oczami i ciałem czarnym lub czarno-czerwonym.
  • Kompleks wasmanni: gatunki większe, w których głowa majorów ma ponad 2,8 mm szerokości, prawie zawsze dwubarwne i z co najmniej jedną z tych cech: mocniej rzeźbiona głowa, brak psammoforu („koszyka” z włosków pod głową do noszenia piasku), ząbki na propodeum lub liczne sterczące włoski na pierwszym segmencie gastra.

W kompleksie dużych są M. caducus, M. concolor, M. dentatus, M. hebraeus, M. mediosanguineus, M. meridionalis, M. sultanus i M. wasmanni, od której pochodzi nazwa całej grupy i która żyje na Bałkanach i w zachodniej Turcji. Autorzy podają te cechy dla kompleksu; nikt nie sprawdził ich jeszcze jedna po drugiej u M. dentatus, choć sterczące owłosienie i rzeźbiona głowa naszych mrówek do nich pasują.

Kompleks kryje ponadto genetyczną niespodziankę. We Włoszech europejski zespół znalazł gniazda z robotnicami kilku Messor i robotnicami o wyglądzie pośrednim i za pomocą markerów genetycznych i morfometrii wykazał, że M. minor i pewna M. cf. wasmanni wymieniają geny w obu kierunkach. Mieszańce wydają się płodne, co jest nieoczekiwane u gatunków, które nie są nawet siostrzane, i są ślady krzyżowania się mieszańców między sobą, bardzo rzadkiego u mrówek. M. capitatus żyła z nimi w koloniach mieszanych, nie krzyżując się. A system dwóch linii M. barbarus, z mieszańcowymi robotnicami i niemieszańcowymi królowymi, powstał w tym rodzaju co najmniej trzy razy niezależnie. Genetyka M. dentatus nie została zbadana: przy takich krewnych to pytanie otwarte.

Dlaczego „ząbkowana”? Zęby z przodu i z tyłu

Dentatus znaczy po łacinie „ząbkowany”. Nie mogliśmy dotrzeć do opisu Santschiego, więc możliwe są dwie interpretacje. Taksonom pomyślałby o ząbkach na propodeum, dwóch małych kolcach w tylnej części tułowia, które w tej grupie służą do rozróżniania gatunków: w Jordanii na przykład pewne Messor podobne do semirufus odróżniały się od niej tym, że miały je wyraźnie zaznaczone.

Druga interpretacja rzuca się w oczy na zdjęciu naszej królowej: żuwaczki, duże, rudawe i z bardzo wyraźnym rzędem zębów, które najlepiej tłumaczą jej łacińską nazwę. U wszystkich Messor to narzędzie ziarnojada: ząbkowaną krawędzią przytrzymują nasiono, łamią łupinę i obierają ziarno. Z doświadczenia Antomas, gdy kolonia ma pierwsze majory, z głową wypełnioną mięśniami, twarde nasiona przestają być problemem.

„Idź do mrówki, leniwcze”: żniwiarka Salomona

Niewiele mrówek żyje na ziemi, o której napisano tyle historii. Księga Przysłów stawia mrówkę za przykład: „Idź do mrówki, leniwcze, patrz na jej drogi i bądź mądry”, bo bez wodza i nadzorcy przygotowuje latem pożywienie i gromadzi je w czasie żniw (Przysłów 6:6-8).

Wieki później Miszna, wielki zbiór praw żydowskich zamknięty około roku 200, zawierała przepisy o mrowiskach na polach zbożowych: jeśli mrowisko znajduje się pośrodku nieskoszonego zboża, ziarno należy do właściciela pola; jeśli pojawia się za żniwiarzami, to, co na wierzchu, jest dla ubogich, a to, co pod spodem, dla właściciela. Rabin Meir chciał wszystko oddać ubogim. To, że potrzebne było prawo, wiele mówi o tym, ile ziarna zbierały te żniwiarki.

W Europie natomiast długo wątpiono w słowa Salomona: mrówki ze środkowej i północnej części kontynentu nie gromadzą nasion i kilku cenionych entomologów uważało, że starożytni pomylili z ziarnem kokony poczwarek. Obalił to Moggridge w 1873 roku, o czym piszemy w poradniku o M. barbarus. Który gatunek zainspirował Księgę Przysłów? Nie sposób tego ustalić. Niektóre słowniki biblijne wskazują na M. semirufus, a M. dentatus, opisana z Jerozolimy, powstała właśnie jako jej odmiana.

Żniwa w kolebce pszenicy

Kraje, w których żyje M. dentatus, obejmują znaczną część Żyznego Półksiężyca, łuku, który biegnie od Lewantu po południowo-wschodnią Anatolię i góry Zagros w Iranie: ziemi, na której około 10 500 lat temu narodziło się rolnictwo. W stanowisku archeologicznym u podnóża Zagrosu, zamieszkanym przez około 2000 lat, udokumentowano przejście od zbierania do uprawy dzikich przodków pszenicy, jęczmienia i roślin strączkowych.

Jest szczegół, który łączy obie historie. Kłosy dzikich zbóż same się osypują, gdy dojrzeją, i zrzucają ziarno. Rolnicy, nie zdając sobie z tego sprawy, wybierali kłosy, które się nie rozpadają, ale te udomowione formy długo nie mogły się upowszechnić: pojawiają się około 9500 lat temu, a 7500 lat temu na polach wciąż było mnóstwo osypujących się kłosów. To, co dla rolnika było straconym ziarnem, dla żniwiarki jest plonem. Nikt nie zbadał, jakie nasiona zbiera M. dentatus, ale w tym rodzaju nasiona traw należą do ulubionych, a w Iranie znaleziono ją w glebie niewadnianych pól.

Zbieranie nasion to zajęcie, które mrówki wymyślały kilka razy: w Ameryce zajmują się tym Pogonomyrmex, takie jak P. badius; w Starym Świecie przede wszystkim Messor.

Lepiej znana z formikariów niż z książek

To, jak słabo jest zbadana, widać na przykładzie Jordanii. W 2020 roku przegląd wszystkich mrówek tego kraju, obejmujący 58 gatunków i 26 form bez ostatecznej nazwy, mógł wymienić tylko jeden okaz M. dentatus: robotnicę zebraną w Ammanie w 1990 roku przez myrmekologa Donata Agostiego, przechowywaną w Kalifornijskiej Akademii Nauk. Cała jej obecność w tym kraju opiera się na tej jednej mrówce.

W Turcji figuruje na pierwszej opatrzonej komentarzami liście tamtejszych mrówek z 2012 roku, tej samej, która usunęła M. barbarus z fauny Turcji; w pozostałej części zasięgu – w katalogach regionalnych. Nie ma ani jednej opublikowanej informacji o jej gniazdach, wielkości kolonii, lotach czy liczbie królowych: to niewiele, co wiadomo o jej codziennym życiu, poznaliśmy my, hodowcy.

Specjaliści mówią o chaosie taksonomicznym wśród Messor z Bliskiego Wschodu: w Jordanii kilka z nich zostało z „cf.” przed nazwą, a rewizja z 2023 roku uważa Messor za jeden z najtrudniejszych do sklasyfikowania rodzajów mrówek. W 2018 roku M. structor okazała się pięcioma gatunkami, a jednym z nich jest M. ibericus, ta z Półwyspu Iberyjskiego. Dlatego to, co tu piszemy, podajemy „według aktualnej literatury”.

Prawdziwa zima: loty i zimowanie

Na wybrzeżu Lewantu zimy są łagodne, ale na wzgórzach w głębi lądu zdarza się, że pada śnieg, a na płaskowyżu Anatolii i płaskowyżach Iranu klimat jest kontynentalny: gorące i suche lata oraz zimy z przymrozkami i śniegiem, często zimniejsze niż w głębi Półwyspu Iberyjskiego. Trawy wydają nasiona wiosną, suche lato zostawia pola bez nowych nasion, a zima zmusza do przerwy: spichlerz to zabezpieczenie kolonii na złe miesiące.

Nie ma opublikowanych danych o jej lotach. Z doświadczenia Antomas M. dentatus lata jesienią, w tym samym okresie co M. barbarus, a potem zimuje do marca lub kwietnia. W tym rodzaju zakładanie kolonii jest zwykle klaustralne: świeżo zapłodniona królowa zamyka się i sama wychowuje pierwsze robotnice z zapasów własnego ciała. Kolonie, które sprzedajemy, mają już ten etap za sobą.

Wielkość i morfologia

Duża i krzepka mrówka z podrodziny Myrmicinae, o włochatym wyglądzie. Ponieważ nie ma współczesnych opisów gatunku, poniższe informacje łączą cechy jej kompleksu z tym, co widzimy w naszych koloniach.

  • Ubarwienie. Czarnobrunatne i lekko błyszczące, z rudawymi nogami, czułkami i żuwaczkami. Kompleks wasmanni jest prawie zawsze dwubarwny; nasze należą do ciemnych, z kontrastem na twarzy i nogach.
  • Żuwaczki. Duże, szerokie i rudawe, z krawędzią uzbrojoną w wyraźne zęby: jej najbardziej rzucająca się w oczy cecha.
  • Głowa. Rzeźbiona, z delikatnymi prążkami, tym szersza, im większa robotnica.
  • Owłosienie. Długie, sterczące, złociste włoski na tułowiu i gastrze, bardzo dobrze widoczne przy dobrym świetle.
  • Propodeum. Może mieć ząbki, cechę kompleksu, której jeszcze nie potwierdzono u tego gatunku.
  • Polimorfizm. Jak u większości Messor, robotnice są od małych do dużych, bez oddzielnych kast. Majory pojawiają się, gdy kolonia rośnie.
  • Królowa. Większa, z masywnym tułowiem samic, które odbyły lot, i bliznami po skrzydłach; w naszych koloniach tak samo czarnobrunatna.
  • Rozwój. Jak u wszystkich Myrmicinae, poczwarki nie przędą kokonu: doskonale zobaczysz, jak formują się nowe robotnice.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: brak opublikowanych wymiarów gatunku
  • Szerokość głowy majorów w kompleksie wasmanni: ponad 2,8 mm
  • Królowa i samiec: brak naukowych wymiarów

To jedyna naukowa liczba, którą można tu zastosować, pochodząca z rewizji z 2023 roku, i daje wyobrażenie o tym, jak duże mogą być majory dojrzałej kolonii.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 2/5 – Początkujący

To gatunek dla początkujących: odporny, je łatwo dostępne nasiona i je gromadzi, nie żądli i nie ucieka, jeśli ma to, czego potrzebuje. Dajemy jej jeden punkt więcej niż M. barbarus, bo opublikowanych informacji o niej jest bardzo mało, małe kolonie wymagają cierpliwości, zanim pojawią się majory, a jej zimowanie przeciąga się do marca lub kwietnia.

Dlaczego warto ją wybrać? Bo ma cały spektakl swojego rodzaju (spichlerze, śmietniki, majory i trasy żerowania), a do tego twarz, której się nie zapomina. I dlatego, że to, co zobaczysz w swoim formikarium, jest na wagę złota: jeśli zanotujesz, kiedy rodzą się pierwsze majory albo kiedy kolonia budzi się z zimowania, zbierzesz dane, których nikt nie opublikował.

Zalecane parametry

  • Temperatura (od wiosny do jesieni): 22-28 °C w gnieździe, czyli zakres, którego używamy przy Messor i który pasuje do lata w jej zasięgu. Jeśli stosujesz ogrzewanie, niech będzie łagodne i na jednym końcu areny; gniazdo nigdy powyżej 30 °C.
  • Wilgotność: strefa wilgotna dla czerwiu, bez zalewania, i dobrze oddzielony suchy spichlerz. Arena również sucha.
  • Woda: przez cały rok, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: gniazdo w półmroku, arena oświetlona, bez bezpośredniego słońca.
  • Zimowanie: od listopada do marca lub kwietnia, w temperaturze poniżej około 20 °C (zob. „Zimowanie”).

Zalecane formikaria

W Antomas polecamy Qbiki z serii Alpha od Anthouse, modułowe i pomyślane tak, by rosły razem z kolonią. Na początek QBIK ONE ze średnimi korytarzami, w którym królowa, czerw i pierwszy spichlerz są dobrze widoczne:

Gdy zaczną się pojawiać majory, rozbuduj formikarium o QBIK DUO i rób to zawsze z większymi korytarzami: robotnice z taką głową potrzebują korytarzy na swoją miarę.

Żadnego gipsu, ytongu ani miękkich materiałów. Podobnie jak M. barbarus, M. dentatus potrafi je przegryzać, aż je zniszczy. Wybieraj zawsze profesjonalne formikaria z materiałów, których nie przegryzą.

  • Suchy spichlerz i strefa wilgotna, oddzielone. Nawilżaj tylko część z czerwiem; jeśli całe gniazdo jest wilgotne, nasiona kiełkują i pleśnieją.
  • Woda w probówce, cukier w poidełku. Płyny słodzone nigdy na wacie, która szybko pleśnieje, tylko w poidełku, w którym kropla jest łatwo dostępna.
  • Przestronna i sucha arena, z odrobiną piasku, na śmietnik i trasy.

Przyjazd i przeprowadzka

Po otrzymaniu kolonii pozwól jej odpocząć kilka godzin w spokojnym miejscu i sprawdź, czy ma wodę. W Antomas przenosimy ją przez przesypanie: otwiera się probówkę nad wejściem do gniazda lub nad areną i przesypuje całą kolonię (królową, robotnice, czerw i nasiona), lekko w nią postukując i pomagając maruderom pędzelkiem. W ciągu kilku godzin zajmą gniazdo. Rozbudowy przeprowadza się tak samo.

Karmienie

Nasiona: „lubią praktycznie wszystko”. Podawaj jej kanar, proso, owies, pszenicę, jęczmień, nasiona trawy, chię, len, sezam lub mieszanki dla ptaków, nieprzetworzone, niesolone i nieprażone. W małej kolonii nasiona małe lub miękkie, które pierwsze robotnice zdołają otworzyć; z majorami także twarde. Pszenica i jęczmień dla mrówki z ziemi, na której je udomowiono? Niewiele rzeczy ma większy sens.

  • Zostawiaj nasiona na arenie, nigdy w strefie wilgotnej ani przy wacie, i niech to one zaniosą je do spichlerza.
  • Usuwaj nasiona skiełkowane lub z pleśnią i od czasu do czasu opróżniaj śmietnik.

Białko, dużo. Nasiona utrzymują kolonię; białko sprawia, że rośnie, bo królowa potrzebuje go do składania jaj, a larwy do rozwoju. W Antomas dajemy im owady, a także kurczaka lub tuńczyka, najlepiej gotowane. Dla małej kolonii Thermobia domestica jest idealną ofiarą ze względu na wielkość; gdy kolonia urośnie, podawaj na zmianę świerszcze, karaczany dubia i karaczany Shelfordella lateralis, zmieniając owada co tydzień. Jeśli w ciągu 24-48 godzin nie zjedzą białka zwierzęcego, usuń je.

Lepiej, żeby zostało. Im więcej jedzą, tym bardziej i szybciej rosną: jeśli codziennie zaglądasz do formikarium i usuwasz resztki, przekarmianie jest najlepszą strategią, bo kolonia czuje, że ma zasoby, i wychowuje więcej czerwiu. Jeśli nie możesz często sprzątać, dostosuj porcje: zapomniane białko sprowadza pleśń i roztocza.

Cukier, bardzo od czasu do czasu. Dla ziarnojada to drobne uzupełnienie. Możesz podać jej nektar Blue Sugar od Anthouse w poidełku: w Antomas raz lub dwa razy w miesiącu. Nigdy gęstego miodu, bo się do niego przyklejają.

Woda: probówka z watą, zawsze pełna. To jedyna rzecz, której nie może zabraknąć ani przez jeden dzień.

Zakładanie kolonii i wzrost

Kolonie sprzedajemy już założone, z królową i pierwszymi robotnicami, więc omija Cię najdelikatniejszy etap. Pierwsze miesiące to rozruch: małe robotnice, powolny wzrost, drobne nasiona i białko w małych kawałkach.

  • Gniazdo na miarę. Ogromne gniazdo dla małej kolonii kończy się rogami zamienionymi w śmietnik, pleśnią i roztoczami.
  • Skok majorów. Z doświadczenia Antomas wzrost przyspiesza, gdy rodzą się pierwsze majory: kolonia radzi sobie już z każdym nasionem, a spichlerz szybko się zapełnia. To moment na rozbudowę o większe korytarze, zwłaszcza jeśli widzisz robotnice stojące na arenie, bez miejsca w środku.
  • Jedna kolonia na formikarium. Nie łącz kolonii i nie dodawaj królowych: nie ma danych, że gatunek akceptuje kilka, a kolonie, które sprzedajemy, mają tylko jedną.

Zimowanie

Zimowanie jest częścią jej cyklu: w dużej części jej zasięgu zima jest naprawdę zimna. W Antomas zalecamy zimowanie od listopada do marca lub kwietnia, z kolonią w temperaturze poniżej około 20 °C. Hodowcy Messor zwykle schodzą do 10-15 °C, co sprawdza się bardzo dobrze, ale wystarczy nieogrzewany pokój lub komórka, w której nie ma mrozu.

  • Stopniowe wejście i wyjście, w listopadzie i w marcu lub kwietniu, bez gwałtownych zmian.
  • Bez sztucznego ciepła przez całą zimę.
  • Woda zawsze. Będą jeść bardzo mało, prawie wyłącznie ze swojego spichlerza, ale probówki nie może zabraknąć.

Poznasz, że kolonia weszła w zimowanie, bo rzadziej wychodzi, przestaje interesować się białkiem i znikają poczwarki. Gdy zrobi się ciepło, królowa znów zaczyna składać jaja, a kolonia rozpoczyna sezon z pełną siłą. Nie skracaj zimowania, żeby szybciej rosły: uszanowanie go to najlepszy sposób na zdrową kolonię przez wiele lat.

Zachowanie w niewoli

Wszystko na swoim miejscu. W ciągu kilku dni zobaczysz, jak kolonia dzieli gniazdo: czerw w wilgotnej części, nasiona w suchym spichlerzu, a na zewnątrz śmietnik z łuskami, resztkami i martwymi robotnicami. Od czasu do czasu go usuwaj i utrzymuj w suchości.

Żniwiarki z charakterem. Messor nie są łowczyniami, ale bronią swojego terenu: z doświadczenia Antomas dojrzałe kolonie rzucają się grupą na każdego owada, który wtargnie na ich arenę. Dlatego nie łącz kolonii i nie łącz ze sobą dwóch formikariów z Messor.

Walczące królowe. W dojrzałych koloniach Messor hodowanych w domu pojawiają się czasem księżniczki, które bez możliwości lotu odgryzają sobie skrzydła i zostają w gnieździe, pracując jak robotnice, z niezwykłą agresywnością; same robotnice zwykle je zabijają, jeśli nie są im przydatne. To zjawisko dobrze znane nam, hodowcom, mające podstawy naukowe u mrówek grzybiarek, i szczegółowo wyjaśniamy je w poradniku o M. barbarus. Jeśli się pojawią, pozwól kolonii zdecydować.

Obserwuj bez obaw. W Antomas nie mamy wątpliwości: kolonię ma się po to, żeby na nią patrzeć, cieszyć się nią i uczyć się od niej. Przy gnieździe w półmroku i oświetlonej arenie obserwuj je delikatnie i ingerując jak najmniej; szybko przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Sygnały alarmowe: królowa spacerująca po arenie zwykle oznacza brak wody; pleśń w spichlerzu – wilgoć nie na swoim miejscu; a wiele zgonów w krótkim czasie – problem z wodą, temperaturą lub resztkami jedzenia.

Ucieczki i obsługa

Nie są uciekinierkami. Z doświadczenia Antomas kolonia Messor szuka wyjścia tylko wtedy, gdy brakuje jej jedzenia, wody lub miejsca. Nie są też wielkimi wspinaczkami: bariera z oleju mineralnego lub z PTFE na krawędzi areny działa bardzo dobrze. Sprawdzaj jednak zatyczki, uszczelki i miękkie elementy: przy takich żuwaczkach to, co mogą gryźć, w końcu przegryzą.

Obsługa. W praktyce nie żądlą, a ugryzienie majora jest odczuwalne, ale kończy się na uszczypnięciu. Do przesypywania lub sprzątania używaj miękkiego pędzelka lub miękkiej pęsety, ze szczególną ostrożnością wobec królowej. I nigdy nie wypuszczaj kolonii na wolność: poza swoim naturalnym zasięgiem byłaby gatunkiem obcym.

Czego nie robić

  • Umieszczać ich w gipsie, ytongu ani żadnym miękkim materiale: przegryzają je.
  • Łączyć nasion z wilgocią: spichlerz zawsze z dala od strefy wilgotnej i od waty.
  • Dawać im gniazda zbyt dużego jak na wielkość kolonii.
  • Skąpić białka albo, odwrotnie, zostawiać je dłużej niż 24-48 godzin.
  • Robić z cukru ich codziennego pożywienia: wystarczy raz lub dwa razy w miesiącu.
  • Podawać płynów słodzonych na wacie, odkrytej wody lub gęstego miodu.
  • Odbierać im wody, nawet zimą.
  • Pomijać zimowania albo kończyć go gwałtownie i przed czasem.
  • Łączyć kolonii albo różnych formikariów z Messor.
  • Ogrzewać gniazda powyżej 30 °C albo zostawiać formikarium w słońcu.
  • Chować ich: ciesz się nimi delikatnie i bez ingerowania bardziej, niż to konieczne.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Messor dentatus, jej kompleksie gatunków i rodzaju Messor oraz doświadczenia Antomas i innych hodowców. Najważniejsze źródła:

  1. Tanno, K. & Willcox, G. (2006). How fast was wild wheat domesticated? Science 311: 1886. doi:10.1126/science.1124635
  2. Steiner, F. M., Seifert, B., Grasso, D. A., Le Moli, F., Arthofer, W., Stauffer, C., Crozier, R. H. & Schlick-Steiner, B. C. (2011). Mixed colonies and hybridisation of Messor harvester ant species (Hymenoptera: Formicidae). Organisms Diversity & Evolution 11: 107–134. doi:10.1007/s13127-011-0045-3
  3. Kiran, K. & Karaman, C. (2012). First annotated checklist of the ant fauna of Turkey (Hymenoptera: Formicidae). Zootaxa 3548: 1–38. doi:10.11646/zootaxa.3548.1.1
  4. Riehl, S., Zeidi, M. & Conard, N. J. (2013). Emergence of agriculture in the foothills of the Zagros Mountains of Iran. Science 341: 65–67. doi:10.1126/science.1236743
  5. Plowes, N. J. R., Johnson, R. A. & Hölldobler, B. (2013). Foraging behavior in the ant genus Messor (Hymenoptera: Formicidae: Myrmicinae). Myrmecological News 18: 33–49. Pełny tekst w Myrmecological News
  6. Romiguier, J., Fournier, A., Yek, S. H. & Keller, L. (2017). Convergent evolution of social hybridogenesis in Messor harvester ants. Molecular Ecology 26: 1108–1117. doi:10.1111/mec.13899
  7. Steiner, F. M., Csősz, S., Markó, B., Gamisch, A., Rinnhofer, L., Folterbauer, C., Hammerle, S., Stauffer, C., Arthofer, W. & Schlick-Steiner, B. C. (2018). Turning one into five: integrative taxonomy uncovers complex evolution of cryptic species in the harvester ant Messor «structor». Molecular Phylogenetics and Evolution 127: 387–404. doi:10.1016/j.ympev.2018.04.005
  8. Borowiec, L. & Salata, S. (2020). Review of ants (Hymenoptera: Formicidae) from Jordan. Annals of the Upper Silesian Museum in Bytom, Entomology 29: 1–26. doi:10.5281/zenodo.3733156
  9. Salata, S., Lapeva-Gjonova, A., Georgiadis, C. & Borowiec, L. (2023). Review of the Messor semirufus complex (Hymenoptera, Formicidae) in Greece. ZooKeys 1185: 105–142. doi:10.3897/zookeys.1185.111484
Poziom trudności
Podstawowy
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: