Messor ibericus: reina y obreras – foto real de Antomas
Messor ibericus: reina y obreras – foto real de Antomas

Messor ibericus

1 Beoordelingen
Laatste items in voorraad
€ 24,99
Inclusief belasting

Eén moeder, twee soorten. Deze oogstmier staat centraal in een van de verbluffendste ontdekkingen van de recente biologie, in 2025 gepubliceerd in Nature: al haar werksters zijn hybriden met een andere soort, Messor structor, en haar koninginnen brengen met het opgeslagen sperma klonen van mannetjes van die soort ter wereld, zelfs op Sicilië, op meer dan 1.000 km van de dichtstbijzijnde structor. Achter die sciencefictiongenetica schuilt een bruine, matte oogstmier die haar graanschuur met zaden vult, majors grootbrengt die het graan vermalen en heel makkelijk te houden is: ideaal om mee te beginnen. Sterk polygyn en met kortlevende koninginnen, dus leveren we haar met meerdere. Kolonies met één, twee of drie koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 1/5 – Beginner

De oogstmier die een andere soort kloont: al haar werksters zijn hybriden en haar koninginnen brengen mannetjes van Messor structor voort, zoals Nature in 2025 onthulde. Kolonies met één, twee of drie koninginnen, omdat deze soort in onze ervaring sterk polygyn is. Een Qbik uit de Alpha-reeks (ze knaagt gips weg), een droge graanschuur los van de vochtige zone, gevarieerde zaden, veel eiwit en diapauze van november tot maart onder ongeveer 20 °C.

Messor ibericus Santschi, 1925 lijkt op het eerste gezicht gewoon een Messor zoals zoveel andere: bruine, matte werksters die in een rij naar het nest terugkeren met een zaadje tussen de kaken, een ondergrondse graanschuur en majors met een stevige kop die de korrels kraken. Ze leeft in Zuid- en Midden-Europa, van het Iberisch Schiereiland tot de Balkan, en werd bijna een eeuw lang verward met haar verwant M. structor. In 2025 werd ze een van de beroemdste mieren ter wereld.

Dat jaar publiceerde het team van Jonathan Romiguier van de Universiteit van Montpellier in Nature een ontdekking die het tijdschrift zelf «bijna onvoorstelbaar» noemde: koninginnen van M. ibericus brengen individuen van een andere soort voort. Al hun werksters zijn hybriden met Messor structor en, om nooit zonder sperma van die soort te komen zitten, maakt de koningin klonen van M. structor-mannetjes met het sperma dat ze sinds haar bruidsvlucht bewaart. De auteurs noemden het verschijnsel xenopariteit, van het Griekse xénos, «vreemdeling», en het Latijnse parere, «baren»: een vreemde ter wereld brengen. Het is het eerste bekende geval van een dier dat, als normaal onderdeel van zijn leven, een andere soort moet voortbrengen.

En achter die eigenaardigheid schuilt een dankbare, makkelijke mier, een van de beste om mee te beginnen. Een tip uit onze ervaring: ze is sterk polygyn, en daarom bieden we haar bij Antomas aan met één, twee of drie koninginnen.

Mierenoorlogen en kweek: binnen in het machtige Messor-imperium! (Anthouse)

De algemene video van Anthouse over het geslacht Messor: graanschuren, kweek en veldslagen van een groot oogstmierenrijk.

Biologie

«Eén moeder, twee soorten»: de eerste xenopare mier

De titel van het artikel in Nature vat het in een paar woorden samen: «Eén moeder voor twee soorten». In een nest van M. ibericus legt dezelfde koningin de eieren van vier soorten nakomelingen, en twee daarvan horen niet bij haar soort:

  • ibericus-koninginnen: ontstaan uit eicellen die bevrucht zijn met sperma van ibericus-mannetjes.
  • ibericus-mannetjes: ontstaan uit onbevruchte eicellen, zoals bij elke mier. Ze zijn behaard.
  • Hybride werksters: ontstaan uit eicellen die bevrucht zijn met sperma van M. structor. Ze dragen de helft van het erfelijk materiaal van elke soort.
  • structor-mannetjes: dit zijn klonen die alleen het kern-DNA van hun vader dragen, zonder iets van het kerngenoom van de moeder, maar wel met haar mitochondriën. Ze zijn vrijwel kaal.

Een koningin van M. ibericus is dus moeder van haar eigen soort en tegelijk van een andere. Van haar behouden de structor-mannetjes alleen de mitochondriën, de kleine energiecentrales van de cel, die altijd via de eicel worden doorgegeven. Ze zijn broers van moederskant, maar van soorten die meer dan 5 miljoen jaar evolutie scheiden en die zelfs geen zustersoorten zijn.

Xenopariteit (Anthouse)

«Xenopariteit», van Anthouse: de koningin die mannetjes van een andere soort kloont.

Werksters die alleen bestaan dankzij een andere soort

Alles begint bij de werksters. Een koningin van M. ibericus kan met sperma van haar eigen soort geen werksters voortbrengen: de eieren ibericus × ibericus worden koninginnen, en werksters komen alleen uit eieren die met sperma van M. structor zijn bevrucht. Het team van Romiguier onderzocht 164 werksters met een methode om eerstegeneratiehybriden op te sporen aan de hand van één enkel genoom, ontwikkeld in hun eigen lab, en allemaal waren ze hybride. Hun heterozygotie, een maat voor hoeveel de twee kopieën van elk gen van elkaar verschillen, was gemiddeld 0,797, tegenover 0,047 bij de koninginnen, en hun genoom was voor 49% ibericus en voor 51% structor.

Deze verdeling, waarbij de kaste afhangt van de vader, heet sociale hybridogenese. Volgens de auteurs begon het als spermaparasitisme dat verplicht werd: de koningin verloor het vermogen om zelf werksters te maken, misschien door onverenigbaarheden tussen genen of door «egoïstische» genotypen die zuivere larven tot koningin doen uitgroeien. Zonder structor-sperma geen werksters, en zonder werksters geen kolonie. Daarom paart elke jonge koningin met mannetjes van beide soorten: in de spermatheca van twee koninginnen, het orgaan waarin ze hun hele leven sperma bewaren, zat sperma van ibericus en van structor.

Sicilië, meer dan 1.000 km van de dichtstbijzijnde vader

Tot hier was het verhaal vreemd, maar logisch. Het raadsel zat in de kaart: M. ibericus en M. structor delen nauwelijks een verspreidingsgebied. Structor is meer continentaal, uit Midden- en Oost-Europa, en ibericus bewoont vooral de Middellandse Zeeboog. Toch waren er hybride werksters in 69 mediterrane populaties zonder één enkele structor-kolonie, en op Sicilië doken ze op meer dan 1.000 km van de dichtstbijzijnde M. structor op.

Hoe krijg je dochters van een vader wiens soort in een omtrek van honderden kilometers niet voorkomt? Omdat die vader in een ibericus-nest geboren was:

  • De koningin bewaart sinds haar bruidsvlucht structor-sperma in haar spermatheca.
  • Met een deel van dat sperma bevrucht ze de eieren van de hybride werksters.
  • Af en toe legt ze eieren waarvan de kern alleen het DNA van dat sperma draagt, zonder haar eigen kerngenoom. Het is een vorm van androgenese, en uit die eieren komen gekloonde structor-mannetjes.
  • Die mannetjes paren met jonge ibericus-koninginnen en laten hun het structor-sperma na dat ze nodig zullen hebben om werksters te krijgen.

Zo draagt M. ibericus generatie na generatie haar eigen structor-lijn met zich mee en kan ze ver van elke kolonie van die soort leven. Het cellulaire mechanisme waardoor de kern van de moeder uit het ei verdwijnt, is nog onbekend: het is een van de grote vragen die het onderzoek openlaat.

Klonen met geleende mitochondriën: zo werd het bewezen

Zo'n buitengewone bewering vroeg om even sterke bewijzen, en de 18 auteurs van het onderzoek verzamelden ze jarenlang:

  • Een enorme bemonstering. Bijna 400 monsters uit 125 Europese populaties van de vijf soorten van de vroegere «M. structor», 65 ibericus-kolonies in het lab en een referentiegenoom van hoge kwaliteit van de soort.
  • Twee soorten mannetjes. Van 132 mannetjes uit 26 kolonies was 44% behaard en 56% vrijwel kaal, en in de stamboom groepeerden de kale exemplaren zich met M. structor.
  • De handtekening van de moeder. De 24 onderzochte kale mannetjes droegen ibericus-mitochondriën, een combinatie die bij geen van de 53 structor uit kolonies van hun eigen soort voorkwam.
  • Betrapt in het ei. Van 286 eieren en larven uit vijf kolonies had 11,5% alleen kern-DNA van structor, en bij de eieren die 16 geïsoleerde koninginnen binnen 24 uur legden 9%. In de legsels van werksters dook er niet één op: de klonen worden door de koningin gelegd.
  • Rechtstreekse waarneming. In een labkolonie met één enkele, zuivere ibericus-koningin werden in 18 maanden mannetjes van beide soorten geboren.
  • Wie is de vader? Van 164 werksters waren er 144 dochters van gekloonde mannetjes en slechts 20 van wilde structor, iets wat alleen gebeurt waar beide soorten samenleven, zoals in het oosten van Frankrijk: dat is de oorspronkelijke toestand van het systeem.
  • Het spoor van het klonen. De gekloonde mannetjes hebben ongeveer vijf keer minder genetische diversiteit dan wilde structor en stapelen licht schadelijke mutaties op, typisch voor een lijn die zich kopieert zonder recombinatie.

Een gedomesticeerde soort? Het superorganisme van twee soorten

Wat is die structor die in de kolonies van ibericus leeft dan wel? De auteurs zien hem niet als een nieuwe soort, omdat hij genetisch nauwelijks verschilt van wilde structor. Ze spreken van een relatie «van het type domesticatie»: M. ibericus houdt een klonale lijn van een andere soort in stand en vermenigvuldigt die in haar eigen voordeel. Ze vergelijken het met mitochondriën en chloroplasten, vrijlevende bacteriën die uiteindelijk in cellen werden opgenomen, en met korstmossen, waarin een schimmel en een alg één organisme vormen. Een kolonie van M. ibericus zou, in hun woorden, een superorganisme van twee soorten zijn.

Tot nu toe kende men alleen incidentele en niet-noodzakelijke klonering van een andere soort, bij de Saharacipres, Cupressus dupreziana, en bij zoetwatermossels van het geslacht Corbicula. Bij mieren was androgenese binnen één soort bekend, bij Wasmannia auropunctata, Vollenhovia emeryi en Cardiocondyla kagutsuchi. Het nieuwe aan M. ibericus is dat ze een andere soort kloont en niet kan leven zonder dat te doen.

Wat de pers verkeerd vertelde

De ontdekking ging de wereld rond, en een groot deel van de Spaanse pers bracht haar als de «Spaanse mier» die Europa aan het veroveren was. Een Amerikaanse deskundige die niet bij het onderzoek betrokken was, bekende dat hij het bijna niet kon geloven. Tussen al die koppen slopen er enkele fouten in:

  • Het is geen ondersoort. Het is sinds 2018 een volwaardige soort (zie «De Iberische "structor"»).
  • De koninginnen paren wel degelijk. De klonen komen niet voort uit voortplanting «zonder partner», maar uit het sperma dat de koningin bewaart nadat ze met mannetjes van beide soorten heeft gepaard.
  • Ze «domesticeert Europa» niet. Wat ze domesticeert, is een klonale structor-lijn in haar eigen nesten.

Een familie met vreemde genetica

Sociale hybridogenese is binnen Messor minstens drie keer onafhankelijk ontstaan, volgens een onderzoek uit 2017 naar negen soorten. Het meest verwante geval is dat van Messor barbarus, met één belangrijk verschil: haar werksters zijn hybriden tussen twee verborgen lijnen van haar eigen soort, terwijl die van ibericus hybriden zijn met een andere soort, waarvan de koningin zelf de mannetjes maakt.

Buiten het geslacht zijn het klassieke voorbeeld de Noord-Amerikaanse oogstmieren van het geslacht Pogonomyrmex, waarbij in 2003 een genetische kastebepaling van hybride oorsprong werd beschreven. Spreken deze mieren met gemengde genetica je aan, dan hebben we bij Antomas de hybride Pogonomyrmex rugosus. De theorie van het spermaparasitisme, geformuleerd in 2006, verklaart waarom het voor een koningin kan lonen om met mannetjes van een andere soort te paren: zo krijgt ze werksters. En bij Anoplolepis gracilipes ontdekte men in 2023 dat de mannetjes chimeren zijn, met cellen van twee genetische lijnen in één lichaam.

De Iberische «structor»: bijna een eeuw onder een geleende naam

Dat de xenopariteit zo laat werd ontdekt, kwam deels doordat de soort zelf verborgen was. Decennialang werd een bruine oogstmier uit half Europa Messor structor genoemd, tot in 2018 een team van de Universiteit van Innsbruck, door morfologie, genetica en ecologische niche te combineren, aantoonde dat het om vijf cryptische soorten ging. De titel van het artikel zei alles: «Van één naar vijf».

Een ervan had al een naam. De Zwitser Félix Santschi had haar in 1925 beschreven als Messor structor var. ibericus, op basis van werksters uit het noordoosten van het Iberisch Schiereiland. Daarom zijn de auteur en het jaar Santschi, 1925; de «1931» die je soms ziet, komt van het etiket van een typeexemplaar. Dit zijn de vijf soorten van het complex:

  • M. ibericus: die van Zuid-Europa (zie «Waar ze leeft»).
  • M. structor: de «echte», meer continentaal: Frankrijk, Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije, Slovenië, Roemenië en Bulgarije.
  • M. muticus: van Roemenië en Oekraïne tot Rusland, Armenië, Kazachstan en Kirgizië. Dit is die van de Kaukasus: lees je dat ibericus tot daar reikt, dan is dat een verwarring die is overgeërfd van de vroegere «structor».
  • M. ponticus: rond de Zwarte Zee, in Bulgarije, Roemenië, Turkije en Oekraïne.
  • M. mcarthuri: uit Griekenland en Turkije.

Voor de hobbyist heeft dat een praktisch gevolg: veel van wat vóór 2018 is geschreven over «Messor structor» in Spanje, Italië, Zuid-Frankrijk of Duitsland, inclusief veel kweekdagboeken, gaat hoogstwaarschijnlijk over M. ibericus.

Waar ze leeft: van de Middellandse Zee tot de Rijndalen

Ze komt voor in Spanje, Portugal, Frankrijk, Zwitserland, Duitsland, Italië (inclusief Sicilië), Slovenië, Kroatië, Roemenië, Bulgarije en Griekenland. Volgens het nichemodel van Steiner en collega's liggen haar gunstigste gebieden in de noordelijke boog van de Middellandse Zee, van het noordoosten van Iberië tot de Balkan, en in de warme dalen van Midden-Europa, zoals die van de Rijn en de Donau. In het noorden van haar areaal, zoals in het Rijnland, trekt ze zich terug in warme, droge enclaves.

Het is een mier van open, droog terrein: graslanden, struikgewas, bermen, wegranden en verstoorde plekken bij dorpen. Ze nestelt in de grond, met graanschuren, en volgens kwekers zijn haar nesten diep en uitgestrekt, met weinig uitgangen. Haar klimaat is seizoensgebonden: mediterraan, met hete, droge zomers en zachte winters, of Midden-Europees, met koude winters en vorst. In beide gevallen werkt ze van de lente tot de herfst en stopt ze in de winter: de diapauze hoort bij haar leven.

Veel koninginnen en korte levens: de polygynie die we bij Antomas zien

Hier is de wetenschap nog niet aangekomen: geen enkel onderzoek heeft geteld hoeveel koninginnen de kolonies van M. ibericus hebben. In Montpellier werkte men met kolonies met één koningin, en in de hobby vind je van alles: winkels die haar als monogyn verkopen en andere die kolonies met meerdere koninginnen aanbieden.

Onze ervaring is duidelijk: M. ibericus is sterk polygyn, en in haar kolonies leven meerdere koninginnen samen. Daarom bieden we haar aan met één, twee of drie, en raden we je de kolonies met meerdere koninginnen aan, omdat in onze ervaring de koninginnen van deze soort niet erg lang leven. Met meerdere hangt de eileg niet van één af en heeft de kolonie veel meer kans om lang mee te gaan.

Let op met de literatuur: een onderzoek uit 1971 beschreef de Duitse populaties uit het Rijnland, die nu als M. ibericus worden herkend, als «multikoloniaal». Dat betekent niet dat ze veel koninginnen hebben, maar dat elke kolonie een aparte eenheid is ten opzichte van haar buren, het tegenovergestelde van unikoloniale populaties, waarvan de nesten geen grenzen met elkaar trekken. Multikolonialiteit gaat over hoe kolonies zich tot elkaar verhouden; polygynie over hoeveel koninginnen er in elke kolonie zijn.

Vluchten, kolonie­stichting en gevechtskoninginnen

Elke jonge koningin moet met mannetjes van beide soorten paren: de ibericus geven haar prinsessen, en de structor, gekloond of wild, de werksters. Bruidsvluchten zijn gedocumenteerd in het Rijnland, al zonder gepubliceerde data, en volgens kwekers is de kolonie­stichting claustraal: de koningin brengt haar eerste werksters opgesloten groot, op haar eigen reserves.

Zoals bij andere Messor kunnen in volwassen kolonies in gevangenschap gevechtskoninginnen verschijnen: prinsessen die niet hebben kunnen uitvliegen en als werkster blijven meewerken, met een opvallende agressiviteit. We vertellen je er alles over in de verzorgingsgids van Messor barbarus.

Grootte en morfologie

Het is een middelgrote Messor uit de onderfamilie Myrmicinae, met polymorfe werksters: minors, middelgrote werksters en majors, in een doorlopende reeks.

  • Mat en bruin. Dat is haar kenmerk tegenover de zwarte, glanzende Messor-soorten. Volgens de herbeschrijving uit 2018 hebben de werksters een lichtbruine tot roodbruine kop en borststuk en een donkerder gaster, en zijn de majors en de koningin donkerbruin. In onze kolonies zien ze er mat zwartbruin uit, met roodachtige poten en kaken en majors met een roodbruine kop.
  • Behaard en gebeeldhouwd. Fijne ribbels lopen over bijna de hele kop, met veel rechtopstaande haren aan de zijkanten: die sculptuur ontneemt haar de glans.
  • Majors. Stevige kop en krachtige kaken, al zijn ze meestal kleiner dan bij M. ponticus of M. mcarthuri.
  • Koningin. Ze is de kleinste van de vijf soorten van de vroegere «M. structor», ongeveer zo groot als een major, met microgereticuleerde, matte zijkanten van het borststuk.
  • Ontwikkeling. Zoals bij alle Myrmicinae zijn de poppen naakt, zonder cocon.

Behaarde en kale mannetjes

Bij bijna alle mieren lijken de mannetjes van een kolonie op elkaar. Bij M. ibericus leven twee types samen: de behaarde, dat zijn ibericus, en de vrijwel kale, de gekloonde structor, die ook verschillen in de vorm van het borststuk. In de onderzochte nesten was het ongeveer half om half. Gaat je kolonie ooit gevleugelden voortbrengen, kijk dan goed: je ziet de xenopariteit dan met eigen ogen.

Hoe je haar van andere Messor onderscheidt

Van M. structor is ze met het blote oog niet te onderscheiden. Met een loep heeft ibericus een kort eerste segment van de funiculus, het deel van de antenne na de scapus, en een scapusbasis zonder lob, met een klein tandvormig uitsteeksel; structor heeft dat segment lang en een afgeronde lob. De koningin van structor heeft bovendien zijkanten van het borststuk die in het midden glad en glanzend zijn. Voor twijfelgevallen stelde de revisie van 2018 een formule voor met twee antennematen die in 96,8% van de gevallen klopt.

Van M. barbarus is het makkelijker: barbarus is zwart en glanzend, met majors die meestal een rode kop hebben, en ibericus is bruin, mat en behaard, zonder dat contrast. En van Messor capitatus scheidt haar ook de glans: capitatus is diep en glanzend zwart, met majors met een enorme kop.

Afmetingen bij benadering

De wetenschappelijke literatuur geeft geen lengtes in millimeters: de revisie van 2018 mat de kop en de antennes, maar publiceerde geen lichaamslengtes. Wat ze wel beschrijft, zijn de verhoudingen:

  • Werksters: middelgroot binnen het complex, vergelijkbaar met M. structor en M. muticus, met veel variatie tussen minors en majors.
  • Majors: meestal kleiner dan die van M. ponticus en M. mcarthuri.
  • Koningin: de kleinste van de vijf soorten, ongeveer zo groot als een major.

De millimetercijfers die op internet rondgaan, hebben geen wetenschappelijke onderbouwing, dus die geven we niet.

Houden in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 1/5 – Beginner

Achter haar sciencefictiongenetica schuilt een heel dankbare mier: ze eet zaden uit elke voorraadkast en slaat ze op in haar graanschuur, steekt niet, is geen ontsnappingskunstenaar en vergeeft kleine vergissingen. De sleutels zijn een formicarium dat ze niet kan wegknagen, de droge graanschuur los van de vochtige zone, altijd water, veel eiwit met het opruimen van resten en diapauze in de winter.

En ze biedt iets wat geen enkele andere soort je kan geven: elke werkster in je formicarium is een hybride van twee soorten, dochter van een koningin die het sperma van een andere soort in zich bewaart en het af en toe gebruikt om haar mannetjes te maken.

Aanbevolen waarden

  • Temperatuur, van lente tot herfst: 22-28 °C in het warmste deel van het nest. Ter vergelijking: het lab in Montpellier hield zijn kolonies op 25 °C. Geef je warmte, doe dat dan zacht en aan één kant, en laat het nest niet boven 30 °C komen.
  • Luchtvochtigheid: in dat lab een relatieve luchtvochtigheid van 40% in de ruimte. In het nest een vochtige zone, zonder plassen, voor het broed en een droge graanschuur; het foerageergebied droog.
  • Water: altijd, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied, ook tijdens de diapauze.
  • Licht: donker nest en foerageergebied met het normale licht van de kamer, zonder direct zonlicht.
  • Diapauze: van november tot maart, onder ongeveer 20 °C.

Aanbevolen formicaria

Bij Antomas raden we de Qbiks uit de Alpha-reeks van Anthouse aan: modulair en van materialen die een Messor niet kan wegknagen. Om te beginnen een QBIK ONE met middelgrote gangen, op maat van een kolonie van 50-200 werksters.

Groeit de kolonie, breid dan uit met een QBIK DUO, altijd met grotere gangen zodra de majors verschijnen, want die hebben ruime gangen nodig om zich met hun last te bewegen.

Geen gips, geen ytong en geen zachte materialen. Net als M. barbarus knaagt deze soort: kwekers vertellen dat ze gips en cellenbeton uitgraaft, vooral vochtig gips, en dat is precies dat van de broedzone. Daarom de Alpha-reeks en niet de gipsmodellen.

Droge graanschuur en vochtige zone

Dit is het belangrijkste detail bij elke Messor: te veel vocht laat de opgeslagen zaden kiemen of doet ze schimmelen.

  • Vochtige zone voor het broed, zonder stilstaand water.
  • Droge graanschuur, uit de buurt van dat vocht, waar zij de zaden zullen opstapelen.
  • Ruime kamers met een vlakke bodem, waar kwekers ze de korrels zien malen en «mierenbrood» zien maken, de pasta van gekauwde zaden die ze aan de larven geven.
  • Nooit water in het nest sproeien: bevochtig alleen de daarvoor bedoelde zone.
  • Drinkbakje voor suiker, nooit een doorweekt watje, dat binnen een paar dagen gist en schimmelt.

Kolonies met meerdere koninginnen

Een kolonie met twee of drie koninginnen komt al gevormd aan en heeft geen speciale zorg nodig. Houd alleen rekening met het volgende:

  • Meer koninginnen, meer ruimte. Volgens kwekers groeien deze kolonies sneller en vragen ze eerder om uitbreiding.
  • Meer eiwit. Elke koningin heeft het nodig om te leggen.
  • Voeg geen koninginnen of kolonies van verschillende herkomst samen. Dat een kolonie met haar eigen koninginnen samenleeft, betekent niet dat ze onbekende accepteert: er is kans op gevechten.
  • Sterft er een koningin, schrik dan niet. Dat is het voordeel van polygynie: de andere blijven leggen. Haal het lichaam weg als de werksters het niet naar de afvalhoop hebben gebracht.

Aankomst en verhuizing

Zet de kolonie bij ontvangst op een rustige plek, op kamertemperatuur en met water. Bij Antomas installeren we haar door overstorten: je opent de verpakking en stort alles (werksters, koninginnen, broed en zaden) in het nieuwe formicarium, met een paar tikjes en een zacht penseel voor de achterblijvers. Doe het zonder angst: binnen een paar uur hebben ze zich geïnstalleerd. Met meerdere koninginnen controleer je of ze allemaal naar binnen zijn gegaan. Bij elke uitbreiding herhaal je dit.

Voeding

Allerlei zaden. In onze ervaring lusten Messor-soorten vrijwel alles. Combineer kanariezaad, gierst, amarant, chia, graszaad en paardenbloemzaad, haver en andere granen, gebroken hennepzaad of kleine noten, zonder zout en ongeroosterd; in Montpellier kregen ze zaden van grassen. Zolang er geen majors zijn, kleine en zachte zaden; met majors ook harde. Leg ze in het foerageergebied zodat ze ze naar de graanschuur brengen en verwijder zaden die kiemen of schimmelen.

Eiwit, veel. Dat is de sleutel tot groei, zeker met meerdere leggende koninginnen. Insecten en, als aanvulling, vlees of vis, bij voorkeur gekookt: kip, tonijn of gekookte ham zonder toevoegingen. Door haar formaat is Thermobia domestica perfect voor kleine kolonies, en voor grote zijn de krekel Acheta domesticus, de dubia-kakkerlak Blaptica dubia of de runner-kakkerlak Shelfordella lateralis heel geschikt, in stukjes als dat nodig is. Wat ze niet binnen 24-48 uur opeten, haal je weg.

Veel voeren, vaak schoonmaken. Met dagelijks onderhoud en het weghalen van resten loont het om ruim te voeren: een kolonie die overvloed waarneemt, kweekt meer en sneller. Kun je niet vaak schoonmaken, pas dan de hoeveelheid aan, want vergeten eiwit trekt schimmel en mijten aan.

Afwisseling. Wissel elke week van insect en varieer de zaden. Suiker is bijzaak bij een zaadeter, en volgens kwekers trekt honing hen minder aan dan andere mieren. Als aanvulling de Blue Sugar-nectar van Anthouse, in een drinkbakje en nooit op watten: bij Antomas geven we die een of twee keer per maand. En water, altijd, in hun buisje.

Groei van de kolonie

Bij Antomas verkopen we deze soort als al gevormde kolonies, met één, twee of drie koninginnen en 50-200 werksters, dus de kolonie­stichting blijft je bespaard. Het tempo hangt af van de temperatuur en vooral van het eiwit. Volgens kwekers duurt het van ei tot werkster ongeveer 4-7 weken:

  • Van ei tot larve: ongeveer 9-15 dagen.
  • Van larve tot pop: ongeveer 12-15 dagen.
  • Van pop tot werkster: ongeveer 10-20 dagen.

Majors doen er iets langer over. Hun komst opent een nieuwe fase, met hardere zaden en snellere groei: tijd om uit te breiden. En verschijnen er op een dag gevleugelden, bedenk dan dat een labkolonie met één koningin ongeveer 18-19 maanden nodig had voor haar eerste mannetjes, van beide soorten.

Diapauze

Als mier van een seizoensklimaat heeft ze haar winterrust nodig. Bij Antomas doen we die van november tot maart, onder ongeveer 20 °C; veel kwekers gaan naar 10-15 °C, en beide opties werken.

  • In de herfst vragen ze minder eiwit: bied het aan zolang ze het aannemen en laat ze de graanschuur vullen.
  • Zonder warmte: een koele kamer zonder verwarming, of een plek waar de temperatuur vanzelf daalt.
  • Het waterbuisje vol, de hele winter.
  • Geleidelijke overgangen bij het in- en uitgaan, in november en in maart.
  • Elke week of twee een blik, voor het geval er schimmel is of water ontbreekt.

Volgens kwekers kan de koningin zonder diapauze stoppen met leggen en kan de kolonie achteruitgaan. In de lente wordt de eileg hervat en komt de kolonie op gang.

Gedrag in gevangenschap

Een opgeruimd huis. Binnen een paar dagen brengen ze het broed naar de vochtige zone, de zaden naar de graanschuur en het afval naar een afvalhoop in het foerageergebied. Maak die af en toe leeg.

Molenaars. Volgens kwekers vermalen de majors de zaden die de kleintjes niet open krijgen.

Territoriaal. Verbind haar formicarium niet met dat van een andere Messor-kolonie, zelfs niet van haar eigen soort.

Kijk zonder angst. Mieren zijn er om van te genieten en van te leren: een donkere zone in het nest, licht in het foerageergebied, voorzichtigheid en zo min mogelijk ingrijpen. Ze wennen snel aan je.

Alarmsignalen: koninginnen buiten het nest (water of ruimte), schimmel in de graanschuur (vocht waar het niet hoort) of veel sterfgevallen achter elkaar (water, temperatuur en resten).

Ontsnappingen en hantering

In onze ervaring zijn ze geen ontsnappingskunstenaars, behalve als ze voedsel, water of ruimte tekortkomen. Met een ontsnappingsbarrière van minerale olie of PTFE in het foerageergebied en een formicarium op maat geven ze geen problemen; let wel op doppen en zachte onderdelen, want ze knagen.

In de praktijk steken ze niet; als Myrmicinae hebben ze geen mierenzuur en de beet van de majors is gewoon knijpen. Gebruik toch een penseel of een zacht pincet om ze over te storten of schoon te maken, vanwege de koninginnen. En laat ze nooit vrij in de natuur.

Wat je niet moet doen

  • Ze in gips, ytong of andere zachte materialen huisvesten: ze knagen die weg, vooral als ze vochtig zijn.
  • De graanschuur met de vochtige zone vermengen of zaden naast de watten laten liggen.
  • Water in het nest sproeien.
  • Op eiwit besparen, zeker met meerdere koninginnen.
  • Dierlijk eiwit langer dan 24-48 uur laten liggen of de afvalhoop laten groeien.
  • Vaak suiker geven: een of twee keer per maand is genoeg.
  • Suikerhoudende vloeistoffen op watten geven in plaats van in een drinkbakje.
  • Te weinig ruimte geven: kolonies met meerdere koninginnen groeien snel.
  • Koninginnen of kolonies van verschillende herkomst geforceerd samenvoegen.
  • De diapauze overslaan of in één keer van kou naar warmte gaan.
  • Het waterbuisje leeg laten staan, in de zomer of in de winter.
  • Ze wegstoppen: bekijk ze rustig en geniet ervan.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de wetenschappelijke literatuur over Messor ibericus, xenopariteit en hybridogenese bij mieren, en op de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Helms Cahan, S. & Keller, L. (2003). Complex hybrid origin of genetic caste determination in harvester ants. Nature 424: 306–309. doi:10.1038/nature01744
  2. Umphrey, G. J. (2006). Sperm parasitism in ants: selection for interspecific mating and hybridization. Ecology 87: 2148–2159. doi:10.1890/0012-9658(2006)87[2148:SPIASF]2.0.CO;2
  3. Schlick-Steiner, B. C., Steiner, F. M., Konrad, H., Markó, B., Csősz, S., Heller, G., Ferencz, B., Sipos, B., Christian, E. & Stauffer, C. (2006). More than one species of Messor harvester ants (Hymenoptera: Formicidae) in Central Europe. European Journal of Entomology 103: 469–476. doi:10.14411/eje.2006.060
  4. Romiguier, J., Fournier, A., Yek, S. H. & Keller, L. (2017). Convergent evolution of social hybridogenesis in Messor harvester ants. Molecular Ecology 26: 1108–1117. doi:10.1111/mec.13899
  5. Steiner, F. M., Csősz, S., Markó, B., Gamisch, A., Rinnhofer, L., Folterbauer, C., Hammerle, S., Stauffer, C., Arthofer, W. & Schlick-Steiner, B. C. (2018). Turning one into five: integrative taxonomy uncovers complex evolution of cryptic species in the harvester ant Messor "structor". Molecular Phylogenetics and Evolution 127: 387–404. doi:10.1016/j.ympev.2018.04.005
  6. Weyna, A., Bourouina, L., Galtier, N. & Romiguier, J. (2022). Detection of F1 hybrids from single-genome data reveals frequent hybridization in Hymenoptera and particularly ants. Molecular Biology and Evolution 39: msac071. doi:10.1093/molbev/msac071
  7. Darras, H., Berney, C., Hasin, S., Drescher, J., Feldhaar, H. & Keller, L. (2023). Obligate chimerism in male yellow crazy ants. Science 380: 55–58. doi:10.1126/science.adf0419
  8. Juvé, Y., Lutrat, C., Ha, A., Weyna, A., Lauroua, E., Afonso Silva, A. C., Roux, C., Schifani, E., Galkowski, C., Lebas, C., Allio, R., Stoyanov, I., Galtier, N., Schlick-Steiner, B. C., Steiner, F. M., Baas, D., Kaufmann, B. & Romiguier, J. (2025). One mother for two species via obligate cross-species cloning in ants. Nature 646: 372–377. doi:10.1038/s41586-025-09425-w
  9. Kozlov, M. (2025). 'Almost unimaginable': these ants are different species but share a mother. Nature (nieuwsbericht, 3 september 2025). doi:10.1038/d41586-025-02807-0
Moeilijkheidsgraad
Beginner
1 Beoordelingen

Todo perfecto
El envío cumplió lo estipulado y se hizo en buenas condiciones de conservación. Ha llegado el material solicitado en muy buen estado.
Muy buena atención post venta resolviendo dudas y pequeños consejos.
Door Roger op 09-11-2026
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: