Cataglyphis bicolor: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Cataglyphis bicolor: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Cataglyphis bicolor

Ostatnie sztuki w magazynie
149,99 €
Brutto

Mrówka, od której nauka uczyła się nawigacji. Dzięki Cataglyphis bicolor odkryto, że mrówka potrafi wrócić do domu, odczytując położenie słońca i spolaryzowane światło nieba, bez jednego śladu feromonów. Ta pani stepów Afryki Północnej wychodzi na łowy, gdy ziemia płonie, wytrzymuje do 55 °C, więcej niż jej srebrzysta kuzynka z Sahary, i biega z prędkością pół metra na sekundę. Padlinożerna i zjadająca inne mrówki, poluje samotnie, a jej zbieraczki żyją na krawędzi: około sześciu dni na zewnątrz, z mózgiem, który rośnie, gdy uczą się drogi. Dla doświadczonych hodowców: ciepło, przestrzeń i dużo białka. Kolonie i królowe. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Mrówka, dzięki której nauka zaczęła rozszyfrowywać, jak orientuje się owad: odczytuje położenie słońca i światło spolaryzowane, wytrzymuje w laboratorium do 55,1 °C i biega z prędkością pół metra na sekundę po stepach Afryki Północnej. Kolonie z królową. Gipsowe gniazdo Qbik Wild z odrobiną wilgoci, sucha arena z gorącym punktem około 35 °C, podłoże w gnieździe i na arenie, dużo białka i zawsze dostępny cukier. Zimowanie przez 4-6 miesięcy, z zasadniczą fazą w 14-18 °C. Bariera z oleju parafinowego dla bezpieczeństwa.

Cataglyphis bicolor (Fabricius, 1793) to jedna z najsłynniejszych mrówek w nauce, choć niewiele osób zna ją z nazwy. To od niej, pod koniec lat sześćdziesiątych, zaczęła się jedna z wielkich przygód biologii zachowania: ustalenie, jak mrówka, która zbiera pokarm samotnie, bez śladów feromonowych, oddala się na dziesiątki metrów od gniazda i wraca do domu w linii prostej. Kompas światła spolaryzowanego, systematyczne poszukiwanie i neurony, które „czytają” niebo, odkryto w dużej mierze dzięki jej robotnicom.

Często kojarzy się ją z Saharą, ale od początku warto to wyjaśnić: to nie jest mrówka wydm. Żyje na stepach, w zaroślach i oazach Afryki Północnej, między wybrzeżem Morza Śródziemnego a progiem wielkiej pustyni. Jest krewną Cataglyphis bombycina, której poradnik polecamy, żeby poznać rodzaj. Tutaj opisujemy to, co czyni C. bicolor wyjątkową, oddzielając to, co udokumentowano u gatunku, od tego, co wykazano u jej krewniaczek, od praktyki innych hodowców i od doświadczenia Antomas.

Biologia

Dwa kolory i nazwa z 1793 roku

Opisał ją duński przyrodnik Johan Christian Fabricius w 1793 roku jako Formica bicolor. Epitet pochodzi z łaciny i znaczy „dwubarwna”, co pasuje do niej jak ulał: rudawa głowa i tułów oraz czarny gaster. Daje nazwę grupie bicolor, zespołowi rudo-czarnych gatunków tak do siebie podobnych, że klasyfikacja Donata Agostiego (1990) opiera się przede wszystkim na genitaliach samców, bo cechy robotnic się nakładają.

W 2005 roku Knaden i współpracownicy podzielili tunezyjską „bicolor” na trzy gatunki o sąsiadujących obszarach: C. bicolor, C. viatica i C. savignyi. DNA mitochondrialne oddziela C. savignyi, ale nie odróżnia C. bicolor od C. viatica; mikrosatelity pokazują natomiast, że tam, gdzie występują razem, się nie krzyżują. Dlatego w tym poradniku mówimy czasem o grupie, a nie tylko o gatunku: to siostry o bardzo podobnej biologii.

Z Saharą łączy ją niewiele: stepy, zarośla i oazy

Jej naturalny zasięg to Afryka Północna, przede wszystkim Maghreb: Tunezja, Algieria i Maroko. Prawie cała opublikowana wiedza o jej biologii pochodzi z Tunezji i z wybrzeża Algierii. Doniesienia z Bliskiego Wschodu, z Sahelu czy z południowo-wschodniej Europy zwykle dotyczą innych gatunków z grupy, której brak natomiast na Półwyspie Iberyjskim, gdzie żyją inne Cataglyphis, takie jak Cataglyphis velox.

Najbardziej uderzające jest to, gdzie nie żyje: według Agostiego grupa bicolor nie występuje na pustyniach we właściwym sensie. C. bicolor to mrówka stepów i niskich zarośli, skrajów pól uprawnych, terenów przekształconych, nadmorskich mokradeł, wysepek u wybrzeży Algierii i oaz na skraju Sahary: otwartych, nasłonecznionych krajobrazów z odrobiną roślinności, gdzie gnieździ się pod ziemią. Klimat jest śródziemnomorski lub półsuchy, z gorącymi i suchymi latami oraz zimami łagodnymi na wybrzeżu i chłodnymi, z przymrozkami, na wysokich stepach w głębi lądu. Zima jest prawdziwa, a w chłodnych miesiącach aktywność mocno spada albo ustaje: to podstawa jej zimowania.

Jej wielkim współczesnym wrogiem jest pług. Na obszarze Tunezji badanym przez Knadena i Wehnera przekształcenie terenu w pola uprawne zmniejszyło liczbę jej gniazd z 27 do 4.

Pani nawadnianych zarośli

Na dużej części Tunezji dzieli terytorium ze swoją siostrą C. savignyi. Jak dwie niemal identyczne mrówki dzielą się terenem? Dietrich i Wehner zbadali to w 2003 roku na podstawie roślinności wokół 113 gniazd, a odpowiedź to podręcznikowy przypadek konkurencji asymetrycznej: tam, gdzie żyją razem, C. bicolor zajmuje płaty roślin potrzebujących więcej wody, takie jak tereny nawadniane, bogatsze w pokarm, i spycha C. savignyi na suchy step. Przy przynętach i w laboratorium dominuje nad siostrą, a jej zbieraczki odbywają krótsze wyprawy. Tam, gdzie każda żyje sama, zajmują dowolne mikrosiedlisko.

1969: mrówka, która nauczyła naukę nawigacji

W 1969 roku zoolog Rüdiger Wehner i jego kolega R. Menzel opublikowali w Science trzystronicowy artykuł „Homing in the ant Cataglyphis bicolor”, o powrocie do gniazda mrówki Cataglyphis bicolor. Był to punkt wyjścia ponad półwiecza badań zespołu, którym Wehner kierował później na Uniwersytecie w Zurychu i który uczynił z Cataglyphis wielki model do badania nawigacji owadów.

Odkryli, że zbieraczki kierują się punktami orientacyjnymi w krajobrazie, dopóki mają je w zasięgu wzroku, a gdy te zawodzą, sięgają po słońce. I że nie wszystkie robotnice są takie same: kopaczki mają gorszą pamięć wzrokową niż zbieraczki, zbieraczki należą do klasy o największych rozmiarach, a duże i małe robotnice reagowały inaczej na wzory z pasków, które im pokazywano.

Później pałeczkę przejęła C. fortis z tunezyjskich solnisk, prawdopodobnie ze względu na płaski krajobraz niemal bez punktów orientacyjnych, idealny do badania nawigacji „na ślepo”. Dlatego warto rozdzielać odkrycia. Integrację ścieżki, czyli sumowanie kierunków i odległości, żeby w każdej chwili wiedzieć, gdzie jest gniazdo, jak w nawigacji zliczeniowej żeglarzy, badano przede wszystkim u C. fortis. A słynny krokomierz, czyli dowód, że mierzą odległość, licząc kroki, uzyskany na robotnicach, którym założono „szczudła”, powstał w 2006 roku z udziałem C. fortis, jej krewnej. To, co rzeczywiście odkryto dzięki C. bicolor, opisujemy w dwóch kolejnych częściach.

Niebo, które ona widzi, a my nie

Żeby używać słońca jako kompasu, trzeba wiedzieć, gdzie jest, nawet gdy zasłania je chmura. Cataglyphis rozwiązują to za pomocą światła spolaryzowanego: światło nieba drga w kierunkach, które tworzą uporządkowany wzór wokół słońca, niewidoczny dla nas, który zdradza jego położenie, nawet gdy widać tylko skrawek błękitnego nieba. W 1973 roku Duelli i Wehner zbadali na C. bicolor, jakich barw światła mrówka używa do odczytania tego wzoru, a późniejsze prace umiejscowiły je w ultrafiolecie.

Czujnik znajduje się w górnej części oczu złożonych, w pasie wyspecjalizowanych fasetek skierowanych ku niebu, nazywanym obszarem brzegu grzbietowego. W 2000 roku Thomas Labhart zarejestrował w płacie wzrokowym C. bicolor neurony POL, które reagują na kierunek polaryzacji i otrzymują sygnał ultrafioletowy z tego pasa: obwód przeznaczony do czytania nieba. I to nie wszystko. W 1985 roku Fent i Wehner wykazali u Cataglyphis, w pracach na C. bicolor, że trzy przyoczka, proste oczy na szczycie głowy, również działają jak kompas światła spolaryzowanego. W domu, bez otwartego nieba, opierają się głównie na tym, co widzą wokół siebie, ale całe to wyposażenie noszą w głowie.

Gubić się z metodą: systematyczne poszukiwanie

Choćby jej kompas był najdokładniejszy, robotnica wracająca z 20 czy 30 metrów kumuluje drobne błędy i nie zawsze od razu trafia do wejścia, otworu o średnicy kilku milimetrów. Wtedy nie błąka się na chybił trafił. Wehner i Srinivasan opisali w 1981 roku u Cataglyphis, w pracach na C. bicolor, systematyczne poszukiwanie: pętle, które wychodzą i raz za razem wracają do punktu, w którym „powinno” być gniazdo, coraz szersze. Nałożone na siebie trasy tworzą kształt dzwonu, z największym zagęszczeniem tam, gdzie według jej obliczeń jest wejście. To najskuteczniejsza strategia szukania czegoś, czego położenie zna się z pewnym marginesem błędu.

Bardziej odporna na upał niż jej srebrzysta krewna

Srebrzysta mrówka pustynna uchodzi za najbardziej odporną na upał mrówkę, ale w laboratorium C. bicolor ją przewyższa. W 1995 roku Gehring i Wehner zmierzyli w jednym badaniu krytyczną temperaturę maksymalną (CTmax), punkt, w którym mrówka traci kontrolę nad ruchami: 55,1 °C u C. bicolor i 53,6 °C u C. bombycina. Jej robotnice zbierają pokarm z ciałem nagrzanym powyżej 50 °C. To ta sama praca o białkach szoku cieplnego wytwarzanych z wyprzedzeniem, którą opisujemy w poradniku o jej srebrzystej krewnej.

Dlaczego więc to srebrzysta krewna żyje na najgorętszych wydmach? Bo fizjologia to tylko część: C. bombycina nadrabia odbijającymi światło włoskami, szybkością i harmonogramem dopasowanym co do minuty. C. bicolor nie ma srebrnych luster, ale ma większy margines termiczny. To jedno badanie, z własną metodą, ale ta informacja zaskoczy każdego, kto zna sławę jej krewnej.

Pół metra na sekundę

W 2021 roku Tross, Wolf i Pfeffer sfilmowali szybką kamerą robotnice C. bicolor z nadmorskiego stepu w Tunezji, żeby sprawdzić, czy wielkość ma znaczenie w biegu. Ma:

  • Małe robotnice, z mezosomą o długości 2,4-3,5 mm, osiągały 516 mm/s, około 80 długości ciała na sekundę.
  • Duże, z mezosomą o długości 4-5 mm, dochodziły do 468 mm/s, około 49 długości ciała na sekundę.
  • Powyżej około 300 mm/s częstotliwość kroków stabilizuje się na poziomie około 26 kroków na sekundę, a żeby biec szybciej, wydłużają krok o fazy lotne, bez żadnej nogi na ziemi.

W tym samym badaniu C. albicans przyspieszała, zwiększając częstotliwość, do około 40 kroków na sekundę. C. bicolor nie wygrywa częstotliwością, lecz długością kroku: ma długie nogi i dobrze je wykorzystuje.

Zbieraczki jednorazowego użytku: sześć dni na zewnątrz

Praca zbieraczki to najniebezpieczniejsze zajęcie w kolonii. W 1984 roku P. i R. Schmid-Hempelowie oznakowali robotnice na południu Tunezji i śledzili ich los:

  • Zanim zacznie wychodzić, każda robotnica spędza około 4 tygodni w gnieździe.
  • Gdy zaczyna zbierać pokarm, oznakowana populacja maleje o 16,4% dziennie: po 4,2 dnia znika połowa, a oczekiwana długość życia zbieraczki to zaledwie 6,1 dnia.
  • Głównymi winowajcami są pająki i łowikowate, drapieżne muchówki.

W tym krótkim czasie odbywają średnio 3,7 wyprawy dziennie. Kolonia działa jak firma z rotacyjną załogą: bez przerwy produkuje zbieraczki, bo wie, że je straci, a królowa i młode robotnice nigdy się nie narażają. W domu nie ma pająków ani łowikowatych, ale to, że od czasu do czasu giną stare robotnice, jest normalną częścią jej cyklu.

Nauka fachu

Zbieraczka nowicjuszka nie wychodzi, wiedząc wszystko. W 2004 roku Wehner, Meier i Zollikofer śledzili robotnice C. bicolor od pierwszego wyjścia: z doświadczeniem ich wyprawy wydłużają się średnio do około 40 minut, oddalają się do około 28 m od gniazda, wracają z ofiarą w 70% wypraw i przede wszystkim stają się wierne jednemu kierunkowi. Już w 1984 roku Paul Schmid-Hempel zauważył, że każda zbieraczka ma swój sektor i własną metodę poszukiwań i zachowuje je wyprawa po wyprawie. To robotnice z własnym stylem.

Mózg, który rośnie, gdy wychodzi w świat

Tę naukę widać w mózgu. W 2006 roku Kühn-Bühlmann i Wehner odtworzyli w trzech wymiarach ciała grzybkowate robotnic C. bicolor, ośrodki mózgu owadów związane z uczeniem się i pamięcią. Ich objętość znacznie rośnie, gdy robotnica zaczyna zbierać pokarm, zwłaszcza w kołnierzu, obszarze, który odbiera informacje wzrokowe, i znacznie bardziej, niż tłumaczyłby to wiek: wyzwala to zmiana zadania. Ponadto wzrost jest proporcjonalnie większy u małych robotnic, co sugeruje, że do nawigacji potrzebny jest minimalny rozmiar mózgu. Gdy robotnica wychodzi po raz pierwszy i zaczyna zapamiętywać krajobrazy, jej mózg przebudowuje się, żeby zrobić im miejsce.

Padlinożerczyni i zjadaczka mrówek

W naturze je przede wszystkim martwe owady. Zbieraczki samotnie przemierzają teren, znajdują martwe lub osłabione stawonogi i wracają z jedną zdobyczą na wyprawę, często w środkowych godzinach dnia, gdy upał zabił inne owady. Myrmekolog Henri Cagniant opisuje ją jako dzienną drapieżniczkę, która je głównie martwe owady, często inne mrówki, takie jak Messor, Camponotus i inne Cataglyphis, a także gąsienice, larwy, chrząszcze, małe pajęczaki i słodkie płyny roślinne. Potwierdzają to analizy resztek przeprowadzone w Algierii:

  • Na wysepkach i na wybrzeżu północno-wschodniej Algierii Henine-Maouche i współpracownicy stwierdzili, że ponad 95% ofiar stanowiły owady, a mrówki były ofiarą preferowaną, z częstością od 52 do 87%.
  • Na nadmorskim mokradle Ouarab i Doumandji zaobserwowali, że jeden gatunek, mrówka żniwiarka Messor barbarus, stanowił 87% i 82,2% ofiar z dwóch gniazd, spośród 60 gatunków ofiar o długości od 1 do 30 mm.

Ale liczenie to nie wszystko: wagowo te Messor dostarczały zaledwie 0,37% biomasy, podczas gdy jeden chrząszcz z rodziny biegaczowatych, Ophonus, dostarczał 9,36%. Wiele małych ofiar i od czasu do czasu jedna duża: to dobra lekcja dla hodowli.

Jedna królowa, wiele gniazd

Kolonia C. bicolor ma zwykle gniazdo macierzyste, z królową, i kilka pobliskich gniazd satelitarnych bez królowej, z robotnicami i czerwiem: to polidomia. Ale pozostaje kolonią monoginiczną, z jedną królową. Dillier i Wehner, którzy przez lata śledzili kolonie kilku tunezyjskich Cataglyphis, opisali krajobraz w ruchu: gniazda w odległości około 9 m od sąsiedniego, zagęszczenie około 100 razy większe niż u C. fortis, około 42 kg mrówek na kilometr kwadratowy, i gniazda, które bez przerwy się zmieniają: jedna trzecia znika w niecałe dwa tygodnie, a mniej niż 5% pozostaje na swoim miejscu w następnym roku.

Według danych Schmid-Hempla zebranych przez Lenoira i współpracowników kolonia liczy średnio około 2600 robotnic. W domu nie trzeba naśladować polidomii: młoda kolonia doskonale żyje w jednym gnieździe.

Królowe podróżniczki

Nowe kolonie powstają przez samodzielne zakładanie po locie godowym, a geny mówią, że królowe odlatują daleko. Knaden i Wehner zbadali DNA mitochondrialne, które przechodzi tylko z matek na córki, w 25 koloniach rozmieszczonych na 250 km w Tunezji: znaleźli 16 linii, bez żadnej struktury geograficznej, i identyczne linie oddalone o ponad 180 km. Jej sąsiadka C. mauritanica robi odwrotnie: rozmnaża się przez pączkowanie, a badacze widzieli, jak około 20 robotnic wykopało nowe gniazdo 30 m dalej i zaprowadziło tam królową, pieszo.

Samce i samice z tego samego gniazda zwykle nie wylatują jednocześnie, co sprzyja krzyżowaniu się z innymi koloniami, a na południu zasięgu loty odbywają się wcześniej. Nie ma opublikowanego kalendarza z podziałem na miesiące ani nie wiadomo, z iloma samcami kojarzy się królowa C. bicolor; u jej sióstr C. savignyi i C. viatica średnio z 5-9.

Córki bez ojca: telitokia robotnic

U większości mrówek osierocone robotnice, które składają jaja, produkują tylko samce. U C. bicolor jest inaczej. W 1990 roku Dartigues i Lenoir zaobserwowali, że robotnice bez królowej składały jaja, z których wychodziły samice, bez zapłodnienia: to partenogeneza telitokiczna, od greckiego „rodząca samice”. W grupie bicolor potwierdzono ją także u C. savignyi i C. viatica, natomiast inne gatunki z grupy wydają się ją utracić. Nie wykazano natomiast, by królowa produkowała królowe przez partenogenezę, jak u innych Cataglyphis, a kolonia bez królowej nie jest zdolna do przetrwania na dłuższą metę.

Pasożytka we własnym domu: Cataglyphis hannae

W 1994 roku Donat Agosti opisał Cataglyphis hannae, pasożyta społecznego znalezionego w gniazdach C. bicolor w oazie na południu Tunezji, obok nawadnianych pól. To inkwilinka: nie zna się jej robotnic, tylko królowe i samce, które żyją w gnieździe gospodarza. W niewoli robotnice C. bicolor karmiły osobniki płciowe C. hannae bez żadnej agresji, jakby należały do rodziny. Od tamtej pory prawie jej nie odnaleziono.

Wielkość i morfologia

Smukła mrówka z podrodziny Formicinae, o długich nogach i ciele uniesionym nad ziemią, z dużymi oczami i trzema przyoczkami. W odróżnieniu od srebrzystej krewnej nie ma żołnierzy: jej robotnice różnią się wielkością w sposób ciągły, bez odrębnych kast.

  • Ubarwienie naszych kolonii. Głowa i mezosoma (tułów) w kolorze czerwonopomarańczowym, długie, rudawe nogi i czarniawobrązowy gaster z jasnymi pasami.
  • Robotnice wszystkich rozmiarów. Mezosoma ma od około 2,4 mm u najmniejszych do prawie 5 mm u największych. Duże wychodzą zbierać pokarm; małe zostają głównie w gnieździe i opiekują się czerwiem.
  • Głowa. Drobno siateczkowata, z dużymi oczami złożonymi, typowymi dla nawigatorki posługującej się wzrokiem.
  • Nogi. Długie; w kompleksie bicolor tylne golenie mają przylegające owłosienie, od białego do żółtego.
  • Petiolus. W kształcie węzła, zaokrąglony u góry.
  • Bez żądła. Broni się, gryząc, i kwasem mrówkowym, który wyrzuca przez acidopor na czubku gastra.
  • Królowa i samiec. Nie znaleźliśmy żadnych opublikowanych pomiarów. W grupie kluczem do rozróżniania gatunków są genitalia samca.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: mezosoma 2,39-4,96 mm (Tross i współpracownicy, 2021).
  • Robotnice: szerokość głowy średnio 1,7 ± 0,4 mm (500 robotnic z Tunezji; Knaden i Wehner, 2006).
  • Całkowita długość robotnic: nieopublikowana. Z ich prędkości w długościach ciała na sekundę wynika długość około 6,5 mm u małych i około 9,5 mm u dużych (nasze obliczenia).
  • Królowa i samiec: brak opublikowanych pomiarów.

Wolimy powiedzieć to jasno: nie istnieje żaden opublikowany naukowy pomiar królowej C. bicolor, a liczby, które krążą, zwykle mieszają gatunki z grupy. Dlatego podajemy tylko wymiary robotnic.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Jej karmienie nie kryje tajemnic, a charakter da się opanować, ale nie jest to mrówka na początek: potrzebuje dobrze zorganizowanego ciepła, z gorącym punktem na arenie i chłodniejszym gniazdem; jest niesamowicie szybka, więc przy otwieraniu i sprzątaniu trzeba pracować metodycznie; docenia przestrzeń, bo patroluje duże powierzchnie; i przechodzi długie zimowanie, które trzeba zrozumieć. Hodowcy nie są zgodni: profil gatunku na niemieckim forum Ameisenforum odradza ją początkującym, a hodowca z tego samego forum, który opublikował dwa lata dziennika hodowli, opisał ją jako najłatwiejszy gatunek, jaki miał, pod warunkiem że temperatura była właściwa. Obie rzeczy są prawdą.

I naprawdę warto. To możliwość oglądania na żywo mrówki, dzięki której napisano historię nawigacji zwierząt: rudo-czarne robotnice, które wychodzą jedna po drugiej, przemierzają gorący piasek z pełną prędkością, zatrzymują się nagle, żeby się zorientować, i wracają w linii prostej do gniazda z ofiarą.

Temperatura i wilgotność

  • Gniazdo: 24-28 °C w sezonie aktywnym, umiarkowane i stabilne, z odrobiną wilgoci w jednej strefie; nigdy mokre ani z kondensacją.
  • Gorący punkt na arenie: około 35 °C, tylko w jednej części areny. Sprawdzi się dowolne źródło ciepła, kabel lub mata grzewcza pod spodem albo lampa nad areną, zawsze z termostatem i z temperaturą mierzoną w podłożu. Nigdy nad gniazdem ani nad całym zestawem.
  • Arena: sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą.
  • Światło: gniazdo w ciemności lub zakryte; arena w świetle dziennym, z wyraźnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie: 4-6 miesięcy, z zasadniczą fazą od grudnia do lutego w 14-18 °C (zob. „Zimowanie”).

Hodowcy, którzy ją trzymali, stosowali gradient od 25 do 35 °C w piasku i są zgodni: robotnice skupiają się w gorących punktach. Bez ciepła kolonia gaśnie. Wilgoci wystarczy niewiele: niemiecki hodowca zaobserwował, że jego robotnice prawie nie korzystały z wilgotnej strefy gniazda i wolały pić z poidełka. W Antomas wolimy, żeby gniazdo zawsze miało ją pod ręką, bez dochodzenia do kondensacji i pleśni.

Polecane formikaria

W Antomas polecamy gipsowe gniazdo z serii Qbik Wild od Anthouse, w wersji standardowej: gips utrzymuje w gnieździe łagodną wilgoć, a arena pozostaje sucha. Na start z naszymi koloniami Qbik Wild One P 1C:

Do rozbudowy, gdy kolonia zapełni gniazdo, Qbik Wild Duo P 2C:

  • Podłoże w gnieździe i na arenie. Niezbędne: z naszego doświadczenia z tym rodzajem bez podłoża larwy nie przędą prawidłowo kokonu. Cienka warstwa piasku albo piasku i ziemi mineralnej w komorach i na arenie. To urodzona kopaczka: w pewnym dzienniku hodowli kolonia sama przeprowadziła się do terrarium z ziemią i wzniosła małe murki z piasku.
  • Obszerna arena. Profil z Ameisenforum wymaga co najmniej około 40 × 30 cm dla małej kolonii, a lepiej 80 × 40 cm, bo są „bardzo wędrowne”. Dodaj kilka płaskich kamieni lub gałązek jako punkty widokowe.
  • Woda, poidełko i bariera: probówka z wodą, poidełko na cukier i pas oleju parafinowego w górnej części ścianek.

Rozbudowuj, gdy gniazdo zrobi się dla nich za małe, nie wcześniej: w zbyt dużym gnieździe nadmiarowe komory zamieniają się w śmietniki.

Zakładanie i wzrost kolonii

W Antomas sprzedajemy kolonie z królową, już z robotnicami: to najlepszy sposób, żeby zacząć z Cataglyphis. W naturze zakłada kolonię samodzielnie, ale nikt nie zbadał, czy królowa jest ściśle klaustralna, czyli nie wychodzi po pokarm, czy półklaustralna, a sklepy i hodowcy sobie przeczą. Jasne jest natomiast, że kolonia ma jedną królową: nie łącz kolonii ani nie dodawaj królowych.

Tempo wzrostu. Nie ma danych naukowych o czasie rozwoju. Najlepsza informacja praktyczna pochodzi od hodowcy z Ameisenforum: pod koniec zimy otrzymał kolonię liczącą około 50-60 robotnic z dużą ilością czerwiu, a jesienią miał ich ponad 400, z nawet setką poczwarek naraz w lecie. Przy cieple i dużej ilości białka rośnie szybko, a w naturze dorosła kolonia liczy około 2600 robotnic.

Przyjazd i przeprowadzka. Przygotuj wcześniej formikarium, z podłożem, wilgocią i nałożoną barierą. W Antomas osiedlamy ją przez wysypanie: otwieramy pojemnik na arenie, obok wejścia do gniazda, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderkom pędzelkiem. Pracuj nad tacą, z ogrzewaniem wyłączonym kilka minut wcześniej, bo w chłodzie poruszają się wolniej, i zostaw gniazdo w ciemności, żeby szybko je zajęły. Jeśli kiedyś zmienisz formikarium, użyj tej samej metody. W pierwszych dniach może się zdarzyć jakaś strata: niemiecki hodowca stracił kilka robotnic po przyjeździe, przed czym jego dostawca uprzedził go jako przed czymś normalnym.

Karmienie

Białko: im więcej, tym lepiej. To padlinożerczyni i zjadaczka mrówek, więc podstawą są małe martwe owady. Na początku małe ofiary, martwe lub pocięte: Thermobia domestica, idealna ze względu na rozmiar dla małych kolonii, muchy, Drosophila albo kawałki świerszcza i karaczana runner. Gdy kolonia urośnie, zwiększaj wielkość ofiar i zmieniaj ich stan: mączniki, całe świerszcze i karaczany, półżywe lub świeżo uśmiercone. Hodowca z Ameisenforum widział, jak jego kolonia ćwiartuje wszystko, od much po patyczaka o długości 15 cm.

W Antomas polecamy owady 4-5 razy w tygodniu albo częściej. Jeśli codziennie dbasz o formikarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać: kolonia rozumie, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej tego nie robić, bo nadmiar jedzenia przyciąga pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego. Wskazówka: kładź ofiarę w ciepłej strefie, blisko gorącego punktu, bo tam zobaczysz najwięcej zbieraczek.

Cukier zawsze dostępny. Choć jest przede wszystkim mięsożerna, pije słodkie płyny. W Antomas polecamy poidełko z cukrem ad libitum. Urozmaicaj cukry: nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu, a inny słodki płyn lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Do nektaru możesz też dodać trochę białka, a jednemu hodowcy przyjmowały owoce, np. czereśnie. Zawsze w poidełku, nigdy na wacie: wata pleśnieje, a płyn szybko się psuje. Używaj tradycyjnego lub domowego poidełka, w którym kropla jest „rozlana” i łatwo dostępna.

Woda: probówka z wodą i watą, zawsze pełna. I kupuj owady od zaufanego dostawcy: te z pola mogą przynieść insektycydy lub pasożyty.

Zimowanie: długa przerwa

Tak, zimuje. W jej zasięgu jest zima, a hodowca z Ameisenforum zaobserwował to u swojej kolonii: w październiku czerwiu ubyło i wychodziło tylko około 20 robotnic dziennie, wobec 60-70 latem. Wiele poradników mówi o 1-2 miesiącach w 15-18 °C, ale z naszego doświadczenia z tym rodzajem naturalne zimowanie tych północnoafrykańskich Cataglyphis jest znacznie dłuższe, podobne do zimowania naszych rodzimych gatunków. W Antomas zalecamy:

  • Jesień (październik–listopad): gdy kolonia ograniczy wychów czerwiu i będzie wychodzić rzadziej, stopniowo obniżaj temperaturę i skracaj liczbę godzin światła.
  • Zasadnicza faza (grudzień–luty): 14-18 °C. To najbezpieczniejszy przedział; nie trzeba jej bardziej schładzać.
  • Wiosna (marzec–kwiecień): stopniowo podnoś temperaturę i wydłużaj liczbę godzin światła.
  • Łącznie: około 4-6 miesięcy spoczynku i półspoczynku.
  • Podczas zimowania: bez gorącego punktu, bez sztucznego światła i bez owadów, ale z dostępną wodą z cukrem i probówką z wodą. Wilgotność gniazda jak zawsze.

Pominięcie zimowania w pierwszym roku. Z naszego doświadczenia z tym rodzajem w pierwszym roku można go bez problemu uniknąć, utrzymując ją powyżej 30 °C i z długim fotoperiodem, najlepiej przy sztucznym świetle. Przydaje się to, gdy kolonia przyjeżdża jesienią. Od drugiego roku szanuj jej zimowanie.

Zachowanie w niewoli

Samotne zbieranie pokarmu. Nie zobaczysz kolumn ani ścieżek: nie wzywa towarzyszek. Każda zbieraczka wychodzi sama, szuka z pełną prędkością, nagle się zatrzymując, żeby się zorientować, i wraca w linii prostej z ofiarą; współpracują tylko wtedy, gdy ofiara jest duża i leży przy wejściu. Te, które widzisz na zewnątrz, to weteranki kolonii.

Bardzo wrażliwe na drgania. Hodowca z Ameisenforum opowiada, że wystarczyło dotknąć terrarium, żeby wybuchła panika. Postaw je na stabilnej powierzchni, z dala od trzaskających drzwi i wibrujących urządzeń. Utrzymują gniazdo w czystości i wynoszą resztki: Ty usuwaj je z areny.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. C. bicolor ma bardzo dobry wzrok i szybko przyzwyczaja się do światła i do Twojej obecności. Wystarczy zostawić jej ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować ją delikatnie, ingerując jak najmniej.

Sygnały alarmowe: mało robotnic na zewnątrz przy cieple poza zimowaniem (sprawdź gorący punkt i jedzenie); kondensacja lub pleśń (za dużo wilgoci albo resztki); oraz czerw, który przestaje się rozwijać w pełni sezonu (brak białka lub ciepła).

Ucieczki i obsługa

Według innych hodowców C. bicolor wspina się po gładkim szkle, ale nie do góry nogami. Mimo to jest tak szybka, że w Antomas zalecamy barierę z oleju parafinowego dla bezpieczeństwa: cienki, ciągły pas w górnej części ścianek areny, odnawiany, gdy zbierze kurz; czyste ścianki, bez zaschniętego cukru, który dałby im punkt zaczepienia; dobrze dopasowana pokrywa i połączenia bez szczelin; i nic, co działa jak most do bariery.

Delikatnym momentem jest otwieranie formikarium: przy cieple robotnica wychodzi, zanim ją zauważysz. Wyłącz gorący punkt kilka minut wcześniej, otwieraj tylko tyle, ile trzeba, i pracuj spokojnie. Nie żądli, bo nie ma żądła, ale gryzie, i to od razu: niemiecki hodowca opowiada, że gryzły, gdy tylko włożył rękę, choć „tak naprawdę nie boli”. Może też pryskać kwasem mrówkowym, który piecze w ranie lub blisko oczu. Obsługuj ją miękkim pędzelkiem lub miękką pęsetą, nigdy rękami, i zawsze używaj termostatu ze źródłem ciepła. To gatunek egzotyczny: w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Trzymać ją bez ciepła albo ogrzewać cały zestaw, nie zostawiając chłodniejszych stref.
  • Ogrzewać bez termostatu albo umieszczać źródło ciepła nad gniazdem.
  • Moczyć gniazdo lub arenę albo dopuszczać do kondensacji.
  • Trzymać ją bez podłoża: larwy nie przędą wtedy prawidłowo kokonu.
  • Dawać jej maleńką arenę.
  • Podawać cukier na wacie, dawać zawsze tego samego owada albo zostawiać nieposprzątane resztki.
  • Skracać zimowanie do kilku tygodni albo trzymać ją w dużym chłodzie.
  • Niepokoić się pojedynczymi stratami wśród zbieraczek weteranek.
  • Stawiać ją na powierzchni, która drga, albo otwierać ją w pośpiechu i z włączonym ogrzewaniem.
  • Łączyć kolonie, dodawać królowe albo trzymać ją z innymi gatunkami.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Cataglyphis bicolor, jej grupie gatunków i rodzaju Cataglyphis, opublikowanych dzienników hodowli oraz doświadczenia Antomas z tym rodzajem. Najważniejsze źródła:

  1. Wehner, R. & Menzel, R. (1969). Homing in the ant Cataglyphis bicolor. Science 164: 192–194. doi:10.1126/science.164.3876.192
  2. Duelli, P. & Wehner, R. (1973). The spectral sensitivity of polarized light orientation in Cataglyphis bicolor (Formicidae, Hymenoptera). Journal of Comparative Physiology 86: 37–53. doi:10.1007/BF00694476
  3. Schmid-Hempel, P. & Schmid-Hempel, R. (1984). Life duration and turnover of foragers in the ant Cataglyphis bicolor (Hymenoptera, Formicidae). Insectes Sociaux 31: 345–360. doi:10.1007/BF02223652
  4. Dartigues, D. & Lenoir, A. (1990). La ponte des ouvrières chez Cataglyphis bicolor F. (Hymenoptera: Formicidae) : mise en évidence d’une parthénogénèse thélytoque. Annales de la Société Entomologique de France (N.S.) 26: 121–123. doi:10.1080/21686351.1990.12277816
  5. Agosti, D. (1994). A new inquiline ant (Hymenoptera: Formicidae) in Cataglyphis and its phylogenetic relationship. Journal of Natural History 28: 913–919. doi:10.1080/00222939400770481
  6. Gehring, W. J. & Wehner, R. (1995). Heat shock protein synthesis and thermotolerance in Cataglyphis, an ant from the Sahara desert. PNAS 92: 2994–2998. doi:10.1073/pnas.92.7.2994
  7. Labhart, T. (2000). Polarization-sensitive interneurons in the optic lobe of the desert ant Cataglyphis bicolor. Naturwissenschaften 87: 133–136. doi:10.1007/s001140050691
  8. Dietrich, B. & Wehner, R. (2003). Sympatry and allopatry in two desert ant sister species: how do Cataglyphis bicolor and C. savignyi coexist? Oecologia 136: 63–72. doi:10.1007/s00442-003-1245-0
  9. Wehner, R., Meier, C. & Zollikofer, C. (2004). The ontogeny of foraging behaviour in desert ants, Cataglyphis bicolor. Ecological Entomology 29: 240–250. doi:10.1111/j.0307-6946.2004.00591.x
  10. Knaden, M. & Wehner, R. (2006). Fundamental difference in life history traits of two species of Cataglyphis ants. Frontiers in Zoology 3: 21. doi:10.1186/1742-9994-3-21
  11. Kühn-Bühlmann, S. & Wehner, R. (2006). Age-dependent and task-related volume changes in the mushroom bodies of visually guided desert ants, Cataglyphis bicolor. Journal of Neurobiology 66: 511–521. doi:10.1002/neu.20235
  12. Henine-Maouche, A., Aissat, L. & Moulaï, R. (2019). Diet of Cataglyphis bicolor (Hymenoptera-Formicidae) in an insular condition in north-eastern Algeria. Zoology and Ecology 29: 120–130. doi:10.35513/21658005.2019.2.8
  13. Ouarab, S. & Doumandji, S. (2019). Relative biomass and size class of ant prey Cataglyphis bicolor (Fabricius, 1793) (Hymenoptera Formicidae) in the Reghaïa wetland reserve (Algeria). Biodiversity Journal 10: 101–108. doi:10.31396/Biodiv.Jour.2019.10.2.101.108
  14. Tross, J., Wolf, H. & Pfeffer, S. E. (2021). Allometry in desert ant locomotion (Cataglyphis albicans and Cataglyphis bicolor) – does body size matter? Journal of Experimental Biology 224: jeb242842. doi:10.1242/jeb.242842
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

13 innych produktów w tej samej kategorii: