Leptogenys sp. "microhunter": reina y obreras – foto real de Antomas
Leptogenys sp. "microhunter": reina y obreras – foto real de Antomas

Leptogenys sp. "microhunter"

Niet op voorraad
€ 115,55
Inclusief belasting

Een jager op zakformaat met sikkelvormige kaken. Leptogenys sp. "microhunter" hoort bij het meest diverse geslacht van de ponerinen: mieren die op de bodem van het Aziatische regenwoud pissebedden besluipen, ze vastgrijpen, omdraaien en verlammen met hun angel. Haar verwanten vormen levende kettingen om reuzenduizendpoten mee te slepen, trekken rond als legermieren en hebben vleugelloze koninginnen die nieuwe kolonies stichten door de kolonie te splitsen. Een zeldzame ponerine in de hobby, voor ervaren houders die een echte jacht achter het glas willen zien. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

Een kleine jagende Ponerinae uit Azië, uit een geslacht dat bekendstaat om zijn gespecialiseerde jagers op pissebedden en om zijn vleugelloze koninginnen. «Microhunter» is een handelsnaam, geen soort. Kolonies: koningin en 10-20 werksters, zonder broed. Gipsnest met vocht (Qbik Wild), 24-28 °C, geen diapauze en levende, kleine en zeer gevarieerde prooien, met pissebedden als basis. Barrière van paraffineolie of vaseline en een deksel dat altijd goed sluit. Voor kwekers met ervaring met Ponerinae.

Leptogenys sp. "microhunter" is een kleine jagende mier uit Azië, uit de onderfamilie Ponerinae: een slanke rover met lange poten, dunne, gebogen kaken en een angel waarmee ze haar prooien verlamt. Ze behoort tot Leptogenys Roger, 1861, het meest diverse geslacht van alle Ponerinae, verspreid over de tropische en subtropische gebieden van de wereld, en een van de interessantste voor wie een mier echt wil zien jagen.

Eerst en vooral, duidelijk gezegd: «microhunter» is een handelsnaam. We gebruiken hem om deze lijn te onderscheiden van andere Leptogenys, maar hij komt niet overeen met een beschreven soort en we hebben haar niet tot op soortniveau gedetermineerd. Daarom wordt in deze verzorgingsgids alles wat biologisch is, als kenmerken van het geslacht gepresenteerd, met voorbeelden van goed onderzochte Aziatische soorten, en houden we steeds drie dingen gescheiden: wat de wetenschap over Leptogenys zegt, wat andere kwekers vertellen en wat we bij Antomas hebben geleerd. En een waarschuwing om de namen niet door elkaar te halen: ze heeft niets te maken met onze Strumigenys sp. «Micro-Hunter», een piepkleine jager op springstaarten uit een andere onderfamilie.

Biologie

Het meest diverse geslacht van de Ponerinae

Leptogenys telt tegenwoordig ongeveer 318 soorten en 14 ondersoorten, meer dan enig ander geslacht van de Ponerinae, volgens de revisie van de Leptogenys van Hongkong door Hamer en collega's (2024). Het leeft in alle tropen, met de grootste diversiteit in de regenwouden, en een paar soorten reiken tot in warme gematigde streken. In de huidige indeling van de onderfamilie, die van Schmidt en Shattuck (2014), staat het in de tribus Ponerini, in de geslachtengroep van Odontomachus: het is een verwant, al is het een verre, van de valkaakmieren.

Azië is een van de grote diversiteitscentra van het geslacht, en een van de slechtst bekende: veel soorten uit het oriëntaalse gebied zijn nog altijd niet beschreven. Daarom circuleren sommige Leptogenys in de hobby onder handelsnamen of als «sp.»: de wetenschap is nog niet bij ze aangekomen.

Jagers op pissebedden

Als er één kenmerk is dat het geslacht definieert, dan is het zijn voorliefde voor landpissebedden. Dejean en Evraerts (1997) vergeleken het jachtgedrag van zeven Leptogenys-soorten uit Mexico en Kameroen en concludeerden dat oniscoïde pissebedden de belangrijkste prooi zijn van de meeste soorten van het geslacht. Hun lange, dunne, gebogen kaken zijn daarvoor gemaakt: ze houden de pissebed vast, of die nu uitgestrekt of opgerold is, of ze grijpen haar bij de rand van het pantser, draaien haar om en steken haar aan de onderkant, het zachtste deel.

Dezelfde studie beschrijft een zeer uitgekiende jacht, met reeksen van tot acht verschillende gedragingen. Ontsnapt de prooi, dan geeft de werkster niet op: ze zoekt rond de plek waar ze haar kwijtraakte, sneller en met meer bochten. En ze rekruteert alleen nestgenoten als ze een groep prooien of een grote prooi vindt. Bij een Mexicaanse soort, L. mexicana, zagen de auteurs zelfs dat het nest de pissebedden uit de omgeving van op afstand aantrekt, zodat het ze kan vangen bijna zonder erop uit te gaan.

In Azië gebeurt hetzelfde. In de revisie van Hamer en collega's (2024) at een kolonie L. binghamii in gevangenschap, met 24 werksters en haar koningin, pissebedden en toonde ze geen enkele interesse in kakkerlakken, duizendpoten of termieten. Bij een andere soort uit Hongkong zagen de auteurs een werkster naar het nest terugkeren met een pissebed onder haar lichaam, tussen haar poten. Voor de kweker is de les duidelijk: bij een Leptogenys zijn pissebedden de veiligste keuze (zie «Voeding»).

Termieten, oorwormen en miljoenpoten: specialisten voor alles

Niet alle Leptogenys eten pissebedden. Het geslacht is een staalkaart van specialisaties, en bijna allemaal werden ze in Azië ontdekt:

  • Termieten. In Sri Lanka leeft L. chinensis vooral van schimmelkwekende termieten, die ze vangt waar ze aan het eten zijn en altijd met haar angel verlamt (Maschwitz en Schönegge, 1983).
  • Oorwormen. Steghaus-Kovac en Maschwitz (1993) beschreven een tot dan toe onbekende specialisatie: Leptogenys die op oorwormen jagen. Tegenwoordig wordt die toegeschreven aan L. kraepelini, al is ze in Hongkong ook op termieten zien jagen.
  • Miljoenpoten. Sommige soorten uit Zuidoost-Azië jagen in groep op enorme miljoenpoten (zie het volgende onderdeel).
  • Generalisten. Andere, zoals L. kitteli, trekken er in grote groepen op uit en vangen termieten, regenwormen en andere ongewervelden.

De revisie van Hamer en collega's (2024) vat het zo samen: Leptogenys zijn uitgesproken rovers die op de grond en in het bladstrooisel jagen op pissebedden, miljoenpoten, regenwormen, termieten, oorwormen en andere ongewervelden. Wat een bepaalde Leptogenys precies eet, hangt af van de soort, en daarom is het in gevangenschap zaak om te proberen en te observeren.

Levende kettingen om miljoenpoten te slepen

Een van de spectaculairste gedragingen van het geslacht werd pas een decennium geleden ontdekt. In 2015 publiceerden Christian Peeters en Stéphane De Greef dat blauwachtige Leptogenys uit Cambodja op reuzenmiljoenpoten jagen en die naar het nest slepen door kettingen van werksters te vormen. Tussen 2 en 52 werksters verplaatsten één enkele prooi, tot ongeveer 16 g, vele malen zwaarder dan zijzelf. Slechts een paar hielden de miljoenpoot vast; de andere haakten zich aan hun nestgenoten vast en trokken, in rechte of vertakte kettingen die zich herschikten als ze op een obstakel stuitten. De soort werd in 2018 beschreven met een naam die alles zegt: L. cyanicatena, «de blauwe ketting».

Verwacht geen kettingen in een kolonie van 20 werksters die op kleine prooien jaagt, maar het is een mooi voorbeeld van waartoe het geslacht in staat is.

Legermieren zonder het te zijn

De «echte» legermieren behoren tot een andere onderfamilie, de Dorylinae. Maar sommige Leptogenys uit Zuidoost-Azië zijn op eigen houtje tot een bijna identieke levenswijze gekomen. Maschwitz en collega's (1989) beschreven een Leptogenys uit Zuidoost-Azië «met de levenswijze van een legermier», en Witte en Maschwitz (2000) bevestigden dat bij L. distinguenda:

  • De kolonies trekken eropuit in massale strooptochten, die zich door opeenvolgende rekruteringen in één richting uitbreiden.
  • De strooptochten en de verhuizingen van de hele kolonie zijn nauw met elkaar verbonden, zoals bij de klassieke legermieren: de kolonie verhuist naar de gebieden die ze heeft uitgekamd en die rijk aan prooien zijn.
  • Toen de onderzoekers kolonies in het veld overvloedig voerden, verhuisden ze minder. Overvloedig voedsel houdt de kolonie op haar plaats.

De kolonies van L. distinguenda tellen meer dan 50.000 werksters, en de soorten uit haar groep vormen zelfs tijdelijke bivakken, zoals legermieren. Dat laatste gegeven uit het experiment heeft een praktische kant waar we dol op zijn: ook in een formicarium is een goed gevoede kolonie een rustige kolonie (zie «Voeding»).

Een slak die met de mieren meereist

De kolonies van L. distinguenda verbergen een onverwachte huurder. In 2002 beschreven Witte en collega's Allopeas myrmekophilos, een kleine slak die in hun nesten leeft en die het eerste weekdier was dat als echte gast van mieren werd erkend: een myrmecofiel in de volle betekenis, door de kolonie aanvaard en meereizend bij haar frequente verhuizingen. Dat een slak, het trage dier bij uitstek, zich heeft aangepast aan het leven met mieren die vaak verhuizen, is een van die eigenaardigheden die de myrmecologie zo boeiend maken.

Nesten om op te zetten en af te breken

Ook al zijn het geen legermieren, veel Leptogenys hebben iets van nomaden. Hun nesten zijn meestal kortstondig: kamers in de grond, in dood hout of in het bladstrooisel, en de hele kolonie verhuist vaak, volgens de revisie van Schmidt en Shattuck (2014) en de veldstudies die Hamer en collega's (2024) aanhalen. Bij L. chinensis beschreven Maschwitz en Schönegge (1983) zelfs een specifieke rekrutering voor verhuizingen: enkele werksters leiden de rest van de kolonie naar het nieuwe nest.

In gevangenschap merk je dat. Kijk er niet van op als de kolonie van kamer wisselt, zich een tijdje onder een stuk schors in het foerageergebied installeert of het nest «uitprobeert» voordat ze blijft. Zo leeft ze nu eenmaal, en het is geen teken dat er iets mis is, tenzij het samenvalt met schimmel, droogte of voedseltekort (zie «Gedrag in gevangenschap»).

Vleugelloze koninginnen: de ergatoïden

De meeste Leptogenys hebben geen gevleugelde koninginnen. Hun koninginnen zijn ergatoïd: voortplantende vrouwtjes die al zonder vleugels worden geboren en een lichaam hebben dat sterk op dat van de werksters lijkt. Bij sommige soorten is er zelfs geen koningin: dan leggen gamergates, bevruchte werksters, de eieren. Ito (1997) onderzocht 14 soorten uit Maleisië en Indonesië: 10 hadden ergatoïde koninginnen, bijna altijd één per kolonie, en 4 planten zich voort met bevruchte werksters, in kolonies met meerdere daarvan. Gevleugelde koninginnen zijn de uitzondering: ze zijn alleen bekend bij een paar Amerikaanse en Aziatische soorten.

Hoe herken je dan de koningin? Met geduld. Ito en Ohkawara (2000) onderzochten twee Indonesische soorten uit de diminuta-groep en vonden dat bijna alle kolonies één enkele bevruchte ergatoïde koningin hadden, met een opgezwollen gaster, vol eierstokken in volle productie. Naast haar leefden maagdelijke ergatoïde koninginnen, 1,8-14,3% van de vrouwtjes in de kolonie, die met de jaren werkstersstaken gingen doen. In jouw kolonie is de koningin vrijwel zeker een vleugelloze mier, sterk lijkend op haar werksters en met een iets volumineuzere gaster: verwacht geen grote koningin met vleugellittekens.

Stichten zonder te vliegen: de kolonie splitst zich

Een vleugelloze koningin kan geen bruidsvlucht maken en niet ver weg gaan om alleen een kolonie te stichten. Bij soorten met ergatoïde koninginnen ontstaan nieuwe kolonies door splitsing: een koningin vertrekt met een deel van de werksters en sticht vlakbij een nieuw nest, met een eigen ploeg vanaf de eerste dag. Het is een snelle en goedkope manier van voortplanten, maar ze offert de verspreiding over lange afstand op, zoals Ramage en collega's (2019) samenvatten. Daarom worden Leptogenys altijd met werksters verkocht: een ergatoïde koningin alleen is niet gemaakt om een kolonie te stichten.

In de kolonies van de soorten uit de diminuta-groep telden Ito en Ohkawara (2000) gemiddeld ongeveer 280 en 420 werksters; bij andere Aziatische soorten, zoals L. peuqueti, hebben de kolonies tussen 5 en 97 werksters, volgens de gegevens van Ito die Hamer en collega's (2024) aanhalen. Een «microhunter» met 10-20 werksters is dus een kleine maar volledige kolonie.

Uit de vochtige bodem van het regenwoud

De Aziatische Leptogenys leven vooral op de grond en in het bladstrooisel van tropische en subtropische bossen, van Zuid-China en India tot Zuidoost-Azië en zijn eilanden, en nestelen in rottend hout, onder stenen of in de bodem zelf. Het is een klimaat dat het hele jaar warm is, met een uitgesproken regenseizoen en een bodem die onder het bladstrooisel zelden uitdroogt. Veel soorten zijn onopvallend en gaan, zoals L. binghamii, vooral 's nachts op jacht. Voor de kweek wijst alles in dezelfde richting: stabiele warmte, vocht in het nest en een foerageergebied met schuilplaatsen.

Grootte en morfologie

Zoals haar handelsnaam aangeeft, is het een kleine Leptogenys, slank van uiterlijk en snel in haar bewegingen. Omdat ze niet tot op soortniveau gedetermineerd is, kunnen we je geen gepubliceerde afmetingen geven; dit zijn de kenmerken die ze met de rest van het geslacht deelt:

  • Kaken. Bij veel soorten lang, dun en gebogen, als een sikkel: het perfecte gereedschap om pissebedden vast te houden, opgerold of niet.
  • Kamklauwen. De klauwen van de poten hebben een gekamde onderrand, met een rij tandjes als een kam. Het is een van de kenmerken die taxonomen gebruiken om de werksters van het geslacht te herkennen.
  • Lange poten en antennen. Een gestroomlijnd jagerslichaam dat op topsnelheid door het bladstrooisel rent.
  • Angel. Functioneel, zoals bij de andere Ponerinae: ze gebruiken hem om hun prooien te verlammen en zich te verdedigen (zie «Hantering en veiligheid»).
  • Gaster. Met de lichte insnoering tussen het eerste en tweede segment die typisch is voor de onderfamilie.
  • Geen polymorfisme. Alle werksters lijken op elkaar; er zijn geen soldaten of majors.
  • Koningin. Bij de meeste soorten ergatoïd: vleugelloos en sterk lijkend op de werksters, met een iets volumineuzere gaster als ze volop legt (zie «Vleugelloze koninginnen: de ergatoïden»).
  • Broed. Zoals bij andere Ponerinae spinnen de larven een cocon voordat ze verpoppen: je ziet bruine «cocons» in plaats van naakte poppen.

Afmetingen bij benadering

  • Werksters en koningin van Leptogenys sp. "microhunter": geen gepubliceerde afmetingen, omdat ze niet tot op soortniveau gedetermineerd is.
  • Referentie voor het geslacht: in Hongkong heeft de kleinste van de negen soorten, L. rufida, een Weberlengte (de lengte van het borststuk, de maat die taxonomen gebruiken) van 1,38-1,48 mm.
  • Koningin: bij de meeste soorten ongeveer even groot als de werksters.

De maat voor het geslacht komt uit de revisie van Hamer en collega's (2024).

Houden in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

We delen haar in als soort voor experts, en niet zomaar. Er zijn vier redenen:

  • Een specialistendieet. Veel Leptogenys weigeren de gebruikelijke insecten en willen bepaalde prooien, vooral pissebedden. Je moet voortdurend geschikt levend voer hebben, en dat vaak zelf kweken.
  • Een kleine kolonie, zonder broed. Ze komt aan met haar koningin en 10-20 werksters. Elke werkster telt, en het duurt even voordat de kolonie op gang komt.
  • Gevoelig voor stress en schimmels. Zeer ervaren kwekers zijn kolonies Leptogenys kwijtgeraakt door een schimmel die verzwakte werksters aantast (zie «Gedrag in gevangenschap»).
  • Snel en met een angel. Ze zijn klein, snel, klimmen goed en steken: de hantering vraagt rust en goede barrières.

En ze is het ruimschoots waard. Weinig mieren laten je de jacht zo van dichtbij zien: de verkenster die een pissebed opspoort, haar vastgrijpt met haar sikkelkaken, haar omdraait en steekt. Het is een Aziatische Ponerinae die zeer zelden in de hobby te zien is, uit een geslacht vol verrassingen. Heb je al andere Ponerinae gekweekt, zoals Diacamma of Odontomachus, dan is dit de logische volgende stap.

Aanbevolen waarden

  • Temperatuur van het nest: 24-28 °C, het hele jaar stabiel. Dat is het bereik van een mier van de bodem van het tropische regenwoud: geen kou en geen sterke hitte.
  • Foerageergebied: een warme kamertemperatuur, met een iets warmer uiteinde als je verwarming gebruikt.
  • Vochtigheid: hoog in het nest, met een gradiënt tussen een vochtigere en een iets drogere zone. Het foerageergebied met een vochtig hoekje onder een stuk schors of een platte steen.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied, met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: geen. Het is een tropische soort.

Ze laten uitdrogen is een ernstige fout. Een kleine kolonie van een soort van vochtige bodems kan zeer snel werksters verliezen als het nest uitdroogt. Controleer het waterreservoir van het formicarium vaak.

Aanbevolen formicaria

Voor een tropische Ponerinae van vochtige bodems raden we bij Antomas de formicaria van gips uit de Qbik Wild-reeks van Anthouse aan, die het vocht goed vasthouden en waarmee je een gradiënt kunt aanhouden. Voor een kolonie van 10-20 werksters van een kleine soort begin je met de kleinste, de Qbik Wild One P 1C: in een te groot nest verspreidt zo'n kleine kolonie zich, verdedigt ze zich slechter en worden hoekjes vuilnisbelten.

Als de kolonie groeit, breid je uit naar de Qbik Wild Duo P 2C, met twee kamers: een vochtigere voor het broed en een iets drogere.

Maak de opstelling af met deze details:

  • Ontsnappingsbarrière: een strook paraffineolie of vaseline bovenaan de wanden van het foerageergebied en een goed sluitend deksel (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Foerageergebied met schuilplaatsen: wat substraat, schoon bladstrooisel, een stuk schors of een platte steen waaronder ze kunnen schuilen, en een vochtig hoekje. Daar leven ook de prooien, en daar zie je de jachtpartijen.
  • Altijd water beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Milde warmte, alleen indien nodig, aan één zijkant van het nest en met een thermostaat.

Aankomst, groei en verhuizing

Bij Antomas verkopen we deze soort als kolonie met een koningin: een koningin en 10-20 werksters, zonder broed. We verkopen geen losse koninginnen, en dat is geen toeval: bij Leptogenys met ergatoïde koninginnen worden kolonies gesticht door splitsing, met de koningin vanaf het begin vergezeld van werksters (zie «Stichten zonder te vliegen: de kolonie splitst zich»). Jouw kolonie is precies dat: een kleine stichtersgroep.

  • Bij aankomst. Laat haar een paar uur tot rust komen op een rustige plek, bij 24-26 °C, en controleer of ze vocht heeft. Bereid het formicarium van tevoren voor: bevochtigd, met de barrière aangebracht en de waterbuis aangesloten.
  • Verhuizen door over te schudden. Bij Antomas brengen we haar door over te schudden over naar het formicarium: we openen de verpakking in het foerageergebied, naast de nestingang, en schudden de koningin en de werksters er voorzichtig uit, waarbij we achterblijvers helpen met een zacht penseel. Werk boven een bak: ze zijn klein en snel. Houd het nestgedeelte donker, zodat ze het meteen betrekken.
  • Zoek de koningin. Ze is een vleugelloze mier die sterk op haar werksters lijkt. Let op de iets volumineuzere gaster en op de mier die de anderen omringen en verzorgen.
  • Eerste eileg. Met stabiele warmte, vocht en overvloedig voer begint de koningin binnen een paar weken weer te leggen. De larven voeden zich met de prooien die de werksters aanbrengen, en daarom zijn eiwitten de sleutel tot groei.
  • Groei. Die verloopt rustig. Een kleine kolonie Leptogenys vermenigvuldigt zich niet zoals een kolonie Camponotus: denk in maanden, niet in weken.

Moet je de kolonie ooit naar een ander formicarium verhuizen, gebruik dan dezelfde methode: overschudden. En schrik niet als ze uit zichzelf naar een andere kamer of naar een schuilplaats in het foerageergebied verhuizen: dat is hun nomadische kant (zie «Nesten om op te zetten en af te breken»).

Voeding

Levende, kleine en gevarieerde prooien. Ze is een jager, en haar voedsel is eiwit. Wat de wetenschap over het geslacht zegt, wijst de weg, maar elke lijn heeft haar eigen smaak, dus probeer en kijk waarop je kolonie jaagt:

  • Levende pissebedden, de basis. Pissebedden zijn de belangrijkste prooi van de meeste Leptogenys. Kies voor een kleine soort pissebedden van kleine soorten of jongen van de grote. Het praktischst is een eigen kleine pissebeddenkweek: zo heb je er altijd en kun je er telkens een paar in het foerageergebied loslaten.
  • Thermobia domestica, onze favoriet. Bij Antomas hebben we vastgesteld dat Leptogenys dol zijn op Thermobia domestica: zacht, van de juiste grootte en makkelijk te vangen en te vervoeren. Het is een prima vervanger voor moeilijk verkrijgbare prooien, zoals termieten.
  • Termieten, als je ze kunt krijgen: veel Aziatische soorten van het geslacht jagen er in de natuur op.
  • Andere prooien om te proberen: kleine jongen van de runner-kakkerlak of de krekel, net gedood of in stukjes, of een stukje meelworm. Sommige Leptogenys nemen ze aan en andere negeren ze volledig: bij een Aziatische soort die in gevangenschap werd onderzocht, aten de werksters alleen pissebedden en keken ze niet om naar kakkerlakken, duizendpoten of termieten.

Wissel van week tot week van prooi, binnen wat ze aannemen, zodat ze niet altijd hetzelfde eten. En verwijder wat ze niet vangen.

Veel voeren. Dat is de filosofie van Antomas, en bij deze soort heeft ze bovendien wetenschappelijke onderbouwing: in het veld verhuisden overvloedig gevoerde kolonies van L. distinguenda minder (zie «Legermieren zonder het te zijn»). Hoe meer eiwit, hoe sneller de kolonie groeit, omdat ze begrijpt dat ze middelen heeft en meer broed grootbrengt. Maar alleen als je vaak onderhoud doet: verwijder de resten en de dode prooien de volgende dag, want in een vochtig nest brengt vergeten voer schimmel, mijten en zwammen mee. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel. Met levende prooien zoals pissebedden is het makkelijker: wat ze niet vangen, blijft levend in het foerageergebied tot ze het vinden.

En suiker? Leptogenys worden als strikte rovers beschreven, en de basis is eiwit. Wil je het proberen, bied dan af en toe een druppel Blue Sugar-nectar van Anthouse aan in een klein drinkbakje, nooit op watten, die snel beschimmelen, en haal hem weg als ze hem niet aanraken.

Water: altijd, in de reageerbuis met watten in het foerageergebied. En koop de insecten bij een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld, kunnen een kleine kolonie uitroeien.

Geen diapauze

Het is een tropische soort die geen diapauze houdt. Houd het hele jaar warmte en voer aan, ook tijdens onze winter; koelt de kamer af, dan lost een verwarmingskabel of -plaat met thermostaat dat op.

Gedrag in gevangenschap

Vooral solitaire jagers. In kleine kolonies zie je normaal losse werksters die door het foerageergebied en het substraat patrouilleren. Een van hen vindt de prooi, grijpt haar, steekt haar en brengt haar naar het nest; bij een grote prooi kan ze een paar nestgenoten rekruteren. Een kweker beschrijft het met humor bij zijn Leptogenys-soort: één werkster sjouwt met de prooi terwijl de rest er «als bezeten» omheen rent.

Actiever bij weinig licht. Veel Aziatische Leptogenys jagen vooral bij het vallen van de avond en 's nachts. Wil je ze zien jagen, laat de pissebedden dan laat in de middag los.

Nomaden van nature. Ze kunnen van kamer wisselen of zich tijdelijk in een schuilplaats in het foerageergebied vestigen. Verhuizen ze één keer, dan is dat normaal; blijven ze maar verkassen, controleer dan de vochtigheid, de hygiëne en het voer.

Pas op voor schimmels. Een kweker met ruime ervaring met Aziatische Ponerinae verloor verschillende grote, nomadische kolonies Leptogenys door een ziekteverwekkende schimmel die verscheen als een wit pluis tussen de gewrichten van dode of zieke werksters, en hij schreef dat toe aan stress. Hij concludeerde zelf dat kleine kolonies van gespecialiseerde soorten makkelijker te houden zijn. Ons recept om het te voorkomen, is het gebruikelijke: vocht in het nest maar met ventilatie, vaak schoonmaken, elke dode werkster meteen verwijderen en overvloedig voer.

Zonder angst observeren. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om hun donkere zone in het nest en het foerageergebied licht te houden, en ze met zachtheid te observeren, met zo weinig mogelijk ingrijpen en stress. Een jachtpartij van dichtbij zien is de grote beloning van deze soort.

Alarmsignalen:

  • Dode werksters met wit pluis: schimmel; maak schoon, verwijder de lijkjes en controleer ventilatie en resten.
  • Broed dat niet verschijnt of verdwijnt: bijna altijd een gebrek aan geschikte prooien.
  • Prooien die dag na dag onaangeroerd blijven: ze lusten ze niet; wissel van prooi en probeer pissebedden of Thermobia.
  • Werksters die zich in de waterbuis groeperen: het nest is te droog.

Ontsnappingen en barrières

Ze zijn klein, snel en goede klimmers, met lange poten en kamklauwen die zich goed vastgrijpen aan elke ruwheid. Bij hen is de barrière niet optioneel:

  • Een strook paraffineolie of vaseline bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken. Bij een hoge vochtigheid werken olie of vaseline beter dan PTFE (fluon). Vernieuw de strook als er stof of resten op blijven liggen.
  • Deksel dat altijd goed sluit, als tweede verdedigingslinie.
  • Geen kieren: door hun formaat is een losse aansluiting of een slecht geplaatste dop genoeg om ze te laten ontsnappen. Controleer aansluitingen, doppen en buizen.
  • Niets wat als brug kan dienen naar de barrière: geen schors of takken tegen de wanden.
  • Voorzichtig bij het openen om prooien erin te doen: open niet verder dan nodig en sluit af als je klaar bent.

Hantering en veiligheid

Ze hebben een angel en kunnen steken als je ze vastpakt, platdrukt of je hand in het nest steekt. Over hun steek is weinig bekend: op de pijnschaal van Justin Schmidt, die van 1 tot 4 loopt, kreeg die van L. kitteli een 1, een lichte pijn (Schmidt, 2019); sommige kwekers beschrijven hem daarentegen als vrij vervelend. Niets om je zorgen over te maken als je rustig werkt, al moeten mensen die allergisch zijn voor steken van vliesvleugeligen extra voorzichtig zijn. Hanteer ze altijd met entomologisch gereedschap, zoals een zacht penseel of een zacht pincet, nooit met je handen, en werk langzaam om geen enkele werkster kwijt te raken of te beschadigen, en zeker de koningin niet, die je makkelijk met hen verwart. Voeg geen verschillende kolonies samen en houd ze niet samen met andere soorten. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Het nest laten uitdrogen: bij een soort van vochtige bodems is uitdroging een ernstige fout.
  • Ze alleen insecten geven waarop ze niet jagen en wachten tot ze «eraan wennen»: als ze niet eten, wissel dan van prooi.
  • Dode prooien en resten in het nest of het foerageergebied laten liggen: in een vochtige opstelling brengen ze schimmel en zwammen mee.
  • Een te groot nest gebruiken voor een kolonie van 10-20 werksters.
  • Ze een diapauze geven of ze in de winter laten afkoelen.
  • Kieren of losse aansluitingen laten, of de barrière niet vernieuwen: ze zijn klein en klimmen goed.
  • Suikerhoudende vloeistoffen op watten aanbieden.
  • Verschillende kolonies samenvoegen.
  • Ze met je handen hanteren: ze hebben een angel.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over het geslacht Leptogenys, met bijzondere aandacht voor de Aziatische soorten, en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Omdat het om een commerciële lijn gaat die niet tot op soortniveau is gedetermineerd, hebben de biologische gegevens betrekking op het geslacht. Belangrijkste referenties:

  1. Hamer, M. T., Lee, J. H. C., Tse, C. Y. L., Silva, T. S. R. & Guénard, B. (2024). The Leptogenys Roger, 1861 (Formicidae, Ponerinae) of Hong Kong SAR with additional records from Guangdong, China. ZooKeys 1202: 169–211. doi:10.3897/zookeys.1202.120214
  2. Schmidt, C. A. & Shattuck, S. O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
  3. Dejean, A. & Evraerts, C. (1997). Predatory behavior in the genus Leptogenys: a comparative study. Journal of Insect Behavior 10: 177–191. doi:10.1007/BF02765551
  4. Maschwitz, U. & Schönegge, P. (1983). Forage communication, nest moving recruitment, and prey specialization in the oriental ponerine Leptogenys chinensis. Oecologia 57: 175–182. doi:10.1007/BF00379578
  5. Steghaus-Kovac, S. & Maschwitz, U. (1993). Predation on earwigs: a novel diet specialization within the genus Leptogenys (Formicidae: Ponerinae). Insectes Sociaux 40: 337–340. doi:10.1007/BF01242370
  6. Peeters, C. & De Greef, S. (2015). Predation on large millipedes and self-assembling chains in Leptogenys ants from Cambodia. Insectes Sociaux 62: 471–477. doi:10.1007/s00040-015-0426-2
  7. Maschwitz, U., Steghaus-Kovac, S., Gaube, R. & Hänel, H. (1989). A South East Asian ponerine ant of the genus Leptogenys (Hym., Form.) with army ant life habits. Behavioral Ecology and Sociobiology 24: 305–316. doi:10.1007/BF00290907
  8. Witte, V. & Maschwitz, U. (2000). Raiding and emigration dynamics in the ponerine army ant Leptogenys distinguenda (Hymenoptera, Formicidae). Insectes Sociaux 47: 76–83. doi:10.1007/s000400050012
  9. Witte, V., Janssen, R., Eppenstein, A. & Maschwitz, U. (2002). Allopeas myrmekophilos (Gastropoda, Pulmonata), the first myrmecophilous mollusc living in colonies of the ponerine army ant Leptogenys distinguenda (Formicidae, Ponerinae). Insectes Sociaux 49: 301–305. doi:10.1007/PL00012646
  10. Ito, F. (1997). Colony composition and morphological caste differentiation between ergatoid queens and workers in the ponerine ant genus Leptogenys in the Oriental tropics. Ethology Ecology & Evolution 9: 335–343. doi:10.1080/08927014.1997.9522876
  11. Ito, F. & Ohkawara, K. (2000). Production and behavior of ergatoid queens in two species of the Indonesian ponerine ant genus Leptogenys (diminuta-group) (Hymenoptera: Formicidae). Annals of the Entomological Society of America 93: 869–873. doi:10.1603/0013-8746(2000)093[0869:PABOEQ]2.0.CO;2
  12. Ramage, T., Jouault, C., Schmidt, A. R., Seyfullah, L. J. & Perrichot, V. (2019). Two new ant species (Formicidae: Dorylinae, Ponerinae) from New Caledonia. European Journal of Taxonomy 589: 1–14. doi:10.5852/ejt.2019.589
  13. Schmidt, J. O. (2019). Pain and lethality induced by insect stings: an exploratory and correlational study. Toxins 11: 427. doi:10.3390/toxins11070427
Moeilijkheidsgraad
Gevorderd
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: