Ectomomyrmex astutus: obreras – foto real de Antomas
Ectomomyrmex astutus: obreras – foto real de Antomas

Ectomomyrmex astutus

Laatste items in voorraad
€ 79,99
Inclusief belasting

Een levend harnas. Zwart, robuust en van kop tot borststuk gegroefd, met een oranje oplichtende gasterpunt: Ectomomyrmex astutus is een jagende ponerine van de vochtige bodems van tropisch Azië en Australië. Ze patrouilleert alleen door het bladstrooisel, overmeestert haar prooien met een echte angel en is een geduchte termietenjager. Een oude lijn, een koningin die zich tussen haar werksters verstopt en een naam die de wetenschap haar in 2014 teruggaf, na decennia als Pachycondyla astuta. Een zeldzaam juweel in de hobby, voor ervaren mierenhouders. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Jagende Ponerinae uit tropisch Azië en Australië: zwart, robuust, met een sterk gebeeldhouwd lichaam en een oranje gasterpunt, een geduchte termietenjager met een angel die je merkt. Kolonies met een koningin. 24-28 °C het hele jaar, geen diapauze, hoge vochtigheid (rond 80% in de broedzone) en vaak kleine prooien, levend of pas gedood. Belangrijk: zandig substraat in het nest zodat de larven hun cocon kunnen spinnen, en nooit langdurig meer dan ~28 °C.

Ectomomyrmex astutus (Smith, 1858) is een mier uit de onderfamilie Ponerinae van de warme, vochtige bodems van tropisch Azië en Noord-Australië: een jager met grote, zwarte, gepantserde werksters die door het strooisel en de bovenste bodemlaag trekt op zoek naar kleine geleedpotigen, met termieten als favoriete prooi. Ze leeft van India en Zuid-China, via Zuidoost-Azië, tot Nieuw-Guinea en Noord-Australië, en nestelt in de grond, ondiep, en onder dood hout.

Ze grijpt je zodra je haar van dichtbij ziet: een zwart, robuust lichaam, bedekt met een sterk uitgesproken sculptuur, roodbruine poten en antennen en een gasterpunt die oranje oplicht. En ze sleept een taxonomische geschiedenis van meer dan 160 jaar met zich mee, met een naam die veel liefhebbers nog niet hebben bijgewerkt. Daar beginnen we.

Biologie

Pachycondyla astuta? Niet meer: de naam die in 2014 terugkwam

De Britse entomoloog Frederick Smith beschreef haar in 1858 als Pachycondyla astuta, op basis van drie werksters die nog altijd in het Natural History Museum in Londen bewaard worden. Haar typelocatie staat vermeld als «New Holland», de oude naam van Australië: opmerkelijk voor een soort die we nu vooral met Zuidoost-Azië associëren.

In 1903 bracht Charles Bingham haar onder in het geslacht Ectomomyrmex, dat Gustav Mayr in 1867 had opgericht. Maar decennialang voegden taxonomen veel uiterlijk gelijkende groepen Ponerinae samen in Pachycondyla, tot het een enorme vergaarbak was geworden. Ectomomyrmex werd erin opgenomen, en onze mier heette weer Pachycondyla astuta, de naam waaronder veel fora en winkels haar nog steeds noemen.

De verandering kwam met het DNA. In 2013 publiceerde Chris Schmidt de eerste grote moleculaire fylogenie van de Ponerinae en liet hij zien dat dat Pachycondyla geen natuurlijke groep was, maar een mengeling van lijnen. In 2014 publiceerden Schmidt en Steven Shattuck de nieuwe indeling van de onderfamilie: ze splitsten het grote Pachycondyla in meerdere geslachten, herstelden Ectomomyrmex en gaven onze soort haar naam van 1903 terug. Pachycondyla in strikte zin bleef over voor een groep Amerikaanse soorten.

In die revisie telde Ectomomyrmex 27 beschreven soorten, allemaal uit Azië en Australië. Zoek je informatie, probeer dan beide namen: bijna alles van vóór 2014 staat onder Pachycondyla astuta. Overigens betekent astutus in het Latijn «sluw». Verderop zul je zien dat ze die naam verdiend heeft.

Van India tot Australië, vlak bij de grond

Faunalijsten vermelden haar in India, Zuid-China en een groot deel van Zuidoost-Azië, van Thailand en Vietnam tot het Maleisisch schiereiland, Borneo, de Filipijnen en Indonesië, en in het oosten reikt ze tot Nieuw-Guinea en het noorden van Australië, in het Northern Territory en Queensland. Het geslacht komt tot in Japan voor, maar daar leven andere soorten, niet de onze.

Ze leeft in de bodem van vochtige tropische en subtropische bossen, en ook in plantages. In een studie uit 2013 groef het team van Ke Yunling in Zuid-China twintig nesten op van vier Ponerinae-soorten, waaronder E. astutus, in rubberplantages en lycheeboomgaarden. De nesten waren vooral ondergronds en eenvoudig, met van een paar tot tientallen kamers, en bijna altijd op minder dan 60 cm diepte. De gegevens werden voor de vier soorten samen gepubliceerd, maar schetsen haar levenswijze goed: een bodemmier die niet diep graaft. Voor E. astutus worden ook nesten onder dood hout vermeld.

In bijna haar hele gebied is het het hele jaar warm, met een moessonregenseizoen en een wat droger seizoen. Maar de kolonie leeft onder het strooisel en een paar centimeter aarde, waar het klimaat milder is: een grote studie uit 2024 liet zien dat de tropische ondergroei dicht bij de grond koeler is dan de open lucht en veel minder schommelt, en dat Zuidoost-Azië de stabielste tropische regio van het jaar is. Daaruit volgt het recept voor haar kweek: matige, constante warmte, hoge vochtigheid en geen diapauze.

Een «primitieve» Ponerinae die alleen jaagt

Ponerinae staan bekend als «primitieve» mieren, en dat woord verdient uitleg: ze zijn niet minder geëvolueerd dan de andere, maar ze hebben veel kenmerken behouden die binnen de familie als voorouderlijk gelden. Daarom zijn ze zo interessant om te begrijpen hoe het sociale leven van mieren begon. Zoals de meeste Ponerinae verenigt E. astutus ze bijna allemaal:

  • Kleine kolonies, van tientallen tot enkele honderden werksters.
  • Koninginnen die sterk op de werksters lijken, nauwelijks iets groter.
  • Solitair jagen: elke werkster vindt de prooi, overmeestert hem en brengt hem naar het nest zonder nestgenoten te rekruteren.
  • Een functionele angel, met gif om prooien te verlammen.
  • Larven die rechtstreeks van de prooi eten en poppen in een zijden cocon.

Schmidt en Shattuck erkennen dat er nauwelijks gegevens zijn over de gewoonten van Ectomomyrmex, maar de waarnemingen en de matige grootte van de ogen van de werksters wijzen op foerageren halverwege tussen oppervlak en ondergrond, tussen en onder het strooisel. Het zijn generalistische roofdieren van geleedpotigen. Een kweker zag bovendien dat ze de angel niet alleen gebruiken om te doden, maar ook om de prooi vast te houden terwijl ze hem oppakken.

De schrik van de termieten

Als er één prooi is die E. astutus typeert, dan is het de termiet. In een experiment in een kunstmatige arena zag het team van Ke dat haar werksters bijzonder felle termietenjagers waren, een van de weinige gedragsgegevens over het geslacht die de revisie van 2014 vermeldt. En het veld bevestigt het: in de studie uit 2013 werden in of naast de nesten van deze Ponerinae, naast andere vliesvleugeligen en kleine bodemdieren, termieten aangetroffen.

De auteurs opperden dat deze Ponerinae natuurlijke vijanden van bostermieten zouden kunnen zijn. Dat is logisch: een bodemmier met ondiepe nesten en grote, bewapende werksters is precies wat een termietenkolonie niet in de buurt wil hebben. Thuis hoef je ze geen termieten te geven, al zijn ze een feestmaal als je ze kunt krijgen (zie «Voeding»).

Een gebeiteld pantser met een gloeiende punt

Je hoeft maar met een loep naar een werkster te kijken om te begrijpen waarom ze zoveel bewonderaars heeft. De kop en het mesosoma (de «thorax») zijn bedekt met een sterk uitgesproken sculptuur van groeven en reliëfs, als een gebeiteld pantser dat verandert met het licht. Het is een kenmerk dat typisch is voor het geslacht: het is geen toeval dat sommige soorten E. striatulus, «de fijn gestreepte», of E. aciculatus, «die met naaldfijne strepen», heten.

Volgens de beschrijving van Bingham uit 1903 is de werkster zwart, met kaken, tibiae en tarsi van een donker kastanjerood, korte, opstaande roodgele haren en een fijne, platliggende pubescentie. In onze kolonies zijn de poten en antennen roodbruin en is de gasterpunt duidelijk oranje, als een klein positielichtje. De oude beschrijvingen wijzen niet op dit detail, dus we kunnen niet zeggen of het in haar hele gebied zo is.

Angel, trillingen en de truc van dood spelen

Zoals alle Ponerinae heeft E. astutus een functionele angel, en haar steek doet pijn. Er zijn geen wetenschappelijke metingen van de intensiteit, maar kwekers zijn het erover eens dat je hem echt voelt. Toch is ze niet agressief: volgens een kweker verdedigt ze zich alleen vastberaden als iemand het broed bedreigt.

Ze heeft nog andere verdedigingen. Edward O. Wilson zag in de jaren vijftig bij het geslacht dat de werksters zich dood houden als ze verstoord worden, een gedrag dat thanatose heet. En kwekers hebben gemerkt dat ze meer op trillingen dan op licht reageren: een tik op de tafel alarmeert ze veel eerder dan een lamp. In gevangenschap zag een kweker ze vooral 's nachts actief. Het praktische advies: werk zonder stoten en, zie je een werkster die niet beweegt, wacht dan een paar minuten voordat je denkt dat ze dood is.

Een koningin die zich tussen haar werksters verstopt

Bij Ectomomyrmex lijkt de koningin sterk op de werkster: ze is iets groter, wordt met vleugels geboren en heeft ocelli, de drie enkelvoudige oogjes op het voorhoofd. Na de bruidsvlucht werpt ze haar vleugels af en vanaf dan is ze moeilijk te onderscheiden. Volgens verzorgingsgidsen is bij E. astutus de beste aanwijzing de thorax, die volumineuzer is omdat hij de spieren behoudt die de vleugels bewogen. Het is een goede observatieoefening: zoek de mier met de breedste «borst».

Kwekers en winkels beschrijven haar als monogyn, met één koningin per kolonie, en met kolonies van enkele honderden werksters. Over geen van beide zijn er wetenschappelijke studies; ter vergelijking telde Wilson bij E. striatulus kolonies van minder dan 100 werksters.

Wat is een gamergate? Werksters die moeder kunnen worden

Een gamergate is een bevruchte werkster die eieren legt en zich voortplant in plaats van een koningin. Ze heeft geen vleugels en geen koninginnenlichaam: het is een gewone werkster die met een mannetje gepaard heeft en haar eierstokken heeft geactiveerd. Het woord werd in 1984 bedacht door Christian Peeters en Robin Crewe, uit het Grieks gamos, «huwelijk», en ergátes, «arbeider»: letterlijk «getrouwde werkster». Het komt vooral voor bij Ponerinae, en bij sommige, zoals Diacamma, hebben gamergates de koninginnen volledig vervangen.

Bij Ectomomyrmex zijn ze gedocumenteerd: bij E. leeuwenhoeki paart de dominante werkster en begint ze eieren te leggen wanneer een deel van de kolonie zonder koningin komt te zitten, en bij E. horni is de morfologie van de gamergates onderzocht. Bij E. astutus daarentegen is er geen enkele studie die ze documenteert: misschien bestaan ze, zoals bij haar verwanten, maar het is niet aangetoond. Bij Antomas verkopen we kolonies met een koningin, dus in de jouwe is de moeder een echte koningin.

Larven die zand nodig hebben om hun cocon te spinnen

Zoals bijna alle Ponerinae verpopt E. astutus in een zijden cocon, en hier zit een van de belangrijkste details van haar kweek. Al in 1915 zag de myrmecoloog William M. Wheeler dat mierenlarven hun cocon niet kunnen spinnen als ze niet omringd zijn door deeltjes om de draad aan vast te maken; daarom graven de werksters ze in of bedekken ze ze met aarde en resten.

Kwekers van E. astutus bevestigen het: zonder substraat in het nest spinnen de larven geen cocon, en een zandig substraat werkt beter dan fijn stof. Bovendien droogt haar broed makkelijk uit: een kweker schreef het afsterven van larven tijdens het spinnen van de cocon, en werksters die cocons openmaakten om de poppen op te eten, toe aan een gebrek aan vocht. Zand en hoge vochtigheid: dat zijn de twee sleutels (zie «Aanbevolen formicaria»).

Grootte en morfologie

Robuuste, gepantserde Ponerinae, met een sterk uitgesproken sculptuur en een functionele angel.

  • Kleur. Zwart, met kaken, tibiae en tarsi donker kastanjerood, volgens Bingham (1903). In onze kolonies roodbruine poten en antennen en een oranje gasterpunt.
  • Sculptuur. Kop en mesosoma met sterk uitgesproken groeven en reliëfs.
  • Koningin. Lijkt op de werkster, iets groter, gevleugeld en met ocelli; werpt haar vleugels af na de bruidsvlucht.
  • Mannetje. We hebben geen enkele gepubliceerde beschrijving gevonden.
  • Ontwikkeling. Verpopt in een cocon, waarvoor ze zandig substraat nodig heeft.

Afmetingen

We zijn eerlijk: we hebben geen toegankelijke wetenschappelijke metingen gevonden van de werkster, de koningin of het mannetje. De beschrijvingen van Smith (1858) en Bingham (1903) zijn oud, en de soort is niet herzien met moderne morfometrie. In winkels en fora circuleren cijfers, maar bij Antomas geven we alleen afmetingen die door de wetenschap gepubliceerd zijn. Op basis van onze kolonies kunnen we zeggen dat het een grote, robuuste Ponerinae is, forser dan de meeste Europese mieren, en dat de koningin maar iets groter is dan haar werksters. Zodra we een betrouwbare meting hebben, voegen we die toe.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Het is geen soort om mee te beginnen, maar ook geen nachtmerrie. Ze vraagt meerdere dingen tegelijk en vergeeft geen slordigheid: hoge, stabiele vochtigheid, zandig substraat in het nest, een temperatuur die niet langdurig boven ~28 °C komt en heel vaak kleine prooien. Faalt er één, dan betaalt het broed de prijs, precies bij de overgang naar de cocon. Tel daarbij op dat er weinig gepubliceerde kweekinformatie is, dat ze steekt en dat ze zelf trapjes bouwt om te klimmen, en je hebt een mier voor ervaren kwekers. Heb je al een andere Aziatische Ponerinae gekweekt, zoals onze Anochetus cf. princeps, dan zullen veel dingen je bekend voorkomen.

En ze is het waard. Een zwarte, gebeeldhouwde werkster door het foerageergebied zien patrouilleren, een prooi zien vinden en die met haar angel zien overmeesteren, is pure natuurhistorie op je tafel. Het is een grote, opvallende Ponerinae, zeldzaam in de hobby en met een biologie vol onbeantwoorde vragen.

Aanbevolen parameters

  • Temperatuur: 24-28 °C in het nest, het hele jaar stabiel. Nooit langdurig meer dan ~28 °C. Het foerageergebied mag iets koeler zijn.
  • Vochtigheid: hoog, rond 80% in de broedzone, met een paar iets drogere kamers zodat de kolonie kan kiezen. Hoge vochtigheid is niet doorweken.
  • Substraat: zandig, in het nest, onmisbaar voor de cocon; mag gemengd worden met kokosvezel.
  • Foerageergebied: ruim, met schone wanden, een deksel met fijn gaas, een barrière van minerale olie en altijd water beschikbaar in een reageerbuis met watten.
  • Licht: een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied, met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: geen.

De sleutel: vocht, zand en nooit meer dan 28 °C

Bijna alle problemen waarover kwekers vertellen hebben met het broed te maken, en bijna allemaal hebben ze een van deze drie oorzaken:

  • Warmte. Een kweker waarschuwt dat koninginnen vanaf zo'n 28 °C door hittestress het broed kunnen opeten. In veel huizen in Zuid-Europa ligt de zomertemperatuur wekenlang hoger: kies de koelste kamer, ver van ramen en radiatoren, en zet een thermometer bij het nest. Zakt het in de winter in huis onder 24 °C, gebruik dan een verwarmingskabel met thermostaat aan één zijkant van het nest, nooit onder het hele nest.
  • Droogte. Larven en cocons drogen makkelijk uit. Het nest laten uitdrogen is een ernstige fout.
  • Gebrek aan substraat. Zonder zand in de broedkamers hebben de larven niets om de draad van hun cocon aan vast te maken.

De vijand aan de andere kant is schimmel: hoge vochtigheid plus vergeten resten is het perfecte recept. Een kweker moest een zelfgemaakt nest van klei opgeven dat overwoekerd was door schimmel van de watten en de resten. De oplossing: zachte ventilatie, geen stilstaand water en dagelijks weghalen wat ze niet opeten. Een paar springstaarten (Sinella curviseta) in het substraat helpen het schoon te houden, en sommige kwekers raden ze aan tegen mijten. Dat het glas beslaat is normaal; zie je niets meer, ventileer dan iets meer of zet de warmtebron verder weg.

Aanbevolen formicaria

Bij Antomas raden we de Qbik Wild-reeks van Anthouse aan, van gips, die vocht heel goed vasthoudt. Om te beginnen, met een kolonie zoals de onze, is de Qbik Wild One P 1C een compact formaat dat makkelijk onder controle te houden is:

Wanneer de kolonie groeit, is de logische volgende stap de Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, die een vochtig en stabiel nest het best in stand houdt: onder de gangen zit een apart waterreservoir, dat het vocht doorgeeft via een gaas met actieve kool zonder dat het water blijft staan, en een drinkbuis aan de zijkant.

Welk model je ook kiest, één ingrediënt is onmisbaar: zandig substraat in het nest. Leg een dun laagje schoon zand in de kamers, puur of gemengd met kokosvezel zonder meststoffen, en houd het vochtig: de larven maken de draad van hun cocon vast aan de korrels, en de vezel houdt het water vast. Halen de werksters het substraat uit de broedkamers, vul dan wat aan. Maak de opstelling af met deze details:

  • Ruim foerageergebied: volgens kwekers legt ze meer terrein af dan andere mieren van haar formaat, zoals Camponotus-soorten.
  • Schone wanden, een deksel met fijn gaas en een barrière van minerale olie (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Altijd water beschikbaar in een reageerbuis met watten, zo geplaatst dat ze hem niet ingraven: drinkbakjes op de grond raken uiteindelijk bedekt met substraat.
  • Een drinkbakje voor de occasionele suiker; nooit watten.

Aankomst en verhuizing

Bij Antomas verkopen we kolonies met een koningin, werksters en broed. Laat de jouwe na ontvangst rusten op een rustige plek, op 24-28 °C, en controleer of ze water heeft. Om haar naar haar formicarium over te brengen, doen we het door uitschudden: we openen de buis in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en schudden de kolonie (werksters, koningin en broed) eruit met een paar zachte tikjes. Achterblijvers helpen we met een zacht pincet. Zorg dat het nest met zijn vochtige zand en de olie-barrière klaar is voordat je uitschudt, en blijft er een werkster roerloos liggen, geef haar dan tijd: waarschijnlijk speelt ze dood. Doe het rustig en zonder angst: binnen enkele uren hebben ze het nest ingenomen.

Voeding

E. astutus is een jager: kwekers schatten dat eiwit 80-90% uitmaakt van wat ze eet. Bij Antomas raden we prooien van 1 cm of kleiner aan, levend of pas gedood, vaak aangeboden:

Prooien groter dan 1 cm intimideren ze en vaak jagen ze er niet op: zijn ze groter, bied ze dan in stukjes aan. Haar sociale krop is klein, dus kwekers geven één of twee keer per dag kleine porties; lukt dat niet, laat ze dan in elk geval niet meerdere dagen zonder eiwit. Bied de prooien aan in het foerageergebied, nooit in het nest: een kweker die meermaals levende vliegen in het nest losliet, zag de kolonie uiteindelijk het broed verhuizen. Wissel het soort insect van week tot week af, zodat ze niet altijd hetzelfde eten, en koop bij een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld kunnen de kolonie doden.

Hoe meer ze eten, hoe beter en sneller ze groeien. Dat is de filosofie van Antomas: doe je dagelijks onderhoud en haal je de resten weg, dan is overvoeren beter, want de kolonie begrijpt dat ze middelen in overvloed heeft en groeit sneller en talrijker. Kun je niet vaak schoonmaken, overdrijf dan niet: in zo'n vochtig nest brengt voedsel dat overblijft schimmel en mijten mee. Haal de resten binnen 24 uur weg.

Suiker, alleen als aanvulling. Ze nemen er weinig van, en vaak negeren ze het. Bied ze af en toe een druppel Blue Sugar-nectar van Anthouse aan en, voor de afwisseling, een andere nectar, altijd in een drinkbakje en nooit in watten, die beschimmelen en de vloeistof snel bederven. Water mag daarentegen nooit ontbreken: altijd in de reageerbuis met watten.

Koloniestichting en groei

Er zijn geen wetenschappelijke studies over hoe E. astutus een kolonie sticht. Kwekers en winkels beschrijven haar als semi-claustraal: de koningin gaat op jacht om haar eerste larven te voeden, iets wat bij Ponerinae gebruikelijk is. Bij Antomas verkopen we kolonies met een koningin die al op gang zijn, dus je slaat die kwetsbare fase over. En dat is een echt voordeel: een kweker zag dat kolonies met heel weinig werksters slechter voor de larven zorgen bij de overgang naar de cocon.

De groei is traag tot matig. Het beste verslag dat we kennen is het dagboek van een kweker, met deze tijden bij benadering bij zo'n 24-27 °C:

  • Van ei tot larve: 1-2 weken.
  • Van larve tot cocon: 1,5-2 weken.
  • Van cocon tot werkster: 4-5 weken.

In dat dagboek ging een kolonie van de koningin en 3 werksters in oktober naar 11 werksters begin december, 16 werksters en 31 cocons voor Kerstmis en 24 werksters begin januari, met een koningin die tot één ei per dag legde. De werksters ruimen de lege cocons op, dus het moment van uitkomen is moeilijk te zien. Met goed voedsel en een stabiele temperatuur kan een kolonie enkele honderden werksters bereiken: haar charme zit in de kwaliteit, niet in de kwantiteit.

Diapauze

Ze houdt geen diapauze. Het is een tropische soort, het hele jaar actief, en in de bodem waar ze leeft komen temperatuurwisselingen sterk gedempt aan. Kwekers en winkels zijn het erover eens dat ze die niet nodig heeft. Bij Antomas houden we haar het hele jaar op 24-28 °C, zonder winterdaling; vermijd wel bruuske veranderingen.

Gedrag in gevangenschap

Solitaire jagers. Je ziet de werksters één voor één naar buiten komen, met de antennen vooruit door het foerageergebied lopen en zich op de prooi storten. Zien hoe ze een krekel met hun angel overmeesteren en naar het broed brengen, is het mooiste van deze soort.

Kijk zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze hun donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, en ze met zachte hand te observeren, zo weinig mogelijk ingrijpend en stress veroorzakend. Ze wennen aan je aanwezigheid; wat ze niet leuk vinden, zijn stoten.

Alarmsignalen:

  • Grote larven die er niet in slagen hun cocon te spinnen: controleer het zand, de vochtigheid en de temperatuur.
  • Opengemaakte cocons of broed dat verdwijnt: te weinig vocht of te weinig voedsel.
  • Schimmel in het nest: vergeten resten of stilstaand water.
  • Broed dat plots verhuisd wordt: iets heeft ze gestrest, zoals levende prooien in het nest, stoten of warmte.

Ontsnappingen en barrières

Winkels en kwekers zijn het erover eens dat E. astutus slecht klimt op gladde oppervlakken, zoals glas of acryl. Maar vertrouw daar niet alleen op: een kweker zag hoe zijn werksters substraatkorrels en resten van cocons tegen de wanden plakten om trapjes te maken, en zo omhoogklommen. Dat is haar vorm van sluwheid, en ze doet haar naam eer aan. Bij Antomas raden we aan:

  • Barrière van minerale olie aan de bovenrand van het foerageergebied, vernieuwd zodra ze haar werking verliest.
  • Schone wanden: verwijder substraat en resten die aan het glas plakken voordat ze een trap worden.
  • Deksel met fijn gaas, altijd dicht wanneer je niet bezig bent, en niets dat de barrière raakt.
  • Stoppen, verbindingen en aansluitingen goed gecontroleerd.

Hanteren en veiligheid

Haar steek doet pijn: het is een Ponerinae met een echte angel, en ze gebruikt hem als ze zich bedreigd voelt, vooral bij het broed. Daarom raden we bij Antomas aan haar altijd met een zacht pincet te hanteren, nooit met je handen, en rustig en zonder stoten te werken. We raden haar niet aan voor mensen die allergisch zijn voor steken van vliesvleugeligen. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Het nest inrichten zonder zandig substraat: de larven kunnen hun cocon niet spinnen.
  • Het nest laten uitdrogen: het broed droogt meteen uit.
  • Haar dagenlang boven ~28 °C houden: de koningin kan het broed opeten.
  • Het nest doorweken of voedselresten laten liggen: dat brengt schimmel.
  • Hele prooien groter dan 1 cm aanbieden of levende prooien in het nest loslaten.
  • Te weinig eiwit geven of altijd hetzelfde insect geven.
  • Haar menu op suiker baseren of die in watten geven.
  • Haar een diapauze geven of de temperatuur in de winter verlagen.
  • Alleen op de gladde wanden vertrouwen.
  • Ze met je handen hanteren.
  • Ze verstopt houden: ze zijn er om met zachte hand te observeren en van te genieten.

Wetenschappelijke bronnen

Deze gids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Ectomomyrmex astutus, haar geslacht en de Ponerinae, de klimaatgegevens van haar verspreidingsgebied en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Schmidt, C. A. & Shattuck, S. O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
  2. Schmidt, C. (2013). Molecular phylogenetics of ponerine ants (Hymenoptera: Formicidae: Ponerinae). Zootaxa 3647: 201–250. doi:10.11646/zootaxa.3647.2.1
  3. Ke, Y., Tian, W., Zhuang, T., Wang, C. & Liang, M. (2013). Nest architecture of four ponerine ant species (Formicidae, Ponerinae) and organisms present in their nests. Journal of South China Agricultural University 34: 45–50. doi:10.7671/j.issn.1001-411X.2013.01.010
  4. Smith, F. (1858). Catalogue of hymenopterous insects in the collection of the British Museum. Part VI. Formicidae. Londen: British Museum. (Oorspronkelijke beschrijving; zonder DOI)
  5. Bingham, C. T. (1903). The fauna of British India, including Ceylon and Burma. Hymenoptera, vol. II. Ants and cuckoo-wasps. Londen: Taylor and Francis. (Zonder DOI)
  6. Peeters, C. & Crewe, R. (1984). Insemination controls the reproductive division of labour in a ponerine ant. Naturwissenschaften 71: 50–51. doi:10.1007/BF00365989
  7. Peeters, C. (1991). The occurrence of sexual reproduction among ant workers. Biological Journal of the Linnean Society 44: 141–152. doi:10.1111/j.1095-8312.1991.tb00612.x
  8. Wheeler, W. M. (1915). On the presence and absence of cocoons among ants, the nest-spinning habits of the larvae and the significance of the black cocoons among certain Australian species. Annals of the Entomological Society of America 8: 323–342. doi:10.1093/aesa/8.4.323
  9. Ismaeel, A. et al. (2024). Patterns of tropical forest understory temperatures. Nature Communications 15: 549. doi:10.1038/s41467-024-44734-0
Moeilijkheidsgraad
Ervaren
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...