Psyttala horrida – pluskwiak
Psyttala horrida: wielki, kolczasty pluskwiak drapieżny z Afryki Zachodniej, najeżony kolcami, który poluje nocą i rozpuszcza ofiary swoim jadem. Dobrze żyje w grupie i łatwo go rozmnożyć, pod warunkiem że nigdy go nie dotykasz. Na sztuki lub w grupach po 5, z poradnikiem hodowli opartym na badaniach naukowych. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.
Poziom trudności: 2/5 – Początkujący
Duży, kolczasty afrykański pluskwiak drapieżny, który dobrze żyje w grupie. Dobrze wentylowane terrarium w temperaturze 25-30 °C, z podłożem kokosowym, korą do linienia i wilgotnym kątem do składania jaj, a do tego urozmaicone ofiary co 3-4 dni. Nie bierz go do ręki: jego ukłucie jest bolesne; zawsze używaj kubka i długiej pęsety.
Psyttala horrida (Stål, 1865) to drapieżny pluskwiak z rodziny zajadkowatych (Reduviidae, podrodzina Reduviinae) z Afryki Zachodniej: okaz typowy zebrano w Calabarze (Nigeria). Jego rodzaj obejmuje największe Reduviinae. Nazwa często pojawia się w formie Psytalla, ale to błąd pisowni: poprawna forma to Psyttala (Bugaj-Nawrocka et al. 2022). To bliski krewny pluskwiaka Platymeris biguttatus.
Biologia
Polowanie i jad
Prowadzi nocny tryb życia: w dzień chowa się pod korą, a nocą poluje. Przytrzymuje ofiarę przednimi odnóżami, wbija w nią sztylety kłujki i wstrzykuje jad z tylnego gruczołu głównego. Ten jad zawiera proteazy, redulizyny i inne białka, które paraliżują ofiarę, zabijają jej komórki i trawią ją od środka; redulizyny działają ponadto antybakteryjnie (Fischer et al. 2020, 2023). Następnie wysysa upłynnioną zawartość i zostawia pusty egzoszkielet: to typowe dla zajadkowatych trawienie pozajelitowe (Edwards 1961).
Obrona: dwa jady w zależności od zagrożenia
Lekko niepokojony pęsetą prawie nigdy nie atakuje: zwykle na czubku kłujki pojawia się kropla jadu. Gdy się go przytrzyma, wydziela dodatkowo jad z przedniego gruczołu, o innym składzie (Fischer et al. 2020). A jeśli może, kłuje. Ukłucie zajadkowatych powoduje silny ból i obrzęk. W przeciwieństwie do Platymeris rhadamanthus, który wystrzeliwuje jad strumieniami (Walker et al. 2019), u P. horrida nie opisano strzelania jadem; mimo to nie zbliżaj twarzy do otwartego terrarium.
Wielkość i morfologia
Przechodzi pięć stadiów nimfalnych. Świeżo wyklęta nimfa ma ciemnobrązową lub czarną głowę i tułów, czerwony lub ciemnoróżowy odwłok z czarnymi płytkami i żółte odnóża z czerwoną nasadą. Z każdym linieniem zyskuje kolcowate wyrostki na głowie, tułowiu i odnóżach; nimfa ostatniego stadium jest czarna, z żółto-czarnymi udami (Bugaj-Nawrocka et al. 2022).
Wymiary (Bugaj-Nawrocka et al. 2022)
- Jajo: 3,45 mm z wieczkiem (operculum), 2,0 mm szerokości.
- Nimfa stadium I: 7,6-8,1 mm; stadium III: 15,8-17,7 mm.
- Nimfa stadium V: 28,1-30,55 mm. Dorosły osobnik jest jeszcze większy.
Hodowla w niewoli
Zalecane parametry
- Temperatura: 25-30 °C. W laboratorium, które opisało jego nimfy, hodowano je w 28-30 °C (Bugaj-Nawrocka et al. 2022). W razie potrzeby mata grzewcza z boku, z termostatem.
- Wilgotność: 60-75%, przy bardzo dobrej wentylacji. Utrzymuj jeden kąt podłoża lekko wilgotny, a resztę suchą.
- Woda: niemal całą pobierają z ofiar. Lekko spryskuj korę 1-2 razy w tygodniu.
Zalecane terrarium
Dla grupy pięciu osobników w Antomas polecamy Gaia Oasis od Anthouse: zamyka się na zatrzaski, ma mini-pokrywki do karmienia bez otwierania głównej pokrywy i regulowaną wentylację, przez której szczeliny nimfy nie uciekną.
Dla grup liczących dziesięć lub więcej osobników – Gaia Explorer. Wewnątrz:
- Podłoże: 2-3 cm włókna kokosowego albo kokosu z piaskiem. Jaja składają w podłożu.
- Kora i korek: kawałki ustawione ukośnie, z wolną przestrzenią pod spodem, do ukrywania się i zawieszania podczas linienia, z miejscem dla wszystkich.
- Zamknięta pokrywa: świetnie wspinają się po każdej powierzchni.
Karmienie
Ofiary ich wielkości lub nieco mniejsze: świerszcze, karaczany dubia lub runnery oraz larwy mącznika. Zmieniaj owada co tydzień: u pokrewnego rodzaju Platymeris nimfy na urozmaiconej diecie szybciej osiągają dorosłość.
- Częstotliwość: w badaniach nad jadem karmiono je raz w tygodniu; w Antomas co 3-4 dni, zwłaszcza w grupie. Płaski odwłok oznacza, że pora je nakarmić.
- Świeżo wyklęte nimfy: małe lub pokrojone ofiary; kilka nimf może dzielić jedną.
- Resztki: usuwaj puste egzoszkielety, a następnego dnia ofiary, które wciąż żyją.
Życie w grupie, linienie i rozmnażanie
Nie jest gatunkiem społecznym, ale dobrze znosi życie w grupie, według hodowców lepiej niż Platymeris, a duże grupy lepiej się rozmnażają. Przy obfitości pokarmu kanibalizm prawie nie występuje; jeśli się pojawia, dotyczy zwykle świeżo wyklętych nimf. Często sprawdzaj terrarium: jeśli widzisz dużo małych nimf, przenieś je do osobnego pojemnika.
- Jaja: z doświadczenia hodowców wynika, że samica składa jaja w podłożu kilka tygodni po kopulacji, a nimfy wylęgają się po 4-6 tygodniach. Nie pozwól, by kąt do składania jaj wysechł.
- Rozwój: około 6-8 miesięcy od jaja do postaci dorosłej, według hodowców; zależy to od temperatury i pokarmu.
- Linienie: zawieszają się głową w dół i wcześniej przestają jeść; w tych dniach żadnych żywych ofiar w terrarium. Nigdy nie pomagaj im wyjść z wylinki.
Obsługa i bezpieczeństwo
- Nigdy gołymi rękami: aby go przenieść, użyj kubka z podsuniętym pod spód kartonikiem albo pozwól mu samemu wejść na kawałek kory.
- Karm długą pęsetą.
- Po ukłuciu umyj to miejsce i przyłóż coś zimnego; jeśli jad dostanie się do oczu, przemyj je dużą ilością wody.
Czego nie robić
- Brać go do ręki ani zbliżać twarzy do otwartego terrarium.
- Trzymać całe podłoże mokre albo zapewniać słabą wentylację: to sprowadza roztocza, pleśń i nieudane linienia.
- Pozwalać, by kąt do składania jaj całkiem wysechł.
- Niedokarmiać grupy: to właśnie prowadzi do kanibalizmu.
- Podawać zawsze tego samego owada albo ofiary dużo większe od niego.
- Zostawiać nadmiar żywych ofiar, gdy nimfy linieją.
- Trzymać go razem z innymi gatunkami zajadkowatych.
- Wyrzucać starego podłoża bez zamrożenia: mogą w nim być jaja.
- Wypuszczać go na wolność: to gatunek egzotyczny.
Źródła naukowe
Ten poradnik hodowli opracowano na podstawie literatury naukowej o Psyttala horrida i jego krewnych z rodzaju Platymeris oraz doświadczenia hodowców. Najważniejsze źródła:
- Bugaj-Nawrocka, A., Danielczyk, A., Sułkowska, I. & Chłond, D. (2022). Psyttala horrida (Stål, 1865) (Hemiptera: Reduviidae: Reduviinae) – A morphological study of eggs and nymphs. Insects 13: 1014. doi:10.3390/insects13111014
- Fischer, M. L., Wielsch, N., Heckel, D. G., Vilcinskas, A. & Vogel, H. (2020). Context-dependent venom deployment and protein composition in two assassin bugs. Ecology and Evolution 10: 9932–9947. doi:10.1002/ece3.6652
- Fischer, M. L., Fabian, B., Pauchet, Y., Wielsch, N., Sachse, S., Vilcinskas, A. & Vogel, H. (2023). An assassin's secret: multifunctional cytotoxic compounds in the predation venom of the assassin bug Psytalla horrida (Reduviidae, Hemiptera). Toxins 15: 302. doi:10.3390/toxins15040302
- Edwards, J. S. (1961). The action and composition of the saliva of an assassin bug Platymeris rhadamanthus Gaerst. (Hemiptera, Reduviidae). Journal of Experimental Biology 38: 61–77. doi:10.1242/jeb.38.1.61
- Walker, A. A., Robinson, S. D., Undheim, E. A. B., Jin, J., Han, X., Fry, B. G., Vetter, I. & King, G. F. (2019). Missiles of mass disruption: composition and glandular origin of venom used as a projectile defensive weapon by the assassin bug Platymeris rhadamanthus. Toxins 11: 673. doi:10.3390/toxins11110673
- Poziom trudności
- Podstawowy
