Pseudolasius sp.: reina y obreras – foto real de Antomas
Pseudolasius sp.: reina y obreras – foto real de Antomas

Pseudolasius sp.

Laatste items in voorraad
€ 35,55
Inclusief belasting

Herders van de ondergrond van het regenwoud. Pseudolasius sp. is een ondergrondse mier uit Zuidoost-Azië, met honinggele werksters en majors met een hartvormige kop, geleid door koninginnen die naast hen reuzen zijn. In de natuur houden haar verwanten schildluizen in het nest en brengen ze die naar de plantenwortels om te ‘grazen’ en hun honingdauw te drinken: echte kuddes onder de grond. Een geslacht dat zo mysterieus is dat het nog op een revisie wacht, met kolonies van meerdere koninginnen die samen groeien. Voor wie het zeldzame zoekt en graag in het nest kijkt. Kolonies en koninginnen met broed. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Kleine ondergrondse formicine uit Zuidoost-Azië, met honinggele, polymorfe werksters en een koningin die veel en veel groter is dan haar dochters. In de natuur «hoeden» haar verwanten schildluizen op de wortels van planten: vandaar het beeld van de herder. Koninginnen met broed en groepen van meerdere koninginnen (het geslacht kent polygyne soorten). Klein, donker en vochtig gipsnest (Qbik Wild One P 1C), 22-26 °C, geen diapauze, altijd suikerhoudende vloeistoffen en klein, zacht eiwit. Piepkleine werksters: PTFE-barrière en geen enkele kier.

Pseudolasius sp. is een mier die je bijna nooit ziet. Ze leeft onder de grond, in de bodem van de tropische bossen van Zuidoost-Azië, en komt weinig aan de oppervlakte. Haar werksters zijn klein, honinggeel en wat doorschijnend, en daartussen zitten majors met een grote, hartvormige kop. De koningin is ernaast een reuzin: oker, robuust en met een enorme gaster. Ze hoort bij een geslacht van zo’n vijftig soorten, verwant aan de «crazy ants» (Nylanderia, Paratrechina) en aan Lasius, en onder myrmecologen beroemd om zijn leefwijze: in de natuur houden haar verwanten schildluizen in het nest en «hoeden» ze die op de wortels van planten om de honingdauw te drinken die ze produceren.

Het is ook een heel slecht bestudeerd geslacht. Niemand heeft de Aziatische Pseudolasius grondig gereviseerd, veel soorten zijn bekend van een paar museumexemplaren en van de meeste weet men bijna niets over hun leven. Daarom draagt onze lijn de toevoeging «sp.». In deze verzorgingsgids vertellen we je eerlijk wat er over het geslacht bekend is, wat we in onze kolonies zien en hoe we haar bij Antomas kweken, en we maken altijd onderscheid tussen wat gedocumenteerd is en wat onze eigen praktijk of afleiding is.

Biologie

Wat betekent «sp.»?

«sp.» is de afkorting van species, «soort», en wordt gebruikt als met zekerheid bekend is tot welk geslacht een dier behoort, maar niet tot welke soort. Onze mier is zonder enige twijfel een Pseudolasius: dat zeggen haar algemene uiterlijk, haar antennes, het polymorfisme van haar werksters en de ingekeepte kop van haar majors. Wat we je niet kunnen geven, is de naam van de soort, en dat is niet uit gebrek aan interesse.

Het probleem is het geslacht zelf. Pseudolasius werd in 1887 beschreven door de Italiaanse entomoloog Carlo Emery, met Formica familiaris Smith, 1860 als typesoort, en telt vandaag zo’n 50 geldige soorten. Een studie uit 2014 over soorten uit India herinnerde eraan dat het geslacht dringend een taxonomische revisie nodig heeft. Anders dan andere naburige geslachten, zoals Euprenolepis (dat de Amerikaanse myrmecoloog John LaPolla in 2009 reviseerde), hebben de Aziatische Pseudolasius geen moderne revisie met determinatiesleutels. Veel soorten werden in de 19e of het begin van de 20e eeuw beschreven aan de hand van één enkele kaste (soms één enkele koningin, zoals P. circularis uit Singapore), en elk jaar komen er nieuwe soorten bij.

Ondergrondse nicht van de «crazy ants»

Pseudolasius is een formicine, uit dezelfde onderfamilie als Camponotus, Formica en Lasius. Daarbinnen hoort ze bij de tribus Lasiini, volgens de herindeling van de formicinen uit 2016, en bij een heel specifieke groep geslachten: de Prenolepis-groep, die LaPolla, Brady en Shattuck in 2010 met moleculaire gegevens definieerden. Daarin zitten ook Nylanderia en Paratrechina, de «crazy ants» die beroemd zijn om hun dolle sprintjes, Prenolepis, Euprenolepis, Paraparatrechina en Zatania.

Datzelfde werk hielp het geslacht te ordenen. Decennialang werden twee Afrikaanse soorten in Pseudolasius opgenomen, die LaPolla in 2004 bekeek; de studies van 2010 toonden aan dat ze eigenlijk tot Paraparatrechina behoorden. Sindsdien is Pseudolasius een geslacht van Azië en Australazië: het strekt zich uit over Zuid-Azië, van India tot China, en naar het zuiden via Zuidoost-Azië en Nieuw-Guinea tot Noord-Australië, altijd in tropische of subtropische gebieden.

Ondergrondse hoeders van schildluizen

Het beeld van de herder is geen dichterlijke vrijheid. Veel mieren drinken honingdauw, de suikerhoudende vloeistof die bladluizen, schildluizen en andere halfvleugeligen uitscheiden die plantensap zuigen, en beschermen ze in ruil daarvoor. Die relatie heet trofobiose en komt bij mieren veel voor. Het bijzondere van Pseudolasius is dat ze het onder de grond doet, met insecten die zich op de wortels voeden.

De referentiestudie dateert van 2001. Een Duits-Maleisisch team onder leiding van Anna Malsch en Ulrich Maschwitz groef nesten van Pseudolasius op in de laaglandregenwouden van het Maleisisch schiereiland en Borneo en ontdekte dat drie soorten van het geslacht zulke relaties onderhielden met acht soorten schildluizen uit zes verschillende geslachten, die zich allemaal op plantenwortels voedden. Met vijf daarvan, allemaal wortelwolluizen (familie Pseudococcidae, uit de geslachten Planococcoides, Maconellicoccus en Rhizoecus), was de relatie bijzonder nauw:

  • De mieren hadden volwassen en jonge wolluizen in hun eigen nesten, naast hun broed.
  • Als ze werden gestoord, pakten de werksters de wolluizen op en droegen ze weg, net zoals ze met hun larven doen.
  • Ze vervoerden ze ook tijdens verhuizingen van nest en naar de voedselplekken, de wortels waar de wolluizen het sap zuigen.

Met andere woorden: ze bezoeken hun wolluizen niet alleen, ze houden ze thuis en brengen ze naar de «weide». Dat is precies wat een herder met zijn kudde doet, en daar komt het beeld van de herder vandaan.

Een kudde die met de kolonie meereist

Als de mier van haar kudde afhangt, hoe houdt ze die dan als de kolonie zich splitst of verhuist? De titel van de studie uit 2001 stelt het als vraag, vraagteken inbegrepen: een voortdurende overdracht van de wolluizen tijdens de kolonie-splitsing? De auteurs zagen dat Pseudolasius-kolonies sterk polydoom zijn, dat wil zeggen dat ze over veel kleine, verbonden nesten verspreid zijn, en ze stelden voor dat mieren en wolluizen zich samen verspreiden: als een groep werksters, met een koningin, zich afsplitst om een nieuw nest te stichten, neemt ze een deel van de kudde mee. Ze opperden ook dat de adoptie van nieuwe koninginnen een rol zou kunnen spelen. Het is een redelijke hypothese, maar de auteurs zelf beschouwden haar niet als bewezen.

Andere mieren hebben het probleem spectaculairder opgelost. In het geslacht Acropyga, ook ondergronds en ook hoeder van wortelwolluizen, gaan de maagdelijke koninginnen op bruidsvlucht met een wolluis tussen de mandibels, als een bruidsschat om hun eigen kudde mee te stichten; de eerste keer dat zo’n vlucht werd gedocumenteerd, bij A. epedana, was in 2007. En bij de Afrikaanse formicine Aphomomyrmex afer is iets vergelijkbaars beschreven: stichtende koninginnen die zich verspreiden met «liftende» wolluizen. Bij Pseudolasius heeft nog niemand iets dergelijks gezien, en we willen niet op de zaken vooruitlopen: misschien is haar strategie gewoon om nooit van de kudde te scheiden.

De relatie laat ook sporen na bij de schildluizen. Een studie uit 2023 vergeleek de morfologie van veel soorten schildluizen en concludeerde dat hun lichaam verandert als ze met mieren samenleven: de evolutie vormt ze voor het leven in de kudde. Mier en schildluis zijn letterlijk partners met hun hele lichaam.

Leven in het donker: bleke mieren met kleine ogen

Mieren die altijd onder de grond leven, lijken op elkaar, van welk geslacht ze ook zijn: ze zijn bleek, geelachtig of bijna wit, omdat ze geen pigmenten nodig hebben om zich tegen de zon te beschermen, en ze hebben kleine ogen, omdat die in het donker van de bodem nauwelijks nut hebben. Ze worden hypogeïsche mieren genoemd, naar het Grieks voor «onder de grond». Pseudolasius is een goed voorbeeld: taxonomen onderscheiden in het geslacht enkele duidelijk hypogeïsche lijnen, heel anders dan de grotere soorten die waarschijnlijk aan de oppervlakte foerageren.

Het extreme geval werd in 2017 beschreven in de West-Ghats van India: P. zamrood, een soort met uiterst gereduceerde ogen, waarvan de naaste verwant P. typhlops uit de Filipijnen is. Haar naam zegt het al: typhlops betekent «met blinde ogen». Zo ver gaat onze lijn niet, maar haar werksters hebben piepkleine ogen, nauwelijks een donker puntje aan elke kant van de kop, en die doorschijnende honinggele kleur die zo kenmerkend is voor mieren uit de ondergrond.

De koningin daarentegen heeft grote, donkere ogen en drie ocelli op het voorhoofd, zoals past bij een insect dat minstens één keer in haar leven heeft gevlogen.

Een reuzenkoningin tussen piepkleine werksters

Het eerste wat verrast als je een Pseudolasius-kolonie ziet, is het verschil in grootte tussen de koningin en haar werksters. In onze lijn is de koningin meerdere keren volumineuzer dan welke werkster ook: robuust, met een breed borststuk en een enorme gaster, terwijl de minors ernaast mieren van een andere soort lijken. Het is een kenmerk dat bij veel ondergrondse mieren met kleine werksters terugkomt, zoals Acropyga, Solenopsis of Carebara, en waar meestal een duidelijke logica achter zit: de koningin is de enige die naar de buitenwereld gaat, vliegt, een plek zoekt om te stichten en waarschijnlijk haar eerste werksters alleen grootbrengt met de reserves die ze in haar lichaam meedraagt.

Majors met een hartvormige kop

Niet alle werksters zijn gelijk. Pseudolasius hebben sterk polymorfe werksters, en bij de meeste soorten is er een echt dimorfisme: kleine minors, met een kop in verhouding, en majors met een veel grotere kop. Het is een van de kenmerken waarmee het geslacht wordt gedefinieerd, en het heeft een herkenbaar detail: de kop van de majors heeft een ingekeepte achterrand, met een inkeping in het midden, waardoor hij van voren gezien hartvormig is.

Onze foto’s laten het goed zien: naast de gele minors verschijnt een major met een brede, hartvormige kop en sterke, roodachtige mandibels. Waar dienen ze voor? Bij andere polymorfe bodemgeslachten verdedigen de majors de gangen en snijden ze hard voedsel in stukken. Bij Pseudolasius zijn er geen studies over hun rol, dus dat laten we als open vraag. Wat we wel weten, is dat de majors in jonge kolonies pas laat verschijnen: eerst komen de minors, en de majors pas als de kolonie de middelen heeft om ze groot te brengen.

Kolonies met veel koninginnen

Bij Antomas verkopen we deze soort met één koningin of in groepen van meerdere koninginnen, en dat is geen gril. De studie uit 2001 stelde vast dat sommige Pseudolasius-soorten polygyn zijn: hun kolonies hebben meerdere koninginnen die samenleven en tegelijk eieren leggen. Dat past bij de rest van hun leefwijze. Een kolonie die over veel kleine nesten verspreid is, zich door splitsing deelt en misschien nieuwe koninginnen adopteert, heeft er baat bij meerdere koninginnen te hebben: elk nest kan de zijne hebben, en de kolonie hangt niet van één enkele af.

We weten niet of onze lijn in de natuur polygyn is, en ook niet of haar koninginnen alleen of in groep stichten, want niemand heeft het onderzocht. Wat we je wel kunnen vertellen, is wat we bij Antomas zien: de koninginnen van onze groepen leven probleemloos samen, en daarom bieden we ze aan. Een kolonie met meerdere koninginnen legt meer eieren en groeit sneller dan een met één koningin. Wel moet de groep blijven zoals hij aankomt: voeg geen koninginnen van verschillende herkomst samen en scheid de koninginnen van de groep niet (zie «Koloniestichting en groei»).

Bruidsvluchten: wat bekend is (en wat niet)

Zoals bijna alle mieren planten Pseudolasius zich voort via bruidsvluchten: in het juiste seizoen brengen volwassen kolonies gevleugelde mannetjes en koninginnen groot, die het nest verlaten, in de lucht paren en zich verspreiden. De vleugellittekens op het borststuk van onze koninginnen zijn het bewijs dat ze die vlucht hebben gemaakt: na de paring trekt de koningin haar vleugels uit, die ze niet meer nodig heeft, en graaft ze zich in.

En hier houdt op wat we met zekerheid weten. We hebben geen enkel werk gevonden dat een bruidsvlucht van Pseudolasius beschrijft: niet de tijd van het jaar, niet het uur en niet het weer dat haar op gang brengt. Brengt een kolonie van jou ooit gevleugelde koninginnen groot, dan zie je iets wat heel weinig mensen hebben beschreven.

Grootte en morfologie

Kleine formicine die op een gele Lasius lijkt, met polymorfe werksters, een koningin die veel groter is dan de werksters en zonder angel. Deze beschrijving combineert de diagnose van het geslacht met wat je in onze kolonies ziet.

  • Koningin. Groot en robuust, oker of goudbruin, bedekt met een fijne beharing die haar een matte glans geeft. Poten en antennes goudgeel, lichter dan het lichaam. Grote, donkere ogen en drie ocelli. Roodachtige mandibels, met tanden met een lichte rand. Breed borststuk, met de vleugellittekens, en een zeer volumineuze gaster, met duidelijk afgetekende segmenten.
  • Minors. Klein, honinggeel, wat doorschijnend, vooral op de gaster, waar je lichtere en donkerdere banden ziet, afhankelijk van wat ze hebben gegeten. Piepkleine ogen. Verspreide opstaande haren over het hele lichaam.
  • Majors. Dezelfde kleur, maar met een veel grotere en bredere kop, met een ingekeepte achterrand (van voren gezien hartvormig), en robuuste, roodachtige mandibels. Het is het kenmerk dat het geslacht definieert.
  • Antennes. Lang, dun en geel, heel actief: in een donkere wereld zijn ze haar belangrijkste zintuig.
  • Petiolus. Eén enkel segment tussen het borststuk en de gaster, klein en laag, zoals bij de andere formicinen.
  • Gaster. Eindigt in het acidoporus, waarlangs ze mierenzuur uitstoten; zonder angel.
  • Mannetje. We hebben het in onze kolonies niet gezien en er is geen gepubliceerde beschrijving van onze lijn.

Geschatte afmetingen

  • Koningin: geen gepubliceerde afmetingen voor onze lijn; meerdere keren volumineuzer dan de werksters
  • Minors: klein; geen gepubliceerde afmetingen voor onze lijn
  • Majors: duidelijk groter dan de minors, met een veel bredere kop
  • Mannetje: geen gegevens

We geven geen cijfers omdat die er niet zijn. De cijfers die voor het geslacht op internet circuleren, zijn schattingen, geen metingen van echte exemplaren, en bij Antomas gebruiken we alleen wetenschappelijke metingen.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Bij Antomas delen we haar in als een soort van gevorderd niveau. Ze is op zich niet kwetsbaar, maar ze heeft een paar eigenaardigheden die je beter kent voordat je begint:

  • Het is een ondergrondse mier. Ze brengt bijna al haar tijd in het nest door en komt weinig naar het foerageergebied.
  • Ze vraagt vocht. Zoals alle mieren uit de tropische bodem droogt ze uit als het nest opdroogt. Haar laten uitdrogen is de ernstigste fout die je met haar kunt maken.
  • Piepkleine werksters. Ze glippen door elke kier, dus het formicarium en het foerageergebied moeten goed gesloten zijn.
  • Heel weinig bekend. Er zijn geen getoetste verzorgingsgidsen en er is geen opgebouwde ervaring op de fora. Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de biologie van het geslacht en op onze ervaring.

En het is zeker de moeite waard. Het is een van die soorten die bijna niemand heeft: een ondergrondse herder uit Zuidoost-Azië, met een spectaculaire koningin, majors met een hartvormige kop en de mogelijkheid om thuis een kolonie met meerdere koninginnen te houden. Houd je van zeldzame mieren en kijk je graag naar wat er in het nest gebeurt, dan is ze iets voor jou.

Aanbevolen parameters

  • Nesttemperatuur: 22-26 °C het hele jaar. Het is een tropische soort, van de bosbodem, waar de temperatuur gematigd en heel stabiel is. Ze heeft geen sterke warmte nodig.
  • Foerageergebied: op kamertemperatuur of iets warmer; nooit boven ongeveer 28 °C.
  • Vochtigheid: hoog in het nest, met een vochtiger deel en een iets minder vochtig deel, zodat de kolonie kan kiezen. Het foerageergebied normaal.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied, naast het vochtreservoir van het nest.
  • Licht: het nest in het donker en het foerageergebied in het licht, met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: niet nodig (zie «Geen diapauze»).

Vermijd direct zonlicht, radiatoren en tocht: meer dan een exact cijfer zoekt ze een gematigd, vochtig en stabiel nest, zoals de bodem van een tropisch bos.

Klein, donker en vochtig nest

Dat is de sleutel van de opstelling. Een mier die onder de grond leeft, in de vochtige bodem van het regenwoud, heeft een nest nodig dat daarop lijkt: donker, vochtig en met kleine kamers. Daarom raden we bij Antomas de gipsformicaria Qbik Wild van Anthouse aan, die het vocht op natuurlijke wijze vasthouden en een stabiele omgeving bieden.

En vooral klein. Pseudolasius-kolonies bestaan uit piepkleine werksters die zich in de natuur over veel kleine nesten verdelen. Een groot nest voor een kleine kolonie is een probleem: de lege kamers drogen uit of gaan schimmelen, de kolonie kan ze niet beheersen en ze worden afvalhopen. In een nest op maat regelt de kolonie haar vochtigheid goed en voelt ze zich veilig.

  • Bevochtig het reservoir van het gips regelmatig, zonder het te laten overlopen. Het oppervlak van de kamers moet vochtig zijn, niet nat.
  • Laat een gradiënt: zorg dat een deel van het nest iets minder vochtig is, zodat de werksters het broed kunnen leggen waar het hen het best uitkomt.
  • Let op condens: een paar druppeltjes op de wanden zijn normaal; beslaat het glas volledig of verschijnt er schimmel, ventileer dan een beetje en ruim de resten op.

Onthoud: ze laten uitdrogen is een ernstige fout. Een ondergrondse kolonie kan binnen een paar dagen sterven als haar nest uitdroogt.

Aanbevolen formicaria

Om te beginnen raden we bij Antomas de Qbik Wild One P 1C aan, de kleinste uit de gipslijn van Anthouse: perfect voor een koningin met broed of voor een kleine groep koninginnen met hun eerste werksters.

Groeit de kolonie en wordt het nest te klein, breid dan uit met de Qbik Wild Duo P 2C, uit dezelfde lijn:

Een duidelijk teken dat het tijd is om uit te breiden, zijn kamers vol broed en opeengepakte werksters, of broed dat zich in het foerageergebied ophoopt. Maar loop niet op de zaken vooruit: bij deze soort liever een nest dat net past dan een groot nest. Vul de opstelling aan met deze details:

  • Ontsnappingsbarrière van PTFE in het foerageergebied en een goed passend deksel (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Klein foerageergebied, met wat substraat of een steentje waaronder ze kunnen schuilen.
  • Altijd water beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Een drinkbakje voor de suikerhoudende vloeistoffen, nooit op watten (zie «Voeding»).

Aankomst en verhuizing

Laat je kolonie na ontvangst rusten op een rustige, donkere plek, bij 22-26 °C, en controleer of de buis water heeft en de watten nog vochtig zijn. Zet haar niet over in een andere buis en verhuis haar niet meteen na aankomst naar het nest: wacht een paar dagen tot ze van de reis is hersteld.

Als het tijd is om haar naar het formicarium te verhuizen, doen we dat bij Antomas door overkiepen: we openen de buis in het foerageergebied, naast de nestingang, en kiepen de koninginnen, de werksters en het broed er voorzichtig in, terwijl we de achterblijvers helpen met een zacht penseel. Drie tips:

  • Bereid alles vooraf voor: het formicarium opgebouwd en bevochtigd, met de PTFE-barrière aangebracht en het deksel bij de hand.
  • Werk boven een lichte bak: de werksters zijn zo klein dat je er een die ontsnapt op een lichte ondergrond meteen ziet.
  • Rustig aan: na het overkiepen pakken de werksters het broed op en brengen het naar het nest, dat donker moet zijn zodat ze het meteen bezetten. Wees vooral voorzichtig met de koninginnen: ze zijn groot en zwaar en mogen niet van hoogte vallen.

Moet je de kolonie ooit naar een ander formicarium verhuizen, gebruik dan dezelfde methode.

Voeding

Zonder schildluizen, maar met suiker. In de natuur is de honingdauw van haar wortelwolluizen waarschijnlijk haar belangrijkste suikerbron. Thuis hoef je geen wolluizen te kweken: het volstaat die honingdauw te vervangen door suikerhoudende vloeistoffen die altijd beschikbaar zijn. Varieer de suikers: bij Antomas raden we Blue Sugar-nectar van Anthouse aan 4-5 keer per week en een andere suikerhoudende vloeistof of nectar 1-2 keer per week. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd in een drinkbakje aan en nooit op watten, want watten schimmelen en bederven de vloeistof meteen. Gebruik een traditioneel of zelfgemaakt drinkbakje, waarin de druppel «uitgespreid» en bereikbaar blijft, en zet het dicht bij de nestingang: het is een mier die zich niet ver verwijdert.

Klein, zacht eiwit. Met zulke kleine werksters doet de grootte van de prooi ertoe. Ideaal zijn kleine prooien met een zacht lichaam, of stukken van grote, pas gedode insecten die je opensnijdt, zodat ze bij de binnenkant kunnen. Voor stichtingen en kleine kolonies is Thermobia domestica perfect, en ook Drosophila en springstaarten, Sinella curviseta, die bovendien goed gedijen in vochtige omgevingen en helpen het formicarium schoon te houden. Voor grotere kolonies stukjes krekel, runner-kakkerlak of meelworm. Wissel van week tot week van insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten.

Hoe meer eiwit, hoe beter. Het is de filosofie van Antomas: doe je dagelijks onderhoud en ruim je de resten op, dan is overvoeren beter, want de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en talrijker. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan beter niet te veel: in een vochtig nest rot overgebleven voedsel heel snel en brengt het schimmel en mijten. Haal de resten de volgende dag weg, zonder uitzondering. En koop de insecten bij een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld, kunnen de kolonie doden.

Water: altijd, in de reageerbuis met watten in het foerageergebied, naast het vocht in het nest.

Koloniestichting en groei

Bij Antomas verkopen we koninginnen met broed en groepen koninginnen («Koningin met broed», «2 koninginnen met broed», «Koningin en 20-30 werksters met broed» en «3 koninginnen en 10-20 werksters met broed», afhankelijk van de beschikbaarheid). Dat zijn dus koninginnen die hun kolonie al in een reageerbuis zijn begonnen, met eieren, larven of poppen en, afhankelijk van het formaat, met hun eerste werksters.

Hoe sticht ze? Er is geen enkele studie over de koloniestichting van Pseudolasius. Maar alles wijst op een claustrale koloniestichting, zoals bij de meeste formicinen uit de Prenolepis-groep: de koningin sluit zich op in een kleine kamer en brengt haar eerste werksters groot zonder naar buiten te gaan om te eten, met de reserves van haar eigen lichaam. De enorme gaster van onze koninginnen, vergeleken met die van hun werksters, past bij dat model: het is de voorraadkast waarmee ze hun eerste dochters grootbrengen. Het is een afleiding van ons, geen gepubliceerd gegeven, maar zo kweken we ze en het gaat goed.

  • Buis, duisternis en vocht. Houd de buis zoals hij aankomt, met zijn waterreservoir achter de watten, op een donkere, rustige plek, bij 24-26 °C. Controleer vaak of de watten nog vochtig zijn: bij deze soort is dat het belangrijkste.
  • Voedsel. Bij Antomas raden we aan af en toe een druppeltje suikerhoudende vloeistof aan te bieden op iets dat de watten niet doorweekt, zoals een stukje aluminiumfolie. Nooit op de watten van de buis: die schimmelen en bederven het waterreservoir. Zijn er werksters, voeg dan een of twee keer per week een kleine prooi toe, zoals Thermobia domestica, en haal de resten de volgende dag weg.
  • Geduld. De eerste werksters zijn klein en de majors verschijnen pas als de kolonie de middelen heeft. De groei begint langzaam en versnelt als er genoeg werksters zijn om voor het broed te zorgen.

De groepen koninginnen. Onze groepen worden bij Antomas samen gevormd en gekweekt, en de koninginnen leven probleemloos samen. Houd de groep zoals hij aankomt: voeg geen koninginnen van een andere herkomst toe, voeg geen twee verschillende groepen samen en scheid de koninginnen niet.

Wanneer naar het nest? Bij Antomas verhuizen we haar als er een flink aantal werksters is en de buis te klein wordt, vuil wordt of vocht begint te verliezen, altijd naar een nest dat bij haar grootte past, zoals de Qbik Wild One P 1C.

Geen diapauze

Het is een tropische soort uit Zuidoost-Azië, uit een klimaat dat het hele jaar warm en vochtig is, zonder echte winter. Daarom heeft ze geen diapauze nodig: bij Antomas houden we haar het hele jaar op 22-26 °C, met constant voedsel en vocht. Wat je nooit mag doen, is haar afkoelen zoals een Europese soort.

Gedrag in gevangenschap

Discreet. Het zijn binnenmieren: ze brengen bijna al hun tijd in het nest door en komen vooral naar het foerageergebied als er voedsel is. Het is normaal dat je buiten weinig activiteit ziet.

Het mooie zit binnen. Met het nest in het donker en het foerageergebied in het licht zie je de koninginnen omringd door broed, de minors die voor hen zorgen en de majors die de gangen bewaken. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en ervan te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze voorzichtig te observeren, met zo weinig mogelijk ingrijpen en stress; ze wennen aan je aanwezigheid.

Alarmsignalen:

  • Werksters die zich bij het reservoir of de waterbuis verzamelen: het nest droogt uit.
  • Schimmel of sterke condens: te veel vocht of vergeten resten.
  • Broed dat stilvalt of verdwijnt: bijna altijd een tekort aan eiwit.
  • Volle kamers en broed in het foerageergebied: tijd om uit te breiden.

Ontsnappingen en barrières

Met zulke kleine werksters is het risico niet zozeer dat ze klimmen, maar dat ze erdoor glippen. Bij Antomas raden we aan op zeker te spelen:

  • PTFE-barrière (fluon) op het bovenste deel van de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken. Vernieuw haar als je ziet dat ze slijt.
  • Goed passend deksel en, als het ventilatie heeft, met heel fijn gaas.
  • Geen kieren: controleer de aansluitingen, de stoppen en de slangen. Waar de koningin niet door kan, kan een werkster wel door.
  • Niets wat als brug kan dienen naar de barrière.
  • Voorzichtig bij het openen: open net genoeg, werk rustig en sluit als je klaar bent.

Hantering en veiligheid

Ze steken niet: ze hebben geen angel, en hun werksters zijn te klein om je pijn te doen. Hanteer ze met entomologisch gereedschap (een zacht penseel of een zacht pincet), niet met je handen, en wees extra voorzichtig met de koninginnen, want zij zijn de hele kolonie. Voeg geen verschillende kolonies samen en houd ze niet samen met andere soorten. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Het nest laten uitdrogen: dat is de ernstigste fout bij deze soort.
  • Het gips laten overstromen: vochtig, niet nat.
  • Haar naar een nest verhuizen dat te groot is voor haar omvang.
  • Haar een koude diapauze laten houden, zoals Europese mieren.
  • Kieren, losse aansluitingen of deksels met grof gaas laten: haar werksters zijn piepklein.
  • Grote, hele prooien aanbieden die ze niet open kunnen krijgen.
  • De suikerhoudende vloeistoffen op watten geven of ze laten opraken.
  • Ze altijd hetzelfde insect geven of resten in een vochtig nest laten liggen.
  • Koninginnen van een andere herkomst toevoegen of die van een groep scheiden.
  • Ze met je handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over het geslacht Pseudolasius, haar groep van geslachten en de trofobiose van mieren, en van de ervaring van Antomas. Belangrijkste referenties:

  1. Malsch, A. K. F. et al. (2001). Continuous transfer of subterranean mealybugs (Hemiptera, Pseudococcidae) by Pseudolasius spp. (Hymenoptera, Formicidae) during colony fission? Insectes Sociaux 48: 333–341. doi:10.1007/PL00001786
  2. LaPolla, J. S., Brady, S. G. & Shattuck, S. O. (2010). Phylogeny and taxonomy of the Prenolepis genus-group of ants (Hymenoptera: Formicidae). Systematic Entomology 35: 118–131. doi:10.1111/j.1365-3113.2009.00492.x
  3. Ward, P. S., Blaimer, B. B. & Fisher, B. L. (2016). A revised phylogenetic classification of the ant subfamily Formicinae (Hymenoptera: Formicidae), with resurrection of the genera Colobopsis and Dinomyrmex. Zootaxa 4072: 343–357. doi:10.11646/zootaxa.4072.3.4
  4. LaPolla, J. S. (2004). Taxonomic review of the ant genus Pseudolasius (Formicidae: Formicinae) in the Afrotropical region. Journal of the New York Entomological Society 112: 97–105. doi:10.1664/0028-7199(2004)112[0097:TROTAG]2.0.CO;2
  5. LaPolla, J. S. (2009). Taxonomic revision of the Southeast Asian ant genus Euprenolepis. Zootaxa 2046: 1–25. doi:10.11646/zootaxa.2046.1.1
  6. Wachkoo, A. A. & Bharti, H. (2014). Two new species of Pseudolasius (Hymenoptera: Formicidae) from India. Sociobiology 61: 274–280. doi:10.13102/sociobiology.v61i3.274-280
  7. Bharti, H. (2014). Pseudolasius machhediensis, a new ant species from Indian Himalaya (Hymenoptera: Formicidae). Sociobiology 59: 805–813. doi:10.13102/sociobiology.v59i3.548
  8. Akbar, S. A., Bharti, H. & Wachkoo, A. A. (2017). Discovery of remarkable new ant species of the genus Pseudolasius Emery (Hymenoptera: Formicidae) from Western Ghats of India. Sociobiology 64: 133. doi:10.13102/sociobiology.v64i2.1188
  9. Delabie, J. H. C. (2001). Trophobiosis between Formicidae and Hemiptera (Sternorrhyncha and Auchenorrhyncha): an overview. Neotropical Entomology 30: 501–516. doi:10.1590/S1519-566X2001000400001
  10. Sodano, Oufiero, Schneider & LaPolla (2023). Scale insect (Hemiptera: Coccomorpha) morphology is transformed under trophobiosis. Annals of the Entomological Society of America 117: 49–63. doi:10.1093/aesa/saad033
  11. Smith, C. R., Oettler, J., Kay, A. & Deans, C. (2007). First recorded mating flight of the hypogeic ant, Acropyga epedana, with its obligate mutualist mealybug, Rhizoecus colombiensis. Journal of Insect Science 7: 11. doi:10.1673/031.007.1101
  12. Gaume, L., Matile-Ferrero, D. & McKey, D. (2000). Colony foundation and acquisition of coccoid trophobionts by Aphomomyrmex afer (Formicinae): co-dispersal of queens and phoretic mealybugs in an ant-plant-homopteran mutualism? Insectes Sociaux 47: 84–91. doi:10.1007/s000400050013
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: