Odontomachus sp. “Candy”: obreras – foto real de Antomas
Odontomachus sp. “Candy”: obreras – foto real de Antomas

Odontomachus sp. “Candy”

Niet op voorraad
€ 74,99
Inclusief belasting

Een levende klem uit Zuidoost-Azië. Odontomachus sp. ‘Candy’ patrouilleert met de kaken in een rechte lijn opengesperd en klapt ze dicht in een fractie van een milliseconde: binnen haar geslacht zijn slagen van meer dan 230 km/u gemeten, een van de snelste bewegingen in het dierenrijk, krachtig genoeg om haar zelfs de lucht in te schieten om te ontsnappen. Reusachtige werksters in mahonie en amber, bijna even groot als hun koningin, en een lijn die zelden in de hobby te zien is: meerdere koninginnen die samen onder één dak regeren. Voor mierenhouders die echte jacht willen zien, met een vochtig nest en veel eiwit. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Valkaakmier uit Zuidoost-Azië, nog zonder soortnaam: werksters van 12-15 mm, bijna zo groot als de koningin, met een mahoniekleurige kop, een bijna zwarte thorax en amberkleurige poten. Kolonies met een koningin, en de lijn «Candy» is polygyn: meerdere koninginnen leven samen in dezelfde kolonie. Heel vochtig gipsnest met kokosvezel en wat fijn zand, 24-26 °C in het nest het hele jaar, geen diapauze, veel gevarieerd eiwit en suiker als losse druppel. Belangrijk: het nest mag nooit uitdrogen, een olie-barrière en het deksel altijd dicht, want ze springen met hun kaken.

Odontomachus sp. «Candy» is een valkaakmier uit Zuidoost-Azië: een grote Ponerinae met lange poten die over de bodem patrouilleert met de kaken in een rechte lijn opengesperd, als een gespannen klem, en ze in een fractie van een duizendste seconde dichtklapt wanneer een prooi haar tastharen raakt. Haar werksters meten 12-15 mm, bijna evenveel als de koningin, en haar kolonies hebben een eigenschap die in de hobby weinig voorkomt: meerdere koninginnen die een nest delen.

Ze heeft nog geen soortnaam. In deze gids vertellen we wat dat betekent, wat je uit haar uiterlijk kunt afleiden en vooral wat de wetenschap weet over haar geslacht, een van de best onderzochte vanwege de snelheid van de kaken. We scheiden altijd wat bij Odontomachus gedocumenteerd is (en bij welke soort), wat kwekers vertellen en wat we bij Antomas geleerd hebben door deze lijn te kweken.

Biologie

Wat betekent «sp.»? En waarom «Candy»?

«sp.» is de afkorting van species, «soort», en wordt na het geslacht geschreven wanneer het geslacht van een dier zeker bekend is, maar de soort niet. Onze mier is zonder twijfel een Odontomachus: een langwerpige kop, lange, rechte kaken die dicht bij elkaar midden aan de voorkant van de kop zijn ingeplant en een petiolus, de «taille», in de vorm van een hoge schub die in een punt uitloopt. Haar formaat onderscheidt haar bovendien van Anochetus, het zustergeslacht, met veel kleinere mieren.

Haar een achternaam geven is werk voor specialisten: je moet met een loep de tanden aan de punt van de kaak, het streeppatroon van de thorax en de vorm van de petiolus bekijken en vergelijken met museumexemplaren. Zolang dat niet gebeurd is, is het eerlijk om haar Odontomachus sp. te noemen. Om de lijn te onderscheiden van andere Odontomachus zonder naam gebruikt men een handelsnaam tussen aanhalingstekens, «Candy». Die heeft geen wetenschappelijke waarde: het is een etiket dat aangeeft over welke populatie we het hebben. En hij past bij een mier met mahonietinten en karamelkleurige poten, al heeft ze weinig zoets.

Tot welke groep kan ze behoren? Een voorzichtig voorstel

Taxonomen brengen verwante Odontomachus-soorten onder in soortengroepen. In de oriëntaalse regio onderscheidt de klassieke indeling van W. L. Brown (1976), die moderne revisies nog steeds gebruiken, vooral de O. haematodus-groep, met de Aziatische O. simillimus, en de O. rixosus-groep, die de oosterse soorten met afgeknotte subapicale kaaktanden omvat: O. latidens, O. monticola, O. rixosus en andere die later beschreven werden, zoals O. minangkabau uit Sumatra, die haar auteurs onderscheiden door haar grote formaat en donkere kleur. Apart staat de O. infandus-groep, typisch voor de Filipijnen, waartoe onze O. banksi, O. infandus en O. schoedli behoren.

Op basis van wat de foto's van onze werksters laten zien (donkerbruin, glanzend lichaam, een bijna zwarte, sterk gebeeldhouwde thorax, oranje poten en antennen en een groot formaat), lijkt het ons redelijk haar, onder voorbehoud, dicht bij de O. rixosus-groep te plaatsen, en misschien bij het O. monticola-complex, dat kwekers beschrijven als donkerbruin met oranje poten. Onder voorbehoud, omdat het kenmerk van de groep, de subapicale tanden, alleen met een loep te zien is; omdat de kleur binnen veel soorten varieert, en omdat het O. monticola-complex slecht opgelost is: de auteurs van de revisie van de Odontomachus-soorten van Sumatra wijzen erop dat het erg variabel is en dat sommige synoniemen waarschijnlijk geldige soorten zijn.

Het past bij wat over de regio bekend is: een fylogenie uit 2018 liet zien dat de Odontomachus-soorten van de Indo-Pacific een mozaïek van lijnen vormen die zich telkens opnieuw tussen het vasteland en de eilanden hebben verspreid. Daarom is alles wat we hier over biologie vertellen gemeten bij andere soorten van het geslacht, en zeggen we je bij welke.

0,13 duizendste seconde: de klap die het geslacht beroemd maakte

In 2006 filmde het team van Sheila Patek met een hogesnelheidscamera werksters van O. bauri, een Amerikaanse soort. Het dichtklappen van de kaken duurde gemiddeld 0,13 duizendste seconde; de punt haalde gemiddeld zo'n 38 m/s en maximaal 64 m/s, meer dan 230 km/u, en elke kaak sloeg met meer dan 300 keer het gewicht van de mier. Het werd voorgesteld als de snelste roofslag in het dierenrijk.

Drie kanttekeningen. Het is een gegeven van het geslacht: niemand heeft de klap van een Aziatische Odontomachus gemeten. In 2018 werd bij de «draculamier» Mystrium camillae een nog snellere klik gemeten, tot 90 m/s, met een ander mechanisme: de ene kaak glijdt over de andere, zoals bij het knippen met je vingers. En grootte telt: bij een vergelijking van vier Amerikaanse soorten zagen Spagna en collega's dat de grote iets minder versnellen, maar veel harder slaan. Met haar 12-15 mm zou «Candy» naar verwachting aan de kant van de kracht staan (dat is een afleiding, geen meting).

Grendel, veer en trekker: zo werkt de val

Geen enkele spier trekt samen in 0,13 duizendste seconde. De truc is langzaam spannen en in één keer loslaten, als een kruisboog:

  • Spannen: bij het openen haakt de basis van elke kaak in open stand vast in het gewricht.
  • Laden: de grote sluitspier, traag en krachtig, trekt samen en slaat energie op in de cuticula zelf, die als veer werkt.
  • Afvuren: een kleine, snelle spier ontgrendelt de grendel en de energie komt in één klap vrij.

De trekker bestaat uit lange triggerharen aan de binnenkant van de kaken. In 1993 ontdekten Gronenberg, Tautz en Hölldobler dat elk van die haren verbonden is met een reusachtig sensorisch neuron, met een uitzonderlijk dikke vezel, dat het signaal razendsnel naar de motorneuronen brengt: tussen aanraking en dichtklappen zitten maar een paar duizendste seconden. De uitvinding is meerdere keren in de evolutie van mieren ontstaan, en de naaste verwant met een val is Anochetus, die je kunt zien in onze Anochetus cf. princeps en Anochetus graeffei.

Springen met de kop (en soms met de poten)

Slaan de kaken tegen iets hards, dan lanceert de terugslag de mier de lucht in. Bij O. bauri beschreef Patek de ontsnappingssprong, waarbij de werkster tegen de grond vuurt en draaiend omhoog wordt geslingerd, en de verdedigende terugslag, waarbij ze een indringer raakt en tot zo'n 40 cm achteruit schiet. In 2015 confronteerden Larabee en Suarez O. brunneus met mierenleeuwlarven: ongeveer 15% van de werksters redde zich met een kaaksprong, en werksters met vastgezette kaken ontsnapten een stuk slechter.

De extra wending betreft de groep waarmee we «Candy» vergelijken. In 2015 ontdekte D. Magdalena Sorger op Borneo dat O. rixosus ook met de poten springt, zoals de Harpegnathos-soorten (waaronder onze Harpegnathos venator), en het is de enige bekende mier die op beide manieren springt. De sprong met de poten dient om te vluchten en laat haar, anders dan de kaaksprong, kiezen waar ze landt. We weten niet of «Candy» het doet: zie je het, vertel het ons dan.

Jagers in het strooisel die de druppel in de mond dragen

Odontomachus-soorten jagen op geleedpotigen, en veel soorten vooral op termieten. In Panama zagen Ehmer en Hölldobler dat werksters van O. bauri alleen jaagden onder het strooisel, dag en nacht, en bij meer dan een kwart van hun tochten met een prooi terugkwamen; bijna alle prooien maten 3-4 mm, en de grote vonden ze meestal al dood. Ze concludeerden dat de snelheid van het dichtklappen vooral dient om de klap kracht te geven.

Met zulke kaken, hoe delen ze de nectar? Veel mieren slikken vloeistof in en braken die op voor hun nestgenoten; Odontomachus-soorten niet. In 1971 beschreven Evans en Leston een Afrikaanse Odontomachus die honingdauw verzamelde in cacaoplantages en de druppel tussen haar kaken vastgeklemd droeg, als een emmer. Daarom moet je thuis suiker als losse druppel aanbieden en nooit in watten (zie «Voeding»).

Meerdere koninginnen onder één dak: polygynie bij Odontomachus

De lijn «Candy» is polygyn: bij Antomas houden we kolonies waarin meerdere koninginnen samenleven, en daarom verkopen we haar ook met zes. In het geslacht is dat niet de regel, maar ook geen zeldzaamheid:

  • O. rixosus, uit Zuidoost-Azië. Ito en collega's vonden in 1996 kolonies met meerdere vleugelloze koninginnen, tot 82 in één kolonie, en 92,4% daarvan was bevrucht en legde eieren.
  • O. chelifer, uit Zuid-Amerika. Meerdere koninginnen leggen, maar met een rangorde: Medeiros en collega's beschreven in 1992 een escalatie van antennetikken en kaakslagen die bepaalt welke koningin domineert. Koninginnen van hoge rang leggen meer, en het vernietigen van pas gelegde eieren hoort bij die concurrentie.
  • O. hastatus, ook Amerikaans. In Brazilië had ongeveer de helft van de kolonies meer dan één koningin; in Frans-Guyana slechts één. Je kunt haar leren kennen in onze verzorgingsgids van deze soort.
  • O. bauri: er zijn alleen kolonies met één koningin gevonden.

Dat «Candy» polygyn is, is een waarneming van ons, geen gepubliceerd gegeven, maar het past bij O. rixosus, de op dit punt best onderzochte Aziatische soort. Voor de kweker is het een voordeel: meer koninginnen, meer eieren en een kolonie die niet van één enkele koningin afhangt. Dat betekent niet dat je koninginnen of kolonies van buitenaf kunt samenvoegen (zie «Koloniestichting en groei»).

Heeft ze gamergates? Wat de wetenschap zegt

Veel mensen zoeken dit woord op wanneer ze zich in Ponerinae gaan verdiepen. Een gamergate is een bevruchte werkster die eieren legt en de rol van koningin vervult, zonder vleugels of koninginnenlichaam; de naam komt uit het Grieks en betekent «getrouwde werkster». Dat gebeurt bij Diacamma of bij Harpegnathos. Bij Odontomachus daarentegen hebben we geen enkel gedocumenteerd geval gevonden: ze planten zich voort via koninginnen, één of meerdere. Een enkele Europese winkel suggereert het, maar zonder gepubliceerde onderbouwing. Bij «Candy» zijn het koninginnen die leggen.

Een angel met labwaardig gif

Naast de val hebben Odontomachus-soorten een functionele angel. Het best onderzochte gif van een Aziatische soort is juist dat van O. monticola: in 2017 zag een Japans team dat 98,5% van haar toxines peptiden waren die lijken op de pilosulines van de Australische springmieren. De auteurs beschrijven haar als weinig agressief tegenover mensen, al doet haar steek pijn en laat hij jeuk achter. We weten niet of «Candy» O. monticola is, dus we schrijven haar deze gegevens niet toe.

Cocons die aarde nodig hebben

Zoals bijna alle Ponerinae verpoppen Odontomachus-soorten in een zijden cocon, en volgens de revisie van het geslacht door Brown (1976) hebben de larven zand of losse aarde nodig om die af te maken. Kwekers bevestigen het: zonder substraat lukt het grote larven vaak niet om te verpoppen. Voor «Candy» is substraat in het nest een noodzaak (zie «Aanbevolen formicarium»).

Uit de vochtige bosbodem van Zuidoost-Azië

Zonder soort is er geen exacte verspreiding. De lijn komt uit Zuidoost-Azië, en de oosterse Odontomachus-soorten waarmee we haar vergelijken, leven in tropische en subtropische bossen, van het laagland tot de bergen: O. monticola wordt vermeld van Noordoost-India tot Zuid-China, en de O. rixosus-groep is verspreid over Indochina, het Maleisisch schiereiland en de grote eilanden van Indonesië. In het geslacht nestelen bijna alle soorten in de grond, onder stenen, in het strooisel of in rot hout, op vochtige, schaduwrijke plekken.

Het is het klimaat van de moessonbossen: een groot deel van het jaar warm, veel regen en een heel hoge luchtvochtigheid, die vlak bij de grond nog stabieler is. In het noorden van de regio is er een wat koeler en droger seizoen, maar onder het strooisel wordt dat geen winter. Voor de kweek: stabiele warmte en heel hoge vochtigheid het hele jaar, zonder diapauze.

Grootte en morfologie

Grote, slanke Ponerinae, met heel lange poten, een langwerpige, glanzende kop en lange, rechte kaken. Er is geen wetenschappelijke beschrijving van deze lijn: wat volgt, is wat je ziet bij onze werksters en op de foto's van de productpagina.

  • Kleur. Kop donker roodbruin, mahoniekleurig, voor een groot deel glad en sterk glanzend; mesosoma (de «thorax») bijna zwart; gaster donker roodbruin en glanzend, met de rand van de segmenten iets lichter; poten en antennen amber- of oranjekleurig, en roodbruine kaken.
  • Kop. Lang, naar achteren versmald, met goed zichtbare ogen aan de zijkanten en fijne strepen aan de voorkant.
  • Kaken. Lang en recht, heel dicht bij elkaar ingeplant, met tanden aan de punt en de triggerharen aan de binnenkant.
  • Mesosoma. Robuust en mat, met uitgesproken strepen en rimpels, vooral op het pronotum en de zijkanten.
  • Petiolus. Hoge schub die in een punt uitloopt, typisch voor het geslacht.
  • Angel. Functioneel.
  • Koningin. Lijkt sterk op de werkster en is nauwelijks groter, met de volumineuzere thorax van koninginnen die vleugels hebben gehad.

Om haar te determineren zou je de vorm van de tanden aan de kaakpunt, de tandjes langs de binnenrand, de strepen op het pronotum en de zijkanten en de petiolus moeten beoordelen: kenmerken die je niet op foto's kunt beoordelen.

Afmetingen bij benadering

  • Koningin: 14-16 mm (koninginnen van Antomas)
  • Werksters: 12-15 mm (werksters van Antomas)
  • Mannetje: geen gegevens

Omdat ze niet gedetermineerd is, zijn er geen gepubliceerde afmetingen: de cijfers komen van onze kolonies. Ter vergelijking: de grote Filipijnse soorten van de O. infandus-groep meten zo'n 12-16 mm volgens hun revisie uit 2011, dus «Candy» hoort bij de groten van het geslacht. Dat werksters en koningin bijna even groot zijn, is normaal bij Odontomachus, waar geen major- of minor-werksters bestaan.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Ze is niet moeilijk door het klimaat, dat gematigd en stabiel is, maar door de optelsom van vier dingen: altijd een heel hoge vochtigheid, regel nummer één; veel eiwit, omdat het jagers zijn; veiligheid, omdat ze springen, steken en, zij het slecht, tegen acryl op kunnen klimmen, en weinig informatie, omdat bijna alles van het geslacht en uit onze ervaring komt. Daartegenover staat dat ze een van de toegankelijkste Odontomachus-soorten is om met valkaakmieren te beginnen, en haar polygynie helpt de kolonies vlot te groeien.

Aanbevolen parameters

  • Nesttemperatuur: 24-26 °C, het hele jaar stabiel; ga niet langdurig boven zo'n 28 °C.
  • Vochtigheid van het nest: heel hoog, met het substraat altijd vochtig en zonder plassen.
  • Substraat: vochtige kokosvezel met wat fijn zand in de kamers.
  • Foerageergebied: iets droger, met het deksel altijd dicht, een olie-barrière, een waterbuis met watten en een drinkbakje voor valkaakmieren.
  • Licht: een normaal dag-nachtritme, met het nest in het halfdonker.
  • Diapauze: geen.

Koelt het in de winter af in huis, leg dan een verwarmingskabel of -mat met thermostaat aan één zijkant van het nest, nooit onder het hele nest, zodat de kolonie kan kiezen. En een thermometer bij het nest.

Heel hoge vochtigheid: niet onderhandelbaar

Als je maar één ding onthoudt, laat het dit zijn: het nest van «Candy» laten uitdrogen is een ernstige fout. In een droog nest raken de werksters gestrest, remmen de koninginnen het leggen af en lukt het de larven niet om te spinnen. Alarmsignalen: lichte, losse kokosvezel, werksters en broed opeengepakt bij het reservoir, grote larven die niet spinnen en koninginnen bij de ingang of buiten het nest.

Vul het reservoir bij voordat het leeg is, maak de vezel vochtig zodra die lichter begint te worden en controleer vaker in de winter, wanneer de verwarming de lucht uitdroogt. Maar hoge vochtigheid is niet doorweken: stilstaand water brengt schimmel en mijten. Zachte ventilatie, resten op tijd weghalen en, als je wilt, wat springstaarten als schoonmaakploeg.

Aanbevolen formicarium

Bij Antomas raden we de Qbik Wild van Anthouse aan, van gips, in de hybride versie: een verdampingsreservoir onder de gangen bevochtigt het nest voortdurend zonder dat het water in de kamers blijft staan. Gezien de grootte van de werksters en van onze kolonies is het juiste formaat de Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, dezelfde die we bij de andere Aziatische Odontomachus-soorten gebruiken.

Binnenin een dun laagje kokosvezel met wat fijn zand, altijd vochtig: het geeft de larven deeltjes om te spinnen (zie «Cocons die aarde nodig hebben») en verdeelt het vocht zoals strooisel dat doet. Gebruik vezel zonder meststoffen en gewassen zand, en vul aan als de werksters het naar buiten brengen. Wordt het nest te klein (werksters met broed die in het foerageergebied kamperen), sluit dan een extra module aan; niet eerder, want lege kamers worden afvalhoop.

Aankomst en verhuizing door uitschudden

Laat de kolonie na ontvangst een paar uur met rust op 24-26 °C en controleer of ze water heeft. Om haar naar het formicarium over te brengen, doen we het bij Antomas door uitschudden: we openen de bak in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en schudden koninginnen, werksters en broed eruit met zachte tikjes, waarbij we achterblijvers helpen met een penseel.

  • Alles vooraf klaar: vochtig substraat, vol reservoir, barrière aangebracht en ingang in het halfdonker.
  • Het deksel in de hand en een dienblad eronder: een werkster kan met een kaakslag weggeslingerd worden.
  • Tel de koninginnen: er mag er geen in de bak achterblijven.

Koloniestichting en groei

Bij Antomas verkopen we kolonies met een koningin die al op gang zijn, in twee formaten: één koningin met tien werksters of zes koninginnen met vijf werksters. Je slaat de koloniestichting over, die in het geslacht meestal semi-claustraal is: de koningin gaat op jacht terwijl ze haar eerste werksters grootbrengt, zoals bij O. rixosus is waargenomen. De kolonie met meer werksters start met meer arbeidskrachten; die met zes koninginnen met meer legcapaciteit, en goed gevoed groeit ze sneller.

Het tempo wordt bepaald door eiwit. Er zijn geen gepubliceerde gegevens over de ontwikkeling van «Candy»; kwekers van andere Odontomachus-soorten spreken van ongeveer twee maanden van ei tot werkster bij warmte en overvloedig voedsel, en van een stuk langer als er eiwit ontbreekt. Verwacht geen duizenden werksters: in het geslacht zijn honderden gebruikelijk, en bij O. rixosus werden er gemiddeld zo'n 140 geteld.

Voeg geen kolonies samen en zet geen koninginnen van buitenaf bij. Dat de koninginnen van één kolonie elkaar verdragen, betekent niet dat ze vreemde koninginnen accepteren; bij O. chelifer zijn er zelfs tussen nestgenoten gevechten om de rangorde.

Voeding

Eiwit, overvloedig en gevarieerd. «Candy» is een jager. Bied haar prooien aan die levend of pas gedood zijn (met levende zie je de val in actie) en wissel van week tot week van insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten:

Hoe meer eiwit, hoe beter en sneller ze groeien. Dat is de filosofie van Antomas: met dagelijks onderhoud en het weghalen van de resten is overvoeren beter, want de kolonie begrijpt dat ze middelen in overvloed heeft en groeit sneller en talrijker. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel: in zo'n vochtig nest brengt voedsel dat overblijft al snel schimmel en mijten. Met larven voer je dagelijks of om de dag en haal je de resten binnen 24 uur weg. Koop de insecten bij een vertrouwde leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld, kunnen de kolonie uitroeien.

Suiker, als losse druppel. Je hoeft ze niet elke dag suikerhoudende vloeistoffen te geven: bij Antomas bieden we ze 2-3 keer per week aan, vooral de Blue Sugar-nectar van Anthouse en af en toe een andere nectar voor de afwisseling, waaraan je ook wat eiwit kunt toevoegen. Besteden ze er in het begin weinig aandacht aan, houd dan vol: dat is gebruikelijk bij Odontomachus-soorten. Omdat ze de druppel tussen hun kaken dragen, hebben ze een losse, bereikbare vloeistof nodig:

  • gebruik speciale drinkbakjes voor valkaakmieren, of leg de druppel in een dopje, een schelpje of een stukje aluminiumfolie;
  • nooit in watten: die beschimmelen, bederven de vloeistof en laten ze de druppel niet pakken;
  • ververs het zodra het opdroogt, indikt of gaat gisten.

Water: altijd, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.

Geen diapauze

«Candy» is tropisch en houdt geen diapauze. Bij Antomas houden we haar het hele jaar actief bij 24-26 °C in het nest. Dat het in huis in de winter 's nachts een of twee graden afkoelt, is geen probleem, maar koel haar niet bewust af: het levert niets op en remt de kweek. Waar je in de winter op moet letten, is de vochtigheid, want met de verwarming droogt het nest sneller uit.

Gedrag en observatie

De val in beeld. De werksters lopen langzaam door het foerageergebied, met opengesperde kaken en tastende antennen, tot iets de triggerharen raakt en de klap volgt. Let ook op hoe ze de nectardruppel tussen hun kaken dragen. In het geslacht zijn er soorten die overdag en 's nachts actief zijn, dus kijk niet vreemd op als je ze op elk uur ziet. Met meerdere koninginnen is het normaal dat je ze verspreid over de kamers ziet, elk met broed in de buurt.

Kijk zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, en ze met zachte hand te observeren, zo weinig mogelijk ingrijpend en stress veroorzakend.

Alarmsignalen:

  • Grote larven die niet spinnen: te weinig vocht of substraat.
  • Broed dat verdwijnt: bijna altijd een tekort aan eiwit.
  • Koninginnen buiten het nest of werksters opeengepakt bij het water: het nest droogt uit.
  • Schimmel, mijten of werksters die het voedsel weigeren: vergeten resten of stilstaand water.

Ontsnappingen en barrières

Veel gidsen zeggen dat Odontomachus-soorten niet tegen gladde oppervlakken op klimmen, maar bij Antomas hebben we gezien dat andere Aziatische Odontomachus-soorten wel tegen acryl opklimmen, zij het slecht, en stof, condens of vastgekleefd substraat geven ze houvast. Met «Candy», en met mieren die springen, neem je geen risico's:

  • Olie-barrière: een dunne, ononderbroken strook paraffineolie bovenaan de wanden van het foerageergebied, vernieuwd zodra er stof op zit.
  • Deksel altijd dicht, vanwege de kaaksprongen; open het alleen om te voeren of schoon te maken.
  • Geen bruggen: geen stenen, takken of substraat die de barrière raken.
  • Aansluitingen, buizen en stoppen goed vastgezet.

Hanteren en veiligheid

Ze hebben een functionele angel en hun steek doet meestal pijn, al gebeurt dat zelden als je rustig en met gereedschap werkt; ze kunnen ook een kaakslag uitdelen. Hanteer ze altijd met entomologisch gereedschap (een zacht penseel of een zacht pincet), nooit met je handen, werk langzaam om de koninginnen niet te beschadigen en wees voorzichtig als je allergisch bent voor steken van vliesvleugeligen. Buiten bereik van kleine kinderen en huisdieren. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Het nest laten uitdrogen, al is het maar een paar dagen.
  • Het nest doorweken of de lucht laten stilstaan.
  • Ze huisvesten zonder kokosvezel of fijn zand, of ze maandenlang in een reageerbuis houden.
  • Te weinig eiwit geven, altijd hetzelfde insect geven of resten langer dan 24 uur laten liggen.
  • De suiker in watten geven of waar ze de druppel niet met hun kaken kunnen pakken.
  • Langdurig boven zo'n 28 °C gaan of het hele nest van onderen verwarmen.
  • Ze een diapauze geven of ze in de winter afkoelen.
  • Erop vertrouwen dat ze niet klimmen of het deksel open laten.
  • Kolonies samenvoegen of koninginnen van een andere kolonie toevoegen.
  • Ze met je handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze gids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over het geslacht Odontomachus en de valkaakmieren, de taxonomische revisies van de oosterse soorten en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Satria, R., Kurushima, H., Herwina, H., Yamane, S. & Eguchi, K. (2015). The trap-jaw ant genus Odontomachus Latreille (Hymenoptera: Formicidae) from Sumatra, with a new species description. Zootaxa 4048: 1–36. doi:10.11646/zootaxa.4048.1.1
  2. Matos-Maraví, P. et al. (2018). Taxon cycle predictions supported by model-based inference in Indo-Pacific trap-jaw ants (Hymenoptera: Formicidae: Odontomachus). Molecular Ecology 27: 4090–4107. doi:10.1111/mec.14835
  3. Patek, S. N., Baio, J. E., Fisher, B. L. & Suarez, A. V. (2006). Multifunctionality and mechanical origins: ballistic jaw propulsion in trap-jaw ants. PNAS 103: 12787–12792. doi:10.1073/pnas.0604290103
  4. Gronenberg, W., Tautz, J. & Hölldobler, B. (1993). Fast trap jaws and giant neurons in the ant Odontomachus. Science 262: 561–563. doi:10.1126/science.262.5133.561
  5. Spagna, J. C. et al. (2008). Phylogeny, scaling, and the generation of extreme forces in trap-jaw ants. Journal of Experimental Biology 211: 2358–2368. doi:10.1242/jeb.015263
  6. Larabee, F. J. & Suarez, A. V. (2015). Mandible-powered escape jumps in trap-jaw ants increase survival rates during predator-prey encounters. PLOS ONE 10: e0124871. doi:10.1371/journal.pone.0124871
  7. Larabee, F. J., Smith, A. A. & Suarez, A. V. (2018). Snap-jaw morphology is specialized for high-speed power amplification in the Dracula ant, Mystrium camillae. Royal Society Open Science 5: 181447. doi:10.1098/rsos.181447
  8. Sorger, D. M. (2015). Snap! Trap-jaw ants in Borneo also jump using their legs. Frontiers in Ecology and the Environment 13: 574–575. doi:10.1890/1540-9295-13.10.574
  9. Ehmer, B. & Hölldobler, B. (1995). Foraging behavior of Odontomachus bauri on Barro Colorado Island, Panama. Psyche 102: 215–224. doi:10.1155/1995/27197
  10. Evans, H. C. & Leston, D. (1971). A ponerine ant (Hym., Formicidae) associated with Homoptera on cocoa in Ghana. Bulletin of Entomological Research 61: 357–362. doi:10.1017/S0007485300057898
  11. Ito, F., Yusoff, N. R. & Idris, A. H. (1996). Colony composition and queen behavior in polygynous colonies of the Oriental ponerine ant Odontomachus rixosus (Hymenoptera Formicidae). Insectes Sociaux 43: 77–86. doi:10.1007/BF01253958
  12. Medeiros, F. N. S., Lopes, L. E., Moutinho, P. R. S., Oliveira, P. S. & Hölldobler, B. (1992). Functional polygyny, agonistic interactions and reproductive dominance in the Neotropical ant Odontomachus chelifer (Hymenoptera, Formicidae, Ponerinae). Ethology 91: 134–146. doi:10.1111/j.1439-0310.1992.tb00857.x
  13. Oliveira, P. S., Camargo, R. X. & Fourcassié, V. (2011). Nesting patterns, ecological correlates of polygyny and social organization in the Neotropical arboreal ant Odontomachus hastatus (Formicidae, Ponerinae). Insectes Sociaux 58: 207–217. doi:10.1007/s00040-010-0138-6
  14. Kazuma, K., Masuko, K., Konno, K. & Inagaki, H. (2017). Combined venom gland transcriptomic and venom peptidomic analysis of the predatory ant Odontomachus monticola. Toxins 9: 323. doi:10.3390/toxins9100323
Moeilijkheidsgraad
Ervaren
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...