Acanthomyrmex sp: soldados y obreras – foto real de Antomas
Acanthomyrmex sp: soldados y obreras – foto real de Antomas

Acanthomyrmex sp.

1 Beoordelingen
Laatste items in voorraad
€ 29,99
Inclusief belasting

Een kop die loopt. Acanthomyrmex sp. is een piepkleine oogstmier uit het Aziatische regenwoud met een van de extreemste dimorfismen onder de mieren: minors vol stekels en een paar majors met een kop die tien keer zo groot is als die van hun zussen, nestbewakers die volgens onderzoek de vijgenzaden vermalen die de kolonie opslaat. In dit geslacht leggen de majors eieren die de kolonie voeden en vechten ze hun rangorde uit in echte sumogevechten. Kleine, rustige en fascinerende kolonies, perfect om met een loep te bekijken in een klein formicarium. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Kleine oogstmier uit het Aziatische regenwoud met een van de extreemste vormen van dimorfisme in de mierenwereld: piepkleine minors en een paar majors met een reusachtige kop die, volgens de studies, zaden malen en de ingang van het nest verdedigen. Kleine kolonies: koningin, werksters en broed. Gipsnest met een vochtige en een drogere zone, 24-27 °C, kleine en gevarieerde prooien, suiker in een drinkbakje en kleine zaden zoals vijgenpitjes. Geen diapauze. Ze groeien langzaam en glippen door elke kier: klein, goed afgesloten formicarium met een PTFE-barrière.

Acanthomyrmex Emery, 1893 is een klein geslacht van Myrmicinae uit tropisch Azië, weinig bekend zelfs onder specialisten en vrijwel afwezig in de hobby. De naam komt van het Griekse akantha, «doorn», en myrmex, «mier», vanwege de doorns op de thorax van de werksters. Maar wat op het eerste gezicht opvalt, zijn niet de doorns, maar de kop van de majors: zo groot dat de mier van opzij gezien een kop met poten lijkt. Geen wonder dat iedereen eerst naar die kop kijkt.

We verkopen deze kolonies als Acanthomyrmex sp., dus zonder soortnaam, en dat doen we bewust. Het geslacht telt 17 beschreven soorten, waarvan er verschillende sterk op elkaar lijken, en in de hobby zijn determinaties weinig betrouwbaar: op een kweekforum bleek bijvoorbeeld een kolonie die onder een bepaalde naam was verkocht, volgens de verkoper zelf waarschijnlijk een andere soort te zijn. Onze kolonies doen denken aan die van A. glabfemoralis en haar verwanten, maar zonder determinatie met de sleutel in de hand beweren we dat liever niet. Daarom houden we in deze verzorgingsgids gescheiden wat de wetenschap over het geslacht weet, wat kwekers vertellen en wat we bij Antomas hebben geleerd.

Biologie

Een geslacht van doorns en koppen

De Italiaanse entomoloog Carlo Emery beschreef het in 1893, aan de hand van een paar werksters uit Sri Lanka. Bijna een eeuw lang wist men er nauwelijks iets van, tot de myrmecoloog Mark W. Moffett van Harvard University in 1985 de eerste gedragswaarnemingen publiceerde en in 1986 de revisie van het geslacht, met zes nieuwe soorten, verdeeld over twee groepen: die van A. luciolae en die van A. notabilis. Daarna kwamen er meer bij, waaronder A. glabfemoralis in 1997 en A. humilis in 2008, tot de huidige 17. Moleculaire fylogenieën plaatsen het geslacht in de tribus Crematogastrini, een enorme groep van overwegend paleotropische oorsprong, dezelfde als die van Crematogaster en Tetramorium. In de wetenschappelijke literatuur heeft het geen gewone naam, en ook wij geven het er geen: we houden het bij de wetenschappelijke naam.

«Een kop die loopt»

Alle Acanthomyrmex-soorten zijn dimorf: hun werksters behoren tot twee duidelijk gescheiden kasten, minors en majors, zonder tussenmaten. Dat heet volledig dimorfisme, en bij mieren is het meerdere keren onafhankelijk ontstaan. Volgens Moffett zijn Acanthomyrmex-soorten misschien wel de spectaculairste voorbeelden van allemaal, «de indrukwekkendste gevallen van allometrische groei» die bij mierenwerksters bekend zijn.

De cijfers maken het duidelijk. In een reeks van A. notabilis uit Sulawesi was de kop van een major twee keer zo lang als die van een minor uit hetzelfde nest en had hij, door zijn vorm, zo’n tien keer het volume. En toch waren zijn antennes maar 5% langer en zijn romp maar 3%. Met andere woorden: de major is in alle opzichten een minor met een enorme kop.

Bij de major lijkt de kop meer volume te hebben dan de rest van het lichaam samen en steekt hij naar achteren uit boven de romp, die deels in een holte eronder verdwijnt. Met de gaster onder het lichaam gevouwen zie je van opzij de romp bijna niet. Moffett vatte het samen in één zin: de eerste indruk van een levende major van A. notabilis is die van «een kop die loopt».

Oogstmieren midden in het regenwoud

Als we aan oogstmieren denken, denken we aan Messor of Pogonomyrmex, aan droge velden en woestijnen. Oogstmieren komen vooral in droge omgevingen veel voor. Acanthomyrmex-soorten doorbreken dat patroon: het zijn mieren van het strooisel in het tropisch regenwoud, en minstens enkele ervan slaan zaden op in het nest.

Moffett vond het bewijs in het noorden van Sulawesi. In een nest van A. notabilis lag een hoopje van zo’n 35 vijgenpitjes, veel met een aangeknaagde buitenlaag. Andere kolonies in de buurt bewaarden ook vijgenpitjes, in een gebied met bijzonder veel vijgenbomen. In het veld namen ze sesamzaad van het lokaas mee, en in gevangenschap verplaatsten A. ferox-werksters de zaden samen met het broed telkens als ze verhuisden.

Moffett rekende minstens A. notabilis tot de «oogstmieren». Maar het zijn geen strikte zaadeters: ze eten ook vruchten, piepkleine prooien, zoals kleine duizendpoten, springstaarten of nimfen van wantsen, kadavers van ongewervelden en suiker. Dat past bij de theorie: zaadspecialisten hebben meestal werksters van één maat, terwijl soorten met een breed dieet de neiging hebben een sterk gespecialiseerde kaste te ontwikkelen om de zaden te malen.

Kaken als molenstenen

Waarvoor dient zo’n grote kop? De majors van alle soorten hebben massieve kaken met een kauwrand die vaak sterk versleten is, typische kenmerken van de «malende» kasten van oogstmieren, en in het nest van A. notabilis waren ze sterk afgesleten. Zo’n kop is vooral een doos vol spieren die die kaken bewegen. Wel heeft Moffett nooit een major een zaad zien malen: het is een heel redelijke afleiding, maar een afleiding. In een kweekdagboek van Acanthomyrmex sp. bewaarden de werksters chiazaden, maakten ze die vochtig en maalden ze ze als ze zacht werden, en de majors knipten sprinkhaanpoten in stukken voor het broed.

Kolonies op zakformaat

Zoek je een mier voor een groot formicarium, dan is dit niet jouw soort. De kolonies van Acanthomyrmex zijn piepklein:

  • De kolonie van A. notabilis die Moffett uitgroef, had 3 majors, 37 minors en broed. Andere kolonies van dezelfde soort hadden zo’n 40-50 werksters, met 1-3 majors.
  • Die van A. ferox, bijna compleet, had 47 minors, 2 majors, 7 mannetjes en een koningin.
  • In een studie met 49 kolonies van A. ferox was het gemiddelde zo’n 25 werksters en 2-3 majors per kolonie.

Er zijn altijd heel weinig majors, minder dan 10% van de werksters. Volgens de ergonomische kastentheorie van Edward O. Wilson geldt: hoe gespecialiseerder een kaste, hoe efficiënter ze is en hoe minder individuen er nodig zijn. In gevangenschap spreken kwekers van kolonies van enkele tientallen werksters. Voor de hobby is dat een voordeel: een volwassen kolonie past haar hele leven in een klein formicarium.

Eieren als voedsel

Bij veel mieren leggen de koningin en soms de werksters trofische eieren: eieren die zich niet ontwikkelen en die als voedsel dienen voor de larven, de koningin of andere werksters. Het is een manier om voedingsstoffen binnen de kolonie te verdelen. Recente studies met de oogstmier Pogonomyrmex rugosus hebben aangetoond dat ze zelfs invloed hebben op de lotsbestemming van de larven, op de vraag of ze werksters of koninginnen worden.

Bij A. ferox vonden de onderzoekers Bruno Gobin en Fuminori Ito een verrassende verdeling. De koningin legt voortplantings- en trofische eieren, terwijl majors en minors, als de koningin aanwezig is, alleen trofische eieren leggen. En van alle trofische eieren in de kolonie legt de koningin 17%, de minors 41% en de majors 42%. Dat is om twee redenen opvallend: men verwachtte dat de koningin zich alleen met voortplanting bezig zou houden, en dat de majors, bij veel soorten een verdedigingskaste, steriel zouden zijn. Bij Acanthomyrmex zijn die grootkoppen daarentegen ook de voorraadkast van de kolonie.

Sumo tussen grootkoppen

Er is meer. In 2003 publiceerden dezelfde auteurs een studie met een onvergetelijke titel: «Sumoworstelen bij mieren». De majors van A. ferox hebben evenveel ovariolen als de koningin, drie keer zoveel als de minors, dus ze zijn uitstekend toegerust om eieren te leggen. Onderling vormen ze een hiërarchie door te «boksen» met hun antennes en door spectaculaire schudgevechten, een vorm van confrontatie die nog nooit bij mieren was beschreven. Ze vechten alleen tussen majors, nooit met de minors, en de hiërarchie is stabiel: er was geen enkele rangwisseling.

Zolang er een koningin is, wordt er zelden gevochten en leggen de majors alleen trofische eieren. Maar als de koningin verdwijnt, schiet de agressie omhoog en beginnen alle majors voortplantingseieren te leggen, waaruit mannetjes komen, al hebben ze sterker ontwikkelde eierstokken naarmate ze hoger in de hiërarchie staan. De dominante major patrouilleert bovendien bij de hoop eieren en eet de eieren op die zijn ondergeschikten leggen. Een echte strijd om de erfenis in een kolonie van een paar tientallen mieren.

Dwergkoninginnen en gewone koninginnen

Bij A. glabfemoralis beschreef een studie uit 2008 voor het eerst, naast de major, de gewone koningin en het mannetje, een «dwergkoningin». Sommige kolonies hebben één gewone koningin, ontvleugeld na de vlucht, en andere hebben in plaats daarvan een of meer dwergkoninginnen, en de structuur verschilt van plaats tot plaats. De auteurs denken dat de soort in een overgang zou kunnen zitten naar een systeem met vleugelloze koninginnen die meer op werksters lijken. Het is geen alleenstaand geval: bij veel mieren bestaan er tussenkasten of «mozaïekkasten», door de evolutie gebouwd met onderdelen van de koningin en van de werkster.

Broed in de armen en een schrikachtige koningin

In gevangenschap zag Moffett dat de werksters veel tijd besteden aan het vasthouden van eieren, larven en poppen in hun kaken, zelfs als de kolonie rustig is: een manier om altijd klaar te zijn om met het broed te vluchten, heel nuttig in blootgestelde nesten in het strooisel. Ook de majors droegen soms broed; Moffett registreerde bij hen minstens vijf verschillende taken, iets onverwachts bij zo’n extreme kaste. De koningin van A. ferox was daarentegen erg schuw: bij het minste probleem rende ze weg, en de kolonie verhuisde naar waar ze haar vonden. Kwekers zijn het eens over hun karakter: bij verstoring blijven ze stilzitten. Een liefhebber noemde ze «de rustigste mieren ter wereld».

Schuw buiten, vastberaden aan de deur

De foeragerende minors trekken zich bij de minste verstoring terug, maar het nest verdedigen ze wel. Toen Moffett mieren van andere soorten bij een nest van A. notabilis bracht, kwamen de minors naar buiten om ze te bijten en verscheen er al snel de kop van een major in de ingang, die de doorgang blokkeerde. Hij beet zo hardnekkig dat Moffett hem aan een pincet uit het nest kon trekken. Zijn techniek: de kop laten zakken en de indringer het hele gezicht toekeren, breed als een schild, terwijl hij de gaster naar voren brengt, met een sterk gereduceerde angel. Tegenover mieren met een krachtige steek, zoals Solenopsis of Monomorium, vluchten ze liever met het broed.

Strooisel, dood hout en moesson

Acanthomyrmex-soorten leven in de Oriëntaalse regio: van Sri Lanka en het vasteland van Zuidoost-Azië tot Zuid-China, Maleisië, Borneo, Sumatra, Sulawesi, de Molukken en de Filipijnen. Merkwaardig genoeg zijn ze niet gevonden in India of Nieuw-Guinea. Moffett vond een kolonie van A. notabilis in een boomstam, in primair regenwoud: het nest was één natuurlijke gang van 6 cm lang en 4 mm breed. A. glabfemoralis, talrijk in Vietnam en Zuid-China, nestelt in holtes van twijgjes en vermolmd hout, in spleten van stenen en onder stenen op de bosbodem.

Het klimaat in hun gebied is een moessonklimaat, tropisch in het zuiden en subtropisch in het noorden: warm en vochtig, met een uitgesproken regenseizoen. In de gebieden het dichtst bij de evenaar zijn er nauwelijks seizoenen; in het noorden van hun gebied is de zomer warm en regenachtig en de winter koeler en droger, maar mild. Voor de kweek is de les duidelijk: stabiele warmte, vocht zonder doorweken en geen koude diapauze.

Grootte en morfologie

Een kleine Myrmicinae met een compact, sterk gebeeldhouwd lichaam, doorns op de thorax en twee duidelijk gescheiden werksterkasten. Heb je ooit een Pheidole pallidula gehad, dan komt het idee je bekend voor: minors en majors met een grote kop. Maar bij Acanthomyrmex is het verschil veel extremer.

  • Minors. Klein, 2,7-5,0 mm totale lengte afhankelijk van de soort, met weinig variatie in grootte binnen één kolonie. Grote kop, zo’n 50% breder dan de romp, met een oppervlak vol kleine putjes (foveae) waaruit lange, opstaande haren komen. Vrij grote, sterk bolle ogen. Antennes met 12 segmenten en een knots van drie. Op de thorax doorns: normaal een paar op het pronotum en een paar op het propodeum, het achterste deel.
  • Majors. Enorme kop, twee keer zo lang als de romp of meer, met massieve kaken en een groot uitsteeksel in de vorm van een stompe tand onder de basis. Antennes even groot als die van de minors, belachelijk klein op die kop. Romp zonder de doorns op het pronotum.
  • Koningin. Kop kleiner dan die van de majors en niet over de romp uitstekend, met ocellen; romp zeer kort en robuust, bijna even breed als lang; korte, dikke doorns op het propodeum. Kaken met hetzelfde uitsteeksel als de majors.
  • Mannetje. Brede kop met grote ogen, antennes met 13 segmenten en lange, maar veel minder massieve kaken.
  • Gaster. Klein, ovaal en ingetrokken, met een sterk gereduceerde angel. De majors worden geen repleten, al leggen ze, zoals we zagen, trofische eieren.
  • Kleur. Wisselend per soort: van oranjegeel tot roodbruin. De onze zijn mahoniekleurig of roodbruin, met lichtere, amberkleurige poten en antennes. Op de foto bij deze gids zie je heel goed het verschil in textuur: de minors, met kop en thorax vol putjes, en de major, met een enorme, gladde en glanzende kop.

Om de soorten te onderscheiden, letten specialisten op details als de sculptuur van de kop, de vorm en de doorns van de petiolus en de postpetiolus of de beharing van de poten: de naam A. glabfemoralis zelf verwijst bijvoorbeeld naar de onbehaarde dijen. Dat zijn kenmerken waarvoor je een loep en de determinatiesleutel van het geslacht nodig hebt; daarom verkopen we haar liever als Acanthomyrmex sp.

Afmetingen bij benadering

  • Minors: totale lengte 2,7-5,0 mm; kopbreedte 0,70-1,23 mm (geslacht)
  • Majors: kopbreedte zo’n 1,6-2,6 mm bij de gemeten exemplaren van verschillende soorten; kop twee keer zo lang als de romp of meer; totale lengte niet gepubliceerd
  • Koningin: kopbreedte 1,86-2,30 mm bij A. ferox; totale lengte niet gepubliceerd
  • Mannetje: geen gepubliceerde metingen van de totale lengte

De afmetingen komen uit de revisie van het geslacht door Moffett (1986) en gelden voor de soorten als geheel, niet alleen voor de onze. Niemand heeft de totale lengte van een major of een koningin gepubliceerd: bij levende dieren draagt de major de kop over de romp gebogen en de gaster ingetrokken.

Houden in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Het is geen tere soort: ze is rustig, eet alles, heeft geen diapauze nodig en leeft in een klein formicarium. Waarom dan geen 1/5? Om drie redenen:

  • Ze groeit langzaam en blijft klein. Enkele tientallen werksters en veel mannetjes: het is een soort om van dichtbij te observeren, niet om groots te zien groeien.
  • Stabiel vocht en stabiele warmte. Ze heeft een vochtige zone in het nest nodig, die niet doorweekt raakt en niet uitdroogt, en een constante temperatuur.
  • Ze glippen door elke kier. De minors meten maar een paar millimeter.

En het is zeer de moeite waard: majors die uit een tekenfilm lijken te komen, opgeslagen zaden midden in het regenwoud en een sociaal leven met trofische eieren en sumogevechten. Met een loep is elke kolonie een klein laboratorium.

Aanbevolen parameters

  • Nesttemperatuur: 24-27 °C, het hele jaar stabiel.
  • Foerageergebied: mag aan één uiteinde iets warmer zijn, tot zo’n 28-30 °C, zodat de kolonie kan kiezen. Nooit sterke warmte in het nest.
  • Vochtigheid: een vochtige zone in het nest en een drogere, zodat ze kunnen gaan zitten waar ze willen. Het gips vochtig, maar nooit doorweekt of met druppels op het glas.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: de donkere zone in het nest en het foerageergebied verlicht, met een normale dag-nachtcyclus.
  • Diapauze: niet nodig (zie «Geen diapauze: het hele jaar stabiele warmte»).

Vermijd direct zonlicht, radiatoren en tocht. Gebruik je een verwarmingskabel of -plaat, dan altijd met thermostaat en aan één zijkant, nooit onder het hele nest.

Aanbevolen formicarium

Voor een mier uit het tropische strooisel die vocht nodig heeft, raden we bij Antomas de gipsnesten van de Qbik Wild-reeks van Anthouse aan, die het vocht goed vasthouden en waarmee je een vochtigere en een drogere zone kunt aanhouden. En omdat de kolonies piepklein zijn, de kleinste: de Qbik Wild One P 1C, met één kamer. Voor een kolonie Acanthomyrmex is die lang voldoende, en waarschijnlijk haar hele leven.

Alleen als de kolonie flink groeit en je veel werksters zonder plek in het nest ziet, breid je uit naar de Qbik Wild Duo P 2C, met twee kamers:

Breid niet te vroeg uit: in een te groot nest raakt zo’n kleine kolonie verspreid en worden de overtollige kamers afvalhopen. Bevochtig het gips via het reservoir en houd het andere uiteinde droger. In het kleine foerageergebied volstaan wat aarde, wat droog strooisel of schors en een platte steen, plus de waterbuis, een klein drinkbakje en de barrière (zie «Ontsnappingen en barrières»).

Aankomst en verhuizing

Je kolonie komt aan met haar koningin, haar werksters en broed. Laat haar na ontvangst rusten op een rustige plek, bij 24-26 °C, en controleer of ze water heeft. De volgende dag kun je haar al naar het formicarium overzetten. Bij Antomas doen we dat door uitschudden: we openen de bak in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en schudden de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig uit, en helpen achterblijvers met een heel fijn penseel. Kwekers die ze zo hebben verhuisd, hadden geen problemen. Drie tips:

  • Zet alles vooraf klaar: het formicarium gemonteerd, met de vochtigheid op orde, de barrière aangebracht en de waterbuis.
  • Werk boven een licht dienblad: de minors zijn piepklein en raak je makkelijk kwijt.
  • Houd de koningin in de gaten. Bij sommige soorten van het geslacht is de koningin erg schrikachtig en heeft ze de neiging bij de groep weg te lopen. Weet altijd waar ze is en breng haar, als ze afdwaalt, met het penseel naar het nest.

Houd de nestzone donker zodat ze die meteen betrekken. Moet je de kolonie ooit naar een ander formicarium verhuizen, gebruik dan dezelfde methode.

Voeding

Eiwit: kleine en gevarieerde prooien. De minors zijn piepklein, dus het voedsel moet op hun schaal zijn. In de natuur jagen ze op springstaarten, kleine duizendpoten en insectennimfen, en kwekers vertellen dat ze de voorkeur geven aan kleine prooien met een zacht lichaam. Heel goede opties zijn Thermobia domestica, een kleine prooi die perfect is voor kleine kolonies, de springstaarten Sinella curviseta, die bovendien helpen het formicarium schoon te houden, fruitvliegjes en stukjes pas gedode krekel of runner-kakkerlak, opengesneden zodat ze kunnen beginnen met eten. Wissel van week tot week van soort insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten.

Hoe meer eiwit, hoe beter. Dat is de filosofie van Antomas: als je dagelijks onderhoud doet en de resten weghaalt, kun je beter overvoeren, want de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en in grotere aantallen. Bij een soort met zulke kleine kolonies betekent dat kleine, maar frequente porties, bijna dagelijks als je kunt, en wat overblijft weghalen. Kun je niet vaak schoonmaken, overvoer dan liever niet: in een vochtig nest gaat voedsel dat overblijft snel rotten en brengt het schimmel en mijten mee.

Suikerhoudende vloeistoffen. De minors drinken graag suikerwater en honing. Wissel de suikers af: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse 4-5 keer per week aan en 1-2 keer per week een andere suikerhoudende vloeistof of nectar. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd aan in een drinkbakje en nooit in watten, want watten beschimmelen en laten de vloeistof snel bederven. Gebruik een klein drinkbakje, kant-en-klaar of zelfgemaakt, waarin de druppel «uitgespreid» en bereikbaar ligt, en ververs het voordat het gaat gisten.

Zaden: hun oogstmierentrekje. Geef af en toe een paar heel kleine zaden: vijgenpitjes, die in hun nesten opgeslagen zijn gevonden (je haalt ze makkelijk uit een gedroogde vijg), en andere zoals chia- of sesamzaad; een kweker vertelt dat chiazaad de favoriet van zijn kolonie is. Sommige kolonies laten ze liggen als ze suiker en eiwit in overvloed hebben: dat is normaal. In een vochtig nest kunnen ze ontkiemen of beschimmelen, dus haal gekiemde zaden weg. En onthoud dat ze een aanvulling zijn: het broed groeit op insecten.

Water: altijd, in de reageerbuis met watten in het foerageergebied. Voor een mier uit het tropische strooisel is uitdroging een ernstige fout.

Een trucje: sommige kwekers hebben gezien dat hun kolonie vooral ’s nachts actief is. Is dat bij jou ook zo, geef het voedsel dan laat in de middag en haal de resten ’s ochtends weg.

Groei en kasten

Je kolonie komt al op gang aan, met haar koningin, werksters en broed, dus je hoeft de koloniestichting niet door te maken. Over de koloniestichting van het geslacht in de natuur is heel weinig bekend: winkels beschrijven haar als semi-claustraal, met een koningin die op voedsel uitgaat terwijl ze haar eerste werksters grootbrengt, maar we hebben geen enkele studie gevonden die dat bevestigt.

Wat je wel moet weten, is hoe een kolonie Acanthomyrmex groeit:

  • Langzaam. In de natuur komen ze zelden boven enkele tientallen werksters; in gevangenschap, met goed voedsel, groeien ze iets meer, maar zonder haast.
  • Weinig majors. Normaal zijn er 1-3 majors, minder dan 10% van de werksters: het is niet zo dat je kolonie «geen soldaten maakt», ze heeft er gewoon niet meer nodig.
  • Mannetjes. Kwekers zijn het erover eens dat ze vaak mannetjes produceren, zelfs als ze klein zijn. Dat is normaal; na verloop van tijd sterven ze en ruimen de werksters ze op.
  • Eieren als voedsel. Een deel van de eieren die je ziet, zijn trofische eieren: als een hoopje niet uitkomt, hoef je niet te schrikken.
  • Zorg goed voor de koningin. Zonder haar vechten de majors om eieren te leggen en brengt de kolonie alleen nog mannetjes voort.

Geen diapauze: het hele jaar stabiele warmte

Het is een tropische en subtropische mier uit een moessonklimaat, en ze heeft geen diapauze nodig. Bij Antomas raden we aan haar het hele jaar op 24-27 °C te houden. Koelt het huis in de winter af, gebruik dan een verwarmingskabel of -plaat met thermostaat, aan één zijkant van het nest.

Bij de soorten uit het noorden van het gebied, met koelere winters, kan de kolonie in onze winter iets vertragen: minder eileg en minder activiteit. Het is geen probleem als de temperatuur in die maanden licht daalt, tot zo’n 21-23 °C, maar koel haar niet af zoals een Europese mier. Blijf water, suiker en wat eiwit geven, en wacht tot ze in het voorjaar weer opleeft.

Gedrag in gevangenschap

Rustig. Bij verstoring blijven ze stilzitten of vormen ze een bol rond het broed en de koningin, en je ziet vaak werksters die het broed in hun kaken houden. De majors komen bijna nooit naar buiten: ze blijven in het nest en verschijnen in de ingang bij gevaar of bij een prooi die in stukken moet. De minors foerageren alleen, zonder andere werksters te rekruteren.

Observeren zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en ervan te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze hun donkere zone in het nest te geven en het foerageergebied verlicht te houden, en ze voorzichtig te observeren, met zo weinig mogelijk ingrijpen en stress. Bij zo’n kleine soort zijn een loep of een camera met macrolens je beste bondgenoten: de majors zijn van dichtbij een spektakel. Een kweker vertelt dat hij ze met rood licht ’s nachts kon zien foerageren zonder dat ze wegvluchtten.

Alarmsignalen:

  • Druppels of condens op het glas, of schimmel: te veel vocht of vergeten resten of zaden.
  • Werksters die samengepakt bij de waterbuis zitten en droog gips: te weinig vocht.
  • Broed dat stilvalt of verdwijnt: bijna altijd te weinig eiwit of te koud.
  • Werksters buiten het formicarium: er is een kier of de barrière werkt niet.

Ontsnappingen en barrières

Het zijn geen ontsnappingskunstenaars, maar ze zijn heel klein, en dat is genoeg. De minors kruipen door kieren die je niet eens ziet, door losse verbindingen en door te grof ventilatiegaas. Bij Antomas raden we aan:

  • Een PTFE-barrière (Fluon) bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken. Paraffineolie werkt ook, al moet je die vaker vernieuwen.
  • Goed sluitend deksel, als tweede verdedigingslinie.
  • Heel fijn ventilatiegaas. Controleer of een minor er niet doorheen past.
  • Geen kieren: controleer de verbindingen, de doppen en de buizen, en of de watten in de waterbuis goed vastzitten.
  • Niets wat als brug kan dienen: geen takken, bladeren of stenen tegen of vlak bij de barrière.

Hanteren en veiligheid

Voor mensen zijn ze onschadelijk: ze hebben een sterk gereduceerde angel, en kwekers melden geen enkele steek. De majors kunnen krachtig in een pincet bijten, maar zijn niet gevaarlijk. Hanteer ze, zoals elke soort, met entomologisch gereedschap, zoals een heel fijn penseel of een zachte pincet, en niet met je handen: ze zijn zo klein dat je ze makkelijk beschadigt. Voeg geen verschillende kolonies samen en houd ze niet samen met andere soorten. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Het nest laten uitdrogen of, omgekeerd, doorweken: een vochtige en een drogere zone.
  • Een groot formicarium gebruiken voor een kolonie van een paar tientallen mieren.
  • Haar een koude diapauze geven, zoals Europese mieren.
  • Te grote of hele, harde prooien geven, of altijd hetzelfde insect.
  • Voedselresten of gekiemde zaden in een vochtig nest laten liggen.
  • Suikerhoudende vloeistoffen in watten aanbieden of het water laten opraken.
  • Kieren, losse verbindingen of te grof gaas laten.
  • De koningin tijdens een verhuizing uit het oog verliezen.
  • Verschillende kolonies samenvoegen of ze met je handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over het geslacht Acanthomyrmex en zijn verwanten, en van de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Moffett, M. W. (1985). Behavioral notes on the Asiatic harvesting ants Acanthomyrmex notabilis and A. ferox. Psyche 92: 165–179. doi:10.1155/1985/53040
  2. Moffett, M. W. (1986). Revision of the myrmicine genus Acanthomyrmex (Hymenoptera: Formicidae). Bulletin of the Museum of Comparative Zoology 151: 55–89. doi:10.5281/zenodo.25806
  3. Gobin, B. & Ito, F. (2000). Queens and major workers of Acanthomyrmex ferox redistribute nutrients with trophic eggs. Naturwissenschaften 87: 323–326. doi:10.1007/s001140050731
  4. Gobin, B. & Ito, F. (2003). Sumo wrestling in ants: major workers fight over male production in Acanthomyrmex ferox. Naturwissenschaften 90: 318–321. doi:10.1007/s00114-003-0430-7
  5. Eguchi, K., Bui, T. V. & Yamane, S. (2008). Vietnamese species of the genus Acanthomyrmex (Hymenoptera: Formicidae: Myrmicinae). Myrmecological News 11: 231–241.
  6. Ward, P. S., Brady, S. G., Fisher, B. L. & Schultz, T. R. (2015). The evolution of myrmicine ants: phylogeny and biogeography of a hyperdiverse ant clade (Hymenoptera: Formicidae). Systematic Entomology 40: 61–81. doi:10.1111/syen.12090
  7. Blaimer, B. B., Ward, P. S., Schultz, T. R., Fisher, B. L. & Brady, S. G. (2018). Paleotropical diversification dominates the evolution of the hyperdiverse ant tribe Crematogastrini (Hymenoptera: Formicidae). Insect Systematics and Diversity 2(5): 3. doi:10.1093/isd/ixy013
  8. Wilson, E. O. (1968). The ergonomics of caste in the social insects. The American Naturalist 102: 41–66. doi:10.1086/282522
  9. Wilson, E. O. (1984). The relation between caste ratios and division of labor in the ant genus Pheidole (Hymenoptera: Formicidae). Behavioral Ecology and Sociobiology 16: 89–98. doi:10.1007/BF00293108
  10. Molet, M., Wheeler, D. E. & Peeters, C. (2012). Evolution of novel mosaic castes in ants: modularity, phenotypic plasticity, and colonial buffering. The American Naturalist 180: 328–341. doi:10.1086/667368
  11. Genzoni, E., Schwander, T. & Keller, L. (2023). Trophic eggs affect caste determination in the ant Pogonomyrmex rugosus. eLife 12: RP86899. doi:10.7554/eLife.86899
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
1 Beoordelingen

Genial
A llegado muy bien
Door Danylo op 03-11-2026
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...