Pseudoneoponera rufipes: obreras – foto real de Antomas
Pseudoneoponera rufipes: obreras – foto real de Antomas

Pseudoneoponera rufipes

Niet op voorraad
€ 59,99
Inclusief belasting

De mier die zich verdedigt met schuim. Pseudoneoponera rufipes is een grote ponerine uit tropisch Azië, zwart, mat en met roodachtige poten, die jaagt met getande kaken en een angel. Zit ze in het nauw, dan perst ze uit de punt van haar gaster een wit, kleverig schuim, haar eigen gif opgeklopt met lucht, waarin kleine vijanden vast komen te zitten. Ze hoort bovendien bij een geslacht dat bekendstaat om zijn gamergates, bevruchte werksters die eieren kunnen leggen. Een verrassende soort voor ervaren mierenhouders, die de koningin vanaf de stichting kunnen begeleiden: vochtig gipsnest, stabiele warmte en veel levende prooi. Koninginnen met broed, alleen of met hun eerste werksters. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

Grote zwarte ponerine met roodachtige poten uit tropisch Azië, met een angel en een uniek wapen: verdedigingsschuim dat uit de punt van de gaster komt. Haar geslacht is beroemd om de gamergates, bevruchte werksters die eieren leggen. Koninginnen met broed (koningin alleen met broed, of koningin en 2-5 werksters met broed): een kwetsbare stichtingsfase, voor ervaren kwekers. Gipsnest met vocht (Qbik Wild-reeks), 24-27 °C, kleine, levende en gevarieerde prooien en wat suiker. Geen diapauze. Ontsnappingsbarrière van paraffineolie of vaseline en het deksel altijd dicht.

Pseudoneoponera rufipes (Jerdon, 1851) is een van de opvallendste ponerinen van Azië: een grote, stevige mier met een zwart, mat lichaam en poten in een roodachtige tint waaraan ze haar naam dankt. Ze leeft van India en Sri Lanka tot Zuidoost-Azië, Borneo en Indonesië, en is een bodemjaagster gewapend met sterke kaken en een angel. Maar wat haar bij myrmecologen beroemd heeft gemaakt, is niet de angel, maar iets veel zeldzamers: als ze zich bedreigd voelt, maakt ze schuim, een witte, kleverige massa die uit de punt van het achterlijf komt en kleine vijanden vangt.

Bij Antomas verkopen we haar onder haar wetenschappelijke naam. Het meest opvallende aan haar is die verdedigingsafscheiding, en daar zit geen bijzondere chemie achter: het schuim is in wezen haar gif vol lucht. In deze verzorgingsgids houden we gescheiden wat over de soort is vastgelegd, wat er over haar geslacht bekend is (als zodanig aangegeven) en wat we bij Antomas toepassen met onze tropische ponerinen.

Biologie

De mier die schuim maakt

In 1981 publiceerden de Duitsers Ulrich Maschwitz, Klaus Jessen en Eleonore Maschwitz een artikel met een duidelijke titel: «Schuimen bij Pachycondyla: een nieuw verdedigingsmechanisme bij mieren». Ze hadden het ontdekt bij twee soorten uit Maleisië, Pachycondyla tridentata en P. insularis, die nu tot hetzelfde geslacht horen als onze P. rufipes: Pseudoneoponera. Als ze worden gestoord, persen de werksters uit het uiteinde van de gaster een wit schuim dat blijft plakken aan alles wat het raakt.

Het interessantste was het experiment. Deze mieren hebben een normale angel en gebruiken die ook, maar de auteurs stelden vast dat het schuim beter werkt dan de angel tegen kleine, snelle vijanden, zoals andere mieren: in plaats van een dozijn aanvallers één voor één te steken, «zeept» de ponerine ze in, zodat ze vastgeplakt en onhandig blijven zitten. Twee jaar later beschreven Jessen en Maschwitz (1983) de klieren in het achterlijf van P. tridentata in detail.

Een oude natuuronderzoeker schreef zelfs dat ze schuim uit hun mond lieten komen, maar het komt van achteren, uit de omgeving van de angel.

Een schuim dat zich gedraagt als een vaste stof

Hoe maakt P. rufipes dat schuim? In 2013 presenteerde een team van de University of Illinois, met Fredrick Larabee en Andrew Suarez, op het congres van de Entomological Society of America een studie die juist over deze soort ging. Met hogesnelheidsvideo, microscopie en röntgenmicrotomografie zagen ze dat:

  • Het gifreservoir enorm is: het beslaat bijna driekwart van de gaster.
  • Krachtige spieren tussen de segmenten van het achterlijf die segmenten in elkaar laten schuiven, als een verrekijker, en waarschijnlijk het gif met lucht opkloppen bij het naar buiten komen, als de angel wordt ingetrokken.
  • De chemie van het gif zelf helpt: als ze het gif van mieren die geen schuim maken met de hand belucht hadden, kregen ze niet hetzelfde resultaat.
  • Gemeten met reologische technieken gedraagt het schuim zich als een visco-elastische vaste stof, niet als een vloeistof.

Hun conclusie is heel suggestief: meer dan een chemisch wapen zou het schuim een mechanische hindernis kunnen zijn om indringers in het nest of rovers te vangen. Het is een op een congres gepresenteerde studie, geen volledig artikel. En het gif zelf? Bij de Ponerinae bestaat een belangrijk deel uit peptiden met neurotoxische, cytolytische of antimicrobiële werking, waarvan veel nog niet beschreven zijn (Touchard en collega's, 2016); dat van P. rufipes is niet geanalyseerd.

Wat is een gamergate?

Dat is de grote vraag bij haar geslacht. Een gamergate (van het Griekse gamos, huwelijk, en ergates, werkster) is een bevruchte werkster die eieren legt en de voortplanting van de kolonie verzorgt, zonder vleugels en zonder het lichaam van een koningin. Christian Peeters bracht in 1991 de bekende gevallen bijeen en liet zien dat het verschijnsel bij de Ponerinae steeds weer opduikt.

Pseudoneoponera is een van de sleutelgeslachten om het te begrijpen:

  • Bij P. sublaevis, uit Australië, zijn er geen koninginnen: de werksters vormen een lineaire dominantiehiërarchie en de werkster helemaal bovenaan is degene die legt (Ito en Higashi, 1991). En wat de rang bepaalt, is niet de kracht, maar vooral de leeftijd van de werkster (Higashi en collega's, 1994).
  • Bij een soort uit West-Java, toen Pachycondyla (= Bothroponera) sp. genoemd, had de meerderheid van de kolonies meerdere bevruchte werksters, maar alleen de dominante legde eieren: wat Fuminori Ito «functionele monogynie» noemde (Ito, 1993).
  • Bij P. tridentata, de schuimmaker, beschreven Sommer, Hölldobler en Jessen (1994) een «ongewone» sociale organisatie, waarbij koninginnen en gamergates in dezelfde populatie kunnen voorkomen.

En bij P. rufipes? Koningin, gamergate of allebei

Hier moeten we eerlijk zijn: er is geen enkele studie gepubliceerd over de voortplanting van P. rufipes. Wat wel bekend is, is dat de soort gevleugelde koninginnen heeft, die vliegen, paren en hun vleugels verliezen zoals bij de meeste mieren, en dat haar geslacht een van de geslachten met de meeste gamergates is. Sommige Europese winkels verkopen kolonies met een koningin aan het hoofd en andere met een gamergate, wat doet vermoeden dat bij deze soort beide wegen mogelijk zijn, maar dat is een aanwijzing uit de hobby, geen wetenschappelijk gegeven.

De kolonies die we bij Antomas verkopen hebben een koningin: een vrouwtje dat heeft gevlogen, met een steviger borststuk dan de werksters en de littekens van de vleugels. Waarom houden sommige ponerinen de koningin en verliezen andere haar? Peeters en Ito (2001) brachten dat in verband met de manier van verspreiden: een gevleugelde koningin sticht kolonies op afstand, na de vlucht, terwijl een kolonie zonder koningin zich te voet voortplant door zich te splitsen, dicht bij huis. En Monnin en Peeters (2008) vroegen zich letterlijk af hoeveel gamergates een koningin waard is: een koningin legt meestal flink meer eieren dan een gamergate.

Een naam die vier keer is verhuisd

Thomas C. Jerdon, een Britse arts en natuuronderzoeker in India, beschreef haar in 1851 als Ponera rufipes, aan de hand van exemplaren van de Malabarkust. Het typemateriaal wordt als verloren beschouwd. Daarna kwam ze in Bothroponera terecht en in 1973 plaatste de myrmecoloog W. L. Brown haar, samen met veel andere ponerinen, in een gigantisch geslacht: Pachycondyla. Daarom zie je in publicaties en winkels nog steeds Pachycondyla rufipes.

In 2014 publiceerden Chris Schmidt en Steve Shattuck de grote revisie van de onderfamilie Ponerinae, gebaseerd op morfologie en moleculaire stambomen, en ontmantelden ze dat allegaartje. Voor onze soort en haar verwanten uit Azië en Australië haalden ze een naam uit 1943 terug, Pseudoneoponera, van de Brit Horace Donisthorpe: letterlijk «valse Neoponera». De werksters herken je aan de combinatie van een stevig lichaam en een grove sculptuur van de cuticula. De soortnaam, rufipes, komt van het Latijnse rufus, roodachtig, en pes, voet: «die met de roodachtige poten». Op Sri Lanka wordt een eigen ondersoort erkend, P. rufipes ceylonensis.

Nog een gegeven, uit het lab: in een onderzoek naar de chromosomen van Indiase mieren telden Imai en collega's (1984) bij deze soort 24 chromosoomparen (2n = 48).

Van India tot de Soenda-eilanden

Ze is een van de meest verbreide Pseudoneoponera. De catalogi vermelden haar in India, Sri Lanka, Nepal, Pakistan, Zuid-China, Thailand, Laos, Vietnam, Maleisië (het schiereiland en Borneo), Singapore en Indonesië, en sommige bronnen breiden haar gebied nog verder naar het oosten uit. De bijgewerkte lijst van de mieren van India, van Bharti en collega's (2016), neemt haar op onder haar huidige naam.

Bijna haar hele gebied heeft een vochtig tropisch of moessonklimaat: in de klimaatclassificatie van Köppen-Geiger de typen regenwoud (Af), moesson (Am) en savanne (Aw). In de laaglanden liggen de maandgemiddelden bijna het hele jaar rond 25-28 °C, met veel regen en een hoge luchtvochtigheid. Alleen in het noorden van haar gebied, aan de voet van de Himalaya en in Zuid-China, is er een droge, iets koelere winter. Voor het houden is de les duidelijk: stabiele warmte en vocht, zonder een winter die om diapauze vraagt.

Bodemjaagster

Zoals bijna alle ponerinen is ze een rover. De revisie van Schmidt en Shattuck (2014) laat zien dat de overgrote meerderheid van de onderfamilie op levende geleedpotigen jaagt, vaak solitair: ze sporen de prooi op met de antennen, houden haar vast met de kaken en verlammen haar met de angel. Voor P. rufipes is een heel breed dieet vermeld, van geleedpotigen en andere ongewervelden, en haar geslacht nestelt typisch in de grond, onder stenen en stammen of in vermolmd hout.

Het is geen mier die massaal rekruteert: de werksters gaan één voor één naar buiten, lopen met vaste tred door het terrein en keren terug met hun prooi. Haar larven eten, zoals bij alle ponerinen, stukken prooi die op hen worden gelegd en spinnen een zijden cocon.

Grootte en morfologie

Een grote, massieve ponerine, zonder het polymorfisme van Camponotus: alle werksters lijken op elkaar. Dit is wat je in je kolonie ziet:

  • Kleur. Een zwart, mat lichaam, met roodachtige poten of roodbruine poten, vooral naar de uiteinden toe, waar haar naam vandaan komt. De antennen en kaken zijn meestal ook iets lichter dan het lichaam.
  • Cuticula. Met een grove, gestippelde en ruwe sculptuur, die haar dat doffe, bijna fluweelachtige uiterlijk geeft. Dat is het kenmerk dat, samen met het stevige lichaam, de werksters van haar geslacht onderscheidt.
  • Kop. Breed en sterk, met middelgrote ogen aan de voorkant en driehoekige, getande kaken, gemaakt om prooien vast te houden.
  • Antennen. Met 12 segmenten, die ze onophoudelijk bewegen terwijl ze verkennen.
  • Petiolus. Eén enkel, dik segment, in de vorm van een schub of knoop: de typische «taille» van de ponerinen.
  • Gaster. Fors, met een lichte insnoering tussen het eerste en het tweede segment, en eindigend in de angel. Binnenin zit het grote gifreservoir, de oorsprong van het schuim.
  • Koningin. Lijkt op de werkster en is iets groter, met een boller borststuk, de vliegdelen en de littekens van de vleugels. Bij ponerinen is het verschil tussen koningin en werkster meestal klein: zoek haar van opzij, aan het borststuk.
  • Mannetje. Gevleugeld, met grote ogen en kleine kaken, zoals bij de andere ponerinen.

Maten bij benadering

  • Werkster: zo'n 10-11 mm volgens de oorspronkelijke beschrijving van Jerdon (1851), die haar «5 lijnen» lang noemde, een oude lengte-eenheid van iets meer dan 2 mm
  • Koningin: iets groter dan de werksters; geen gepubliceerde maten binnen ons bereik
  • Mannetje: geen gepubliceerde maten binnen ons bereik

We hebben geen moderne gepubliceerde metingen gevonden, en de cijfers van winkels nemen we niet voor waar aan.

Houden in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

Bij Antomas beschouwen we haar als een soort voor ervaren kwekers, bij voorkeur met ervaring met andere ponerinen of met tropische soorten die vocht nodig hebben. Dit zijn de redenen:

  • Ze wordt verkocht als koningin met broed. Alleen of met 2-5 werksters zit de kolonie in haar kwetsbaarste fase: elke larve telt en elke fout is merkbaar.
  • Semi-claustrale koloniestichting. De koningin leeft niet van haar reserves: ze heeft prooien nodig om haar eerste werksters groot te brengen (zie «Stichting en groei»).
  • Trage groei en kleine kolonies. Zoals bij veel ponerinen moet je geen explosies van werksters verwachten: geduld is nodig.
  • Er is nauwelijks informatie over het houden. Deze richtlijnen komen voort uit haar geslacht, haar klimaat en onze ervaring met andere tropische ponerinen, zoals Diacamma of Odontomachus.

En het is de moeite waard: weinig mieren hebben zo'n verdediging, en een kolonie zien groeien vanuit één koningin is een van de mooiste dingen van deze hobby.

Aanbevolen waarden

  • Temperatuur van het nest: het hele jaar 24-27 °C, in lijn met haar klimaat. Tijdens de stichting liever aan de bovenkant van het bereik, rond 26-27 °C, zodat het broed zich sneller ontwikkelt.
  • Foerageergebied: op kamertemperatuur of aan één kant iets warmer, tot zo'n 28 °C.
  • Vochtigheid: middelhoog in het nest, rond 60-75%, met een gradiënt: een vochtigere zone en een iets drogere. Het foerageergebied droger.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied, met een normale dag-nachtcyclus.
  • Diapauze: nee (zie «Geen diapauze»).

Vermijd direct zonlicht, radiatoren en tocht.

Aanbevolen formicaria

Voor een ponerine uit een vochtig tropisch klimaat raden we bij Antomas de gipsformicaria uit de Qbik Wild-reeks van Anthouse aan, die het vocht goed vasthouden en waarmee je de gradiënt tussen een vochtige en een drogere zone kunt aanhouden. Voor een koningin alleen of met weinig werksters begin je met een kleine, de Qbik Wild One P 1C: in een te groot nest raakt een piepkleine kolonie verspreid en worden de overbodige kamers vuilnisbelten.

Als de kolonie boven de 15-20 werksters uitkomt en het nest te klein wordt, is de volgende stap de Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, die we het meest gebruiken voor onze tropische ponerinen: een vochtigere kamer voor het broed en een iets drogere.

Maak de opstelling compleet met deze details:

  • Vochtigheid van het gips: vul het reservoir regelmatig bij, zodat een deel van het nest altijd vochtig is. Zie je condens op het glas, geef dan minder vaak water; wordt het gips wit en helemaal droog, geef dan eerder water.
  • Foerageergebied met wat substraat, zoals kokosvezel met een beetje fijn zand, en een stukje schors waaronder ze kunnen schuilen, zonder iets wat als brug naar de barrière kan dienen.
  • Altijd water beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Een drinkbakje voor de suikerhoudende vloeistoffen, nooit op watten (zie «Voeding»).
  • Ontsnappingsbarrière en een goed passend deksel (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Zachte warmte, alleen als het nodig is, aan één zijkant van het nest en met thermostaat.

Vochtigheid: niet droog en niet doorweekt

Dat is de sleutel van de opstelling. Ze laten uitdrogen is een ernstige fout: een nest dat helemaal uitdroogt kan binnen een paar dagen het broed kosten, en met zo'n kleine kolonie is er geen marge. Maar een doorweekt nest brengt schimmel en mijten. De oplossing is de gradiënt, en de mieren laten je zelf zien waar hun ideale punt ligt: leggen ze het broed altijd in de vochtigste zone, dan is het nest wat te droog; brengen ze het naar de droogste zone of naar het foerageergebied, dan is het te nat.

Stichting en groei

Bij Antomas verkopen we P. rufipes op twee manieren: koningin met broed, dus de koningin alleen met eieren, larven of cocons, en koningin en 2-5 werksters met broed. In beide gevallen zit de kolonie midden in de stichting, en het is goed om te begrijpen hoe die werkt.

Een semi-claustrale koloniestichting. Bij de bekendste mieren uit de hobby, zoals Messor of Camponotus, sluit de koningin zich op en brengt ze haar eerste werksters groot zonder te eten, dankzij de reserves in haar lichaam en haar vliegspieren: dat is de claustrale koloniestichting. Ponerinen kunnen dat in het algemeen niet. Hun koningin is klein in verhouding tot de werksters en heeft weinig reserves, dus, zoals Peeters en Ito (2001) uitleggen, gaat ze op jacht om haar larven te voeden. Dat is de semi-claustrale koloniestichting. Van P. rufipes zijn geen waarnemingen van de stichting gepubliceerd, maar het is wat je mag verwachten van een ponerine met een gevleugelde koningin, en het is wat we bij Antomas zien bij onze ponerinekoninginnen.

Stap voor stap, met een koningin alleen:

  • Bij aankomst. Laat de zending rusten op een rustige, gematigde plek, bij 24-26 °C, en controleer of de buis water heeft. Stoor haar de eerste dag niet.
  • Waar je haar houdt. In een reageerbuis met water en watten die is aangesloten op een klein foerageergebied, of direct in de Qbik Wild One P 1C: een kleine ruimte die makkelijk schoon te houden is.
  • Voer. Elke 2-3 dagen een kleine, zachte prooi, levend of pas gedood, in het foerageergebied of bij de ingang van de buis (zie «Voeding»). Haal weg wat niet binnen 24 uur is opgegeten.
  • De larven. Je ziet de koningin de prooi in stukken knippen en de stukjes op de larven leggen. Als een larve klaar is, spint ze haar cocon; raak die niet aan en haal hem niet weg.
  • De eerste werksters. Als ze uit de cocon komen, zijn ze licht en zacht; binnen een paar dagen kleuren ze donker en gaan ze op jacht. Vanaf dat moment stopt de koningin met foerageren en richt ze zich op het leggen.

Met 2-5 werksters is het werk hetzelfde, maar makkelijker: de werksters jagen, verzorgen het broed en beschermen de koningin, die niet meer naar buiten hoeft. Dat zijn veel veiligere kolonies om mee te beginnen.

De groei. Bij een stabiele warmte en veel prooien legt de koningin doorlopend, vaak in golven: een lichting eieren en een pauze terwijl de larven groeien. Dat is normaal. Ponerinen vormen geen enorme kolonies; reken op een trage groei, vooral in het eerste jaar.

Verhuizing door overkiepen. Bij Antomas verhuizen we door overkiepen: met het nieuwe formicarium opgezet, de barrière aangebracht en het nest bevochtigd, openen we de buis of het oude nest in het foerageergebied, naast de ingang, en kiepen we de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig uit, waarbij we achterblijvers met een zacht penseel helpen. Werk boven een bak en houd het nestgedeelte donker, zodat ze het snel betrekken.

Voeding

Eiwit: de basis van haar dieet. P. rufipes is een jaagster, en eiwit is wat de kolonie laat groeien. Dat is de filosofie van Antomas: hoe meer eiwit, hoe beter. Doe je dagelijks onderhoud en haal je de resten weg, dan is het beter ruim te voeren, want de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en in grotere aantallen. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel: voer dat overblijft gaat rotten en trekt schimmel en mijten aan, een serieus probleem in een vochtig nest.

Koop de insecten bij een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld, kunnen de kolonie fataal worden.

Suikerhoudende vloeistoffen: ja, met mate. Zoals veel ponerinen neemt ze suikerhoudende vloeistoffen, al een stuk minder dan een Camponotus: suiker geeft haar energie om te jagen, maar vervangt de prooi niet. Wissel de suikers af: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse aan, 4-5 keer per week, en 1-2 keer per week een andere suikerhoudende vloeistof of nectar, in kleine hoeveelheden. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd in een drinkbakje en nooit op watten aan, want watten beschimmelen en bederven de vloeistof snel. Gebruik een klassiek of zelfgemaakt drinkbakje, of een dopje, waarin de druppel «uitgespreid» en bereikbaar ligt, en ververs het voordat het gaat gisten.

Water: altijd, in de reageerbuis met watten. Bij een soort die veel vocht nodig heeft, is een tekort aan water een ernstige fout.

Geen diapauze

In bijna haar hele gebied veranderen de gemiddelde temperaturen nauwelijks in de loop van het jaar. Bij Antomas houden we haar zonder diapauze, het hele jaar met warmte en voer. Koelt het huis in de winter af en zakt het nest naar 20-22 °C, dan is dat geen probleem: de kolonie eet minder en de koningin legt minder, ongeveer zoals in het koelere seizoen in het noorden van haar gebied. Voorkom dat het lang onder zo'n 20 °C zakt, zeker midden in de stichting: is je huis koud, gebruik dan een verwarmingskabel met thermostaat aan één zijkant van het nest.

Gedrag in gevangenschap

Solitaire jaagsters. De werksters gaan één voor één naar buiten en vallen de prooi aan zodra ze die vinden. Stoor je ze, dan zie je misschien het beroemde schuim: zo verdedigen ze zich, lok het niet expres uit, want elke keer verbruiken ze er hun gif voor.

Kijken zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren. Het volstaat ze een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, en ze voorzichtig te bekijken, met zo weinig mogelijk ingrepen.

Alarmsignalen:

  • Larven die niet groeien of verdwijnen: bijna altijd te weinig eiwit (de koningin of de werksters eten ze op om weer op krachten te komen).
  • Broed dat altijd in het vochtigste deel ligt, of cocons die niet af komen: het nest is te droog.
  • Condens, schimmel of mijten: te veel vocht of vergeten resten.
  • Broed dat naar het foerageergebied wordt gebracht: het nest bevalt ze niet, door te veel vocht, warmte of vuil.

Ontsnappingen en barrières

Het is een grote, sterke mier, een goede loper, die tegen ruwe oppervlakken en, in meer of mindere mate, tegen plastic op kan klimmen. Zoals bij al onze ponerinen nemen we geen risico:

  • Een strook paraffineolie of vaseline bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en doorlopend. Vernieuw haar als er stof of resten op komen. Bij een hoge vochtigheid werken die beter dan PTFE (Fluon).
  • Het deksel altijd dicht en goed passend, als tweede verdedigingslinie.
  • Geen kieren in de verbindingen, doppen en buizen.
  • Niets wat als brug kan dienen in de buurt van de barrière.

Hantering en veiligheid

P. rufipes heeft een angel en kan steken als je haar vastpakt, platdrukt of je hand in het nest steekt; bovendien kan ze haar schuim afgeven, dat haar eigen gif is. We kennen geen gepubliceerde gegevens over haar steek bij mensen, maar die van grote ponerinen is meestal pijnlijk. Mensen die allergisch zijn voor steken van vliesvleugeligen moeten extra voorzichtig zijn. Hanteer haar altijd met entomologisch gereedschap, zoals een zacht penseel of een zachte pincet, nooit met je handen, en werk langzaam om geen enkele werkster te beschadigen, en de koningin al helemaal niet. Voeg geen koninginnen of verschillende kolonies samen en houd ze niet samen met andere soorten. Het is een exotische soort: laat haar in geen geval vrij.

Wat je niet moet doen

  • Verwachten dat de koningin alleen zonder te eten een kolonie sticht: ze heeft prooien nodig.
  • Het nest laten uitdrogen of ze zonder water laten zitten: bij een soort die veel vocht nodig heeft, is dat een ernstige fout.
  • Het nest laten verdrinken: condens brengt schimmel en mijten.
  • Zuinig zijn met eiwit of ze altijd hetzelfde insect geven.
  • Prooiresten de volgende dag nog laten liggen.
  • Suikerhoudende vloeistoffen op watten aanbieden.
  • Haar in diapauze zetten of lang onder 20 °C houden.
  • Een piepkleine kolonie naar een groot nest overzetten.
  • Het deksel open laten, kieren laten zitten of de barrière niet vernieuwen.
  • Haar met je handen hanteren of haar uitdagen om het schuim te zien.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de wetenschappelijke literatuur over Pseudoneoponera rufipes, haar geslacht en de onderfamilie Ponerinae, op taxonomische en verspreidingscatalogi, op klimaatgegevens uit haar gebied en op de ervaring van Antomas met andere tropische ponerinen. De oorspronkelijke beschrijving (Jerdon, 1851, Madras Journal of Literature and Science) en de studie van Larabee en collega's over het schuim (congres van de Entomological Society of America, 2013) hebben geen DOI. Belangrijkste bronnen:

  1. Maschwitz, U., Jessen, K. & Maschwitz, E. (1981). Foaming in Pachycondyla: a new defense mechanism in ants. Behavioral Ecology and Sociobiology 9: 79–81. doi:10.1007/BF00299857
  2. Jessen, K. & Maschwitz, U. (1983). Abdominaldrüsen bei Pachycondyla tridentata (Smith): Formicidae, Ponerinae. Insectes Sociaux 30: 123–133. doi:10.1007/BF02223863
  3. Schmidt, C. A. & Shattuck, S. O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
  4. Ito, F. & Higashi, S. (1991). A linear dominance hierarchy regulating reproduction and polyethism of the queenless ant Pachycondyla sublaevis. Naturwissenschaften 78: 80–82. doi:10.1007/BF01206263
  5. Higashi, S., Ito, F., Sugiura, N. & Ohkawara, K. (1994). Worker's age regulates the linear dominance hierarchy in the queenless ponerine ant, Pachycondyla sublaevis (Hymenoptera: Formicidae). Animal Behaviour 47: 179–184. doi:10.1006/anbe.1994.1020
  6. Ito, F. (1993). Functional monogyny and dominance hierarchy in the queenless ponerine ant Pachycondyla (= Bothroponera) sp. in West Java, Indonesia (Hymenoptera, Formicidae, Ponerinae). Ethology 95: 126–140. doi:10.1111/j.1439-0310.1993.tb00463.x
  7. Sommer, K., Hölldobler, B. & Jessen, K. (1994). The unusual social organization of the ant Pachycondyla tridentata (Formicidae, Ponerinae). Journal of Ethology 12: 175–185. doi:10.1007/BF02350062
  8. Peeters, C. (1991). The occurrence of sexual reproduction among ant workers. Biological Journal of the Linnean Society 44: 141–152. doi:10.1111/j.1095-8312.1991.tb00612.x
  9. Peeters, C. & Ito, F. (2001). Colony dispersal and the evolution of queen morphology in social Hymenoptera. Annual Review of Entomology 46: 601–630. doi:10.1146/annurev.ento.46.1.601
  10. Monnin, T. & Peeters, C. (2008). How many gamergates is an ant queen worth? Naturwissenschaften 95: 109–116. doi:10.1007/s00114-007-0297-0
  11. Imai, H. T., Baroni Urbani, C., Kubota, M. et al. (1984). Karyological survey of Indian ants. The Japanese Journal of Genetics 59: 1–32. doi:10.1266/jjg.59.1
  12. Bharti, H., Guénard, B., Bharti, M. & Economo, E. P. (2016). An updated checklist of the ants of India with their specific distributions in Indian states (Hymenoptera, Formicidae). ZooKeys 551: 1–83. doi:10.3897/zookeys.551.6767
  13. Touchard, A., Aili, S. R., Fox, E. G. P. et al. (2016). The biochemical toxin arsenal from ant venoms. Toxins 8: 30. doi:10.3390/toxins8010030
  14. Peel, M. C., Finlayson, B. L. & McMahon, T. A. (2007). Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification. Hydrology and Earth System Sciences 11: 1633–1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007
Moeilijkheidsgraad
Gevorderd
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...