Myrmecocystus navajo: reina y obreras – foto real de Antomas
Myrmecocystus navajo: reina y obreras – foto real de Antomas

Myrmecocystus navajo

Niet op voorraad
€ 84,99
Inclusief belasting

Levend goud in de woestijnnacht. Myrmecocystus navajo is de ‘mexicanus in miniatuur’ van de pinyon-jeneverbesbossen: een goudkleurige honingpotmier met enorme, naar achteren geplaatste ogen, die ontwaakt als de zon ondergaat en bij sterrenlicht over de koude bodem trekt. Haar repleten, levende voorraadkamers aan het plafond, vullen zich met wat ze drinken en nemen de kleur ervan aan: bij Antomas glanst er een blauw van Blue Sugar-nectar. Een soort die zelden in de hobby te zien is, voor geduldige mierenhouders die iets anders zoeken. Stichtende koninginnen met broed. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Een «mexicanus in het klein» uit de pinyon-jeneverbesbossen: kleiner, helemaal goud- of licht amberkleurig, nachtactief en met enorme, naar achteren geplaatste ogen. Haar repleten krijgen de kleur van wat ze drinken: die op onze foto is blauw door de Blue Sugar-nectar van Anthouse. Koninginnen met broed, met claustrale kolonie­stichting, en één koningin per kolonie. Nectar met een druppelaar tot de repleten verschijnen en vanaf dan altijd beschikbaar; piepkleine prooien bijna dagelijks. Opstelling: Qbik Wild One P 1C, hybrides en, voor grote kolonies, de Qbik Wild Nona Diafano. Kamertemperatuur. Diapauze van november tot februari, zo'n 4 maanden, op 10-14 °C. Tegen ontsnappingen volstaat minerale olie.

Myrmecocystus navajo Wheeler, 1908 is de kleine onder de nachtactieve honingpotmieren. Myrmecologen beschrijven haar als een «mexicanus in het klein»: ze deelt met de grote, klassieke honingpotmier de lichte kleur, het nachtleven en de repleten, die werksters die levende voorraadkasten zijn geworden, maar in een kleiner formaat en met ogen die nog meer opvallen. Ze leeft in het zuidwesten van de Verenigde Staten en het noorden van Mexico, en haar meest typische landschap zijn de open pinyon-jeneverbesbossen van de hoogvlakten.

In onze winkel valt ze op door de lichte honingkleur van haar werksters. Het is een weinig bestudeerde soort: er bestaat geen enkel wetenschappelijk artikel dat alleen aan haar is gewijd. Daarom maken we in deze verzorgingsgids zorgvuldig onderscheid tussen wat er van M. navajo bekend is, wat we afleiden van haar verwant M. mexicanus en de rest van het geslacht, en wat we bij Antomas hebben gezien, zoals die blauwe repleet op de productfoto die we verderop uitleggen.

Biologie

Een mexicanus in het klein

De Amerikaanse myrmecoloog William Morton Wheeler beschreef haar in 1908, in zijn grote werk over de Amerikaanse honingpotmieren, als een ondersoort van de klassieke honingpotmier: M. mexicanus navajo. Wheeler behandelde haar in 1912 nog steeds zo, samen met andere bleke vormen uit de groep. Het was Roy Snelling die haar in zijn revisie van het geslacht uit 1976 als een aparte soort beschouwde en een werkster koos als referentie-exemplaar van de naam, een lectotype. De naam verwijst naar het Navajo-volk; we hebben de oorspronkelijke beschrijving niet kunnen raadplegen om te weten of Wheeler zijn keuze toelichtte.

Snelling typeerde haar met een zin die is blijven hangen: een «mexicanus in het klein». De verschillen met haar grote nicht zijn subtiel, maar constant:

  • Grootte: ze is kleiner en minder polymorf, dat wil zeggen dat er minder verschil in grootte is tussen haar kleine en grote werksters.
  • Ogen: groot en naar achteren verschoven, richting de achterrand van de kop. Dat is het opvallendste verschil (zie «Uilenogen: groot, naar achteren en zonder voorste ocellus»).
  • Beharing: de beharing op de kop is schaars, en ze heeft geen opstaande haren op de buitenkant van de dijen en schenen.
  • Petiolus: de knoop die het borststuk met de gaster verbindt, is meestal dunner en heeft minder opstaande haren.

In het veld wordt ze verward met M. mexicanus, met M. testaceus en met andere bleke honingpotmieren, en om ze uit elkaar te houden heb je een loep en de determinatiesleutel van Snelling nodig. De mannetjes zijn piepklein: hun kop is minder dan 0,8 mm breed.

Goudkleurig voor de winkel, bleek voor de wetenschap

«Goudkleurig» is hoe we haar bij Antomas omschrijven, en dat klopt met wat je ziet: onze koninginnen en werksters zijn van kop tot gaster goud- of licht amberkleurig, en de koningin heeft een iets donkerdere gaster met banden. Voor de wetenschap is M. navajo echter gewoon een bleke soort. Snelling deelde haar in bij de groep honingpotmieren met een lichtgeel pantser, grote ogen en een nachtelijke levenswijze, en een onderzoek uit 2022 dat de helderheid van de kleur van veel soorten mat, plaatste haar bij de bleke soorten, met een gemiddelde helderheid boven 65 op hun schaal.

Waarom is ze bleek? Datzelfde onderzoek vergeleek vier afstammingslijnen van mieren waarin los van elkaar bleke en donkere soorten zijn ontstaan, en vond in alle vier hetzelfde patroon: de bleke soorten zijn nachtactief en de donkere dagactief. Een gangbare verklaring is dat het donkere pigment, melanine, beschermt tegen zon en uitdroging, een verdediging die een mier die 's nachts werkt veel minder nodig heeft.

Er is een merkwaardige nuance: een natuurgids uit de regio onderscheidt M. mexicanus van M. navajo doordat de eerste lichter geel is, wat doet vermoeden dat deze soort een iets warmere tint kan hebben. Het is een veldwaarneming, geen gemeten gegeven, maar het past bij het goudkleurige uiterlijk van onze kolonies.

Uilenogen: groot, naar achteren en zonder voorste ocellus

Als je de kop van een werkster van M. navajo van dichtbij bekijkt, vallen eerst de ogen op: groot, bol en ver naar achteren geplaatst. Het onderzoek uit 2022 mat de ogen van bleke en donkere mieren uit vier afstammingslijnen, waaronder Myrmecocystus, en dit zijn de gegevens van M. navajo:

  • Grote facetten: zo'n 20,4 µm in doorsnede, tegenover zo'n 14,3 µm bij M. kennedyi, een dagactieve, donkere honingpotmier. Elk facet is een lensje, en hoe breder het is, hoe meer licht het opvangt.
  • Ogen voor de schemering: haar «oogparameter», een maat die de grootte van de facetten en de hoek ertussen combineert, ligt rond de 2. Hoge waarden zijn kenmerkend voor ogen die met weinig licht werken.
  • Een breed gezichtsveld, tot 128°.
  • Zonder voorste ocellus: 11 van de 12 onderzochte werksters hadden geen voorste ocellus, het eerste van de drie enkelvoudige oogjes die veel mieren boven op de kop hebben.

Ocellen helpen veel dagactieve insecten zich te oriënteren op het licht van de hemel. Een mier die 's nachts werkt, investeert in grote, gevoelige facetogen en ziet af van wat haar nauwelijks iets oplevert. En waarom zo ver naar achteren? Niemand heeft het onderzocht, maar het is aannemelijk dat ze het zicht naar opzij en naar achteren vergroten, handig om in het donker voedsel te zoeken. Dat is onze eigen afleiding, geen gegeven.

Kind van de pinyon-jeneverbesbossen

Volgens Snelling leeft M. navajo van het oosten van Colorado tot het westen van Texas, en in het westen tot het zuiden van Utah, Nevada, Californië en het noorden van Sonora. Ten westen van centraal Arizona komt ze verspreid voor, waarschijnlijk alleen op de geschikte hoogten van de bergketens. De waarnemingen in biodiversiteitsdatabanken zijn geconcentreerd in Arizona en New Mexico, gevolgd door Utah, Californië en Texas, en in Mexico vooral in Chihuahua.

Haar hoogteverspreiding is slecht gedocumenteerd, maar de gegevens van Snelling schetsen een mier van het middelgebergte: 1.220-1.860 m in New Mexico, 670-1.980 m in Nevada en 210-1.370 m in Californië. Ze leeft van het creosootstruikgewas van de lage woestijnen tot de chaparral, en is algemeen in de open eiken-jeneverbesbossen en pinyon-jeneverbesbossen: dat landschap van lage pinyondennen en verspreide jeneverbessen op stenige grond, met koude winters en warme zomers, dat een groot deel van de hoogvlakten in het zuidwesten van Noord-Amerika bedekt.

Haar nest herken je aan een kleine kratervormige heuvel van grof zand of fijn grind rond de ingang. Daaronder zijn de nesten diep, met de repleten onderin, zoals bij M. mexicanus, al heeft nog niemand de volledige uitgraving van een nest van M. navajo gepubliceerd.

De nachtploeg: vier honingpotmieren, twee dienstroosters

In Portal, in het zuidoosten van Arizona, en in Rodeo, in het zuidwesten van New Mexico, bestudeerde Bert Hölldobler een terrein waar minstens vier soorten honingpotmieren samenleven. Twee zijn nachtactief, M. navajo en M. mexicanus, en twee uitsluitend dagactief, M. mimicus en M. depilis. De dagactieve zijn de beroemde honingpotmieren van de toernooien en de overvallen tussen kolonies; de nachtactieve bewerken dezelfde grond als de andere zich al hebben teruggetrokken.

Die verdeling heeft een fysiologische basis. In 1978 werden in het laboratorium de temperatuurgrenzen van vijf honingpotmieren uit New Mexico gemeten: de dagactieve verloren hun bewegingsvermogen rond 11-12 °C, terwijl de nachtactieve actief bleef tot −0,4 °C en werkte bij lucht- en bodemtemperaturen tussen 2 en 30 °C. Extreme hitte verdroegen ze daarentegen allemaal ongeveer even goed. De bleke honingpotmieren vluchten niet voor de hitte: ze hebben de koude uren ingenomen, die de donkere niet kunnen benutten.

Van M. navajo zelf zijn er geen temperatuurmetingen, maar alles wijst erop dat ze op dezelfde manier werkt: ze is nachtactief, bleek en heeft de ogen van een nachtactieve soort. Thuis merk je die interne klok: de activiteit neemt toe bij het vallen van de avond (zie «Hoe ze zich thuis gedraagt»).

Aaseter van de nacht

Haar dieet combineert, volgens de waarnemingen die Snelling verzamelde, drie bronnen: honingdauw van bladluizen en wolluizen, nectar van bloemen en een belangrijk deel dode geleedpotigen. Ze is, net als haar grote nicht, eerder een nachtelijke aaseter die de grond afzoekt naar gevallen insecten dan een jager op levende prooien. In gevangenschap vertaalt zich dat in één regel: eiwit in zachte, pas gedode stukjes.

Haar volwassen kolonies worden geschat op meer dan 1.000 werksters, een stuk minder dan de 5.000 die in kolonies van M. mexicanus zijn geteld. Dat past bij haar formaat: een kleinere honingpotmier, met kleinere kolonies, die thuis minder ruimte inneemt dan haar reusachtige nicht.

Repleten die er niet altijd zijn

Net als de andere honingpotmieren uit haar groep vormt M. navajo repleten: werksters die zich met vloeistof vullen tot hun gaster een doorschijnende bol is, en die hun leven lang aan het plafond van de kamers hangen. Maar een natuurgids uit de regio wijst op iets interessants: in haar kolonies zijn de repleten niet altijd aanwezig.

Waarom? Er zijn geen studies over deze soort, maar wat er van het geslacht bekend is, geeft aanwijzingen. Bij M. mexicanus toonde Steven Rissing in 1984 aan dat de repleten de grootste werksters van de kolonie zijn, en Conway stelde vast dat de eerste generatie werksters nooit repleet wordt. Een minder polymorfe soort, met minder verschil tussen kleine en grote werksters, heeft misschien minder duidelijke kandidaten. En repleten ontstaan als er meer nectar binnenkomt dan de kolonie verbruikt. Het is een afleiding, maar het verklaart goed wat we in gevangenschap zien: de repleten van M. navajo komen pas als de kolonie al werksters van verschillende grootte heeft en suiker over heeft.

Het mechanisme is wel dat van het hele geslacht. De repleet slaat de vloeistof op in de sociale krop, de «maag» waarin mieren het voer vervoeren dat ze delen, die uitrekt tot hij de andere organen opzij duwt. Het vlies tussen de platen van de gaster spant zich en wordt doorzichtig, en de platen liggen als donkere eilandjes op dat vlies. Als de kolonie het nodig heeft, tikken andere werksters op haar antennes en braakt de repleet een druppel op. Een lege repleet gaat niet dood: ze wordt slap en kan zich opnieuw vullen. In deze video van Anthouse zie je repleten van een dagactieve nicht, M. mimicus:

De honingpotmier (Anthouse)

Zo hangen de voorraadkasten van een honingpotmier: repleten van M. mimicus, dagactieve nicht van deze soort (Anthouse).

De blauwe repleet: ze drinken wat jij ze geeft

Op de foto van dit product zit een detail dat niet onopgemerkt blijft: tussen de goudkleurige werksters een repleet gevuld met een blauwe vloeistof. Dat is geen eigenaardigheid van de soort: het is de Blue Sugar-nectar van Anthouse, waarmee we onze kolonies bij Antomas voeren. Repleten slaan op wat ze drinken, en door hun doorschijnende gaster zie je de kleur van wat ze in zich dragen.

De wetenschap toonde dat decennia geleden al aan. John Conway, die de honingpotmieren van Colorado bestudeerde, voerde kolonies van M. mexicanus met blauw of rood gekleurd suikerwater en kreeg blauwe en rode repleten. Een kolonie gaf hij alleen rood gekleurd water, en een van haar werksters werd een half-repleet gevuld met water. In de natuur spreken de kleuren ook: donker amberkleurige repleten bewaren suikers met een honingdauwsmaak; doorzichtige vooral water met sacharose, en ze dienen als waterreservoirs voor de woestijn; en melkachtige bevatten eiwitten en vetten afkomstig van prooien.

Voor een kweker maakt dat de repleten tot een venster: de kleur van je repleten vertelt je wat ze hebben gedronken. Wissel je in de loop van de week van nectar, zoals we aanraden (zie «Nectar, piepkleine prooien en water»), dan zie je na verloop van tijd misschien repleten in verschillende tinten in dezelfde kamer. En het herinnert je aan iets belangrijks: een repleet is een voorraadkast, en wat ze bewaart, moet goed en gevarieerd zijn.

Zomerstichters

Over de bruidsvlucht van M. navajo is niets gepubliceerd. Die van M. mexicanus, waarmee ze groep, dagritme en een deel van haar verspreidingsgebied deelt, is wel gedocumenteerd: ze vliegt eind juli of begin augustus, na de zware zomerregens, bij het vallen van de avond. Het is aannemelijk dat M. navajo een vergelijkbare kalender volgt, gekoppeld aan de zomeronweders van het zuidwesten, maar het is een veronderstelling.

De kolonie­stichting van honingpotmieren is claustraal: na de vlucht werpt de koningin haar vleugels af, graaft een kamer, sluit die af en brengt haar eerste werksters alleen groot met het vet van haar lichaam en de vliegspieren, die ze niet meer nodig heeft. Bij M. mexicanus komen de eerste werksters twee à drie maanden na de vlucht uit en brengt de koningin haar eerste winter met hen ingesloten door. Er zijn geen gegevens over kolonie­stichting in groep of over kolonies met meerdere koninginnen bij M. navajo: bij Antomas behandelen we haar als monogyn, met één koningin per kolonie.

Een familie die de wetenschap nog aan het ordenen is

Snelling verdeelde de honingpotmieren in drie groepen, toen ondergeslachten: de bleke, nachtactieve met grote ogen, waar hij M. navajo naast M. mexicanus zette; de grote dagactieve soorten, vaak tweekleurig, zoals M. mimicus; en de kleine, donkere. Het was een logische indeling, gebaseerd op uiterlijk en dagritme.

De genetica heeft die in twijfel getrokken. In 2004 verscheen de eerste fylogenie van de honingpotmieren op basis van mitochondriaal DNA, en in 2021 een veel completere, met 28 van de 29 beschreven soorten en merkers uit het hele genoom, die concludeerde dat de groepen van Snelling niet overeenkomen met de genetische stamboom en dat er binnen zeven soorten cryptische afstammingslijnen schuilgaan. Als die groepen niet natuurlijk zijn, zouden de bleke kleur en het nachtleven meer dan eens in de geschiedenis van het geslacht zijn ontstaan: een oplossing die de evolutie meerdere keren zou hebben gevonden om in de woestijn te leven.

Die fylogenie dateerde bovendien de oorsprong van de groep: Myrmecocystus splitste zich in het vroege Mioceen af van Lasius, het geslacht van onze zwarte tuinmieren, en diversifieerde zo'n 14 miljoen jaar geleden, terwijl het zuidwesten van Noord-Amerika uitdroogde.

Honingpotmieren van de wereld: hetzelfde idee, vele keren

M. navajo hoort bij een merkwaardige club. Repleten zijn geen exclusieve uitvinding van Myrmecocystus: ze zijn onafhankelijk ontstaan in verschillende afstammingslijnen van mieren die leven waar voedsel met horten en stoten binnenkomt. In Australië heeft Camponotus inflatus repleten van wel 1,4 g, kolonies waarin bijna de helft van de mieren repleet is en een honing met een eigen antimicrobiële werking, volgens een onderzoek uit 2023. Ook in Australië heeft Melophorus bagoti kleinere, beweeglijke repleten; er zijn piepkleine repleten bij Plagiolepis, andere bij Prenolepis, in Noord-Amerika, en bij Leptomyrmex, waarvan zelfs een fossiele repleet-werkster uit het Eoceen is beschreven.

Onder de Amerikaanse honingpotmieren zijn repleten gemeld bij 20 van de 29 Myrmecocystus-soorten. M. navajo is er een van, al zijn haar repleten, zoals we zagen, er niet altijd. Ze is het miniatuurtje in een club van reuzen.

Grootte en morfologie

Een kleine honingpotmier voor het geslacht, slank, licht van kleur en met werksters die weinig in grootte verschillen.

  • Kleur volgens de wetenschap: bleek, uit de groep honingpotmieren met een lichtgeel pantser.
  • Kleur van onze kolonies: helemaal goud- of licht amberkleurig, koningin en werksters; de koningin met een donkerdere gaster met banden. De doorschijnende repleten krijgen de kleur van wat ze drinken (zie «De blauwe repleet: ze drinken wat jij ze geeft»).
  • Ogen: groot, met brede facetten en naar de achterrand van de kop verschoven; bijna altijd zonder voorste ocellus.
  • Beharing: schaarse beharing op de kop en geen opstaande haren op de buitenkant van dijen en schenen.
  • Petiolus: dunne knoop, met weinig opstaande haren.
  • Polymorfisme: minder dan bij M. mexicanus, en zonder soldaten.
  • Verdediging: geen angel; zoals alle Formicinae bijt ze en gebruikt ze mierenzuur.

Afmetingen bij benadering

  • Werksters: geen toegankelijke gepubliceerde maten; kleiner dan die van M. mexicanus
  • Koningin: geen toegankelijke gepubliceerde maten
  • Mannetje: kopbreedte minder dan 0,8 mm (Snelling)
  • Facetten van het oog van de werkster: zo'n 20,4 µm in doorsnede (Johnson en Rutowski, 2022)

De volledige maten van elke kaste staan in de revisie van Snelling (1976), die voor deze verzorgingsgids niet toegankelijk was, en we geven liever geen cijfers zonder bron. Als relatieve referentie: ze is een «mexicanus in het klein», dus haar werksters zijn kleiner dan die van M. mexicanus, die volgens de klassieke beschrijving van Cole (1936) 3-7 mm meten.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd

Dat ze klein is, maakt haar niet makkelijk. Bij Antomas delen we haar om vier redenen in als gevorderd:

  • Weinig gepubliceerde ervaring. Het is een van de minst gekweekte honingpotmieren: er zijn weinig kweekdagboeken en bijna geen eigen wetenschappelijke gegevens, dus een groot deel van wat we weten, komt van haar nicht M. mexicanus en uit onze eigen ervaring.
  • Een trage start. Zoals in het hele geslacht doet de koningin er maanden over om haar eerste werksters voort te brengen, en de kolonie is kwetsbaar tot ze de eerste generatie voorbij is.
  • Suiker die je moet afmeten. In het begin geef je de nectar met een druppelaar (zie «Pas op voor de zoete dood»).
  • Repleten die op zich laten wachten. Ze komen met de tweede of derde generatie, en bij deze soort duurt het soms langer.

Het goede nieuws is dat de rest eenvoudig is: ze leeft op kamertemperatuur, is geen ontsnappingskunstenaar, eet dingen die makkelijk te krijgen zijn en neemt weinig ruimte in. En het wordt beloond: een goudkleurige kolonie met enorme ogen die bij het vallen van de avond wakker wordt en, met geduld, repleten die letterlijk weerspiegelen wat je ze geeft.

Koningin met broed: de eerste maanden

Bij Antomas verkopen we haar als koningin met broed: een koningin die haar kolonie al in een reageerbuis is begonnen en eieren, larven of poppen heeft. De kolonie­stichting is claustraal, dus de koningin brengt het broed verder groot met haar reserves. Jouw taak in deze fase is vooral: niet storen.

  • Donker en rust. Laat de buis zoals ze aankomt, in een doos of lade zonder direct licht of trillingen, op kamertemperatuur.
  • Water. Controleer één keer per week of de watten nog vochtig zijn en of er nog water in het reservoir zit. Raakt het op of wordt de buis vuil, zet de kolonie dan door overkiepen over in een nieuwe buis.
  • Een druppeltje, niet meer. Bied af en toe met een druppelaar een kleine druppel nectar aan op een stukje plastic of aluminiumfolie in de buis, nooit op de watten, en haal weg wat er de volgende dag nog ligt.
  • Eiwit in miniatuur. Als de eerste werksters uitkomen, begin je met stukjes Drosophila of microkrekel, zo mogelijk dagelijks, en haal je de resten weg.
  • Tijdpad. Er zijn geen gegevens over M. navajo, maar bij M. mexicanus duurt het twee à drie maanden na de vlucht tot de eerste werksters er zijn. Het zijn kleine nanitica, en geen enkele wordt repleet.

Zijn de eerste werksters er, zet haar dan over in een Qbik Wild One P 1C (zie «Van buis naar nest: verhuizen door overkiepen»). Vanaf dan groeit de kolonie langzaam: geduld, routine en piepklein voer.

Pas op voor de zoete dood

Bij honingpotmieren is te veel voeren net zo gevaarlijk als te weinig. Dat weten we uit onze eigen kweekervaring, niet uit de boeken: als een stichtende koningin of een heel kleine kolonie meer nectar heeft dan ze kan verbruiken, en er nog geen repleten zijn om het op te slaan, vult de koningin zich uiteindelijk zelf. Haar gaster zwelt op als die van een repleet, de eileg vertraagt of stopt en de kolonie staat stil; duurt die situatie voort, dan kun je haar verliezen. We noemen het de zoete dood, en deze video van Anthouse laat het zien bij koninginnen midden in de kolonie­stichting:

De zoete dood van mieren (Anthouse)

De zoete dood: koninginnen die tijdens de kolonie­stichting repleet zijn geworden, in een video van Anthouse.

Vandaar de druppelaarregel: kleine druppels, en pas aanvullen als ze op zijn. Is de koningin al opgezwollen, stop dan met de nectar tot ze weer slinkt en opnieuw legt, en blijf water en piepkleine prooien geven. En de dag dat je de eerste repleet aan het plafond ziet hangen, schakel je om: de kolonie heeft nu een plek om op te slaan, en de nectar is vanaf dan altijd beschikbaar.

Het formicarium: van de Wild One naar de Nona

Bij Antomas raden we aan te beginnen met de Qbik Wild One P 1C van Anthouse, de kleine module uit de reeks, van 6,78 × 6,78 × 5 cm, bedoeld voor koninginnen en kleine kolonies. Voor een honingpotmier met bescheiden kolonies zoals deze is het een eerste thuis waar ze lang mee vooruit kan:

De kamers zijn precies hoog genoeg om de eerste repleten aan het plafond te laten hangen, zonder dat een kleine kolonie zich over verticale wanden hoeft te bewegen. Vermijd om te beginnen smalle verticale nesten: ze zien er mooi uit, maar lijken in niets op de lage, brede kamers waarin honingpotmieren hun repleten bewaren.

We raden ook de hybrides aan, zoals de Qbik Wild Duo P 2C Hybrid, voor als de kolonie meer ruimte nodig heeft. Die bevochtigt vanuit een reservoir onderin, gescheiden van de gangen, en heeft daarnaast een drinkbuis aan de zijkant: stabiele vochtigheid zonder water in de kamers, precies wat repleten nodig hebben.

En voor een grote kolonie de Qbik Wild Nona Diafano van Anthouse, een van de grote formaten uit de reeks. Zonder kamers binnenin laat hij de mieren hun eigen nest in het substraat graven en inrichten, zoals ze onder een jeneverbes zouden doen, altijd met een compact substraat dat niet instort en dat alleen plaatselijk wordt bevochtigd. Het is een nest voor kolonies die al groot zijn: te vroeg en je verliest de koningin uit het oog en de controle over het voer.

Welk model je ook kiest, controleer twee dingen: dat het plafond van de kamers ruw genoeg is om je aan vast te houden en dat er voldoende hoogte is zodat een repleet kan hangen zonder de bodem te raken. Voeg een droog foerageergebied toe, een waterbuis met watten, een drinkbakje en de strook minerale olie.

Temperatuur en vochtigheid

  • Temperatuur: bij Antomas gewoon die van een huis. Kwekers die succes hebben met het geslacht werken op 24-31 °C en noemen zo'n 29 °C als ideaal; er zijn kwekers van M. navajo die haar precies zo houden, en één documenteerde een kolonie van meer dan 70 werksters op 26-28 °C. Wil je haar dat extraatje geven, gebruik dan een verwarmingskabel met thermostaat aan één kant van het nest, nooit onder de repleten.
  • Vochtigheid: een kweker van M. navajo vatte het zo samen: een beetje vochtig, zonder condens. Een vochtig plekje bij het broed en de rest droog, met stabiele repletenkamers: geen druppels op de wanden, waardoor ze zouden vallen, en ook geen extreme droogte.
  • Foerageergebied: droog en geventileerd.
  • Water: altijd binnen bereik, in een reageerbuis met water en watten.
  • Licht: nest in het donker en foerageergebied met het licht van de kamer.
  • Diapauze: van november tot februari, op 10-14 °C (zie «Diapauze van november tot februari»).

Van buis naar nest: verhuizen door overkiepen

Als je koningin aankomt, laat je de buis rusten, in het donker, en controleer je of ze water heeft; zet haar niet de eerste dag al in het nest. Als het tijd is om te verhuizen, doen we dat bij Antomas door overkiepen:

  • Zet het formicarium vooraf klaar, met water en de oliebarrière aangebracht, en maak de nestzone donker.
  • Open de buis in het foerageergebied, naast de ingang, en werk boven een bak.
  • Kiep de koningin, de werksters en het broed voorzichtig eruit, en help de achterblijvers met een zacht penseel.
  • Laat ze met rust: binnen korte tijd hebben ze het broed naar het nest gebracht.

Zijn er al repleten, verhuis dan alleen als het echt moet, en ook door overkiepen, maar breng de repleten apart over, een voor een, met een zacht penseel en zonder op de gaster te drukken.

Nectar, piepkleine prooien en water

De nectar, in twee fasen. Tot de eerste repleten met een druppelaar (zie «Pas op voor de zoete dood»). Vanaf dan ad libitum en zonder onderbrekingen: zorg dat ze nooit zonder zitten. Wissel van suikers: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse aan 4-5 keer per week en een andere suikerhoudende vloeistof of nectar 1-2 keer per week, en je kunt er wat eiwit aan toevoegen. Ja, dat is de nectar die de blauwe repleet op onze foto vult: bij M. navajo zie je door de gaster van de repleten wat je in het drinkbakje hebt gedaan. Bied het altijd aan in een drinkbakje, nooit op watten, die gaan schimmelen en het bederven; liefst een waarin de druppel plat en bereikbaar blijft, en ververs het voordat het gaat gisten.

Eiwit: klein, vaak en gevarieerd. In het begin overdreven kleine prooien: Drosophila, pas uitgekomen Thermobia, termieten en microkrekels, zo mogelijk elke dag. Naarmate de kolonie groeit, kan ze grotere prooien aan, zoals vliegen of kleine krekels, in grotere hoeveelheden maar met meer dagen tussen de voerbeurten. Wissel elke week van insect en koop ze bij een betrouwbare leverancier.

Kun je de kolonie dagelijks controleren en de resten weghalen, wees dan niet bang om ze veel te geven: bij Antomas zien we dat de kolonie bij overvloedig voer begrijpt dat ze middelen heeft en sneller groeit. Kun je niet vaak schoonmaken, pas de hoeveelheid dan aan, want resten gaan gisten en brengen schimmel. Zo worden de larven van een honingpotmier gevoerd:

Het voer van de babymieren (Antomas)

Etenstijd in het nest: larven van M. placodops die bij Antomas worden gevoerd (kanaal van Antomas).

Water apart, altijd: een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied. En omdat ze nachtactief is, geef je het voer tegen de avond en haal je de resten 's ochtends weg.

Diapauze van november tot februari

Bij Antomas geven we haar een diapauze van zo'n 4 maanden, van november tot februari, iets korter dan die van onze inheemse soorten, en we stellen 10-14 °C voor. Waarom die waarde? Vanwege haar groep: de bleke, nachtactieve honingpotmieren blijven actief rond 0 °C en verdragen een koelere rust dan de donkere, dagactieve, die rond 11-12 °C stil komen te liggen en een mildere diapauze nodig hebben. Maar we gaan niet zo ver als bij M. mexicanus: haar kolonies zijn kleiner, haar repleten zijn soms schaars en een deel van haar populaties leeft op geringe hoogte. De eerste winter van een koningin met broed, nog zonder repleten, kun je beter aan de bovenkant houden: 12-14 °C.

  • Laat de temperatuur over een of twee weken dalen, en laat haar in maart op dezelfde manier weer stijgen.
  • Altijd water, en wat nectar als er werksters rondlopen.
  • Geen of nauwelijks eiwit zolang er geen larven zijn; geef het weer zodra de kolonie actief wordt.

Hoe ze zich thuis gedraagt

Het is een mier met een nachtelijk dagritme: overdag zie je weinig werksters buiten, en bij het vallen van de avond wordt het foerageergebied levendig. De verkensters gaan een voor een op pad en lopen, als ze het drinkbakje of een prooi vinden, dezelfde route opnieuw. Jonge kolonies zijn onopvallend; maak je geen zorgen als je ze bijna niet ziet.

Geniet ervan zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om ze te observeren en ervan te leren, niet om ze te verstoppen: het volstaat dat het nest een donkere zone heeft en het foerageergebied licht, en dat je ze voorzichtig observeert zonder meer in te grijpen dan nodig. Ze wennen aan je. Een vroege avond, op het moment dat ze wakker worden en met een loep, is het beste moment om die enorme ogen te zien.

Signalen om op te letten: opgezwollen koningin die niet legt (te veel nectar), broed dat niet verder komt (te weinig eiwit), repleten op de bodem (condens of stoten) en schimmel (vocht of resten).

Ontsnappingsbarrière

Ze is geen ontsnappingskunstenaar. In onze ervaring volstaan een strook minerale olie bovenaan het foerageergebied, een goed sluitend deksel en verbindingen zonder kieren. Controleer dat er geen takje of steen tegen de barrière aan ligt.

Hantering

Ze steekt niet: ze heeft geen angel. Voelt ze zich in het nauw gedreven, dan bijt ze en scheidt ze mierenzuur af, zonder verdere gevolgen. Het kwetsbare hier zijn de repleten: gebruik voor elke ingreep buisjes, penselen en een zacht pincet, nooit je handen, en werk rustig. Voeg geen koninginnen of kolonies samen. En omdat het een exotische soort is, mag ze nooit worden vrijgelaten.

Fouten die je duur komen te staan

  • Een drinkbakje vullen voor een koningin alleen of voor een kolonie zonder repleten.
  • Nectar blijven geven aan een opgezwollen koningin.
  • Een kolonie die al repleten heeft zonder suiker laten zitten.
  • Beginnen met grote prooien in plaats van piepkleine.
  • De nectar op watten aanbieden of resten dagenlang laten liggen.
  • Het nest zo nat maken dat er condens ontstaat.
  • Een smal verticaal nest kiezen, of een te groot nest, voor een kolonie die net begint.
  • Een kolonie met repleten zonder noodzaak verhuizen.
  • Koninginnen of kolonies samenvoegen.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Myrmecocystus navajo, haar soortengroep en haar geslacht, en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Wheeler, W. M. (1912). Additions to our knowledge of the ants of the genus Myrmecocystus Wesmael. Psyche 19: 172–181. doi:10.1155/1912/59057
  2. Johnson, R. A. & Rutowski, R. L. (2022). Color, activity period, and eye structure in four lineages of ants: pale, nocturnal species have evolved larger eyes and larger facets than their dark, diurnal congeners. PLoS ONE 17: e0257779. doi:10.1371/journal.pone.0257779
  3. Hölldobler, B. (1981). Foraging and spatiotemporal territories in the honey ant Myrmecocystus mimicus Wheeler (Hymenoptera: Formicidae). Behavioral Ecology and Sociobiology 9: 301–314. doi:10.1007/BF00299887
  4. Kay, C. A. R. & Whitford, W. G. (1978). Critical thermal limits of desert honey ants: possible ecological implications. Physiological Zoology 51: 206–213. doi:10.1086/physzool.51.2.30157867
  5. Conway, J. R. (1977). Analysis of clear and dark amber repletes of the honey ant, Myrmecocystus mexicanus hortideorum. Annals of the Entomological Society of America 70: 367–369. doi:10.1093/aesa/70.3.367
  6. Conway, J. R. (1986). The biology of honey ants. The American Biology Teacher 48: 335–343. doi:10.2307/4448321
  7. Conway, J. R. (1994). Honey ants. American Entomologist 40: 229–234. doi:10.1093/ae/40.4.229
  8. Kronauer, D. J. C., Hölldobler, B. & Gadau, J. (2004). Phylogenetics of the New World honey ants (genus Myrmecocystus) estimated from mitochondrial DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution 32: 416–421. doi:10.1016/j.ympev.2004.03.011
  9. van Elst, T., Eriksson, T. H., Gadau, J., Johnson, R. A., Rabeling, C., Taylor, J. E. & Borowiec, M. L. (2021). Comprehensive phylogeny of Myrmecocystus honey ants highlights cryptic diversity and infers evolution during aridification of the American Southwest. Molecular Phylogenetics and Evolution 155: 107036. doi:10.1016/j.ympev.2020.107036
  10. Dong, A. Z., Cokcetin, N., Carter, D. A. & Fernandes, K. E. (2023). Unique antimicrobial activity in honey from the Australian honeypot ant (Camponotus inflatus). PeerJ 11: e15645. doi:10.7717/peerj.15645
Moeilijkheidsgraad
Ervaren
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...