Pogonomyrmex badius: reina – foto real de Antomas
Pogonomyrmex badius: reina – foto real de Antomas

Pogonomyrmex badius

Niet op voorraad
€ 89,99
Inclusief belasting

De oogstmier die de Mississippi overstak. Pogonomyrmex badius is de enige van haar geslacht in het oosten van Noord-Amerika en de enige met grote werksters met een reusachtige kop. In de zandgronden van het zuidoosten graaft ze steden tot drie meter diep, die wetenschappers zelfs met gesmolten aluminium hebben gevuld om ze te kunnen bestuderen; ze bedekt haar ingang met miljoenen stukjes houtskool, verhuist bijna elk jaar met haar hele graanvoorraad op de rug en wacht tot haar zaden ontkiemen om er haar larven mee te voeden. Haar koningin paart met tot 29 mannetjes en haar gif werd destijds het giftigste van alle bekende insecten genoemd. Een juweel voor experts. Kolonies en koninginnen, volop in de stichtingsfase, met hun broed. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

De enige oogstmier van het oosten van de Verenigde Staten en de enige Pogonomyrmex met majors met een enorme kop. In het wild graaft ze nesten tot drie meter diep, bedekt ze de ingang met stukjes houtskool en verhuist ze bijna elk jaar. Ze wordt verkocht als koningin met broed: een kolonie midden in de stichtingsfase, kwetsbaar en traag in het eerste jaar, die vraagt om water zonder onderbreking, 25-30 °C met thermostaat, een QBIK ONE zodra ze haar eerste werksters heeft (daarna QBIK DUO), kleine, droge zaden, vaak eiwit als er larven zijn en een diapauze van 3-4 maanden bij 10-15 °C. Haar steek is zeer pijnlijk: altijd gereedschap, een ontsnappingsbarrière van olie en een deksel. Geen soort voor huishoudens met kleine kinderen of huisdieren, of voor mensen die allergisch zijn voor steken van vliesvleugeligen.

Pogonomyrmex badius (Latreille, 1802) is een roodachtige, zaadetende oogstmier die leeft in de zandgebieden van de kustvlakte in het zuidoosten van de Verenigde Staten. Al haar Noord-Amerikaanse verwanten leven in het westen; zij is de enige die, bij wijze van spreken, de Mississippi is overgestoken, naar een warm en vochtig klimaat dat heel anders is dan dat van haar woestijnzusjes.

Bovendien is ze de oogstmier die ondergronds het best bekend is. Ruim twintig jaar lang hebben de myrmecoloog Walter R. Tschinkel van de Florida State University en zijn medewerkers haar nesten kamer voor kamer uitgegraven en werksters gemerkt om ze door de gangen te volgen. Bij Antomas beschouwen we haar als een soort voor ervaren kwekers: een verzamelstuk dat geduld beloont.

Biologie

De enige oogstmier van het oosten

Het geslacht Pogonomyrmex omvat de grote oogstmieren van Amerika, en in Noord-Amerika komen ze bijna allemaal uit het westen: P. barbatus, P. rugosus, P. maricopa of P. californicus leven in droge gebieden, van Texas tot Californië. P. badius is de uitzondering: ze is de enige soort van het geslacht ten oosten van de Mississippi.

Haar verspreidingsgebied beslaat de kustvlakte van de Atlantische Oceaan en de Golf van Mexico, van het zuidoosten van North Carolina, via South Carolina, Georgia en Florida, tot Alabama, Mississippi en Louisiana. Daar zoekt ze altijd hetzelfde: los, goed gedraineerd zand, op open, zonnig terrein, zoals droog struikgewas op zand, open dennenbossen, graslanden en kustduinen die hun begroeiing nog hebben. Het klimaat is vochtig subtropisch, met lange, hete en regenachtige zomers en zachte winters met af en toe vorst.

Drie meter onder het zand

In 2004 publiceerde Tschinkel het meest gedetailleerde onderzoek dat er bestaat naar de nesten van een oogstmier. Om ze zichtbaar te maken, vulde hij de gangen met tandheelkundig gips en in andere gevallen met gesmolten zink of aluminium uit een kleine draagbare houtskooloven; het resultaat lijkt een beeldhouwwerk: een zuil van horizontale «schotels» die verbonden zijn door spiraalvormige schachten. Dit zijn de cijfers:

  • Diepte. Volgroeide nesten gaan 2,5-3 m diep, en het diepste reikte tot 3,06 m. Die van pas gestichte kolonies blijven steken op zo'n 30-50 cm.
  • Kamers. Van 5 tot 150 per nest. Eén nest had 135 kamers en 12 m verticale schachten. Elke kamer is ongeveer 1 cm hoog, ongeacht haar oppervlak.
  • Een «kopzwaar» nest. De bovenste kamers zijn groot, met een gelobde omtrek, en liggen dicht op elkaar, op 2-4 cm van elkaar; naar de bodem toe worden ze klein en liggen ze 20-30 cm uit elkaar. De helft van het bewoonbare oppervlak ligt in het bovenste kwart van het nest.
  • Een indeling per verdieping. Zaden worden alleen bewaard in kamers tussen 40 en 100 cm diep; het broed en de pas uitgekomen werksters leven in het onderste derde deel.

Dat allemaal uitgraven is reusachtig veel werk: een kolonie van zo'n 5.000 werksters haalt in vier of vijf dagen ongeveer 20 kg zand naar boven, en elke werkster verplaatst per dag 300 tot 400 keer haar eigen gewicht.

Eén verhuizing per jaar, met de plattegrond in het hoofd

Het verrassendste is dat de kolonie, na zoveel moeite, haar nest vaak verlaat. In een tweejarige studie uit 2014 stelde Tschinkel vast dat kolonies gemiddeld ongeveer één keer per jaar verhuizen, bijna altijd tussen mei en november, en dat sommige dat tot vier keer in twee seizoenen doen. Dit zijn de gegevens van de verhuizing:

  • Korte afstand. Gemiddeld 4,1 m, en zelden meer dan 8 m.
  • Snel werk. De hele verhuizing duurt vier tot zes dagen, en soms tot twee weken.
  • Wat ze meenemen. Van alles wat ze naar het nieuwe huis sjouwen, is 80% zaden, 13% broed en 7% stukjes houtskool.
  • Doelloos rondzwerven. Verhuizing na verhuizing draait de kolonie rondjes om haar beginpunt: een kolonie die in twee jaar zes keer verhuisde, legde in totaal zo'n 30 m af en eindigde op een meter van waar ze begon.

En het nieuwe nest is bijna een kopie van het oude, met dezelfde vorm en dezelfde verdeling van kamers over de diepte. Waarom ze verhuizen, blijft een raadsel: het is niet door ruimtegebrek, want het nieuwe nest is niet groter, en het kost ze bovendien veel, want kolonies die verhuizen verliezen een deel van hun omvang.

Estafetteketens onder de grond

Hoe komt een zaadje van de grond in een graanschuur op een halve meter diepte? De foerageerster brengt het niet zelf naar beneden. In 2015 lieten Tschinkel, Rink en Kwapich een kolonie graven in een «taart» van twaalf lagen gekleurd zand en volgden ze elke korrel. Ze ontdekten twee lopende banden die in tegengestelde richting werken:

  • Het zand gaat in estafette omhoog. Het wordt halverwege neergelegd, waarna andere werksters het oppakken en weer een stukje hoger brengen: één enkel balletje dat aan de oppervlakte werd gebracht, kon alle twaalf kleuren bevatten.
  • De zaden gaan in golven omlaag. De foerageersters laten ze achter in de hoogste kamers, op minder dan 12 cm onder het oppervlak, en een andere groep werksters brengt ze in etappes naar de graanschuren, op 20-80 cm, binnen enkele uren of een dag.

Achter die ketens zit een ordening naar leeftijd. In 2017 merkten Tschinkel en Hanley werksters uit verschillende groepen en zochten ze in elke kamer: de foerageersters leven bijna altijd in de bovenste 15-20 cm; de jonge werksters, die voor het broed zorgen, onderin; en daartussen zitten de transporteurs. Na verloop van tijd gaat elke werkster in het nest omhoog naarmate ze ouder wordt, tot ze uiteindelijk buiten werkt.

Majors: de dikkoppen die bijna nooit naar buiten gaan

Bij bijna alle Pogonomyrmex zijn de werksters allemaal even groot. P. badius is anders: zoals Deborah Gordon in 1984 opmerkte, is ze de enige polymorfe soort van het geslacht. Naast de minors, die verreweg de meerderheid vormen, heeft ze grote werksters (majors) met een buitenproportioneel grote kop en zeer krachtige kaken. Dit is wat er over ze bekend is:

  • Het zijn er weinig. In de kolonies die Tschinkel (1998) uitgroef, zo'n 7% van de werksters, een aandeel dat niet afhangt van de grootte van de kolonie. Bovendien blijven ze even groot, terwijl de minors in grote kolonies iets groter zijn.
  • Ze leven binnen. Gordon zag dat de majors zelden het nest verlaten: het werk buiten doen de minors.
  • Molenaars? Er is altijd aangenomen dat die koppen dienen om zaden te kraken. In 2016 stelden Tschinkel en Kwapich vast dat kolonies met majors meer kleine en middelgrote zaden openen, maar geen grotere zaden: zelfs met hen lukt het niet om dikke zaadhuiden te breken. Hun precieze rol is nog een open vraag.
  • Een kwestie van familie. Rheindt, Strehl en Gadau (2005) vonden een genetische component in de productie van majors: afhankelijk van de vader heeft een larve meer of minder kans om er een te worden.

Ze zien verschijnen, als de kolonie eenmaal gegroeid is, is een van de mooiste momenten bij het houden van deze soort.

Een tapijt van houtskool voor de deur

De oogstmieren uit het westen bedekken hun heuvel met steentjes. P. badius doet iets vergelijkbaars met een heel eigen materiaal: stukjes houtskool, vooral verkoolde puntjes van dennennaalden, die ze in het bos verzamelt en rond de ingang uitspreidt. Bosbranden komen veel voor in de dennenbossen van het zuidoosten, en houtskool is er volop. Smith en Tschinkel (2007) telden dat deze voorraden kunnen oplopen tot miljoenen stukjes, een enorme hoeveelheid werk voor iets wat niet eetbaar is.

Waarvoor dient het? De auteurs stelden verschillende ideeën op de proef. De houtskool verandert de vochtigheid van de bodem niet, en ze vonden geen bewijs dat hij andere mieren afschrikt, zoals was geopperd. Het enige wat ze vaststelden, is dat hij het bovenste deel van het nest een beetje opwarmt, wat de kolonie zou kunnen helpen om 's ochtends of in het voorjaar eerder op gang te komen. Wat de functie ook is, de mieren hechten er waarde aan: bij elke verhuizing nemen ze de houtskool mee naar het nieuwe huis.

Graanschuren die wachten tot alles ontkiemt

Een volgroeid nest kan meer dan 300.000 zaden bevatten, meer dan een halve kilo. Maar volgens Tschinkel en Kwapich (2016) kan een groot deel van die schat niet zomaar gegeten worden: de werksters openen alleen zaden tot ongeveer een millimeter, en de grote, die ze ook verzamelen, stapelen zich in de graanschuur op tot ze 70% van het gewicht uitmaken.

De oplossing is vernuftig: wachten tot ze ontkiemen. Bij het ontkiemen breekt het zaad zijn eigen zaadhuid open en zet het zijn zetmeel om in suikers. De mieren halen zaden die beginnen uit te lopen meteen uit de graanschuur, eten ze op en geven ze vooral aan de larven, zoals de auteurs aantoonden door zaden te kleuren: in laboratoriumkolonies had bijna de helft van de larven binnen twee dagen gekleurde zaden gekregen. Omdat elke zaadsoort in een ander seizoen ontkiemt, «rijpt» de graanschuur het hele jaar door.

Foerageersters van drie weken

Een werkster van P. badius kan ongeveer een jaar oud worden, maar het grootste deel van dat leven speelt zich onder de grond af. Buiten is het risico enorm: volgens Tschinkel en Hanley houdt een foerageerster het in het veld zo'n drie weken vol, met een sterfte van ongeveer 4% per dag, terwijl ze in het lab vele maanden leeft.

De kolonie compenseert dat met een heel strikte planning. Kwapich en Tschinkel (2016) zagen dat de leeftijd waarop een werkster begint te foerageren afhangt van wanneer ze geboren is: zomerwerksters gaan na 43 dagen naar buiten, terwijl in de herfst geboren werksters meer dan 200 dagen wachten, tot het volgende voorjaar. En ook al veranderden de onderzoekers het aantal foerageersters of larven, de foerageersters keerden niet terug naar het werk binnen.

Een koningin met een stuk of twintig mannetjes

Smith en Tschinkel (2006) groeven kolonies uit in een dennenbos in het noorden van Florida en beschreven hun jaarkalender:

  • Voorjaar: geslachtsdieren. Mannetjes en koninginnen worden alleen in het voorjaar grootgebracht, vanaf april en allemaal tegelijk.
  • Begin van de zomer: bruiloft. De gevleugelde dieren vliegen uit na de eerste flinke zomerbui en komen samen in groepen, vaak bij de nesten.
  • Zomer en herfst: werksters. Daarna volgt de productie van werksters, die doorgaat tot de herfst.
  • Van december tot maart: rust. In januari vonden ze geen eieren, larven of poppen.

Een kolonie begint gevleugelde dieren te produceren als ze meer dan zo'n 700 werksters telt, en besteedt vanaf dat moment een deel van zichzelf aan voortplanting dat in verhouding staat tot haar grootte. Typische kolonies tellen rond de 4.000 werksters, en weinig komen boven 8.000. Koninginnen wegen 3,6 keer zoveel als mannetjes, en het record zit in de paring: Rheindt en collega's (2004) vonden een van de hoogste paringsfrequenties die ooit bij mieren zijn gemeten, met gemiddeld 9-10 mannetjes per koningin en tot 29. Dezelfde studie uit 2006 documenteerde voor het eerst in het geslacht dat ook werksters eieren kunnen leggen waaruit mannetjes komen.

Een recordgif

Zoals al haar verwanten heeft deze oogstmier een functionele angel en een zeer krachtig gif. In 1978 analyseerden Justin O. Schmidt en Murray S. Blum het in het tijdschrift Science en concludeerden dat de giftigheid ervan voor zoogdieren groter was dan die van elk ander insectengif dat toen bekend was. Het is een cocktail vol enzymen, zoals fosfolipasen, hyaluronidase en esterasen, die rode bloedcellen afbreekt en bij zoogdieren ongebruikelijke symptomen veroorzaakt; de auteurs denken dat het is geëvolueerd om gewervelde dieren af te schrikken die hun graanschuur zouden willen plunderen.

In zijn beroemde pijnindex gaf Schmidt de oogstmieren een 3 op 4 en beschreef hij de steek van deze soort zo: «brutaal en meedogenloos». Het is geen voorbijgaand ongemak: de pijn is diep en duurt uren. Gelukkig spuit elke werkster maar heel weinig gif in, en bij een correcte hantering komt het zelden tot een steek.

Grootte en morfologie

Een stevige myrmicine, met angel, een taille met twee knopen en de typische «baard» van de oogstmieren. Haar opvallendste kenmerk is wat haar van haar hele geslacht onderscheidt: twee soorten werksters.

  • Kleur. Van roodachtig kastanjebruin tot donkerrood; haar naam, badius, betekent precies «roodbruin», zoals de vachtkleur van een bruin paard.
  • Minors. Ze vormen de overgrote meerderheid en doen al het werk buiten. Hun grootte varieert flink meer dan bij andere Pogonomyrmex.
  • Majors. Een heel brede kop, buiten verhouding tot het lichaam, en brede, sterke kaken. Ze vormen een duidelijk van de minors te onderscheiden subkaste en werken vooral binnen in het nest.
  • Psammofoor. Een mandje van lange haren onder de kop waarmee ze zand en kleine zaden vervoeren.
  • Koningin. Groter dan de minors, met het forse borststuk van gevleugelde koninginnen en de littekens van de vleugels na de bruidsvlucht. De grootste majors komen qua formaat bij haar in de buurt.
  • Ontwikkeling. Zoals bij alle Myrmicinae spinnen de poppen geen cocon.

Maten bij benadering

We hebben geen gepubliceerde en toegankelijke wetenschappelijke meting gevonden van de lichaamslengte van werksters, majors of koninginnen: de studies die ze meten gebruiken de kopbreedte en geven hun cijfers alleen in grafieken. De lengtes die in populaire beschrijvingen rondgaan, zijn afgeronde omrekeningen van inches, geen metingen, dus die geven we liever niet.

Houden in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

Een volwassen kolonie P. badius is niet moeilijker te houden dan andere oogstmieren. Wat haar tot een soort voor experts maakt, is hoe ze wordt verkocht en hoe ze begint: ze komt aan als koningin met broed, midden in de stichtingsfase, en die eerste etappe is de kwetsbaarste van haar leven. Dit zijn de redenen:

  • Een kwetsbare stichting. De koningin moet haar eerste werksters in haar eentje grootbrengen. Een droge buis, een hittegolf of schimmel op de watten kan haar fataal worden, en zonder koningin geen kolonie.
  • Een traag eerste jaar. De eerste werksters zijn weinig in aantal en klein, en het duurt even voordat de kolonie op gang komt.
  • Een verplichte diapauze. Elke winter moet je haar een paar maanden koele rust geven, en dat vraagt bij een piepkleine kolonie zorgvuldigheid.
  • Goed afgemeten vochtigheid. Ze komt uit zandgebieden die aan de oppervlakte droog zijn, binnen een vochtig klimaat: ze heeft een broedzone met wat vocht nodig en een droge graanschuur.
  • Een zeer pijnlijke steek en weinig gepubliceerde ervaring van andere kwekers in Europa, waar ze zelden wordt aangeboden.

In ruil daarvoor krijg je iets heel bijzonders: de enige polymorfe oogstmier en een van de best bestudeerde ter wereld. Om met het geslacht te beginnen, zijn P. barbatus of P. rugosus eenvoudiger opties.

Aanbevolen waarden

  • Temperatuur: 25-30 °C in het actieve seizoen, met één kant van het nest iets warmer, altijd geregeld met een thermostaat. Zo kiest de kolonie zelf waar ze het broed legt.
  • Vochtigheid: matig in de broedzone en droog in de graanschuur en het foerageergebied (zie het volgende deel).
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Licht: het nest in het donker en het foerageergebied verlicht, met een normale dag-nachtcyclus.
  • Substraat: geen in het nest; in het foerageergebied fijn, droog zand als je wilt.
  • Diapauze: 3-4 maanden, ruwweg van december tot maart, bij 10-15 °C.

Boven droog zand, onder vocht

In het wild droogt het zand aan de oppervlakte snel op, maar het broed leeft in de diepste kamers, en de graanschuren liggen in een strook daartussen. Het formicarium moet die verdeling nabootsen:

  • Een licht vochtige broedzone, dicht bij het waterreservoir. Vochtig aanvoelend, zonder druppels of plassen.
  • Een droge graanschuur, ver van het water. Een vochtig zaadje in een gesloten nest ontkiemt, gist of beschimmelt, en schimmel verspreidt zich snel.
  • Niet alles droog en niet alles nat. Een uitgedroogd nest remt het broed; een doorweekt nest laat het voer rotten.
  • Zachte ventilatie zodat er geen water op de wanden condenseert.

De mieren vertellen je zelf of het gelukt is: het broed groepeert zich in het vochtige deel en de zaden in het droge.

Aanbevolen formicarium

Zolang de koningin alleen eieren, larven of een paar werksters heeft, laat je haar in haar buis: dat is het ideale nest voor een stichtende kolonie. Heeft ze haar eerste lichting werksters en wordt de buis te klein, dan raden we bij Antomas een QBIK ONE van Anthouse aan, uit de Alpha-reeks: hij is modulair en droog, en je kunt de broedkamer, dicht bij het water, duidelijk scheiden van de graanschuur:

Stem de ruimte altijd af op de kolonie: in een te groot nest worden de lege kamers een vuilnisbelt, met schimmel en mijten. Als de werksters zich in het foerageergebied ophopen omdat ze binnen niet meer passen, breid dan uit met een QBIK DUO. Maak de opstelling zo compleet:

  • Horizontaal, met een ruim foerageergebied waar ze hun paadjes kunnen aanleggen en hun afvalhoop kwijt kunnen.
  • Fijn, droog zand in het foerageergebied, zodat je ze met hun baard kunt zien sjouwen.
  • Waterbuis met watten en een drinkbakje voor de suiker.
  • Ontsnappingsbarrière van olie en een goed passend deksel vanaf de eerste dag.

Stichting: hoe je de koningin en haar broed erdoor helpt

In het wild sticht de koningin van P. badius alleen: na de bruidsvlucht trekt ze haar vleugels uit, graaft een korte schacht met een kleine kamer, sluit zich op en brengt haar eerste werksters groot. Grote oogstmieren doen dat meestal op de reserves van hun lichaam, het vet en de vliegspieren die ze niet meer nodig hebben, maar bij deze soort zijn er geen studies die uitwijzen of de koningin in die weken ooit naar buiten gaat om voedsel te zoeken, en de kwekers zijn het er niet over eens. Bij Antomas lossen we dat op zoals bij de rest van het geslacht: met een ondersteunde stichting, waarbij we haar vanaf het begin voer aanbieden zodat ze haar reserves niet uitput en een talrijkere eerste generatie grootbrengt.

Dit raden we aan zolang de kolonie in de buis zit:

  • Water zonder onderbreking. Dat komt op de eerste plaats. Houd het reservoir van de buis in de gaten en bereid de wissel voor als er minder dan een derde over is. Worden de watten vuil of beschimmeld, zet de kolonie dan door overkiepen over naar een nieuwe buis.
  • Stabiele warmte, 25-28 °C, met de buis op een rustige, schemerige plek. Het broed ontwikkelt zich onder zo'n 24 °C veel langzamer.
  • Heel kleine, zachte zaden bij de opening van de buis: paardenbloem, maanzaad, nigerzaad of graszaad, telkens een paar. Heeft ze ze na een paar dagen niet aangeraakt, vervang ze dan door andere.
  • Een piepkleine prooi zodra er larven zijn, twee of drie keer per week: een half fruitvliegje, een stukje jonge Thermobia of pas gedode krekel. Wat de volgende dag over is, gaat eruit.
  • Af en toe een druppeltje suiker, op een stukje aluminiumfolie of in een klein drinkbakje, nooit op de watten, en de volgende dag weggehaald.
  • Een piepklein foerageergebied, of het voer direct bij de opening van de buis.
  • Rust, maar zonder haar te verstoppen. Je kunt altijd bij zacht licht naar haar kijken; wat haar schaadt zijn schokken en plotselinge temperatuurwisselingen.

De eerste werksters zijn weinig in aantal en allemaal minors; met warmte, water en eiwit wordt elke lichting talrijker. Woont de kolonie in de herfst nog in de buis, dan houdt ze daar haar eerste diapauze, met het water goed gecontroleerd.

Aankomst en verhuizing door overkiepen

Laat de buis na ontvangst een dag rusten op een rustige, schemerige plek bij een aangename temperatuur, controleer of er water in zit en bied wat kleine zaden aan bij de opening. Als ze naar het formicarium moet, doen we dat bij Antomas altijd door overkiepen:

  • Maak het nest vooraf klaar: de broedzone bevochtigd, de waterbuis geplaatst, zand in het foerageergebied en de barrière al aangebracht.
  • Werk boven een grote bak, met een lange pincet en een zacht penseel bij de hand.
  • Open de buis in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en schud voorzichtig tot de koningin, de werksters, het broed en de zaden eruit vallen. Wat aan de watten blijft plakken, help je met het penseel.
  • Sluit af en houd het nest donker. Binnen een paar uur hebben ze het broed binnen.

Later naar de QBIK DUO overstappen gaat op dezelfde manier. En kijk er niet van op als de kolonie het broed een paar keer van kamer wisselt: in het wild verhuist ze bijna elk jaar van nest.

Zaden: klein, gevarieerd en droog

Haar werksters openen met gemak kleine zaden, van ongeveer een millimeter, en bijna nooit dikke, zoals Tschinkel en Kwapich aantoonden: zelfs de majors helpen niet om ze te kraken. Verwacht van haar niet de kracht van een grote kolonie Messor barbarus. De regel is eenvoudig:

  • Kleine, gevarieerde zaden: paardenbloem, maanzaad, nigerzaad, gierst, amarant, chiazaad, quinoa en graszaad. In het wild verzamelen ze veel verschillende soorten, dus het is goed om af te wisselen.
  • Grote zaden in stukjes, in twee of drie delen, zonder ze te malen.
  • Altijd droog in de graanschuur.
  • Geen vogelzaadmengsels met harde, ronde korrels, en geen zaaizaad dat met fungiciden is behandeld.

En kiemen? Je hebt al gezien dat ze in het wild ontkiemende zaden gebruiken om de larven te voeden. Wil je het proberen, bied dan af en toe een paar kleine, pas ontkiemde zaadjes aan in het foerageergebied, in kleine hoeveelheden, en haal de volgende dag weg wat ze niet hebben meegenomen. Het is een idee dat op haar biologie is gebaseerd, geen door kwekers beproefde werkwijze.

Eiwit, suiker en water

Eiwit, ruim zodra er larven zijn. De zaden onderhouden de werksters, maar de koningin en de larven hebben dierlijk eiwit nodig om te groeien. Doe je dagelijks onderhoud en haal je de resten weg, dan raden we bij Antomas aan om ruim te voeren: de kolonie merkt dat er overvloed is en groeit sneller en in grotere aantallen. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel. En wissel van week tot week van insect:

Gebruik altijd gekweekte insecten: insecten uit de natuur kunnen insecticiden bevatten.

Suiker, met mate. De zaden geven ze al energie, maar af en toe een extraatje is welkom, vooral in periodes met veel activiteit. Wissel ook hier af: de Blue Sugar-nectar van Anthouse als basis, bij de meeste voederbeurten, en af en toe een andere nectar of honingwater. Altijd in een drinkbakje waarin de druppel bereikbaar blijft, nooit op watten, die binnen een paar dagen beschimmelen en de vloeistof bederven. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen.

Water, zonder onderbreking, in de buis met watten.

Diapauze

In haar natuurlijke gebied is de winter mild, maar wel echt: in het noorden van Florida zagen Smith en Tschinkel dat de kolonies van december tot maart stilvallen en dat er in januari geen broed meer is. Bij Antomas geven we haar 3-4 maanden diapauze bij 10-15 °C, ruwweg van december tot februari of maart:

  • Geleidelijk afbouwen. Haal in november de warmtebron weg en laat de kolonie een paar weken op 18-20 °C staan voordat ze de kou in gaat.
  • Waar. In een kelder, een garage of een wijnklimaatkast. Nooit onder zo'n 5 °C of bij vorst.
  • Tijdens de rust: altijd water, wat droge zaden in de graanschuur en nauwelijks eiwit.
  • Kleine kolonies richting 15 °C. Een koningin met weinig werksters komt de winter beter door in het warmere deel van het bereik; een grote kolonie verdraagt 10-12 °C goed.
  • Langzaam terug in maart, door de temperatuur in stappen te verhogen tot 25-30 °C.

Gedrag en observatie

Een kolonie die zich naar leeftijd ordent. In het foerageergebied zie je de veteranen; de jonge werksters blijven binnen, bij het broed, en je kunt de reis van de zaden naar de graanschuur volgen.

Geef haar houtskool. Een idee om te genieten van een van haar curieuste gedragingen: leg in het foerageergebied een paar stukjes natuurlijke houtskool, schoon en zonder toevoegingen (geen briketten of aanmaakblokjes). Het is niet noodzakelijk, maar als de kolonie ze gaat verzamelen en neerleggen, zie je thuis wat Smith en Tschinkel in de dennenbossen van Florida beschreven.

De eerste majors. Als de kolonie groeit, let dan op de werksters met een enorme kop: ze gaan bijna nooit naar buiten, dus zoek ze in de kamers, tussen het broed en de zaden.

Kijken zonder angst. Mieren zijn er om van te genieten en van te leren: met het nest in het donker en het foerageergebied verlicht kun je kijken wanneer je wilt, voorzichtig.

Alarmsignalen: zaden met pluis of kiemen in de graanschuur (te veel vocht), broed dat in de zomer niet opschiet (te weinig warmte of eiwit) en werksters die plotseling doodgaan (te weinig water, te veel warmte of rottende resten).

Ontsnappingen, barrières en veiligheid

Met een steek als de hare staat de ontsnappingsbarrière niet ter discussie:

  • Paraffineolie in een doorlopende strook bovenaan de wanden van het foerageergebied, te vernieuwen zodra ze vuil wordt van zand of stof.
  • Een goed passend deksel en verbindingen zonder speling.
  • Niets wat als brug kan dienen naar de barrière: hoge stenen, buizen of vergeten gereedschap.
  • Nooit met je handen. Gebruik voor alles een lange pincet, een penseel en buizen.
  • Uit de buurt van kleine kinderen en huisdieren, en nooit in huis bij iemand die allergisch is voor steken van bijen, wespen of mieren.
  • Word je gestoken, was dan met water en zeep en koel de plek; ga bij algemene klachten naar een arts.

Het is een exotische soort: laat haar nooit vrij in de natuur.

Wat je niet moet doen

  • De buis van de koningin zonder water laten vallen.
  • Koninginnen of verschillende kolonies samenvoegen.
  • Een koningin met broed in een groot formicarium zetten.
  • De graanschuur bevochtigen of zaden naast het water bewaren.
  • Vogelzaadmengsels, behandeld zaaizaad of hele dikke korrels geven.
  • Suiker op watten aanbieden of voerresten laten liggen.
  • Zuinig zijn met eiwit als er larven zijn.
  • De diapauze overslaan of er abrupt in- en uitgaan.
  • Haar met je handen hanteren of het formicarium openen zonder barrière.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de wetenschappelijke literatuur over Pogonomyrmex badius, in het bijzonder de studies van Walter R. Tschinkel en zijn groep aan de Florida State University, en op de ervaring van Antomas met het geslacht. Belangrijkste bronnen:

  1. Schmidt, J. O. & Blum, M. S. (1978). A harvester ant venom: chemistry and pharmacology. Science 200: 1064–1066. doi:10.1126/science.653354
  2. Gordon, D. M. (1984). The persistence of role in exterior workers of the harvester ant, Pogonomyrmex badius. Psyche 91: 251–265. doi:10.1155/1984/30980
  3. Tschinkel, W. R. (1998). Sociometry and sociogenesis of colonies of the harvester ant, Pogonomyrmex badius: worker characteristics in relation to colony size and season. Insectes Sociaux 45: 385–410. doi:10.1007/s000400050097
  4. Rheindt, F. E., Gadau, J., Strehl, C.-P. & Hölldobler, B. (2004). Extremely high mating frequency in the Florida harvester ant (Pogonomyrmex badius). Behavioral Ecology and Sociobiology 56: 472–481. doi:10.1007/s00265-004-0808-3
  5. Tschinkel, W. R. (2004). The nest architecture of the Florida harvester ant, Pogonomyrmex badius. Journal of Insect Science 4: 21. doi:10.1093/jis/4.1.21
  6. Rheindt, F. E., Strehl, C. P. & Gadau, J. (2005). A genetic component in the determination of worker polymorphism in the Florida harvester ant Pogonomyrmex badius. Insectes Sociaux 52: 163–168. doi:10.1007/s00040-004-0787-4
  7. Smith, C. R. & Tschinkel, W. R. (2006). The sociometry and sociogenesis of reproduction in the Florida harvester ant, Pogonomyrmex badius. Journal of Insect Science 6: 32. doi:10.1673/2006_06_32.1
  8. Smith, C. R. & Tschinkel, W. R. (2007). The adaptive nature of non-food collection for the Florida harvester ant, Pogonomyrmex badius. Ecological Entomology 32: 105–112. doi:10.1111/j.1365-2311.2006.00845.x
  9. Tschinkel, W. R. (2014). Nest relocation and excavation in the Florida harvester ant, Pogonomyrmex badius. PLoS ONE 9: e112981. doi:10.1371/journal.pone.0112981
  10. Tschinkel, W. R., Rink, W. J. & Kwapich, C. L. (2015). Sequential subterranean transport of excavated sand and foraged seeds in nests of the harvester ant, Pogonomyrmex badius. PLoS ONE 10: e0139922. doi:10.1371/journal.pone.0139922
  11. Kwapich, C. L. & Tschinkel, W. R. (2016). Limited flexibility and unusual longevity shape forager allocation in the Florida harvester ant (Pogonomyrmex badius). Behavioral Ecology and Sociobiology 70: 221–235. doi:10.1007/s00265-015-2039-1
  12. Tschinkel, W. R. & Kwapich, C. L. (2016). The Florida harvester ant, Pogonomyrmex badius, relies on germination to consume large seeds. PLoS ONE 11: e0166907. doi:10.1371/journal.pone.0166907
  13. Tschinkel, W. R. & Hanley, N. (2017). Vertical organization of the division of labor within nests of the Florida harvester ant, Pogonomyrmex badius. PLoS ONE 12: e0188630. doi:10.1371/journal.pone.0188630
Moeilijkheidsgraad
Gevorderd
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: