Polyrhachis hookeri
Biologia
Polyrhachis hookeri to mała mrówka kolczasta pochodząca z Australii, występująca głównie we wschodniej i południowo-wschodniej części kontynentu. Znane są stanowiska w Nowej Południowej Walii, Queenslandzie i okolicach Canberry, w regionach od subtropikalnych po umiarkowane, z wyraźnie chłodnymi zimami.
Należy do podrodzaju Chariomyrma, obejmującego głównie gatunki naziemne lub podziemne. Choć długie nogi i świetna umiejętność wspinaczki pozwalają jej łatwo poruszać się po pniach, gałęziach i niskiej roślinności, nie należy jej uważać za mrówkę ściśle nadrzewną.
W naturze może zakładać kolonie w ziemi i wykorzystywać osłonięte miejsca pod kamieniami, korzeniami, opadłym drewnem lub w małych kryjówkach. Taki tryb życia dobrze pasuje do jej dyskretnego zachowania: robotnice eksplorują otoczenie, ale znaczna część życia kolonii toczy się w wąskich, osłoniętych schronieniach.
Jej dieta łączy słodkie zasoby z niewielkimi źródłami białka zwierzęcego. Dorosłe robotnice czerpią energię z nektarów, wydzielin roślinnych i spadzi wytwarzanej przez owady wysysające sok roślinny, a larwy dostają głównie owady upolowane lub znalezione martwe.
W hodowli chętnie przyjmuje muszki owocowe, małe świerszcze, młode karaczany i inne bezkręgowce odpowiedniej wielkości. Nie wyróżnia się skrajną agresją, ale potrafi szybko zareagować na małą ofiarę i zrekrutować kilka robotnic, by ją przytrzymać i przenieść.
Młode kolonie zwykle wykazują umiarkowaną aktywność na zewnątrz. Pierwsze robotnice wychodzą na krótko i ostrożnie, ale ruch rośnie wraz z populacją i pewnością siebie kolonii. Jej zachowanie jest szczególnie ciekawe w naturalistycznych zestawach, w których można obserwować, jak porusza się zarówno po ziemi, jak i po małych gałązkach.
Jednym z jej głównych atutów jest metaliczne ubarwienie. W zależności od oświetlenia ta sama robotnica może wydawać się szmaragdowozielona, niebieskawa, miedziana lub prawie czarna. Jej egzoszkielet wygląda jak metaliczny lakier samochodu: kolor zdaje się zmieniać wraz z kątem padania światła.
Naturalna struktura rozrodcza P. hookeri nie jest wystarczająco udokumentowana, by stwierdzić, że wszystkie jej populacje są ściśle monoginiczne lub poliginiczne. Dla bezpieczeństwa w hodowli należy trzymać jedną królową na kolonię i unikać dodawania królowych z innych odłowów lub kolonii.
W hodowli najbezpieczniej traktować ją jako gatunek półklaustralny, zapewniając od początku dostęp do małej areny.
Królowa powinna dostawać mikrokrople nektaru lub wody z cukrem oraz małe kawałki świeżo zabitych owadów. Pokarm należy kłaść bardzo blisko wejścia do gniazda, by skrócić czas, w którym musi pozostawać odsłonięta.
Larwy przepoczwarczają się w kokonach. Warto zapewnić drobny piasek, krótkie włókna roślinne lub cząstki podłoża, które mogą wykorzystać podczas przędzenia.
Maksymalna wielkość kolonii nie jest dokładnie znana. W hodowli ważniejsze jest zwykle kontrolowanie rzeczywistego zapełnienia formikarium niż przewidywanie konkretnej liczby – zestaw rozbudowuje się dopiero wtedy, gdy komory zaczynają być przepełnione.
Wielkość i morfologia
Polyrhachis hookeri to mały gatunek o smukłym ciele i wyraźnie „opancerzonym” wyglądzie.
Głowa i mesosoma mają intensywnie zielone, metaliczne ubarwienie. W zależności od dojrzałości osobnika, oświetlenia i kąta obserwacji mogą pojawiać się refleksy niebieskawe, złote, brązowe lub rudawe.
Nogi i żuwaczki mają zwykle odcienie brązowe lub rudawe, co tworzy bardzo atrakcyjny kontrast z zielonymi partiami ciała. Gaster jest ciemniejszy, zwykle czarny lub bardzo ciemnobrązowy, i może być pokryty delikatnym złotym lub srebrzystym owłosieniem.
Powierzchnia głowy i mesosomy nie jest całkiem gładka. Ma delikatną rzeźbę, która rozprasza światło i przyczynia się do charakterystycznego metalicznego wyglądu.
Mesosomę i petiolus chroni kilka kolców. Nie wstrzykują jadu ani nie działają jak żądło, ale utrudniają drapieżnikowi wygodne chwycenie mrówki. Działają jak mały pasywny pancerz, który czyni z niej ofiarę trudną do obezwładnienia.
Nie ma odrębnej kasty żołnierzy. Robotnice mają stosunkowo jednolite proporcje, choć może występować pewna różnica wielkości między pierwszymi osobnikami a pokoleniami wychowanymi przez bardziej rozwiniętą kolonię.
Nogi są długie i cienkie, co zapewnia dużą zwinność na ziemi, korze, gałęziach i powierzchniach pionowych. Jej żuwaczki nie są tak rozwinięte jak u Myrmecia, ale wystarczają do obróbki pokarmu, przenoszenia materiałów i obrony.
Jako przedstawicielka podrodziny Formicinae nie ma funkcjonalnego żądła. Zamiast niego ma na końcu gastra acidoporus, przez który może wydzielać kwas mrówkowy w celach obronnych.
Przybliżone wymiary
- Robotnice: około 4-6 mm
- Królowa: około 5-6 mm
Wymiary należy traktować orientacyjnie, zwłaszcza w przypadku królowych, ze względu na niedobór opublikowanych danych biometrycznych i możliwe różnice między populacjami.
HODOWLA W NIEWOLI
Poziom trudności Polyrhachis hookeri można uznać za średni. Niewielkie rozmiary i brak groźnego użądlenia ułatwiają obsługę, ale półklaustralne zakładanie kolonii, umiejętność wspinaczki i konieczność dostosowania sezonowego spoczynku do pochodzenia kolonii wymagają pewnego planowania.
Zalecane parametry
- Temperatura w okresie wzrostu: 23-27 °C
- Opcjonalny punkt grzewczy: 27-28 °C
- Wilgotność gniazda: 50-70%
- Arena: sucha lub lekko wilgotna
- Rodzaj gniazda: małe komory z gipsu, gipsu modelarskiego, Ytongu lub systemy naturalistyczne
- Zalecane podłoże: drobny piasek, glina, włókno kokosowe lub mieszanki.
Należy utrzymywać gradient wilgotności, z umiarkowanie wilgotną strefą na jaja i larwy oraz suchszą i lepiej wentylowaną na kokony i dorosłe robotnice.
Nie warto przemaczać całego formikarium. Nadmierna, stała wilgotność może sprzyjać pleśni, gromadzeniu się resztek i przenoszeniu czerwiu do połączeń lub na arenę.
Podczas zakładania kolonii królowa potrzebuje małej, osłoniętej komory, ale połączonej z małą areną, na której może się pożywić. Zbyt duża przestrzeń może zwiększać stres i utrudniać znajdowanie małych porcji pokarmu.
ZALECANE FORMIKARIA
Ze względu na małe rozmiary królowej, robotnic i początkowych kolonii najlepszym systemem na etapie zakładania kolonii jest:
Jego małe korytarze pozwalają trzymać królową i pierwsze robotnice w odpowiednio dopasowanej przestrzeni. Naturalistyczne podłoże zapewnia też cząstki przydatne przy przędzeniu kokonów i pozwala stworzyć gradient wilgotności bardziej zbliżony do naturalnej kryjówki.
Rozbudowę należy prowadzić tylko wtedy, gdy kolonia potrzebuje miejsca. Lepiej stopniowo dołączać nowe moduły, niż umieszczać małą kolonię w przewymiarowanym formikarium.
Spoczynek sezonowy
Intensywność spoczynku zależy od konkretnego pochodzenia kolonii. P. hookeri występuje w regionach o bardzo różnych zimach, od stosunkowo łagodnych obszarów w pobliżu wybrzeża po chłodne tereny w głębi lądu, takie jak Canberra i Southern Tablelands.
Kolonie pochodzące z Canberry, południowej Nowej Południowej Walii lub podobnych regionów o klimacie umiarkowanym powinny przejść wyraźne zimowanie przez około 8-12 tygodni w temperaturze 10-15 °C.
Populacje z wybrzeża Nowej Południowej Walii lub z regionów położonych dalej na północ mogą mieć łagodniejszy spoczynek, mniej więcej w 15-18 °C.
Podczas hibernacji zawsze trzeba zapewnić wodę i niewielkie ilości węglowodanów. Białko można ograniczyć, jeśli kolonia przestanie wychowywać lub karmić aktywne larwy.
Nie należy bezpośrednio odtwarzać przymrozków panujących na zewnątrz. Gniazda w naturze są chronione przez glebę, kamienie lub drewno i mają stabilniejszą temperaturę niż powietrze przy powierzchni.
Karmienie
Węglowodany
- Specjalny nektar dla mrówek
- Woda z cukrem
- Rozcieńczony miód
- Zbilansowane syropy węglowodanowe
- Okazjonalnie małe kawałki dojrzałych owoców
Słodkie płyny należy podawać regularnie. Ze względu na małe rozmiary robotnic lepiej stosować mikrokrople, małe karmidełka lub poidełka, które eliminują ryzyko utonięcia.
Białko
- Muszki owocowe
- Mikroświerszcze
- Pokrojone karaczany (dubia, Shelfordella lateralis)
- Małe ćmy
- Pokrojony mącznik
Podczas zakładania kolonii należy podawać bardzo małe ofiary, najlepiej świeżo zabite. Samotna królowa nie powinna mierzyć się z owadami zdolnymi do obrony lub ciągłego niepokojenia czerwiu.
Zapotrzebowanie na białko rośnie, gdy w kolonii są duże larwy. W okresach, gdy dominują jaja, poczwarki lub kokony, zainteresowanie owadami może chwilowo spaść.
Zachowanie w hodowli
Małe kolonie mogą wydawać się dyskretne i trzymać niewiele robotnic poza gniazdem. To normalne zachowanie i niekoniecznie oznacza brak aktywności wewnątrz.
Wraz ze wzrostem kolonii przybywa zwiadowczyń, a trasy do pokarmu stają się bardziej widoczne. Robotnice wykorzystują gałęzie, korę i elementy pionowe, dlatego arena z pewną strukturą pozwala lepiej obserwować ich zwinność.
Łatwo wspinają się po plastiku, szkle, silikonie i chropowatych powierzchniach. Arena musi mieć prawidłowo utrzymaną barierę przeciwucieczkową, a wszystkie połączenia muszą być dobrze dopasowane.
Obsługa i bezpieczeństwo
Polyrhachis hookeri nie ma żądła i nie stanowi żadnego zagrożenia.
Może ugryźć, jeśli zostanie uwięziona, i wydzielić kwas mrówkowy w obronie.
Nie zaleca się brania robotnic ani królowej bezpośrednio do ręki. Przenoszenie należy wykonywać za pomocą probówek, pojemników pomocniczych lub odpowiednich ekshaustorów entomologicznych.
- Poziom trudności
- Średnio zaawansowany
