Diacamma viridipurpureum viridipurpureum GREEN: robotnica – prawdziwe zdjęcie Antomas
Diacamma viridipurpureum viridipurpureum GREEN: robotnica – prawdziwe zdjęcie Antomas

Diacamma viridipurpureum viridipurpureum GREEN

Ostatnie sztuki w magazynie
249,99 €
Brutto

Zielona i purpurowa jak klejnot, zabójcza jak gladiator. Pierwotna forma Diacamma viridipurpureum, opisana w 1893 roku u bram Manili, patroluje samotnie i rzuca się na każdego stawonoga z bezgraniczną zaciekłością. Nie ma królowej: władza należy do gamergate, zapłodnionej robotnicy, która odgryza siostrom gemmae, by panować sama. Każda kolonia ma własną mieszankę zieleni i purpury, a robotnice niosą nektar do gniazda w postaci lśniącej kropli między żuwaczkami. Dla doświadczonych hodowców, którzy szukają czegoś wyjątkowego. Kolonie z gamergate. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Mrówka z Filipin z zielonymi i purpurowymi refleksami, zaciekła łowczyni wobec innych stawonogów i spokojna wobec ludzi. Nie ma królowej: jaja składa zapłodniona robotnica, gamergate. Jej ubarwienie zmienia się w zależności od kolonii: jedne mają purpurową głowę i zielony tułów, inne dokładnie odwrotnie. Bardzo wilgotne gniazdo (60-80%), 24-28 °C, aktywna przez cały rok.

Wyobraź sobie mrówkę mierzącą ponad centymetr, która samotnie przemierza ziemię z wysoko uniesioną głową i czujnymi oczami i bez wahania rzuca się na świerszcza swojej wielkości. A teraz dodaj do tego ciało, które zależnie od padającego światła przechodzi z czerni w butelkową zieleń i purpurę. Taka jest Diacamma viridipurpureum, GREEN z Filipin: mrówka z podrodziny Ponerinae o niepohamowanej agresji wobec każdego innego stawonoga i wyglądzie klejnotu. Za tą fasadą kryje się w dodatku społeczeństwo bez królowej, w którym jedna zapłodniona robotnica, gamergate, zastrzega sobie składanie jaj i nie pozwala rozmnażać się pozostałym.

Warto to wyjaśnić od początku: znamy opis i cechy tego gatunku, ale nikt jeszcze nie zbadał jego życia w gnieździe. To, co wiemy o jego biologii, pochodzi od innych Diacamma, które zbadano dokładnie (australijskiej D. australe, indyjskich D. ceylonense i D. indicum oraz Diacamma z Okinawy), z którymi dzieli ten sam model społeczny. Zaznaczamy to za każdym razem, gdy przenosimy dane z innych gatunków.

Biologia

Czym jest gamergate?

Tak nazywa się robotnice, które kojarzą się i składają zapłodnione jaja, pełniąc w kolonii rolę, którą u prawie wszystkich mrówek pełni królowa. Termin pochodzi z greki: gamos oznacza „wesele”, a ergátēs „robotnica”. Gamergate to dosłownie „zamężna robotnica”.

W rodzaju Diacamma nie jest znana żadna królowa: od pierwszych wykopalisk, ponad sto lat temu, nikt nie znalazł uskrzydlonej samicy. Wszystkie samice wychodzą z kokonu jako robotnice, a w każdej kolonii rozmnażaniem zajmuje się tylko jedna z nich, skojarzona prawie zawsze z jednym samcem. Różnice wobec prawdziwej królowej są ogromne:

  • Nigdy nie latała. Nie ma skrzydeł ani śladów mięśni lotnych, więc nie ma lotu godowego: kopulacja odbywa się przy gnieździe.
  • Ma rozmiar zwykłej robotnicy. Badanie 26 kolonii D. ceylonense wykazało, że gamergate była jedyną samicą z aktywnymi jajnikami i nasieniem, ale wielkością nie różniła się od pozostałych.
  • Swoją rolę zdobywa jako dorosła. Żadna larwa nie jest wychowywana na gamergate: o tej pozycji decydują relacje między dorosłymi w gnieździe. Gdy ją zajmie, zmienia się jej profil chemiczny, mieszanina węglowodorów pokrywająca kutykulę, którą towarzyszki „odczytują” czułkami. Zmienia się też aktywność kilku genów, przede wszystkim genów związanych z odżywianiem, i to niemal w chwili, gdy zajmuje pozycję dominującą, jak wykazano u Diacamma z Japonii.

Jak ją rozpoznać pod lupą? Po tułowiu: jako jedyna samica w gnieździe wciąż ma gemmae, dwa maleńkie wyrostki, które pozostałe utraciły zaraz po narodzinach (opisujemy to niżej). Rządzi skromnymi koloniami: od 30 do 300 robotnic u gatunku z Okinawy, średnio około 230 samic u D. ceylonense i około 273 u formy „nilgiri”, najwyższa znana liczba w tym rodzaju.

Czym jest GREEN? Pierwotna forma gatunku

„GREEN” to nazwa handlowa. Jej pełna nazwa naukowa to Diacamma viridipurpureum viridipurpureum (Emery, 1893): jest to forma nominatywna, czyli populacja, na podstawie której gatunek opisano po raz pierwszy. Włoch Carlo Emery opisał ją w 1893 roku jako odmianę D. geometricum, na podstawie robotnic, które francuski arachnolog Eugène Simon zebrał w 1890 roku w Antipolo, na przedmieściach Manili, na wyspie Luzon. Linia Antomas pochodzi z Filipin.

Przez ponad sto lat prawie nikt o niej nie wspominał. W 2015 roku Alice Laciny, Anna Pal i Herbert Zettel przeprowadzili rewizję filipińskich Diacamma, uznali ją za ważny gatunek i wyznaczyli jako okaz referencyjny (lektotyp) jedną z robotnic Simona, przechowywaną w Miejskim Muzeum Historii Naturalnej w Genui. W tej samej pracy opisali jej niebieski podgatunek, D. viridipurpureum quezonicum, ze wschodniego Luzonu. Ciekawy szczegół z karty AntWiki: zdobycie kolejnych okazów z miejsca typowego jest dziś trudne, bo Antipolo zostało wchłonięte przez rozrastającą się Manilę.

Nazwa mówi wszystko: viridis to po łacinie „zielony”, a purpureus „purpurowy”. Z trzech kolorowych Diacamma, które mamy w Antomas, dwie należą do tego gatunku: GREEN jest formą nominatywną, a jej „kuzynka” BLUE, D. viridipurpureum quezonicum, to podgatunek o niebieskim połysku. Trzecia, PURPLE, Diacamma excellens, to odrębny gatunek, również z Filipin. A jeśli szukasz Diacamma bez metalicznego połysku, klasyką jest Diacamma rugosum.

Rodzaj Diacamma Mayr, 1862 obejmuje dziś około 44 ważne gatunki i ponad 20 podgatunków (Bolton, 2024), rozmieszczonych od Indii, przez południowe Chiny, Japonię i Azję Południowo-Wschodnią, po północną Australię, a Filipiny są jednym z obszarów z największą liczbą form metalicznych. W naturze gniazdują w ziemi, w prostych gniazdach: u D. indicum prawie wszystkie zbadane gniazda miały jedno wejście prowadzące do jednej komory.

Zieleń, purpura… i inna w każdej kolonii

Naukowy opis formy nominatywnej mówi o umiarkowanym, wielobarwnym połysku tułowia, z przewagą ciemnych zieleni i purpur, i precyzuje, że zawsze występują strefy obu kolorów. Żuwaczki, czułki i nogi są natomiast ciemnobrązowe do czarnych, bez metalicznych refleksów.

Zgadza się to z tym, co widzimy w Antomas, z jednym ważnym zastrzeżeniem: ubarwienie dość mocno różni się między koloniami. W jednych głowa jest purpurowa, tułów lśni zielenią, a gaster łączy zieleń z czernią; w innych jest odwrotnie: głowa, a przynajmniej jej końce, jest zielona, a reszta ciała purpurowa. Czasem GREEN i PURPLE mają wręcz podobne odcienie, więc sam kolor nie wystarczy, żeby ustalić, z jakim gatunkiem masz do czynienia. Nie zmienia się natomiast to, że nogi i czułki pozostają ciemne, bez refleksów.

Nie należy jej też mylić z innym filipińskim gatunkiem opisanym w 2015 roku, D. generali, z okolic góry Makiling (Luzon): jej połysk jest zielonkawy lub zielononiebieski i słabszy, bez śladu purpury, a w dodatku ma gęsto punktowany nadustek. Podgatunek quezonicum odróżnia się od GREEN intensywnym błękitem i niewielkim zagłębieniem na nadustku, którego nie ma forma nominatywna; D. caeruleum z Mindoro również jest niebieska.

Skąd biorą się te kolory? U Diacamma tego nie badano, ale u owadów metaliczne połyski to zwykle barwy strukturalne: mikroskopijne warstwy kutykuli wzmacniają jedne długości fal i wygaszają inne, bez udziału pigmentu. Dlatego GREEN w półmroku gniazda wydaje się prawie czarna, a „rozpala się” zielenią i purpurą, gdy wychodzi polować pod lampą, i dlatego odcień zmienia się wraz z kątem patrzenia.

Pierwszą gamergate odkryto na Filipinach

Historia robotnic rozrodczych zaczyna się na tych samych wyspach co GREEN. Entomolog James W. Chapman spędził sześć lat w Dumaguete, na wyspie Negros, gdzie Diacamma były pospolite od wybrzeża do wysokości około 900 metrów. Tam znalazł robotnicę w trakcie kopulacji z samcem, a w 1922 roku opublikował z Williamem M. Wheelerem to, co zobaczył.

Przeprowadzili sekcję ponad dwudziestu robotnic z trzech kolonii: prawie żadna nie miała rozwiniętych jajników, ale ta, która się kojarzyła, miała po pięć owarioli w każdym jajniku i spermatekę pełną nasienia. Doszli do wniosku, że u tych mrówek tylko jedna robotnica zostaje zapłodniona i przejmuje rolę królowej. Zauważyli też, że niektóre samce miały skrzydła obgryzione u nasady, być może po to, żeby nie opuściły gniazda. Do powstania słowa „gamergate” brakowało ponad sześćdziesięciu lat, ale idea już była. A forma, którą badali, nazywała się wtedy D. rugosum geometricum: to ta sama grupa, w której Emery opisał naszą GREEN jako odmianę.

Skrzydła przerobione na przełącznik płodności

Każda robotnica Diacamma wychodzi z kokonu z dwiema gemmae, małymi wypukłościami po bokach tułowia, pokrytymi włoskami czuciowymi i wyposażonymi w gruczoł. Ich pochodzenie jest zaskakujące: u larwy tworzą się zawiązki skrzydeł, które niemal całkowicie obumierają w wyniku programowanej śmierci komórek, a to, co przetrwa, daje początek gemmie. To, co u innych mrówek byłoby skrzydłami królowej, tutaj zmieniło się w element decydujący o tym, kto może się rozmnażać.

Gamergate pilnuje narodzin. Gdy tylko świeżo wylęgła robotnica, jeszcze jasna i miękka (tzw. callow), znajdzie się w jej zasięgu, odgryza jej gemmae. Od tej chwili ta robotnica już nigdy nie wykona wezwania godowego ani nie przyjmie samca. Skutek jest trwały: bez gemmy włókna nerwowe łączące jej włoski czuciowe z ośrodkami nerwowymi zanikają i to byłby powód, dla którego nie ma odwrotu.

Uwaga na błąd często powtarzany w internecie: okaleczenie nie następuje w stadium poczwarki, lecz u dorosłych, które właśnie wyszły z kokonu. Nie stawiają one oporu ugruntowanej gamergate, ale są agresywne wobec innych nieokaleczonych callow, swoich potencjalnych rywalek.

Sygnał niesie świeżo narodzona

Eksperyment z dwiema Diacamma z południa Indii wyjaśnił, co wyzwala okaleczanie. U jednej z nich, formy znanej jako „nilgiri”, gamergate nigdy nie okalecza i utrzymuje monopol samą dominacją. Gdy przeniesiono kokony jednego gatunku do kolonii drugiego, robotnice „nilgiri” wylęgłe wśród D. ceylonense uniknęły ugryzienia, a robotnice D. ceylonense zostały okaleczone nawet w kolonii „nilgiri”, gdzie takie zachowanie nie występuje. Sygnał wysyła więc sama rodząca się robotnica, zapewne przez swoje gemmae, a nie otoczenie.

Sukcesja, wezwanie godowe i dwudniowa kopulacja

Dopóki gamergate żyje, żadna robotnica nie zachowuje gemmae na tyle długo, żeby zagrozić jej pozycji. Gdy umiera, okaleczanie ustaje, a sukcesję przejmuje prawie zawsze pierwsza robotnica, która wylęgnie się z nienaruszonymi gemmae, gdy tylko uda jej się skojarzyć. Dzięki tej sukcesji kolonia może żyć znacznie dłużej niż którykolwiek z jej członków.

Żeby się skojarzyć, kandydatka kilka dni po narodzinach staje przy wejściu do gniazda i wykonuje wezwanie godowe: uwalnia feromon wytwarzany w gruczole metatibialnym (w goleni każdej tylnej nogi), który przyciąga uskrzydlone samce z innych kolonii. Kopulacja może trwać do dwóch dni, a gdy się kończy, nowa gamergate i jej towarzyszki zabijają samca i usuwają ciało. Dzięki tej jednej kopulacji gromadzi nasienie na resztę życia. W niewoli ten samiec musi pochodzić z innej kolonii (szczegóły w części „Jeśli gamergate umrze”).

Robotnice, które składają jaja ukradkiem

Okaleczona robotnica nie może się skojarzyć, ale jej jajniki nadal działają: może składać niezapłodnione jaja, z których wylęgają się wyłącznie samce. Gdy jest gamergate, prawie nigdy tego nie próbuje; w koloniach osieroconych jest to natomiast częste. U Diacamma z Japonii potwierdzono podwójną kontrolę: zarówno gamergate, jak i pozostałe robotnice atakują tę, która próbuje składać jaja.

Ta kontrola nie jest równie surowa na wszystkich etapach. Praca z 2018 roku wykazała, że samce produkowały tylko kolonie liczące co najmniej około stu robotnic (z 56 przeanalizowanych samców 47 pochodziło z kolonii liczących ponad sto robotnic, a ani jeden z tych, które miały mniej niż pięćdziesiąt), a w laboratorium około 58% samców pochodziło od dziewiczych robotnic, a nie od gamergate. Gdy kolonia rośnie, kontrola słabnie, a robotnicom udaje się przemycić własnych synów.

Nowe kolonie przez podział

Bez uskrzydlonych królowych nie ma lotu godowego ani samotnych założycielek. Żeby się rozmnożyć, kolonia dzieli się na dwie (rozszczepienie): grupa robotnic odchodzi z nową gamergate do innego gniazda. Nie opublikowano, jaka część kolonii odchodzi przy każdym podziale. W laboratorium obserwowano zarówno podziały, jak i połączenia, a u D. indicum zbadano, jak reagują dwie połowy kolonii, gdy ponownie się spotykają.

Przeprowadzki parami i przewodniczki szukające skrótów

Do rekrutacji Diacamma nie wytyczają ścieżek feromonowych: stosują tandem running. Robotnica, która zna cel, idzie powoli, a druga trzyma się tuż za nią, dotykając czułkami jej odwłoka. Gdy kolonia D. indicum zmienia gniazdo, większość samic wędruje w ten sposób, także gamergate, natomiast samce i czerw są przenoszone w żuwaczkach; często też ta, która idzie za przewodniczką, niesie jednocześnie larwę lub poczwarkę, tak że każdy kurs przenosi dorosłą mrówkę i czerw.

Przewodniczki w dodatku uczą się i poprawiają. Gdy badacze w trakcie przeprowadzki zmienili położenie gniazda docelowego, większość skorygowała kurs z błędem zaledwie 1,65% (zbadano 262 przewodniczki); gdy usuwano główną przewodniczkę, zastępowały ją inne bez spadku tempa; a spośród kilku możliwych tras wybierały najkrótszą znacznie częściej, niż wynikałoby z przypadku.

Kropla nektaru między żuwaczkami

Diacamma mają bardzo szczególny sposób przenoszenia płynów do gniazda. Oprócz picia i magazynowania płynu w wolu, jak każda mrówka, potrafią trzymać kroplę między żuwaczkami, która dzięki napięciu powierzchniowemu nie rozpada się, i potem rozdzielać ją między towarzyszki bez połykania i zwracania. Nazywa się to pseudotrofalaksją.

Badanie z 2023 roku na koloniach z Okinawy wykazało, że wybierają metodę zależnie od lepkości płynu, a nie od tego, jak jest słodki: przy gęstych płynach, które trudno pić, przechodzą na kroplę w żuwaczkach i w ten sposób zbierają więcej płynu w krótszym czasie. Krople miały około 1 µl, a obładowane robotnice chodziły niemal tak samo szybko jak pozostałe. Przy gęstym nektarze albo mieszance mleka z miodem, którą polecamy niżej, łatwo zobaczysz, jak Twoje robotnice wracają do gniazda z lśniącą kropelką między żuwaczkami.

Każda robotnica we własnym kierunku

To dzienne łowczynie, z których każda pracuje na własną rękę. U D. ceylonense w każdej chwili poza gniazdem przebywa około jednej czwartej robotnic (24%), a ten odsetek jest tak stały, że badacze używają go do oszacowania ich liczby bez rozkopywania gniazda. Każda robotnica poluje tylko w określonym okresie swojego życia, trwającym od 9 do 23 dni, i zwykle wybiera zawsze ten sam kierunek albo wąski wycinek; wszystkie razem dzielą między siebie terytorium. Przy tak dużych oczach wszystko wskazuje na to, że orientują się wzrokiem, choć żadne badanie tego nie dowiodło.

W naturze polują przede wszystkim na termity, główne danie D. ceylonense. Robotnica lokalizuje ofiarę, podchodzi, unieruchamia ją żądłem i zabiera; jeśli trafi na coś zbyt dużego, wraca po pomoc i rekrutuje w tandemie.

I na koniec ciekawostka: przyrodnik Mark Moffett zaobserwował w 1985 roku, że niektóre Diacamma ozdabiają okolice wejścia piórami i martwymi mrówkami, być może po to, żeby osiadała na nich poranna rosa i żeby mieć wodę pod ręką. To niepotwierdzona hipoteza i nie wiemy, czy GREEN tak robi; jeśli zobaczysz to w swojej kolonii, napisz do nas.

Rozmiar i morfologia

GREEN ma, jak reszta rodzaju, robotnice monomorficzne: wszystkie mają ten sam kształt i prawie ten sam rozmiar, a gamergate nie wyróżnia się wielkością. Oto cechy, które ją określają:

  • Ubarwienie. Ciemne tło z metalicznym zielonym i purpurowym połyskiem, który w linii Antomas widać na całym ciele (głowa, tułów i gaster) i który zmienia się ze światłem i kątem patrzenia. Rozkład kolorów zależy od kolonii: purpurowa głowa z zielonym tułowiem i zielono-czarnym gastrem albo zielona głowa (lub jej końce) z purpurowym ciałem. Nogi i czułki ciemne, bez refleksów.
  • Rzeźba. Kutykula jest pokryta prążkami i zmarszczkami, których wzór różni się między gatunkami; u GREEN zmarszczki na bokach propodeum wyraźnie wyginają się ku górze, co jest jedną z cech, których Laciny i współpracownicy użyli, żeby ją wyodrębnić.
  • Głowa. Duże, wypukłe oczy, trójkątne żuwaczki z 7 zębami i 12-członowe czułki (cechy rodzaju); u formy nominatywnej nadustek jest prawie gładki w tylnej części i ma zaokrąglony brzeg.
  • Petiolus. Gruba łuska zwieńczona dwoma ostrymi kolcami, typowa dla rodzaju.
  • Gemmae. Wszystkie robotnice rodzą się z nimi, ale zachowuje je tylko gamergate: to najpewniejszy sposób, by ją rozpoznać.
  • Żądło. Funkcjonalne, długie i z końcem zagiętym ku górze.
  • Samiec. Uskrzydlony, żółtobrązowy; ogromne oczy, trzy przyoczka, małe żuwaczki i 13-członowe czułki (dane innej Diacamma).

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: 12,8-13,8 mm długości całkowitej, według danych opublikowanych dla formy nominatywnej (Laciny, Pal i Zettel, 2015)
  • Gamergate: ten sam rozmiar co jej towarzyszki
  • Robotnice całego rodzaju: od 8 do 16 mm, zależnie od gatunku
  • Samiec, dla porównania (D. rugosum jerdoni z Indii): około 10 mm

To jedna z dużych Diacamma. Wymiar pochodzi z rewizji naukowej z 2015 roku, z której korzystaliśmy przez AntWiki; w Antomas nie mierzyliśmy systematycznie naszej linii.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

GREEN nie jest delikatna, ale nie wybacza też zaniedbań. Trzy rzeczy stawiają ją na poziomie zaawansowanym: gniazdo o wysokiej i stałej wilgotności, które nie może się zalać; karmienie oparte przede wszystkim na żywych ofiarach; i kolonia zależna od jednej gamergate, którą bardzo łatwo stracić przy pospiesznych pracach w gnieździe. Hodowcy tego rodzaju nie są zgodni co do jego trudności, a większość uważa go za średnio trudny.

Czy warto? Zdecydowanie. To jedna z najbardziej efektownych łowczyń, jakie można trzymać w domu: duże robotnice, które wychwytują ruch, ścigają ofiarę i obezwładniają ją z niepohamowaną agresją. A w gnieździe niemal wyjątkowa organizacja: gamergate rozpoznawalna po gemmae, pary wędrujące w tandemie i, jeśli masz cierpliwość, narodziny nowych robotnic. Wszystko z zielonymi i purpurowymi refleksami, których nie znajdziesz w identycznej postaci w dwóch koloniach.

Zalecane parametry

  • Temperatura: 24-28 °C. Stwórz gradient: najcieplejsza część formikarium około 28 °C, a najchłodniejsza około 24 °C. To zakres zwykle stosowany przez hodowców Diacamma.
  • Wilgotność gniazda: bardzo wysoka, 60-80%; w Antomas zwykle utrzymujemy około 70%.
  • Arena: mniej wilgotna niż gniazdo, z wodą zawsze pod ręką.
  • Zimowanie: nie wymaga. Pochodzi z tropikalnego klimatu bez zimy i jest aktywna przez cały rok; źle znosi natomiast nagłe skoki temperatury.
  • Światło: gniazdo w ciemności lub zakryte; arena łowiecka oświetlona. To dzienne łowczynie, które kierują się wzrokiem, a w świetle najlepiej widać ich kolor.

Pozwól kolonii wybrać: jedna część gniazda bardziej wilgotna, gdzie umieszczą jaja i larwy, i druga nieco suchsza. Dodawaj wodę małymi porcjami i często; nadmiar naraz sprzyja pleśni i roztoczom.

Zalecane formikaria

Dla GREEN w Antomas polecamy formikaria Qbik Wild od Anthouse w formacie Duo, najlepiej pasującym do wielkości naszych kolonii. Są trzy systemy nawilżania i wszystkie trzy działają: hybrydowy, ze zbiornikiem, który odparowuje wodę przez siatkę techniczną, i dodatkowo z boczną probówką-poidełkiem; ewaporacyjny, w którym komory nigdy nie są mokre, a wilgotność sama rozkłada się gradientem; i standardowy, z uzupełnianą probówką z wodą. Jeśli mamy wybrać jeden, stawiamy na Qbik Wild Duo P 2C Hybrid.

Na arenie podłoże z piasku z niewielkim dodatkiem gliny i kilkoma kamieniami daje naturalny wygląd i zatrzymuje trochę wilgoci; jeśli jest ciemne, zieleń i purpura są jeszcze lepiej widoczne. Nie powiększaj formikarium, dopóki kolonia nie zajmie prawie całego gniazda: puste komory wysychają albo pleśnieją, a kolonia rozwija się gorzej.

Gdy przyjedzie Twoja kolonia

W Antomas zawsze wysyłamy kolonie z gamergate, w takiej wielkości, jaka jest akurat dostępna. Sama gamergate nie poradzi sobie: u Diacamma kolonie powstają przez rozszczepienie, nigdy z pojedynczej samicy, więc potrzebuje swoich robotnic.

Po odebraniu umieść ją w cichym miejscu, w ciemności i w stałej temperaturze, i usuń robotnice, które nie przeżyły podróży. Przez pierwsze tygodnie żadnych uderzeń ani wibracji, bezpośredniego światła nad gniazdem ani otwierania go z ciekawości: to najczęstsze przyczyny, przez które kolonia przestaje wychowywać czerw. Gdy przyjdzie czas przenieść ją do docelowego formikarium, w Antomas prawie zawsze robimy to przez wysypanie: wysypujemy kolonię do nowego gniazda i w razie potrzeby zmuszamy mrówki do wejścia. Przy tym gatunku daje nam to najlepsze wyniki.

Żeby znaleźć gamergate, obejrzyj tułów pod lupą: zachowuje swoje gemmae, a pozostałe mają tylko blizny. Ale nie licz na to, że często ją zobaczysz: w Antomas przekonaliśmy się, że chowa się przy najmniejszym niepokoju, że jest bardzo płochliwa i zwinna i że nigdy nie wychodzi żerować, więc na polowaniach widać zawsze tylko robotnice.

Jeśli gamergate umrze

To nie koniec kolonii. Bez gamergate nikt nie okalecza, więc nowe robotnice wychodzą z kokonu z nienaruszonymi gemmae i wszystkie są kandydatkami na samicę rozrodczą: brakuje im tylko kojarzenia. Potrzebny jest samiec z innej kolonii, tak jak na wolności, gdzie samce przylatują z sąsiednich gniazd.

W Antomas wiemy, że to działa: kilku klientów, którzy zostali bez gamergate, poprosiło nas o samce, a nieokaleczona robotnica skojarzyła się i została nową gamergate. Jeśli Ci się to przydarzy, napisz do nas, a razem to omówimy. W międzyczasie dbaj o kolonię jak zawsze. A najlepszą profilaktyką jest powolna praca w gnieździe, żeby gamergate nie uciekła ani nie zginęła.

Karmienie

Kluczem jest urozmaicona dieta, z dużą ilością białka (przede wszystkim żywych ofiar) i węglowodanów.

Białko. Jedzą martwe ofiary, ale w Antomas polecamy, żeby były przede wszystkim żywe: wobec innych stawonogów i bezkręgowców ich agresja jest przesadna, a widok zielono-purpurowej robotnicy, która ściga i obezwładnia ofiarę, to największy spektakl tego gatunku. Świerszcze, karaczany hodowlane, muchy lub mączniki, zawsze w rozmiarze, z którym sobie poradzą; i zmieniaj rodzaj owada co tydzień, żeby dieta nie była monotonna. My podajemy im białko 3-5 dni w tygodniu, więcej lub mniej zależnie od ilości larw.

Niech go nie brakuje: według hodowców kolonia głodna białka może w końcu zjeść własny czerw. Resztki usuwaj przed upływem 24 h, bo przy tej wilgotności pleśń pojawia się od razu.

Węglowodany. Uwielbiają słodkie płyny. Możesz je podawać co 3-4 dni albo bez problemu zostawić poidełko ad libitum. I nie podawaj im ciągle tego samego: nektar Blue Sugar od Anthouse może być ich głównym źródłem cukru (4-5 razy w tygodniu, jeśli używasz poidełka), a w pozostałe 1-2 dni w tygodniu dowolny inny słodki płyn. Naszym ulubionym na te dni jest mleko bez laktozy zmieszane z miodem, które dodaje trochę płynnego białka (mleko zawsze bez laktozy). To gęsta mieszanka: dobra okazja, żeby zobaczyć „kroplę między żuwaczkami”.

Czysta woda zawsze dostępna.

Mrówki Diacamma (Anthouse)

Polowanie, agresja i gamergate w kolonii Diacamma (film Anthouse).

Zachowanie w niewoli

Poza gniazdem nie zatrzymują się ani na chwilę, zwłaszcza w cieple i w świetle: każda robotnica patroluje arenę na własną rękę i rzuca się na wszystko, co się rusza. Są bezlitosne wobec innych stawonogów, a także wobec mrówek spoza swojej kolonii, dlatego nie powinny dzielić formikarium z nikim. Ludzi natomiast nie traktują jak zagrożenia. Jeśli kiedyś przeprowadzą się z własnej inicjatywy, zwróć uwagę na pary w tandem running i na robotnice niosące larwę w żuwaczkach.

Sygnały, na które trzeba uważać: kolonia stłoczona w najcieplejszej strefie i z małą ilością czerwiu zwykle oznacza brak ciepła lub wilgoci; jeśli składanie jaj ustaje po pracach w gnieździe, nie niepokój jej przez kilka dni.

Ucieczki i bariery

Nie są szczególnie skłonne do ucieczek. W Antomas wystarcza dobrze zamykana pokrywa z wentylacją i duża arena, na której mogą swobodnie patrolować i polować. Żeby wzmocnić brzegi, nałóż olej, wazelinę albo „talcol”, mieszankę talku i alkoholu: maluje się pas, a gdy alkohol odparuje, zostaje warstwa talku, po której nie mogą wejść.

Uważaj na Fluon (PTFE): przy wysokiej wilgotności traci skuteczność i może przestać działać, zanim to zauważysz. Przy tym gatunku wilgotność jest zawsze wysoka, więc stosuj go tylko jako uzupełnienie pokrywy. Sprawdzaj też korki i złącza: przez najmniejszą szczelinę ucieknie nawet tak duża mrówka.

Obsługa i bezpieczeństwo

Żądło jest prawdziwe i działa, choć w Antomas widzimy, że z trudem przebijają skórę i nie żądlą od razu; nie są też wobec nas agresywne, bo cała ich zaciekłość jest skierowana na ofiary. Mimo to osoba uczulona na użądlenia pszczół lub os mogłaby zareagować, więc rozsądnie jest przenosić je pędzelkiem albo miękką pęsetą. Rób to spokojnie: w pośpiechu najłatwiej stracić gamergate. I pamiętaj, że to gatunek egzotyczny: nigdy nie wolno go wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Wychodzić poza zakres 24-28 °C lub 60-80% wilgotności albo zmieniać je gwałtownie.
  • Zostawiać przemoczone gniazdo, które otwiera drogę pleśni i roztoczom.
  • Zapominać o resztkach ofiar dłużej niż jeden dzień.
  • Podawać za mało białka albo ciągle tego samego owada.
  • Dawać im ogromne gniazdo przedwcześnie.
  • Często otwierać gniazdo, oświetlać je lub przestawiać.
  • Zapominać o usunięciu robotnic, które przyjechały martwe.
  • Pracować w pośpiechu i stracić z oczu gamergate.
  • Próbować łączyć kolonie: to niemożliwe, bo atakują się nawzajem. Ani trzymać jej z innymi gatunkami.
  • Używać Fluonu jako jedynej bariery w wilgotnym formikarium bez pokrywy.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie rewizji taksonomicznej filipińskich Diacamma, badań naukowych nad biologią rodzaju oraz doświadczenia Antomas i innych hodowców. Główne źródła:

  1. Laciny, A., Pal, A. & Zettel, H. (2015). Taxonomic notes on the ant genus Diacamma (Hymenoptera: Formicidae), part 1. Zeitschrift der Arbeitsgemeinschaft Österreichischer Entomologen 67: 83–136. zobodat.at
  2. Wheeler, W.M. & Chapman, J.W. (1922). The mating of Diacamma. Psyche 29: 203–211. doi:10.1155/1922/80849
  3. Peeters, C. & Higashi, S. (1989). Reproductive dominance controlled by mutilation in the queenless ant Diacamma australe. Naturwissenschaften 76: 177–180. doi:10.1007/BF00366404
  4. Gotoh, A., Billen, J., Hashim, R. & Ito, F. (2005). Apoptotic wing degeneration and formation of an altruism-regulating glandular appendage (gemma) in the ponerine ant Diacamma sp. from Japan. Development Genes and Evolution. doi:10.1007/s00427-004-0456-7
  5. Ramaswamy, K. et al. (2004). Social mutilation in the ponerine ant Diacamma: cues originate in the victims. Insectes Sociaux 51: 410–413. doi:10.1007/s00040-004-0765-x
  6. Baratte, S., Cobb, M. & Peeters, C. (2006). Reproductive conflicts and mutilation in queenless Diacamma ants. Animal Behaviour 72: 305–311. doi:10.1016/j.anbehav.2005.10.025
  7. Cuvillier-Hot, V., Cobb, M., Malosse, C. & Peeters, C. (2001). Sex, age and ovarian activity affect cuticular hydrocarbons in Diacamma ceylonense, a queenless ant. Journal of Insect Physiology 47: 485–493. doi:10.1016/S0022-1910(00)00137-2
  8. Peeters, C. & Tsuji, K. (1993). Reproductive conflict among ant workers in Diacamma sp. from Japan: dominance and oviposition in the absence of the gamergate. Insectes Sociaux 40: 119–136. doi:10.1007/BF01240701
  9. Shimoji, H. et al. (2018). Social enforcement depending on the stage of colony growth in an ant. Proceedings of the Royal Society B 285: 20172548. doi:10.1098/rspb.2017.2548
  10. Kaur, R. et al. (2014). Coupled adult-brood transport augments relocation in the Indian queenless ant Diacamma indicum. Insectes Sociaux. doi:10.1007/s00040-014-0338-6
  11. Mukhopadhyay et al. (2019). Path minimization in a tandem running Indian ant in the context of colony relocation. Journal of Experimental Biology. doi:10.1242/jeb.206490
  12. Fujioka, H., Marchand, M. & LeBoeuf, A.C. (2023). Diacamma ants adjust liquid foraging strategies in response to biophysical constraints. Proceedings of the Royal Society B 290: 20230549. doi:10.1098/rspb.2023.0549
  13. Karpakakunjaram, V. et al. (2003). Contributions to the biology of the queenless ponerine ant Diacamma ceylonense Emery (Formicidae). Journal of the Bombay Natural History Society 100: 533–543. repository.ias.ac.in
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: