Diacamma viridipurpureum quezonicum BLUE
Metaliczny błękit, brak królowej i niezwykły instynkt łowiecki. Ta niebieska Diacamma z Filipin patroluje samotnie, ściga i żądli każdego stawonoga z przesadną agresją, a jej kolonią rządzi gamergate: zapłodniona robotnica, która broni swojego tronu, okaleczając siostry zaraz po narodzinach. Przeprowadzki w tandemie, przewodniczki wybierające najkrótszą drogę i połysk zmieniający się w świetle: żywy spektakl dla doświadczonych hodowców. Kolonie z gamergate. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.
Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany
Mrówka z Filipin z metalicznym niebieskim połyskiem, łowczyni o przesadnej agresji. Nie ma królowej: jaja składa zapłodniona robotnica, gamergate. Bardzo wilgotne gniazdo (60-80%), 24-28 °C i bez zimowania.
Diacamma to duże, szybkie mrówki z podrodziny Ponerinae, o bystrym wzroku, które polują samotnie na dnie lasów tropikalnej Azji i są przesadnie agresywne wobec każdego stawonoga, który stanie im na drodze. Mają też jedno z najdziwniejszych społeczeństw w świecie mrówek: nie mają królowej. Jaja składa zapłodniona robotnica, gamergate, która broni swojej pozycji metodą równie drastyczną, co skuteczną: okalecza świeżo narodzone siostry, żeby nigdy nie mogły się rozmnażać. Diacamma viridipurpureum quezonicum, filipińska „BLUE”, dodaje do tego metaliczny niebieski połysk, który czyni ją jedną z najbardziej efektownych mrówek, jakie można hodować.
Uwaga na początek: o tym podgatunku znamy tylko opis; niemal cała wiedza naukowa o rodzaju pochodzi z badań innych gatunków (D. australe, D. ceylonense, D. indicum i Diacamma z Japonii). To, co tu opisujemy, to biologia rodzaju Diacamma, którą przenosimy na BLUE, bo ma ten sam system społeczny; zaznaczamy to w każdym przypadku.
Biologia
Czym jest gamergate?
Gamergate to zapłodniona robotnica, która składa jaja i pełni rolę „królowej” w kolonii, która królowej nie ma. Słowo pochodzi od greckiego gamos, „wesele”, i ergátēs, „robotnica”: dosłownie „zamężna robotnica”.
U prawie wszystkich mrówek rozmnażanie jest zadaniem królowej: wyjątkowej samicy, która rodzi się ze skrzydłami i z większym, bardziej umięśnionym tułowiem do lotu, kojarzy się podczas lotu godowego i zakłada kolonię. U Diacamma ta kasta nie istnieje: nie znaleźli jej ani Wheeler i Chapman w 1922 roku, ani nikt później. Wszystkie samice rodzą się jako robotnice, a rozmnażanie przejmuje jedna zapłodniona robotnica na kolonię, zwykle skojarzona z jednym samcem.
Czym gamergate różni się od królowej? Prawie wszystkim oprócz funkcji:
- Nie ma skrzydeł i nigdy ich nie miała, nie odbywa też lotu godowego: kojarzy się przy wejściu do gniazda.
- Nie ma ciała królowej: jej tułów jest tułowiem robotnicy i ma ten sam rozmiar co jej towarzyszki. W 26 koloniach D. ceylonense gamergate była jedyną zapłodnioną samicą z rozwiniętymi jajnikami, ale nie wyróżniała się wielkością.
- Gamergate się nie rodzi, tylko się nią staje: jej rola nie rozstrzyga się podczas rozwoju larwy, lecz u dorosłej, przez manipulację społeczną. Zdradza ją chemia: węglowodory kutykuli, „podpis”, który mrówki odczytują czułkami, zmieniają się wraz z aktywnością jajników. A na poziomie genetycznym różnica jest minimalna: u Diacamma z Japonii gamergate od robotnic odróżnia bardzo niewiele genów, głównie związanych z odżywianiem, a pozycja dominująca zmienia ich ekspresję niemal natychmiast.
Gołym okiem najlepszą wskazówką jest tułów: gamergate jako jedyna zachowuje gemmae, dwa małe wyrostki, które pozostałym robotnicom są wyrywane zaraz po narodzinach, o czym za chwilę. Kolonie, którymi rządzi, są małe lub średnie: od 30 do 300 robotnic u Diacamma z Okinawy, średnio około 230 samic u D. ceylonense i około 273 u formy „nilgiri”, najwyższa znana liczba w tym rodzaju.
Czym jest „BLUE”? Niebieska mrówka z Filipin
„BLUE” to nazwa handlowa, pod którą ta Diacamma o niebieskich refleksach krąży wśród hodowców. Jej nazwa naukowa to Diacamma viridipurpureum quezonicum Laciny, Pal i Zettel, 2015, podgatunek D. viridipurpureum Emery, 1893 opisany z wyspy Luzon na Filipinach. Linia Antomas pochodzi z Filipin.
Laciny, Pal i Zettel opisali ją w 2015 roku w ramach rewizji filipińskich Diacamma, na podstawie serii robotnic zebranych w Parku Narodowym Quezon (Atimonan, prowincja Quezon, Luzon), od którego pochodzi jej nazwa. Forma nominatywna, D. viridipurpureum viridipurpureum, znana jest z okolic Manili (jej miejsce typowe to Antipolo) i ma bardziej przygaszony, wielobarwny połysk, w którym dominują ciemne zielenie i purpury, stąd nazwa „zielono-purpurowa”. Podgatunek quezonicum odróżnia się od niej szczegółami nadustka, wielkością oczu, rzeźbą propodeum i wyrostkiem pod stylikiem, a także intensywnym niebieskim refleksem.
Nie należy jej mylić z Diacamma caeruleum, innym filipińskim gatunkiem opisanym w tej samej pracy, z wyspy Mindoro, który również ma silny metaliczny niebieski połysk: po barwie D. caeruleum odróżnia się od prawie wszystkich swoich krewnych, ale nie od quezonicum, a żeby je rozróżnić, trzeba przyjrzeć się morfologii. W Antomas mamy też jej dwie „siostry kolorystyczne”, równie filipińskie: PURPLE, Diacamma excellens, oraz GREEN, D. viridipurpureum viridipurpureum. Niebieska, purpurowa i zielona: trzy metaliczne mrówki z tych samych wysp.
Rodzaj Diacamma Mayr, 1862 obejmuje około 44 ważne gatunki (Bolton, 2024) oraz ponad 20 podgatunków i występuje od Indii i południowych Chin po południową Japonię, Azję Południowo-Wschodnią i północną Australię. Filipiny są jednym z centrów jego różnorodności, z kilkoma gatunkami o metalicznym połysku.
W naturze Diacamma gniazdują w ziemi, często pod kamieniami lub między korzeniami. Gniazda są proste: u D. indicum badanie 77 odlewów naturalnych gniazd wykazało, że niemal zawsze mają jedno wejście i jedną komorę, a z porą roku zmienia się tylko tunel wejściowy.
Ugryzienie, które przesądza o losie: gemmae i okaleczanie
Wszystkie robotnice Diacamma rodzą się z parą gemmae: dwoma małymi wyrostkami po bokach tułowia, pokrytymi włoskami czuciowymi i wyposażonymi we własny gruczoł. To prawdopodobnie pozostałość po skrzydłach: u larw zawiązki skrzydeł niemal całkowicie zanikają, a to niewiele, co przetrwa, staje się gemmą.
Gdy robotnica wychodzi z kokonu, jeszcze miękka i blada (to tzw. callow), gamergate ją odszukuje, przygryza jej gemmae i je wyrywa. Ta robotnica już nigdy nie wykona wezwania godowego ani się nie skojarzy: na zawsze pozostanie niezdolna do roli zapłodnionej samicy. Okaleczenie powoduje degenerację połączeń nerwowych między włoskami czuciowymi gemmy a ośrodkowym układem nerwowym, co tłumaczyłoby, dlaczego skutek jest nieodwracalny.
Szczegół, który wiele stron opisuje błędnie: okaleczenie nie następuje „przy przepoczwarczeniu”, lecz u świeżo wylęgłych dorosłych. Młode robotnice (callow) nie opierają się dojrzałej gamergate, ale są agresywne wobec innych nieokaleczonych callow, które są ich bezpośrednimi rywalkami.
Sygnał pochodzi od ofiary, i Diacamma, która nie okalecza
Skąd gamergate wie, kogo okaleczyć? Odpowiedź przyniósł pomysłowy eksperyment. Na południu Indii żyje forma Diacamma znana jako „nilgiri”, bliska D. ceylonense, której gamergate nie okalecza: utrzymuje monopol wyłącznie dominacją i agresją. Badacze wymienili kokony między nimi: callow „nilgiri” wychowane w koloniach D. ceylonense nie zostały okaleczone, a callow D. ceylonense zostały okaleczone w koloniach „nilgiri”, gdzie nikt nie okalecza.
Wniosek: sygnały wywołujące okaleczenie pochodzą od samej ofiary, prawdopodobnie z jej gemmae, i nie zależą od kolonii, w której dorasta. To jeden z tych przypadków, w których mały wyjątek pomaga zrozumieć regułę.
Sukcesja: nowa gamergate po śmierci poprzedniej
Uzurpacja jest praktycznie niemożliwa: dopóki gamergate żyje, okalecza wszystkie nowo narodzone. Ale gdy umiera, nie ma już kto okaleczać, i callow, która zachowała gemmae, zwykle pierwsza, która się wylęgnie, kojarzy się i zajmuje jej miejsce. Dzięki temu kolonia może żyć dłużej niż którykolwiek z jej osobników.
Ta sukcesja ma jeden ważny warunek: nowa gamergate potrzebuje samca, a w naturze samce przylatują z innych kolonii. W niewoli można osiągnąć to samo, dostarczając samca z innej kolonii (wyjaśniamy to w części „Jeśli gamergate umrze”).
Wezwanie godowe, dwudniowa kopulacja i samiec, który nie wychodzi z tego żywy
Kilka dni po wylęgu nieokaleczona samica wychodzi do wejścia gniazda i wykonuje „wezwanie godowe”: uwalnia feromony z gruczołu metatibialnego na tylnych nogach, żeby zwabić uskrzydlone samce z innych kolonii. To, co następuje potem, należy do najbardziej niezwykłych zjawisk w tym rodzaju: kopulacja może trwać do dwóch dni, a gdy się kończy, sama gamergate i robotnice zabijają samca i usuwają go. Nowa gamergate pozostaje zapłodniona do końca życia nasieniem tego jednego samca.
Podwójna policja i samce, synowie robotnic
Okaleczone robotnice nie mogą się kojarzyć, ale zachowują jajniki i mogą składać niezapłodnione jaja, z których u błonkówek zawsze wylęgają się samce. W obecności gamergate rzadko to robią; jeśli kolonia zostaje osierocona, zaczynają składać jaja często. Żeby temu zapobiec, u Diacamma z Japonii istnieje podwójna policja: zarówno gamergate, jak i pozostałe robotnice pilnują i karzą te, które próbują się rozmnażać.
Ta kontrola zależy od etapu rozwoju kolonii. W badaniu z 2018 roku samce pochodziły tylko z kolonii liczących co najmniej około stu robotnic (z 56 samców 47 pochodziło z kolonii liczących ponad 100 robotnic, a żaden z kolonii mniejszych niż 50), a w laboratorium 58% samców było synami dziewiczych robotnic, a nie gamergate. Gdy kolonia jest duża, policja słabnie, a robotnicom udaje się przemycić własne potomstwo.
Kolonie, które się dzielą: rozszczepienie
Bez uskrzydlonych królowych nie ma lotu godowego ani zakładania kolonii przez samotną samicę. Diacamma rozmnażają się przez rozszczepienie: grupa robotnic odłącza się z nową gamergate i tworzy kolejną kolonię. Nie ma opublikowanych danych o tym, ile robotnic odchodzi przy każdym podziale. U D. indicum zbadano nawet, co się dzieje, gdy części podzielonej kolonii ponownie się spotykają, a u Diacamma z Japonii obserwowano w laboratorium podziały i połączenia kolonii.
Przeprowadzki w tandemie: naśladowczyni niesie czerw
Diacamma nie zostawiają śladów feromonowych, żeby rekrutować towarzyszki: robią to w tandemie (tandem running). Robotnica, która zna drogę, prowadzi towarzyszkę, a ta podąża za nią, dotykając jej czułkami. U D. indicum, gdy kolonia się przeprowadza, większość samic wędruje w ten sposób, łącznie z gamergate, natomiast czerw i samce są przenoszone w żuwaczkach. Jest też sposób na oszczędzenie kursów: naśladowczyni niesie w żuwaczkach czerw, idąc za przewodniczką, dzięki czemu w jednym kursie przemieszcza się dorosła mrówka i larwa lub poczwarka.
Przewodniczki wybierające najkrótszą drogę
Przewodniczki tych przeprowadzek nie są automatami. Jeśli gniazdo docelowe się zmienia, większość koryguje trasę niemal bezbłędnie (w eksperymencie z 262 przewodniczkami błąd wyniósł 1,65%); jeśli usunie się główną przewodniczkę, zastępują ją inne w tym samym tempie; a spośród kilku możliwych dróg istotnie częściej niż pozostałe wybierają najkrótszą. Wszystko to w kolonii liczącej kilkaset osobników i bez śladów chemicznych: czysta pamięć i indywidualna orientacja.
Samotne łowczynie wierne swojemu kierunkowi
Diacamma polują samotnie i za dnia. U D. ceylonense w każdej chwili poza gniazdem przebywa około 24% robotnic, a ten odsetek jest tak stały, że pozwala oszacować wielkość kolonii bez rozkopywania gniazda. Każda zbieraczka wychodzi na łowy tylko w jednym okresie swojego życia, przez 9 do 23 dni, a większość jest wierna jednemu kierunkowi albo wąskiemu wycinkowi wokół gniazda; wszystkie razem pokrywają wszystkie kierunki. To, że orientują się wzrokiem, jest bardzo prawdopodobne, ze względu na ich duże oczy, ale nie zostało to specjalnie zbadane.
Ich głównymi ofiarami są termity, które stanowią większość diety D. ceylonense; D. rugosum opisano jako bardzo skuteczną drapieżniczkę termitów na arenach doświadczalnych. Lokalizują ofiarę, podchodzą ją, żądlą aż do sparaliżowania i zanoszą do gniazda; przy dużym źródle pokarmu rekrutują towarzyszki w tandemie.
Pióra i martwe ciała przed drzwiami domu
Jedną z najciekawszych obserwacji dotyczących tego rodzaju poczynił przyrodnik Mark Moffett w 1985 roku: niektóre Diacamma otaczają wejście do gniazda piórami i martwymi mrówkami. Zaproponowano wyjaśnienie, że przedmioty te służą do zbierania porannej rosy, źródła wody tuż przy wejściu. To hipoteza, a nie potwierdzony fakt, i nie wiemy, czy BLUE tak robi; jeśli zaobserwujesz coś podobnego w swojej kolonii, chętnie to zobaczymy.
Błękit, który prawdopodobnie nie jest pigmentem
Wheeler i Chapman opisywali już w 1922 roku robotnice Diacamma jako „czarne lub brązowawe, rzadziej o pięknym metalicznym niebieskim lub zielonym kolorze”. U filipińskich gatunków opisanych w 2015 roku rodzaj połysku jest wręcz cechą pozwalającą odróżniać gatunki. Nikt nie badał, skąd bierze się ten połysk u Diacamma, ale u owadów metaliczny błękit to zwykle barwa strukturalna: nie wytwarza jej pigment, lecz mikroskopijne warstwy kutykuli, które odbijają światło jak bańka mydlana. Dlatego błękit BLUE zmienia się z kątem patrzenia i ze światłem, a znacznie lepiej widać go w słońcu lub pod lampą niż w półmroku.
Rozmiar i morfologia
Diacamma to mrówki z podrodziny Ponerinae, jednocześnie smukłe i masywne, z robotnicami monomorficznymi: wszystkie mają ten sam kształt i podobny rozmiar, a gamergate jest jedną z robotnic. Cechy rodzaju:
- Rzeźba. Kutykula jest pokryta prążkami i zmarszczkami, podłużnymi na głowie, koncentrycznymi na przedpleczu i skośnymi na reszcie tułowia; pierwszy segment gastra ma poprzeczne koncentryczne prążki, a reszta jest gładka. Wzór tej rzeźby służy do odróżniania gatunków; rugosum oznacza właśnie „pomarszczony”.
- Stylik. Gruba łuska zwieńczona parą ostrych kolców, bardzo charakterystyczna dla rodzaju.
- Głowa. Duże, wypukłe oczy, trójkątne żuwaczki z 7 zębami i 12-członowe czułki.
- Gemmae. Dwa małe wyrostki na tułowiu, obecne u wszystkich robotnic po narodzinach i wyrwane u wszystkich oprócz gamergate. To najlepszy sposób, by ją rozpoznać: gamergate jako jedyna zachowuje gemmae.
- Żądło. Funkcjonalne, długie i zakrzywione ku górze.
- Samiec. Uskrzydlony, żółtobrązowy, z bardzo dużymi oczami, trzema przyoczkami, zredukowanymi żuwaczkami i 13-członowymi czułkami.
Ubarwienie. Ciemne ciało z intensywnym metalicznym niebieskim połyskiem, który w linii Antomas widać na całym ciele i który zmienia się z kątem patrzenia i ze światłem. To cecha, która odróżnia BLUE od formy nominatywnej jej gatunku, o bardziej przygaszonym zielonym i purpurowym połysku.
Przybliżone wymiary
- Robotnice: 13-15 mm, według doświadczenia Antomas z jej linią
- Gamergate: 13-15 mm, tak jak robotnice (robotnice są monomorficzne, a gamergate nie wyróżnia się wielkością)
- Dla porównania D. viridipurpureum (forma nominatywna), robotnica: 12,8-13,8 mm
- Rodzaj Diacamma, robotnice: zwykle 8-16 mm, zależnie od gatunku
- Samiec (dane dla rodzaju, D. rugosum jerdoni): około 10 mm
Nie znaleźliśmy opublikowanych i dostępnych w sieci wymiarów podgatunku quezonicum; wymiary formy nominatywnej pochodzą z rewizji Laciny’ego, Pala i Zettla (2015).
Hodowla w niewoli
Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany
Na co dzień nie jest to gatunek delikatny, ale ma kilka wymagań, które stawiają go na poziomie zaawansowanym: potrzebuje bardzo wysokiej i stałej wilgotności, bez zalewania i bez pleśni; je przede wszystkim żywe ofiary; a jego kolonia zależy od jednej gamergate, o którą trzeba dbać przy pracach w gnieździe. Wśród hodowców opinie są bardzo różne, od „dość łatwa” po „tylko dla ekspertów”, a zgodnie umieszcza się ją na poziomie średnim.
I bardzo warto. Polowanie w ich wykonaniu to spektakl: duże, szybkie robotnice o bystrym wzroku, które lokalizują, ścigają i żądlą ofiarę z przesadną agresją. Poza tym możesz na żywo obserwować wyjątkowy system społeczny: gamergate z jej gemmae, przeprowadzki w tandemie z naśladowczynią niosącą czerw i, przy odrobinie szczęścia, narodziny i okaleczanie nowych robotnic. A wszystko to z niebieskim połyskiem, jaki ma niewiele mrówek.
Zalecane parametry
- Temperatura: 24-28 °C, z gradientem (jeden koniec formikarium około 28 °C, a drugi chłodniejszy, około 24 °C), żeby kolonia mogła wybrać, gdzie umieścić czerw. Pokrywa się to z tym, co stosują hodowcy tego rodzaju.
- Wilgotność gniazda: bardzo wysoka, 60-80%; w Antomas zwykle pracujemy przy około 70%.
- Arena: nieco suchsza niż gniazdo, z zawsze dostępnym poidełkiem.
- Zimowanie: nie wymaga. Pozostaje aktywna przez cały rok w 24-28 °C; unikaj gwałtownych zmian temperatury.
- Światło: gniazdo w ciemności lub zakryte; arena może być oświetlona. To dzienne łowczynie, kierujące się w dużym stopniu wzrokiem.
Utrzymuj wilgotność z gradientem: jedna strefa bardziej wilgotna dla jaj i larw i druga nieco mniej wilgotna, żeby kolonia mogła wybrać. Nawilżaj mało, a często, nigdy za jednym razem: nadmiar wody sprowadza pleśń i roztocza.
Zalecane formikaria
W Antomas polecamy serię Qbik Wild od Anthouse, z dowolnym z trzech systemów nawilżania: hybrydowym (zbiornik parujący pod siatką techniczną plus boczna probówka-poidełko), ewaporacyjnym (woda nigdy nie dotyka komór i tworzy się naturalny gradient wilgotności) i standardowym (uzupełniana probówka z wodą). Wszystkie trzy sprawdzają się dobrze; dla kolonii, które sprzedajemy, najodpowiedniejszy jest format Duo, a najbardziej polecamy Qbik Wild Duo P 2C Hybrid.
Na arenie podłoże z piasku z niewielkim dodatkiem gliny i kilkoma kamyczkami daje naturalny wygląd i pomaga utrzymać wilgotność. Powiększaj formikarium, gdy kolonia zajmie prawie całą przestrzeń, nie wcześniej: zbyt duże gniazdo wysycha albo pleśnieje w pustych strefach.
Przyjazd kolonii i pierwsze tygodnie
W Antomas sprzedajemy kolonie z gamergate, w takiej wielkości, jaka jest akurat dostępna. Sama gamergate nie może założyć kolonii: u Diacamma kolonie powstają przez rozszczepienie, więc zawsze potrzebuje robotnic.
Po odebraniu umieść ją w spokojnym miejscu, w ciemności i w stałej temperaturze, i usuń robotnice, które zginęły w podróży. Przez pierwsze tygodnie unikaj wibracji, mocnego światła nad gniazdem i otwierania go, żeby zajrzeć: to najczęstsze przyczyny, przez które kolonia przestaje wychowywać czerw. Przy przenoszeniu do nowego formikarium w Antomas robimy to prawie zawsze przez wysypanie: wysypujemy kolonię do nowego formikarium i często zmuszamy mrówki do wejścia. To metoda, która sprawdza się u nas najlepiej.
Żeby rozpoznać gamergate, przyjrzyj się tułowiowi: jako jedyna zachowuje gemmae, a u pozostałych robotnic widać tylko blizny. Z doświadczenia Antomas gamergate jest bardzo płochliwa i zwinna i nigdy nie wychodzi żerować: nie spodziewaj się jej na arenie łowieckiej.
Jeśli gamergate umrze
To największe zmartwienie hodowców Diacamma, ale jest na to rada. Gdy gamergate umiera, okaleczanie ustaje, a robotnice, które rodzą się od tej chwili, zachowują gemmae: każda z nich może zostać nową gamergate, jeśli się skojarzy. Brakuje jej tylko samca, i to z innej kolonii: w naturze Diacamma kojarzą się z samcami z sąsiednich kolonii.
Z doświadczenia Antomas to działa: kilku klientów, którzy stracili gamergate, poprosiło nas o samce i udało im się doprowadzić do tego, że nieokaleczona robotnica się skojarzyła i przejęła jej rolę. Jeśli Ci się to przydarzy, skontaktuj się z nami, a pomożemy. W międzyczasie karm i doglądaj kolonii normalnie. I oczywiście najlepiej nie stracić gamergate przy pracach w formikarium.
Karmienie
Podstawą jest urozmaicona dieta z białka, przede wszystkim żywych ofiar, i węglowodanów.
Białko. Ofiary przede wszystkim żywe, choć przyjmują też martwe. W Antomas polecamy żywe, bo to zdecydowanie najbardziej widowiskowe: są przesadnie agresywne wobec innych stawonogów i bezkręgowców, a oglądanie, jak lokalizują, ścigają i żądlą ofiarę, to najlepsze, co ten gatunek ma do zaoferowania. Podawaj świerszcze, karaczany hodowlane, muchy, mączniki i inne bezpieczne owady z hodowli, w rozmiarze, z którym sobie poradzą, i zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego. W Antomas podajemy im białko 3-5 razy w tygodniu, zależnie od ilości larw w kolonii.
Nie oszczędzaj na białku: według hodowców głodująca kolonia może nawet zjeść własny czerw. Resztki usuwaj w ciągu 24 h: przy wilgotności, jakiej potrzebuje ten gatunek, szybko pleśnieją.
Węglowodany. Dość lubią słodkie płyny. Możesz je podawać co 3-4 dni albo bez problemu trzymać poidełko z cukrem ad libitum, zawsze dostępne. Urozmaicaj węglowodany: jako podstawę stosuj Nektar Blue Sugar od Anthouse, 4-5 razy w tygodniu, jeśli używasz poidełka, a inny słodki płyn 1-2 razy w tygodniu. W Antomas polecamy na te dni mieszankę mleka bez laktozy z miodem, która dodatkowo wnosi do diety trochę płynnego białka (ważne: musi być bez laktozy).
Czysta woda zawsze dostępna.
Gamergate, polowanie i agresja mrówek Diacamma (Anthouse).
Zachowanie w niewoli
To gatunek bardzo aktywny poza gniazdem, zwłaszcza w cieple i w świetle: jego robotnice samotnie patrolują arenę i natychmiast reagują na każdą ofiarę. Wobec innych stawonogów są skrajnie agresywne, a także wobec mrówek z innych kolonii: nie trzymaj jej w formikariach mieszanych. Wobec ludzi natomiast nie są szczególnie agresywne. Jeśli kolonia się przeprowadza, zobaczysz tandem running i naśladowczynie niosące czerw.
Sygnały alarmowe: jeśli kolonia skupia się w najcieplejszym punkcie, a czerwiu prawie nie ma, zwykle brakuje ciepła lub wilgoci; jeśli przestaje wychowywać czerw po pracach w gnieździe, zostaw ją na kilka dni w spokoju.
Ucieczki i bariery
Nie są szczególnie skłonne do ucieczek. W Antomas polecamy dobrze dopasowaną pokrywę z wentylacją i dużą arenę, na której mają miejsce do patrolowania i polowania; zwykle to wystarcza. Jako dodatkowa bariera sprawdzają się olej, wazelina albo „talcol” (talk zmieszany z alkoholem, który nakłada się pasem i który po odparowaniu zostawia warstwę talku).
Uwaga: Fluon (PTFE) traci skuteczność przy wysokiej wilgotności, a przy tym gatunku wilgotność jest zawsze wysoka; bariera może zawieść niepostrzeżenie. Jeśli go używasz, to razem z pokrywą. Sprawdzaj też korki, złącza i połączenia: każda szczelina to wyjście dla mrówki tej wielkości.
Obsługa i bezpieczeństwo
Diacamma mają funkcjonalne żądło, ale z doświadczenia Antomas dość trudno im przebić skórę i nie spieszą się z żądleniem. Wobec ludzi nie są szczególnie agresywne: całą agresję zachowują dla innych stawonogów. Jak przy każdym żądle, osoby uczulone na użądlenia błonkówek mogą zareagować, dlatego przenoś je pędzelkiem albo miękką pęsetą i pracuj powoli, żeby nie stracić gamergate. To gatunek egzotyczny: w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać na wolność.
Czego nie robić
- Pozwalać, żeby temperatura lub wilgotność wyszły poza zakres, albo zmieniać je gwałtownie.
- Przesadnie nawilżać: zalane gniazdo sprowadza pleśń i roztocza.
- Zostawiać resztki jedzenia dłużej niż 24 h.
- Podawać za mało białka albo ciągle tego samego owada (niedobór białka może skończyć się zjadaniem czerwiu).
- Powiększać formikarium, zanim kolonia będzie tego potrzebować.
- Narażać ją na wibracje, mocne światło nad gniazdem lub częste otwieranie.
- Nie usuwać martwych robotnic po przyjeździe.
- Pracować w gnieździe nieostrożnie i stracić gamergate.
- Próbować łączyć kolonie: to niemożliwe, są wobec siebie dość agresywne. Nie trzymaj jej też z innymi gatunkami.
- Polegać wyłącznie na Fluonie przy wysokiej wilgotności, bez pokrywy.
Źródła naukowe
Ten poradnik powstał na podstawie opisu podgatunku, literatury naukowej o biologii rodzaju Diacamma oraz doświadczenia Antomas i europejskich hodowców. Główne źródła:
- Laciny, A., Pal, A. & Zettel, H. (2015). Taxonomic notes on the ant genus Diacamma (Hymenoptera: Formicidae), part 1. Zeitschrift der Arbeitsgemeinschaft Österreichischer Entomologen 67: 83–136. zobodat.at
- Peeters, C. & Higashi, S. (1989). Reproductive dominance controlled by mutilation in the queenless ant Diacamma australe. Naturwissenschaften 76: 177–180. doi:10.1007/BF00366404
- Gronenberg, W. & Peeters, C. (1993). Central projections of the sensory hairs on the gemma of the ant Diacamma: substrate for behavioural modulation? Cell and Tissue Research. doi:10.1007/BF00333695
- Gotoh, A., Billen, J., Hashim, R. & Ito, F. (2005). Apoptotic wing degeneration and formation of an altruism-regulating glandular appendage (gemma) in the ponerine ant Diacamma sp. from Japan. Development Genes and Evolution. doi:10.1007/s00427-004-0456-7
- Ramaswamy, K. et al. (2004). Social mutilation in the ponerine ant Diacamma: cues originate in the victims. Insectes Sociaux 51: 410–413. doi:10.1007/s00040-004-0765-x
- Cournault, L. & Peeters, C. (2012). Aggression regulates monogyny in non-mutilating Diacamma ants. Insectes Sociaux 59: 533–539. doi:10.1007/s00040-012-0251-9
- Baratte, S., Cobb, M. & Peeters, C. (2006). Reproductive conflicts and mutilation in queenless Diacamma ants. Animal Behaviour 72: 305–311. doi:10.1016/j.anbehav.2005.10.025
- Okada, Y. et al. (2017). Social dominance alters nutrition-related gene expression immediately: transcriptomic evidence from a monomorphic queenless ant. Molecular Ecology. doi:10.1111/mec.13989
- Kikuta, N. & Tsuji, K. (1999). Queen and worker policing in the monogynous and monandrous ant, Diacamma sp. Behavioral Ecology and Sociobiology 46: 180–189. doi:10.1007/s002650050608
- Shimoji, H. et al. (2018). Social enforcement depending on the stage of colony growth in an ant. Proceedings of the Royal Society B 285: 20172548. doi:10.1098/rspb.2017.2548
- Kaur, R. et al. (2014). Coupled adult-brood transport augments relocation in the Indian queenless ant Diacamma indicum. Insectes Sociaux. doi:10.1007/s00040-014-0338-6
- Mukhopadhyay et al. (2019). Path minimization in a tandem running Indian ant in the context of colony relocation. Journal of Experimental Biology. doi:10.1242/jeb.206490
- Baidwan et al. (2024). Description of Diacamma rugosum jerdoni (Insecta: Hymenoptera) male along with two new additions to the myrmecofaunal diversity of Kerala, India. Halteres 14: 20–30. doi:10.5281/zenodo.14439664
- Poziom trudności
- Średnio zaawansowany
Excelente compra y Tomás colo siempre super profesional en todo momento.



