Odontoponera denticulata: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Odontoponera denticulata: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Odontoponera denticulata

Obecnie brak na stanie
59,99 €
Brutto

Mrówka, która ukrywała się przez półtora wieku. Odontoponera denticulata do 2009 roku była mylona ze swoją krewną O. transversa: dziś wiemy, że to osobny gatunek z podrodziny Ponerinae, czarny z niebieskawym połyskiem, uzbrojony w zęby nawet na głowie i w żądło. Króluje na ziemi w dużej części Azji Południowo-Wschodniej, napada na termitiery, kierując się ich zapachem, a nawet poluje na mrówki wędrowne u wejścia do gniazda. Ma prawdziwą królową, której robotnice przynoszą jaja w prezencie… a ona często je odrzuca. Krzepka łowczyni o dużych koloniach, idealna jako pierwsza Ponerinae dla hodowcy z doświadczeniem. W Antomas kolonie i królowe z czerwiem. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Polująca przedstawicielka Ponerinae z Azji Południowo-Wschodniej, czarna, krzepka i wyposażona w żądło, jedna z najpospolitszych mrówek glebowych w swoim zasięgu i wielki wróg termitów. Ma prawdziwą królową, a nie gamergate, a jej kolonie mogą przekroczyć tysiąc robotnic. Królowe z czerwiem i małe kolonie z królową. Zakładanie półklaustralne: królowa potrzebuje zdobyczy od pierwszego dnia. Gniazdo gipsowe o średniej wilgotności (seria Qbik Wild), 24-28 °C, dużo różnorodnej zdobyczy i trochę cukru. Bez zimowania (diapauzy). Bariera z oleju parafinowego lub wazeliny.

Odontoponera denticulata (F. Smith, 1858) to mrówka z podrodziny Ponerinae z Azji Południowej i Południowo-Wschodniej: łowczyni o ciemnym, rzeźbionym ciele, uzbrojona w krótkie, masywne żuwaczki, sprawne żądło i rząd drobnych ząbków na krawędzi głowy, od których wziął nazwę jej rodzaj. Żyje od subkontynentu indyjskiego po Filipiny i południowe Chiny, a na dużej części tego obszaru należy do mrówek najczęściej widywanych na ziemi.

A jednak przez prawie półtora wieku nikt nie uznawał jej za osobny gatunek: mylono ją z jej jedyną krewną, Odontoponera transversa, aż w 2009 roku japoński myrmekolog Seiki Yamane wykazał, że to dwie różne mrówki. W tym poradniku oddzielamy to, co zbadano u O. denticulata, to, co wiadomo o rodzaju (często publikowane pod nazwą transversa), i to, co stosujemy w Antomas przy naszych Ponerinae. Nie ma nazwy zwyczajowej: to po prostu O. denticulata.

Biologia

Gatunek ukryty przez półtora wieku

Brytyjski entomolog Frederick Smith opisał ją w 1858 roku, w swoim katalogu błonkówek Muzeum Brytyjskiego, pod nazwą Ponera denticulata. Rok wcześniej opisał Ponera transversa. W 1862 roku Austriak Gustav Mayr utworzył dla tych mrówek osobny rodzaj, Odontoponera, a w 1893 roku katalogujący Karl Wilhelm von Dalla Torre uznał, że to ten sam gatunek: denticulata stała się zwykłym synonimem transversa.

Tak zaczęło się zamieszanie, które trwało ponad sto lat. W 1929 roku William S. Creighton opisał kilka podgatunków O. transversa, ale według Yamane to, co Creighton uznał za „typową” transversa, było w rzeczywistości denticulata. Przez dziesięciolecia przewodniki i prace naukowe nazywały obie transversa.

Rozwiązanie przyniosły badania terenowe. Badając mrówki Borneo, Yamane (2009) zauważył, że pod tą nazwą kryją się dwa gatunki biologiczne, zawsze rozróżnialne po budowie i miejscu życia, i przywrócił nazwę Smitha. Rewizja Ponerinae Schmidta i Shattucka (2014) wciąż wymieniała ją jako synonim, ale opracowanie mrówek Wietnamu autorstwa Eguchiego, Bui i Yamane (2014) traktuje ją już jako ważny gatunek, podobnie jak obecne katalogi.

denticulata czy transversa? Jak je odróżnić

Są tak podobne, że myliło się je przez 150 lat, ale według Yamane (2009) istnieją wyraźne różnice:

  • Trzonek czułka (pierwszy, długi człon). U O. transversa jest długi: odchylony do tyłu na głowę, wyraźnie wystaje poza jej tylną krawędź. U O. denticulata jest znacznie krótszy i zwykle kończy się tuż przed tą krawędzią.
  • Ciemię (górna, tylna część głowy). O. transversa ma pośrodku bardzo wyraźne, półkoliste lub trójkątne wzniesienie. U O. denticulata ten obszar jest znacznie słabiej zaznaczony.
  • Siedlisko. O. transversa żyje w dość dobrze zachowanych lasach. O. denticulata woli tereny przekształcone, często z gołą ziemią. W parku narodowym Lambir Hills w Sarawaku nigdy nie występują razem: transversa w lesie pierwotnym, a denticulata wokół budynków.
  • Zasięg. O. transversa występuje od Półwyspu Malajskiego po Wyspy Sundajskie. O. denticulata ma znacznie większy zasięg, od Azji kontynentalnej po Filipiny.

Dlatego wiele prac opublikowanych jako „O. transversa”, zwłaszcza sprzed 2009 roku albo z obszarów, gdzie transversa nie występuje, jak południowe Chiny czy Indochiny, może w rzeczywistości dotyczyć O. denticulata. W tym poradniku przedstawiamy je jako dane dla rodzaju.

„Ponera z zębami”: skąd ta nazwa

Odontoponera znaczy „Ponera z zębami”, a denticulata – „z ząbkami”. Według Schmidta i Shattucka (2014) rodzaj ma kilka cech unikalnych wśród Ponerinae i prawie wszystkie to zęby:

  • Przednia krawędź nadustka, płytki nad żuwaczkami, ma rząd około 7-9 ząbków, jak mała piłka.
  • Przedplecze, przednia część tułowia, ma krótki kolec na każdym „ramieniu”.
  • Łuska petiolusa, czyli „talii”, ma ząbkowaną i wyciętą krawędź.
  • Pod końcem gastra jest mały ząb skierowany w dół.

W filogenezie molekularnej Ponerinae (Schmidt, 2013) Odontoponera należy do grupy Odontomachus, czyli mrówek pułapek, choć bez żadnego wyraźnego bliskiego krewnego: to osobna linia ewolucyjna.

Od Pakistanu po Filipiny

Według katalogów O. denticulata notowano w Pakistanie, Indiach, Bangladeszu, Mjanmie, południowych Chinach, Tajlandii, Laosie, Wietnamie, Malezji (Sabah i Sarawak), Indonezji (Jawa) i na Filipinach (Luzon, Negros, Panay, Basilan i Romblon). Z powodu dawnego mylenia z O. transversa mapa wciąż może zawierać błędy. W Wietnamie Eguchi, Bui i Yamane (2014) znaleźli ją na terenach zadrzewionych, skrajach lasów i terenach przekształconych, gniazdującą w ziemi i szukającą pożywienia na powierzchni.

W większości zasięgu panuje klimat tropikalny monsunowy lub sawannowy (typy Am i Aw według Köppena-Geigera), ciepły przez cały rok; na północy jest dodatkowo sucha i nieco chłodniejsza zima. Do hodowli: stabilne ciepło, średnia wilgotność i co najwyżej łagodny odpoczynek zimą.

Jedna z najpospolitszych mrówek glebowych Azji

Schmidt i Shattuck (2014) zbierają dane: liczna na Filipinach, pospolita na Borneo, dominująca w Wietnamie, dominująca mrówka wśród gniazdujących w ziemi w Tajlandii i jedna z najliczniejszych w południowych Chinach.

Jej gniazda są podziemne i polidomiczne: jedna kolonia zajmuje kilka gniazd połączonych tunelami. W lesie deszczowym na Borneo Levy (1996) naliczył około 3000 wejść do gniazd Odontoponera na hektar, czyli jedno co kilka metrów. A jednak każda robotnica to prawdziwa domatorka: według Eguchiego i współpracowników (2004) robotnice żerują tylko mniej więcej metr od wejścia do swojego gniazda.

Łowczyni termitów… i padlinożerca

Odontoponera żerują pojedynczo na powierzchni ziemi i są drapieżnikami-generalistami i padlinożercami (Schmidt i Shattuck, 2014). Mają jednak słabość. Już w 1925 roku William M. Wheeler i James Chapman pisali z Filipin, że rodzaj ten „szczególnie upodobał sobie termity i często widuje się go, jak napada na ich kolonie”. Na Borneo Levy (1996) stwierdził, że mrówki i termity stanowiły prawie połowę zdobyczy przynoszonej przez robotnice do gniazda.

Bardzo niedawne badanie poszło dalej. Wen i współpracownicy (2026) podali „O. transversa” z południowych Chin trzy gatunki termitów i zobaczyli, że nie traktuje ich jednakowo: chętniej atakowała Ancistrotermes i Macrotermes, a gdy te były obecne, prawie ignorowała Coptotermes, termita formozańskiego. Kluczem był węch: robotnice kierują się feromonami śladowymi termitów. Biorąc pod uwagę zasięg obu gatunków, bardzo możliwe, że były to O. denticulata.

Stawić czoła mrówkom wędrownym

W glebie azjatyckich lasów deszczowych żyje Dorylus laevigatus, mrówka wędrowna, która poluje pod ziemią w kolumnach liczących tysiące robotnic i niszczy prawie wszystko, co napotka. Berghoff, Maschwitz i Linsenmair (2003) badali jej wpływ na stawonogi glebowe na Borneo i zaobserwowali coś zaskakującego: robotnice Odontoponera trzymały straż przy wejściach do gniazda przed mrówkami wędrownymi i zamiast uciekać, polowały na nie. Niewiele mrówek może się tym pochwalić.

Prawdziwa królowa, nie gamergate

U wielu azjatyckich Ponerinae, takich jak Diacamma czy Harpegnathos, rozmnażaniem zajmuje się gamergate (z greckiego gamos, małżeństwo, i ergates, robotnica): zapłodniona robotnica, która składa jaja, bez skrzydeł i bez ciała królowej. O. denticulata do nich nie należy. Ma prawdziwą królową, uskrzydloną po wylęgu, która lata, kopuluje i zrzuca skrzydła, by założyć kolonię. W jedynym badaniu laboratoryjnym tego gatunku wszystkie kolonie miały tylko jedną bezskrzydłą królową (Aupanun i współpracownicy, 2022).

Trzeba jednak przyznać, że to skromna królowa. Według klasycznych danych dla rodzaju królowe mają około 11-13 mm, a robotnice około 9-12 mm: różnica wielkości między nimi jest bardzo mała, to niewielki dymorfizm między królową a robotnicą. Peeters (1997) oraz Peeters i Ito (2001) wykazali, że takie królowe, z niewielkimi zapasami w ciele, zwykle zakładają kolonię, wychodząc na polowanie, zamiast się zamykać. Żeby ją rozpoznać, spójrz na nią z profilu: masywniejszy tułów i ślady po skrzydłach.

Jaja w prezencie dla królowej… która je odrzuca

To najciekawsza rzecz, jaką opublikowano o tym gatunku. Sunittra Aupanun, Fuminori Ito i ich współpracownicy (2022) hodowali w laboratorium kolonie O. denticulata założone przez królowe i odkryli, że robotnice składają jaja troficzne: niezdolne do rozwoju jaja, bardziej zaokrąglone niż zwykłe, które służą jako pokarm.

Robotnica składa jajo, podnosi je żuwaczkami, zanosi królowej i nieruchomieje przed nią, podając je. Zaskakujące jest to, co dzieje się potem:

  • Królowa przyjęła tylko około 20% jaj: ze 132 obserwowanych jaj troficznych zignorowała 107.
  • Z 25, które zjadła, w całości zjadła tylko dwa: pozostałe zjadała do połowy, a resztę rzucała na ziemię. Robotnice zbierały te resztki i podawały je larwom albo zjadały same.
  • A gdy już chciała jajo, czasem wyrywała je robotnicy agresywnie, gryząc ją w żuwaczki.
  • Każda robotnica składała średnio jedno jajo troficzne co ponad trzy i pół dnia, a królowa potrzebowała około dziesięciu minut, by zjeść jedno w całości.

Dlaczego je odrzuca? Autorzy proponują proste wyjaśnienie: w dużych koloniach jest tyle robotnic, że królowa ma więcej pokarmu, niż potrzebuje. Niektóre królowe żywiły się prawie wyłącznie jajami troficznymi, inne przeplatały je zdobyczą. Jeśli zobaczysz robotnicę stojącą przed królową z jajem w żuwaczkach, już wiesz, co się dzieje.

Kolonie liczące setki… albo ponad tysiąc robotnic

Wiele Ponerinae tworzy maleńkie kolonie, liczące kilkadziesiąt robotnic. Odontoponera nie: Schmidt i Shattuck (2014) piszą o koloniach liczących ponad sto robotnic, a badanie Aupanun i współpracowników (2022) podaje konkretne liczby dla O. denticulata. Ich pięć kolonii, założonych przez królowe zebrane w maju 2014 roku, liczyło w 2016 roku od około 90 do około 1280 robotnic, w gniazdach z wilgotnego gipsu, w 20-28 °C, karmionych mącznikami, karaczanami i innymi stawonogami. To Ponerinae, która naprawdę rośnie: trzeba przewidzieć miejsce.

Chemia, żądło i narząd do „śpiewania”

Jak wszystkie Ponerinae, Odontoponera zachowała sprawne żądło, którym paraliżuje zdobycz i się broni. Leluk, Schmidt i Jones (1989) przeanalizowali białka jej jadu, a Morgan i współpracownicy – wydzieliny jej gruczołów żuwaczkowych (1999) i odwłokowych (2003), w ramach badań porównawczych wielu gatunków.

Jest też mniej znany szczegół. Na gastrze, w przedniej części czwartego segmentu odwłoka, Odontoponera mają strydulitrum (Schmidt i Shattuck, 2014): płytkę z bardzo delikatnymi prążkami, która ocierając się o poprzedni segment, wytwarza drgania. U mrówek strydulacja służy zwykle jako sygnał alarmowy albo wezwanie pomocy; u Odontoponera nikt jeszcze nie zbadał, do czego jej służy.

Wielkość i morfologia

Duża i krzepka Ponerinae, bez polimorfizmu: wszystkie robotnice są do siebie podobne.

  • Ubarwienie naszych kolonii. W obrębie rodzaju ubarwienie waha się od rdzawobrązowego po czarne. Nasze robotnice są czarne, z niebieskawym połyskiem widocznym w dobrym świetle, zwłaszcza na gastrze, a nogi, końce czułków i żuwaczki mają rdzawobrązowe. Głowa i tułów wyglądają na matowe z powodu prążkowania; gaster błyszczy bardziej.
  • Głowa. Z głębokim podłużnym prążkowaniem, nadustkiem z rzędem ząbków i ciemieniem bez wyraźnego wzniesienia, jakie ma O. transversa.
  • Żuwaczki. Krótkie, trójkątne i masywne: szczypce do przytrzymywania i rozdrabniania zdobyczy, a nie pułapki jak u Odontomachus.
  • Czułki. 12-członowe, z dość krótkim trzonkiem: nie wystaje poza tylną krawędź głowy (cecha kluczowa w porównaniu z O. transversa).
  • Mezosoma (tułów). Z głębokim poprzecznym prążkowaniem na przedpleczu i krótkim kolcem w każdym przednim rogu.
  • Petiolus. Jeden segment w kształcie grubej łuski, z ząbkowaną i wyciętą górną krawędzią.
  • Gaster. Gładki i słabo punktowany, z typowym przewężeniem między pierwszym a drugim segmentem, strydulitrum i żądłem na końcu.
  • Królowa. Bardzo podobna do robotnicy, nieco większa i z tułowiem uskrzydlonej samicy.
  • Samiec. Uskrzydlony, z dużymi oczami i małymi żuwaczkami, jak u innych Ponerinae.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice rodzaju Odontoponera: długość całkowita 9-12 mm (Bingham, 1903, za Schmidtem i Shattuckiem, 2014)
  • Królowe rodzaju: 11-13 mm (to samo źródło)
  • Samiec: brak opublikowanych wymiarów, do których mamy dostęp

To wymiary sprzed rozdzielenia obu gatunków; nie znamy opublikowanych wymiarów właściwych dla O. denticulata.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

W Antomas uważamy ją za dobrą pierwszą Ponerinae dla kogoś, kto ma już za sobą udaną hodowlę jakiegoś gatunku. Dlaczego nie jest dla początkujących?

  • To łowczyni. Potrzebuje obfitej, różnorodnej i częstej zdobyczy: bez białka rozwój czerwiu się zatrzymuje.
  • Zakładanie jest półklaustralne. Jeśli kupisz królową z czerwiem, będziesz musiał karmić ją zdobyczą od pierwszego dnia.
  • Ma żądło i szybkie, zdecydowane robotnice: obsługuje się ją narzędziami i spokojnie.
  • Konkretnych informacji jest niewiele. Wskazówki pochodzą z jedynego badania laboratoryjnego tego gatunku, z wiedzy o rodzaju i z naszego doświadczenia z innymi tropikalnymi Ponerinae.

I warto. To gatunek odporny i łatwo się przystosowujący, który rośnie znacznie bardziej niż większość Ponerinae i poluje na Twoich oczach.

Zalecane parametry

  • Temperatura w gnieździe: 24-28 °C, zakres jej klimatu i naszych azjatyckich Ponerinae (w laboratorium rosły w 20-28 °C).
  • Arena: w temperaturze pokojowej albo nieco cieplejsza na jednym końcu, do około 28-30 °C.
  • Wilgotność: średnia w gnieździe, z gradientem: jedna część wilgotna, druga bardziej sucha, żeby kolonia mogła ułożyć czerw tam, gdzie jej odpowiada. Arena sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę, z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie (diapauza): nie (zob. „Bez zimowania”).

Unikaj bezpośredniego słońca na gnieździe, kaloryferów i przeciągów.

Polecane formikaria

Dla Ponerinae gniazdującej w ziemi w klimacie tropikalnym polecamy w Antomas gipsowe formikaria z serii Qbik Wild od Anthouse, które utrzymują wilgoć i pozwalają zachować gradient: to ten sam typ gniazda z wilgotnego gipsu, którego używano w laboratorium przy tym gatunku.

Dla królowej z czerwiem albo kolonii z królową i 3-5 robotnicami zacznij od najmniejszego, Qbik Wild One P 1C: jedna komora, łatwa do obserwowania i utrzymania w czystości w delikatnej fazie.

Gdy kolonia przekroczy kilkadziesiąt robotnic, przenieś ją do Qbik Wild Duo P 2C z dwiema komorami: jedną bardziej wilgotną na czerw i drugą nieco suchszą. Ponieważ O. denticulata może dojść do setek robotnic, z czasem będziesz musiał dokładać moduły.

Powiększaj, gdy gniazdo zrobi się dla nich za małe, ale nie na zapas: w zbyt dużym gnieździe nadmiarowe komory zamieniają się w śmietniki. Regularnie nawadniaj zbiornik w gipsie tak, żeby część gniazda była zawsze wilgotna: jeśli widzisz kondensację na szybie, podlewaj rzadziej; jeśli gips bieleje, podlej wcześniej. Na arenie cienka warstwa piasku z odrobiną ziemi lub włókna kokosowego i kilka płaskich kamieni, bez niczego, co mogłoby posłużyć za most do bariery. Jeśli potrzebne jest ogrzewanie, niech będzie łagodne, z boku i z termostatem.

Wilgotność: złoty środek

Tu O. denticulata jest łatwiejsza niż wiele leśnych Ponerinae. W naturze woli polany i gołą ziemię, podczas gdy jej krewna O. transversa trzyma się wilgotnego, cienistego lasu, więc lepiej znosi nieco suchsze warunki. Ale wciąż jest mrówką klimatu tropikalnego, gniazdującą pod ziemią: całkiem suche gniazdo zabija czerw, a gniazdo przemoczone i zaparowane sprowadza pleśń i roztocza, zwłaszcza u gatunku, który zjada tyle zdobyczy. Rozwiązaniem jest gradient, a robotnice same pokażą Ci, gdzie jest ich optimum: jeśli zawsze gromadzą czerw w najwilgotniejszej części, gniazdo jest trochę za suche; jeśli wynoszą go do suchej części albo na arenę, jest zbyt mokre.

Zakładanie kolonii: królowa, która wychodzi na polowanie

W Antomas sprzedajemy O. denticulata jako królową z czerwiem albo jako królową z 3-5 robotnicami i czerwiem. Jeśli zaczynasz od samej królowej, przeżyjesz najpiękniejszą i najbardziej delikatną fazę: zakładanie kolonii.

Królowa O. denticulata jest mała jak na królową (zob. „Prawdziwa królowa, nie gamergate”) i ma w ciele niewielkie zapasy. Dlatego, jak większość Ponerinae z małą różnicą między królową a robotnicą, zakłada kolonię w sposób półklaustralny: nie zamyka się, by żyć z własnych zapasów, jak Camponotus czy Messor, tylko wychodzi na polowanie, żeby wykarmić pierwsze larwy (Peeters, 1997; Peeters i Ito, 2001). Nie ma opublikowanej obserwacji jej zakładania kolonii w naturze: to wiedza o grupie i to, co opowiadają hodowcy. Niektóre sklepy podają je jako klaustralne; my traktujemy je jako półklaustralne.

  • Przygotowanie: królowa z czerwiem w probówce z wodą i watą albo w Qbik Wild One P 1C, połączona z małą areną, żeby mogła wychodzić na polowanie. Gniazdo w ciemności i bez drgań.
  • Zdobycz od pierwszego dnia: mała i miękka, dwa lub trzy razy w tygodniu: termofilka, kawałek świerszcza lub karaczana, rozcięta larwa mącznika. To, czego nie zje, usuń następnego dnia. I od czasu do czasu kropla nektaru w poidełku.
  • Czerw: jak u innych Ponerinae larwy jedzą kawałki zdobyczy kładzione na nich, a na końcu przędą brązowy kokon. Nie oddzielaj kokonów i ich nie dotykaj.

Wzrost. Pierwsze robotnice szybko przejmują polowanie. Na początku wzrost jest powolny, jak u wszystkich Ponerinae, ale potem przyspiesza: w laboratorium kolonie założone przez jedną królową osiągnęły setki albo ponad tysiąc robotnic w około dwa lata (Aupanun i współpracownicy, 2022).

Przeprowadzka przez wysypanie. W Antomas przeprowadzki robimy przez wysypanie: przy zmontowanym nowym formikarium, założonej barierze i nawodnionym gnieździe otwieramy probówkę lub stare gniazdo na arenie, obok wejścia, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderom pędzelkiem. Pracuj nad tacą i zostaw gniazdo w ciemności: robotnice szybko przeniosą czerw do środka.

Żywienie

Białko: podstawa wszystkiego. O. denticulata jest łowczynią i padlinożercą, a to białko sprawia, że kolonia rośnie. Taka jest filozofia Antomas: im więcej białka, tym lepiej. Jeśli codziennie sprzątasz i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać, bo kolonia uznaje, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie będziesz mógł często sprzątać, lepiej nie przekarmiać: niezjedzony pokarm gnije i sprowadza pleśń i roztocza.

Kupuj owady od zaufanego dostawcy: owady potraktowane insektycydami mogą zabić kolonię.

Płyny z cukrem: tak, jako uzupełnienie. Jak wiele Ponerinae, pobiera płyny z cukrem, choć znacznie mniej niż Camponotus. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny płyn z cukrem lub nektar 1-2 razy w tygodniu, w małych ilościach. Możesz też dodać do nektaru trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie, bo wata pleśnieje i szybko psuje płyn. Użyj tradycyjnego lub domowego poidełka albo nakrętki, w której kropla będzie „rozlana” i łatwo dostępna, i wymieniaj ją, zanim sfermentuje.

Woda: zawsze, w probówce z watą na arenie.

Bez zimowania

Prawie w całym jej zasięgu jest ciepło przez cały rok i nie ma zimy, która uzasadniałaby zimowanie (diapauzę). W Antomas trzymamy ją bez zimowania, z ciepłem i pokarmem przez cały rok.

Na północy jej zasięgu zima jest sucha i nieco chłodniejsza. Jeśli u Ciebie w domu temperatura w gnieździe spadnie zimą na kilka tygodni do 21-23 °C, nic się nie stanie: kolonia będzie jadła mniej, a królowa zwolni składanie jaj, i gdy tylko wróci ciepło, znów się uaktywni. Trzeba unikać trzymania jej długo poniżej około 20 °C: to mrówka tropikalna. Jeśli w Twoim domu jest zimno, użyj kabla grzewczego lub maty grzewczej z termostatem z boku gniazda.

Zachowanie w niewoli

Samotne łowczynie i domatorki. Robotnice wychodzą pojedynczo i nie oddalają się zbytnio od gniazda, tak samo jak w naturze. Gdy tylko znajdą zdobycz, chwytają ją żuwaczkami i żądlą.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie trzymać je w ukryciu. Wystarczy zostawić im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę oraz obserwować je delikatnie, ingerując jak najmniej. Przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Sygnały alarmowe:

  • Larwy, które nie rosną albo znikają: prawie zawsze brakuje białka.
  • Czerw zawsze zgromadzony w najwilgotniejszej części albo kokony, które nie są ukończone: gniazdo jest zbyt suche.
  • Kondensacja, pleśń lub roztocza: za dużo wilgoci albo zapomniane resztki.
  • Robotnice wynoszące czerw na arenę: gniazdo im nie odpowiada z powodu nadmiaru wilgoci, ciepła lub brudu.
  • Wiele robotnic stojących bez ruchu na arenie, bez miejsca w środku: czas powiększyć gniazdo.

Ucieczki i bariery

Robotnice O. denticulata są szybkie, dobrze chodzą i wspinają się po chropowatych powierzchniach, a w większym lub mniejszym stopniu także po plastiku. Jak przy wszystkich naszych Ponerinae, nie ryzykujemy:

  • Pasek oleju parafinowego lub wazeliny w górnej części ścianek areny, cienki i ciągły. Odnawiaj go, gdy zbierze się na nim kurz lub resztki. W wilgotnych warunkach olej lub wazelina działają lepiej niż PTFE (Fluon).
  • Dobrze dopasowana pokrywa jako druga linia obrony, zwłaszcza gdy kolonia rośnie.
  • Żadnych szczelin: sprawdzaj połączenia, zatyczki i rurki.
  • Nic, co mogłoby posłużyć za most: żadnej kory ani kamieni opartych w pobliżu bariery.

Obsługa i bezpieczeństwo

O. denticulata ma żądło i może użądlić, jeśli się ją przytrzyma, zgniecie albo włoży rękę do gniazda. Nie znamy żadnych badań nad jej użądleniem u ludzi. Osoby uczulone na użądlenia błonkówek powinny zachować szczególną ostrożność. Zawsze obsługuj ją narzędziami entomologicznymi, takimi jak miękki pędzelek czy miękka pęseta, nigdy rękami, i pracuj powoli, żeby nie zranić żadnej robotnicy, a już zwłaszcza królowej, którą łatwo z nimi pomylić. Nie łącz królowych ani różnych kolonii i nie trzymaj ich z innymi gatunkami. To gatunek egzotyczny: w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Zostawiać królowej zakładającej kolonię bez zdobyczy, jakby była klaustralna.
  • Oszczędzać na białku albo podawać ciągle ten sam rodzaj owada.
  • Pozwalać, by gniazdo całkiem wyschło albo zabrakło wody.
  • Przelewać gniazdo: kondensacja sprowadza pleśń i roztocza.
  • Zostawiać resztki zdobyczy w gnieździe albo nie usuwać ich następnego dnia.
  • Podawać płyny z cukrem na wacie.
  • Robić jej zimowanie albo trzymać ją długo poniżej 20 °C.
  • Przenosić ją do gniazda zbyt dużego w stosunku do wielkości kolonii.
  • Zaniedbywać barierę albo zostawiać szczeliny.
  • Brać ją do rąk: ma żądło.

Źródła naukowe

Ten poradnik opracowano na podstawie literatury naukowej o Odontoponera denticulata, jej rodzaju i podrodzinie Ponerinae, katalogów taksonomicznych i rozmieszczenia, danych klimatycznych z jej zasięgu oraz doświadczenia Antomas z innymi tropikalnymi Ponerinae. Nie mają numeru DOI: pierwotny opis (Smith, 1858, Catalogue of Hymenopterous Insects in the Collection of the British Museum, część VI), opis rodzaju (Mayr, 1862), przywrócenie statusu gatunku (Yamane, S., 2009, Ari 32: 1–8) ani prace Wheelera i Chapmana (1925), Binghama (1903) i Levy’ego (1996), cytowane za Schmidtem i Shattuckiem (2014). Najważniejsze źródła:

  1. Aupanun, S., Obika, M., Mizuno, R., Jaitrong, W., Suttiprapan, P., Hashim, R. & Ito, F. (2022). Trophic eggs in three ponerine ant species: Harpegnathos venator, Odontomachus simillimus and Odontoponera denticulata. Asian Myrmecology 15: e015001. doi:10.20362/am.015001
  2. Eguchi, K., Bui, T. V. & Yamane, S. (2014). Generic synopsis of the Formicidae of Vietnam (Insecta: Hymenoptera), Part II. Zootaxa 3860: 1–46. doi:10.11646/zootaxa.3860.1.1
  3. Schmidt, C. A. & Shattuck, S. O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
  4. Schmidt, C. A. (2013). Molecular phylogenetics of ponerine ants (Hymenoptera: Formicidae: Ponerinae). Zootaxa 3647: 201–250. doi:10.11646/zootaxa.3647.2.1
  5. Creighton, W. S. (1929). New forms of Odontoponera transversa. Psyche 36: 150–154. doi:10.1155/1929/92879
  6. Berghoff, S. M., Maschwitz, U. & Linsenmair, K. E. (2003). Influence of the hypogaeic army ant Dorylus (Dichthadia) laevigatus on tropical arthropod communities. Oecologia 135: 149–157. doi:10.1007/s00442-002-1173-4
  7. Wen, X.-L., Fan, S.-M., Jia, B., Wu, Y.-R. & Li, Z.-T. (2026). Differential responses of the ant Odontoponera transversa to termite chemical signals: evidence for prey preference. Insects 17: 501. doi:10.3390/insects17050501
  8. Morgan, E. D., do Nascimento, R. R., Keegans, S. J. & Billen, J. (1999). Comparative study of mandibular gland secretions of workers of ponerine ants. Journal of Chemical Ecology 25: 1395–1409. doi:10.1023/A:1020987028163
  9. Morgan, E. D., Jungnickel, H., Keegans, S. J., do Nascimento, R. R., Billen, J., Gobin, B. et al. (2003). Comparative survey of abdominal gland secretions of the ant subfamily Ponerinae. Journal of Chemical Ecology 29: 95–114. doi:10.1023/A:1021928630441
  10. Leluk, J., Schmidt, J. & Jones, D. (1989). Comparative studies on the protein composition of hymenopteran venom reservoirs. Toxicon 27: 105–114. doi:10.1016/0041-0101(89)90410-8
  11. Peeters, C. (1997). Morphologically «primitive» ants: comparative review of social characters, and the importance of queen–worker dimorphism. In: Choe, J. C. & Crespi, B. J. (eds.), The Evolution of Social Behavior in Insects and Arachnids. Cambridge University Press: 372–391. doi:10.1017/CBO9780511721953.019
  12. Peeters, C. & Ito, F. (2001). Colony dispersal and the evolution of queen morphology in social Hymenoptera. Annual Review of Entomology 46: 601–630. doi:10.1146/annurev.ento.46.1.601
  13. Peel, M. C., Finlayson, B. L. & McMahon, T. A. (2007). Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification. Hydrology and Earth System Sciences 11: 1633–1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: