Camponotus sanctus: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Camponotus sanctus: królowa i robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Camponotus sanctus

Obecnie brak na stanie
44,99 €
Brutto

Wielka gmachówka Ziemi Świętej. Camponotus sanctus opisano z Jerozolimy, a króluje pod kamieniami suchych wzgórz od Morza Egejskiego po Iran. Jej królowa nosi czerń i ognistą czerwień; robotnice to wszystko od złocistych minorów z półprzezroczystym gasterem po ciemne majory o długości prawie 16 mm i ogromnej głowie, które bronią gniazda gryząc i pryskając kwasem mrówkowym. Gdy zachodzi słońce, kolonia budzi się i wyrusza żerować. Spektakularny polimorfizm, rzadko spotykany w hobby, u krzepkiego gatunku, który rośnie na cukrze, dużej ilości białka i swoim śródziemnomorskim zimowaniu. Kolonie z królową. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.


 

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

Duża Camponotus ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu, opisana z Jerozolimy: silnie polimorficzna, z robotnicami od 8 do prawie 16 mm, czarno-czerwoną królową i zmierzchowo-nocnym rytmem aktywności. Kolonie z królową, robotnicami i czerwiem. Na start Qbik Wild One P 1C, a potem seria Alpha; gniazdo w 24-28 °C, raczej suche, z jedną wilgotną strefą; cukier zawsze dostępny i dużo urozmaiconego białka. Zimowanie (diapauza) przez 3-4 miesiące w 8-12 °C. Wspinają się po szkle i akrylu: bariera przeciwucieczkowa i pokrywa od pierwszego dnia.

Camponotus sanctus Forel, 1904 to jedna z wielkich gmachówek wschodniego Śródziemnomorza: krzepka Camponotus z podrodzaju Tanaemyrmex, która żyje na suchych wzgórzach, plażach i w lasach sosnowych ciągnących się od Morza Egejskiego po Iran, przez Cypr, Turcję, Syrię, Liban, Izrael i Jordanię. Jej nazwa wiąże ją z konkretnym miejscem: opisano ją na podstawie okazów z Jerozolimy, dlatego łacińskie słowo sanctus, „święty”, zdaje się wskazywać na Ziemię Świętą.

To mrówka pełna kontrastów: małe, jasnobursztynowe robotnice, majory z ciemną głową dwa razy od nich dłuższe i czarna królowa z tułowiem i nogami w intensywnym pomarańczowoczerwonym kolorze. Jej biologia jest słabo poznana, dlatego oddzielamy to, co udokumentowano u C. sanctus, to, co wiadomo o jej krewniakach, i to, co zalecamy w Antomas.

Biologia

„Święta” mrówka urodzona w Jerozolimie

Szwajcarski myrmekolog Auguste Forel opisał ją w 1904 roku jako rasę Camponotus maculatus, pod nazwą C. maculatus r. sanctus, na podstawie okazów wszystkich kast z Jerozolimy. W tamtych czasach C. maculatus był ogromnym workiem, do którego wrzucano dziesiątki form z Afryki i Azji; z czasem niemal wszystkie wydzielono jako odrębne gatunki. W 1925 roku Carlo Emery umieścił ją w podrodzaju Tanaemyrmex, a w 1961 roku Brytyjczyk Cedric Collingwood podniósł ją do rangi gatunku.

Nie znamy oryginalnej etymologii, ale nazwa tłumaczy się niemal sama: sanctus znaczy po łacinie „święty”, a jej miejscem typowym jest Jerozolima. Najpewniej Forel, nadając jej nazwę, myślał o Ziemi Świętej. Mówimy to z tą ostrożnością.

Na tym jej historia się nie skończyła. Przez dziesięciolecia na wyspach Morza Egejskiego opisywano kolejne formy, które przy bliższym przyjrzeniu okazały się tą samą mrówką: C. compressus cosensis z wyspy Kos i C. compressus symiensis z wyspy Symi. W 2013 roku polscy myrmekolodzy Lech Borowiec i Sebastian Salata uznali je za synonimy C. sanctus, bo nie dało się ich od siebie odróżnić. Dziś to ważny gatunek o jednej tożsamości, od Dodekanezu po Iran.

Podrodzaje Camponotus czekają na rewizję, co przyznała nowa klasyfikacja Formicinae z 2016 roku, ale Tanaemyrmex skupia wiele dużych, naziemnych gmachówek z ciepłych środowisk, takich jak iberyjskie C. barbaricus i C. sylvaticus czy C. fellah z Bliskiego Wschodu.

Od Morza Egejskiego po Iran: gdzie żyje

Jej zasięg obejmuje wschodnią część basenu Morza Śródziemnego i zachodnią Azję. Notowano ją w Izraelu, gdzie leży jej miejsce typowe, w Palestynie, Jordanii, Libanie, Syrii, na Cyprze, w Turcji, na greckich wyspach wschodniego Morza Egejskiego i Dodekanezu, w Iranie i Afganistanie. Niektóre katalogi podają ją też z Bułgarii, ale tej informacji nie udało nam się potwierdzić.

  • Grecja. Tylko na wyspach wschodniej części Morza Egejskiego i na Dodekanezie, naprzeciw tureckiego wybrzeża, według spisu greckich mrówek Salaty i Borowca. Zdjęcia przyrodników pokazują ją na wyspach takich jak Samos, Rodos, Chios czy Lesbos.
  • Cypr. Przegląd zbiorów Muzeum Zoologicznego w Atenach z 2024 roku wykazał wiele cypryjskich okazów błędnie oznaczonych jako inne Camponotus, takie jak C. aethiops, C. samius czy C. cecconii. Były to C. sanctus, zebrane na południu wyspy od niemal poziomu morza, około 2 m, do około 980 m n.p.m.
  • Turcja. Figuruje w pierwszej komentowanej liście kontrolnej mrówek Turcji i była notowana od wybrzeża Morza Egejskiego po wschodnią Anatolię.
  • Iran. Pierwsza lista kontrolna mrówek Iranu podała ją z południa kraju, a badanie z 2018 roku znalazło ją w glebie, na obszarach o co najmniej umiarkowanych opadach.

Jedna uwaga: naturalny zasięg gatunku nic nie mówi o pochodzeniu kolonii, które hodujemy w Antomas. To po prostu mapa jej świata.

Pod dużymi kamieniami frygany

Gdzie gniazduje? Źródła są zgodne: w glebie, często pod dużymi kamieniami, w otwartych, suchych siedliskach, od poziomu morza do około 800 m w Lewancie. Na Cyprze okazy muzealne zebrano w bardzo różnych miejscach: frygana (niskie, aromatyczne i kolczaste zarośla wschodniego Śródziemnomorza), wydmy nadmorskie, winnica, brzeg rzeki z platanami, lasy sosny kalabryjskiej, a nawet park. Na zdjęciach przyrodników pojawia się na plażach, poboczach dróg i w ogrodach.

Dla hodowli to cenna wskazówka: ciepłe, raczej suche gniazdo z nieco wilgotniejszym kątem bardzo przypomina to, co wybierają same (zob. „Raczej suche gniazdo z jedną wilgotną strefą”).

Upalne lata i deszczowe zimy

Klimat niemal całego jej zasięgu jest śródziemnomorski: długie, gorące i suche lata oraz łagodne, deszczowe zimy na wybrzeżu, a znacznie chłodniejsze w głębi lądu, na wyżynach Anatolii i Iranu. Wszędzie jest tam kilkumiesięczna zima bez czerwiu i wczesna wiosna, w której wszystko rusza na nowo. Obserwacje przyrodników dobrze to oddają: spośród prawie dwustu zweryfikowanych obserwacji szczyt przypada na kwiecień i maj, z drugim wzrostem w sierpniu, a w listopadzie, grudniu i styczniu prawie nie ma zapisów. To kalendarz, który odtworzymy w domu podczas zimowania (zob. „Zimowanie: śródziemnomorska zima”).

Gmachówka, która wychodzi o zachodzie słońca

Nie ma żadnych badań dobowego rytmu C. sanctus, ale zdjęcia przyrodników dają wyraźną wskazówkę. Przejrzeliśmy zweryfikowane obserwacje z godziną: blisko połowę zrobiono od zmierzchu, między ósmą wieczorem a długo po północy, czasu lokalnego. Widać ją też w dzień, głównie rano i późnym popołudniem, ale centrum jej aktywności wydaje się przypadać na zmierzch i noc.

Trzeba to traktować ostrożnie, bo takie zdjęcia są obciążone błędem, ale pasuje to do wielu śródziemnomorskich Camponotus, które unikają najgorętszych godzin. W domu, gdy jest ciepło, kolonia ożywia się wieczorem, a w południe mały ruch jest czymś normalnym.

Trzy rozmiary w jednej kolonii

Najbardziej rzuca się w oczy u C. sanctus jej polimorfizm. W rewizji izraelskich Camponotus Armin Ionescu-Hirsch zmierzył 120 robotnic i stwierdził długość całkowitą od 8,0 do 15,6 mm oraz szerokość głowy od 1,25 mm u najmniejszych do 4,38 mm u największych: głowa prawie trzy i pół raza szersza. Opisuje ją jako dużą, szerokogłową Tanaemyrmex z błyszczącymi majorami i rzędem szczecinek na spodniej stronie goleni tylnych nóg.

Między minorami a majorami jest cała gama robotnic średnich. Minory są zwykle jasne, średnie wpadają w czerwień, a majory są bardziej czarniawe, z dużą zmiennością: kontrast między złocistą robotnicą minor a ciemnym majorem z ogromną głową jest spektakularny.

Z naszego doświadczenia trzeba uzbroić się w cierpliwość: pierwsze robotnice są małe, a prawdziwe majory pojawiają się, gdy kolonia osiągnie już pewną wielkość, zwykle od drugiego roku. Kiedy się pojawią, formikarium zmienia wygląd.

Przezroczyste wole pełne nektaru

Młode robotnice C. sanctus mają tak jasny gaster, że po napiciu się widać przez kutykulę płyn, który niosą w środku, jakby były małymi kolorowymi buteleczkami. To, co widać, to wole, „żołądek społeczny” mrówek: zbiornik przed właściwym żołądkiem, w którym przechowują płynny pokarm, a potem dzielą się nim z ust do ust z siostrami, królową i larwami. Ta wymiana nazywa się trofalaksją.

I nie jest to zwykłe rozdzielanie cukru. W 2016 roku badanie Camponotus floridanus wykazało w tym płynie białka, węglowodory zapachu kolonii i hormon juwenilny, który reguluje rozwój owadów; po dodaniu go do pokarmu więcej larw kończyło rozwój i dawało większe robotnice. Jeśli chcesz to zobaczyć, szukaj dwóch robotnic stojących naprzeciw siebie, z kroplą przechodzącą z ust do ust.

Zapach rodziny, przekazywany z ust do ust

Skąd robotnica wie, kto należy do jej kolonii? Po zapachu. Każda mrówka nosi na kutykuli mieszankę węglowodorów, a kolonia ma wspólny zapach dzięki ich wymianie. Klasyczne badanie C. fellah, dużej Camponotus z podrodzaju Tanaemyrmex, która również żyje na Bliskim Wschodzie, wykazało, że każda robotnica ma skłonność do wytwarzania własnego profilu, a wspólny zapach utrzymuje się dzięki częstej wymianie: podczas trofalaksji i wzajemnego czyszczenia. Gdy robotnicę izolowano na jakiś czas, jej profil oddalał się od profilu kolonii, a siostry przyjmowały ją po powrocie gorzej.

Dla hodowli wynika z tego praktyczny wniosek: nie mieszaj robotnic z różnych kolonii, nawet tego samego gatunku. Każda kolonia ma swój zapach, a obce traktowane są jak intruzi.

Opiekunki, sprzątaczki i zbieraczki

Ta sama C. fellah była w 2013 roku bohaterką jednego z najsłynniejszych badań nad organizacją mrówek. Zespół z Uniwersytetu w Lozannie przykleił każdej robotnicy z sześciu kolonii małą etykietę z kodem i śledził je kamerami przez 41 dni, rejestrując miliony spotkań. Okazało się, że robotnice dzielą się na trzy grupy społeczne, każda z własną przestrzenią w gnieździe: opiekunki, które dbają o królową i czerw; sprzątaczki, które utrzymują gniazdo, oraz zbieraczki, które wychodzą szukać pokarmu. A z wiekiem robotnice przechodziły z jednej grupy do drugiej: od opiekunek do sprzątaczek i od sprzątaczek do zbieraczek.

U C. sanctus tego nie badano, ale w formikarium to widać: robotnice, które wychodzą żerować, zwykle nie są tymi, które zostają przy czerwiu.

Kwas mrówkowy: broń i środek dezynfekujący

Jak wszystkie Formicinae, C. sanctus nie ma żądła. Jej bronią chemiczną jest kwas mrówkowy, który wytwarza w gruczole jadowym i wyrzuca przez acidoporus, małą dyszę na końcu gastera, którą mają tylko mrówki z tej podrodziny. Używa go do obrony, razem z żuwaczkami, które u majorów są bardzo silne.

Ale kwas to nie tylko broń. W 2020 roku wykazano, że Formicinae połykają własny jad: podczas czyszczenia mrówka podnosi acidoporus do ust i pobiera kilka kropli kwasu, które utrzymują w wolu bardzo kwaśne środowisko i odsiewają drobnoustroje dostające się z pokarmem. Badano to u C. floridanus i innych Formicinae: jad, który na dodatek dezynfekuje spiżarnię.

Królowa na wiele lat

Camponotus są długowieczne: królowa laboratoryjna hodowana przez Caryla i Ednę Haskinsów żyła ponad 23 lata. U C. sanctus nikt tego nie mierzył, ale dobrze prowadzona kolonia to towarzyszka na wiele lat. Jak zwykle w tej grupie, kolonie mają tylko jedną królową; nie ma badań jej struktury społecznej, ale takie są kolonie, które hodujemy, a w Antomas nie łączymy królowych.

Wielkość i morfologia

Duża i krzepka Camponotus, silnie polimorficzna, z robotnicami minor, średnimi i major, które różnią się wielkością, kształtem głowy i kolorem; bez żądła.

  • Królowa. W naszych koloniach głowa i gaster czarne i błyszczące, grzbiet tułowia ciemny, a boki tułowia, petiolus i nogi w intensywnym pomarańczowoczerwonym kolorze. Nie znaleźliśmy żadnych opublikowanych wymiarów królowej.
  • Robotnice minor. Jasnobursztynowe, niemal złote, z czarnymi oczami i bladym, półprzezroczystym gasterem, przez który widać wole, gdy jest pełne. Długie, smukłe nogi i czułki: to biegaczki kolonii.
  • Średnie i majory. Im większe, tym ciemniejsze: średnie wpadają w czerwień, a majory są bardziej czarniawe, z bardzo szeroką, błyszczącą głową. Ubarwienie dość mocno różni się między koloniami i regionami.
  • Głowa. Szeroka, zwłaszcza u majorów, z umiarkowaną rzeźbą. Według Ionescu-Hirscha odstające włoski na głowie różnią się między populacjami.
  • Nogi. Rząd szczecinek na spodniej stronie tylnej goleni, jedna z cech, po których się ją rozpoznaje.
  • Gaster. Kończy się acidoporusem, przez który wyrzuca kwas mrówkowy; nie ma żądła.
  • Samiec. Nie znaleźliśmy żadnego opublikowanego opisu z wymiarami.

Jak ją odróżnić? Nie jest to łatwe: na Cyprze wiele okazów było błędnie oznaczonych jako inne Camponotus, a w nauce obywatelskiej myli się ją z C. xerxes i C. fellah. Potrzebny jest klucz Ionescu-Hirscha i robotnice różnych rozmiarów; sam kolor nie wystarczy.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: długość całkowita 8,0-15,6 mm, od najmniejszej minor do największego majora
  • Szerokość głowy: 1,25-4,38 mm; długość głowy: 1,76-4,34 mm
  • Trzonek czułka: 2,29-3,59 mm; szerokość przedplecza: 1,09-2,46 mm
  • Królowa: brak opublikowanych wymiarów
  • Samiec: brak opublikowanych wymiarów

Wymiary robotnic pochodzą z rewizji izraelskich Camponotus autorstwa Ionescu-Hirscha, opartej na 120 okazach. Liczby dotyczące królowej i samca, które krążą w sklepach, nie mają żadnego naukowego źródła, więc ich nie podajemy.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 3/5 – Zaawansowany

C. sanctus nie jest delikatna: je wszystko, toleruje raczej suche gniazdo, a jej zimowanie jest takie jak u każdej śródziemnomorskiej mrówki. Dlaczego więc 3/5? Bo startuje powoli (w pierwszym roku robotnic jest mało i są małe), bo się wspina, a jej minory są szybkie, bo to, co najciekawsze, dzieje się wieczorem, i bo majory, gdy się pojawią, potrzebują dużych korytarzy i mocno gryzą. I naprawdę warto: to duża gmachówka bardzo rzadko spotykana w hobby, ze spektakularnym polimorfizmem.

Zalecane parametry

  • Temperatura gniazda: 24-28 °C w sezonie aktywnym, z gradientem, żeby kolonia mogła wybierać.
  • Arena: może być nieco cieplejsza, do około 30 °C na jednym końcu. Nigdy silnego ciepła w gnieździe.
  • Wilgotność: gniazdo raczej suche, z jedną wilgotną strefą zawsze dostępną (zob. „Raczej suche gniazdo z jedną wilgotną strefą”). Arena sucha.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: ciemna strefa w gnieździe i oświetlona arena, z normalnym cyklem dnia i nocy.
  • Zimowanie: 3-4 miesiące w 8-12 °C podczas naszej zimy (zob. „Zimowanie: śródziemnomorska zima”).

To wytyczne Antomas: żadne badanie nie ustaliło optymalnej temperatury dla C. sanctus.

Raczej suche gniazdo z jedną wilgotną strefą

W naturze gniazduje pod kamieniami, gdzie pod płytą zostaje trochę wilgoci. W domu: raczej suche gniazdo z jedną wilgotną strefą. Dopóki kolonia jest mała, lekko zwilżaj jedną część gniazda; później mrówki same regulują wilgotność wodą z areny i płynami z cukrem. Unikaj moczenia całego gniazda, które sprowadza pleśń i roztocza, i nigdy nie zostawiaj probówki na arenie bez wody.

Polecane formikaria

Nasz przepis ma dwie fazy. Faza pierwsza: gips. Qbik Wild od Anthouse są z gipsu, dobrze trzymają wilgoć w strefie, którą sam wybierzesz, i dają małej kolonii stabilne gniazdo w sam raz na jej rozmiar. Na start Qbik Wild One P 1C:

Faza druga: seria Alpha. Gdy kolonia ma kilkadziesiąt robotnic i zaczynają się pojawiać średnie i majory, przenosimy ją do QBIK ONE i QBIK DUO, zawsze z dużymi korytarzami: to modułowe elementy o suchym klimacie, które dostają wilgoć z własnych probówek z wodą, rozbudowuje się je moduł po module i ważą dużo mniej niż duży blok gipsu.

Rozbudowuj, gdy zobaczysz wiele robotnic stojących bezczynnie na arenie, bo w środku brakuje miejsca, ale nie wyprzedzaj faktów: w ogromnym gnieździe zbędne komory kończą jako śmietniki. Uzupełnij zestaw o suchą arenę z odrobiną piasku, płaskimi kamieniami i gałązką lub dwiema, probówkę z wodą, poidełko na płyny z cukrem i, tylko w razie potrzeby, łagodne ogrzewanie z jednego boku gniazda z termostatem.

Od założenia do młodej kolonii

W Antomas sprzedajemy kolonie z królową, 3-7 robotnicami i czerwiem: etap samotnej królowej jest już za nimi. Zakładanie kolonii jest klaustralne: po locie godowym królowa zrzuca skrzydła, zamyka się pod ziemią i wychowuje pierwsze robotnice, nie wychodząc po pokarm, dzięki swoim zapasom i mięśniom lotnym, których już nie potrzebuje. Te pierwsze robotnice, nanitki, są małe; średni rozmiar rośnie z każdym pokoleniem.

  • Na początku w probówce. Trzymaj kolonię w ciemnym miejscu bez drgań, w 25-27 °C, i sprawdzaj, czy wata jest nadal wilgotna, a w zbiorniku zostało jeszcze wody.
  • Zaglądaj często. Oglądaj kolonię regularnie, delikatnie i przy przyćmionym świetle: dzięki temu w porę zauważysz wysychającą probówkę, pleśniejące resztki jedzenia albo larwę, która nie rośnie. Stresu nie wywołuje patrzenie, tylko wstrząsy i gwałtowne manipulacje.
  • Jedzenie od pierwszego dnia. Gdy robotnice już się wykluły, podawaj kropelkę płynu z cukrem na kawałeczku folii aluminiowej albo w małym poidełku, nigdy na wacie, i kawałeczek owada dwa-trzy razy w tygodniu. Resztki usuwaj następnego dnia.
  • Kiedy przenieść do gniazda. Nie trzeba długo czekać: gdy tylko probówka się zabrudzi, wyschnie albo zrobi się za mała, przenosimy kolonię do Qbik Wild One P 1C, gniazda dopasowanego do jej wielkości.

Przyjazd i przeprowadzka

Po otrzymaniu kolonii daj jej dzień odpoczynku w spokojnym, ciemnym miejscu, w 25-27 °C, i sprawdź, czy w probówce jest woda. Gdy przyjdzie pora przenieść ją do formikarium, w Antomas robimy to przez wysypanie: otwieramy probówkę na arenie, przy wejściu do gniazda, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderkom miękkim pędzelkiem. Po wysypaniu robotnice zbierają czerw i zanoszą go do gniazda; trzymaj strefę gniazda w ciemności, żeby szybko się w nim zadomowiły.

  • Przygotuj wszystko wcześniej: złożone formikarium z założoną barierą przeciwucieczkową i podłączoną wodą.
  • Pracuj nad tacą, na wypadek gdyby jakaś minor wspięła się po probówce albo narzędziach: są szybkie.
  • Tę samą metodę stosuj, gdy przenosisz kolonię z Qbik Wild do modułów Alpha.

Karmienie

Płyny z cukrem, zawsze dostępne. W naturze Camponotus z jej grupy żywią się w dużej mierze spadzią mszyc i czerwców oraz nektarem. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny płyn z cukrem lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Do nektaru możesz też dodać trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie, bo wata pleśnieje i bardzo szybko psuje płyn: użyj tradycyjnego albo domowego poidełka, w którym kropla jest „rozłożona” i łatwo dostępna, i wymieniaj ją, zanim zacznie fermentować. U minorów z półprzezroczystym gasterem od razu zobaczysz, czy się napiły.

Białko: im więcej, tym lepiej. To motor ich wzrostu i filozofia Antomas: jeśli codziennie zajmujesz się formikarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać, bo kolonia rozumie, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie będziesz w stanie często sprzątać, lepiej nie przekarmiać: nadmiar jedzenia gnije i sprowadza pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego:

Sztuczka dla gatunku zmierzchowego: podawaj białko późnym popołudniem, gdy zaczynają się ruszać, a resztki usuwaj następnego ranka.

Zimowanie: śródziemnomorska zima

W domu naśladujemy ich zimę zimowaniem (diapauzą) przez 3-4 miesiące w 8-12 °C, na przykład od połowy listopada do połowy marca. Nie ma badań nad jej zimowaniem, a twierdzenie niektórych sklepów, że „nie potrzebuje go”, nie ma źródła: jej naturalny kalendarz, z niemal całkowitą przerwą zimą, mówi co innego.

  • Obniżaj temperaturę stopniowo, przez tydzień lub dwa, i tak samo podnoś ją na koniec.
  • Przed rozpoczęciem daj jej jesienią solidną porcję białka, żeby weszła w zimowanie z zapasami, i usuń resztki.
  • Podczas zimowania: woda zawsze dostępna, trochę płynu z cukrem i prawie zero białka. Zobaczysz larwy, które stanęły w rozwoju, i królową, która prawie nie składa jaj: tak ma być.
  • Nadal ją obserwuj: co kilka dni zerknij na wilgotność, wodę i ewentualną pleśń.
  • Na koniec wróć do białka, gdy tylko zobaczysz aktywność.

Nie potrzeba lodówkowego zimna: około 8-12 °C w chłodnym pokoju, garażu bez przymrozków albo chłodziarce do wina wystarczy. Poniżej 5 °C nic to nie daje.

Zachowanie w niewoli

Zmierzchowe, spokojne, ale bronią gniazda. Gdy jest ciepło, najlepsza pora na obserwację to zmierzch. Nie szukają zaczepki, ale gdy ktoś uderzy w gniazdo, wychodzą gryźć i pryskać kwasem mrówkowym.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, żeby się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a nie żeby je chować. Zostaw im ciemną strefę w gnieździe i oświetloną arenę, i obserwuj je często i delikatnie: przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Sygnały alarmowe:

  • Czerw, który stoi w miejscu poza zimowaniem: prawie zawsze brakuje białka albo ciepła.
  • Skraplanie się wody albo pleśń: za dużo wilgoci albo zapomniane resztki.
  • Wiele robotnic stojących bezczynnie na arenie: czas na rozbudowę.

Ucieczki i bariery

C. sanctus wspina się po szkle i akrylu, a jej minory są szybkie. Lepiej nie opierać wszystkiego na jednym zabezpieczeniu:

  • Pasek oleju parafinowego albo wazeliny w górnej części ścian areny, cienki i ciągły. Odnawiaj go, gdy zbierze kurz lub zanieczyszczenia. Jeśli chcesz go wzmocnić, możesz dodać PTFE (fluon), ale nie jako jedyną barierę.
  • Dobrze dopasowana pokrywa z wentylacją z drobnej siatki.
  • Żadnych szczelin ani mostów: sprawdzaj połączenia, zatyczki i rurki, i nie opieraj gałązek ani kamieni w pobliżu bariery.
  • Ostrożnie przy otwieraniu: otwieraj tylko tyle, ile trzeba, pracuj spokojnie i zamknij po skończeniu.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie żądlą: nie mają żądła. Gdy czują się zaatakowane, gryzą (majory mocno), a ich kwas mrówkowy lekko szczypie w małej rance. Przenoś je narzędziami entomologicznymi, takimi jak miękki pędzelek albo miękka pęseta, a nie rękami. Nie łącz królowych ani różnych kolonii. I nigdy nie wypuszczaj jej na wolność.

Czego nie robić

  • Moczyć całego gniazda albo podawać płynów z cukrem na wacie.
  • Dawać ciągle tego samego owada albo zostawiać nieposprzątane resztki.
  • Pomijać zimowanie albo robić je w zbyt niskiej temperaturze.
  • Zostawiać szczeliny albo nieodnowioną barierę.
  • Za duże gniazdo dla kolonii albo małe korytarze, gdy pojawią się majory.
  • Zostawiać je na całe tygodnie bez zaglądania: trzeba je często i delikatnie obserwować.
  • Łączyć królowe, robotnice albo różne kolonie, albo dotykać ich rękami.

Źródła naukowe

Ten poradnik hodowli opracowano na podstawie literatury naukowej o Camponotus sanctus, jej krewniakach i rodzaju, danych o rozmieszczeniu oraz doświadczenia Antomas. Najważniejsze źródła:

  1. Ionescu-Hirsch, A. (2010, tom z 2009). An annotated list of Camponotus of Israel (Hymenoptera: Formicidae), with a key and descriptions of new species. Israel Journal of Entomology 39: 57–98.
  2. Demetriou, J., Georgiadis, C., Ralli, V., Salata, S. & Borowiec, L. (2024). Setting the record straight: a re-examination of ants (Hymenoptera: Formicidae) from Cyprus deposited at the Museum of Zoology of Athens. Zootaxa 5523: 49–69. doi:10.11646/zootaxa.5523.1.3
  3. Salata, S. & Borowiec, L. (2018). Taxonomic and faunistic notes on Greek ants (Hymenoptera: Formicidae). Annals of the Upper Silesian Museum in Bytom, Entomology 27 (online 008): 1–51. doi:10.5281/zenodo.2199191
  4. Kiran, K. & Karaman, C. (2012). First annotated checklist of the ant fauna of Turkey (Hymenoptera: Formicidae). Zootaxa 3548: 1–38. doi:10.11646/zootaxa.3548.1.1
  5. Pashaei Rad, S., Taylor, B., Torabi, R., Aram, E. et al. (2018). Further records of ants (Hymenoptera: Formicidae) from Iran. Zoology in the Middle East 64: 145–159. doi:10.1080/09397140.2018.1442301
  6. Ward, P. S., Blaimer, B. B. & Fisher, B. L. (2016). A revised phylogenetic classification of the ant subfamily Formicinae (Hymenoptera: Formicidae), with resurrection of the genera Colobopsis and Dinomyrmex. Zootaxa 4072: 343–357. doi:10.11646/zootaxa.4072.3.4
  7. Mersch, D. P., Crespi, A. & Keller, L. (2013). Tracking individuals shows spatial fidelity is a key regulator of ant social organization. Science 340: 1090–1093. doi:10.1126/science.1234316
  8. Boulay, R., Hefetz, A., Soroker, V. & Lenoir, A. (2000). Camponotus fellah colony integration: worker individuality necessitates frequent hydrocarbon exchanges. Animal Behaviour 59: 1127–1133. doi:10.1006/anbe.2000.1408
  9. LeBoeuf, A. C. et al. (2016). Oral transfer of chemical cues, growth proteins and hormones in social insects. eLife 5: e20375. doi:10.7554/eLife.20375
  10. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
  11. Haskins, C. P. & Haskins, E. F. (1992). Note on extraordinary longevity in a queen of the formicine ant genus Camponotus. Psyche 99: 31–33. doi:10.1155/1992/53614
Poziom trudności
Średnio zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: