Gigantiops destructor: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Gigantiops destructor: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Gigantiops destructor


 

Biologia

Gigantiops destructor to jedna z najbardziej osobliwych mrówek Ameryki Południowej i jedyny obecnie uznany gatunek rodzaju Gigantiops. Należy do podrodziny Formicinae i zamieszkuje lasy tropikalne dorzecza Amazonki, głównie na wschód od Andów.

Występuje w Brazylii, Peru, Ekwadorze, Kolumbii, Wenezueli, Gujanie, Surinamie i Gujanie Francuskiej, w środowisku lasu tropikalnego, gdzie porusza się zarówno po ziemi i ściółce, jak i po pniach, gałęziach i niskiej roślinności.

Handlowy przydomek „Ninja” wyjątkowo trafnie opisuje jej zachowanie: ma gigantyczne oczy, wykrywa ruch z daleka, biega bardzo szybko, potrafi skakać między powierzchniami i zwykle unika konfrontacji dzięki niezwykle szybkim ruchom.

Nie jest to mrówka, która opiera się głównie na długich szlakach zapachowych. Dla Gigantiops widzenie otaczającego świata jest podstawą.

Jej oczy należą do proporcjonalnie najbardziej rozwiniętych, jakie znamy u mrówek, a jej układ nerwowy w ogromnym stopniu inwestuje w przetwarzanie obrazu. Robotnice orientują się według punktów odniesienia w krajobrazie i potrafią zapamiętywać indywidualne trasy między gniazdem a swoimi stałymi terenami żerowania.

Gdy mała ofiara zaczyna się ruszać, robotnica może ją wypatrzyć, skierować w jej stronę głowę i ruszyć w pościg.

Przez to jej zachowanie przypomina chwilami bardziej małego pająka skakuna niż zwykłą mrówkę.

Wzrok, szybkość i skoki

Gigantiops destructor potrafi odbijać się długimi nogami i wykonywać ukierunkowane skoki zarówno podczas przemieszczania się, jak i w czasie polowania lub ucieczki.

W momencie wybicia wykonuje dodatkowo szybki obrót gastra do przodu, co pomaga zwiększyć impet.

Skoki mogą jej służyć do:

  • przechodzenia między liśćmi i gałęziami;
  • pokonywania przeszkód;
  • ucieczki przed innymi mrówkami;
  • pościgu za drobnymi stawonogami;
  • rzucania się na ofiarę.

Jej pierwszą strategią wobec wielu zagrożeń nie jest bezpośrednia konfrontacja, lecz dostrzec je wcześniej, uniknąć ich, uciec biegiem i skoczyć.

Jako przedstawicielka Formicinae nie ma żądła, ale jako środek obrony wykorzystuje kwas mrówkowy. W połączeniu z ruchliwością pozwala jej to trzymać na dystans inne stawonogi, znacznie bardziej masywne od niej.

Gigantiops destructor: wzrok, skoki i kwas mrówkowy

Film: Gigantiops destructor – mrówka „Ninja”

Gigantiops destructor, mrówka „Ninja”, łączy niezwykły wzrok z szybkimi skokami i obronnym użyciem kwasu mrówkowego. Na tym filmie widać jej reakcję na Odontomachus hastatus i ogromną zwinność, z jaką unika innych mrówek.

Indywidualistyczna łowczyni

Jednym z najciekawszych zachowań G. destructor jest sposób zdobywania pokarmu.

Robotnice są samotnymi łowczyniami.

Gdy robotnica znajdzie ofiarę, zwykle nie wraca do gniazda, by utworzyć kolumnę, ani nie rekrutuje dziesiątek towarzyszek. Wypatruje ją, ściga i próbuje schwytać sama.

Ten indywidualizm sięga skrajności bardzo rzadkiej u owada społecznego: dwie robotnice z tej samej kolonii mogą walczyć między sobą o jedną ofiarę.

Nawet gdy w eksperymentach podawano duże ilości pokarmu koloniom, które przez kilka dni nie jadły, robotnice nadal działały indywidualnie i nie wykształciły rekrutacji kooperacyjnej.

Robotnica może schwytać ofiarę, częściowo się nią pożywić i od razu wrócić do własnych zajęć.

Właśnie to zachowanie sprawia, że możemy z przymrużeniem oka mówić o „egoizmie mrówki Ninja”: należy do społeczeństwa, opiekuje się tym samym czerwiem i żyje obok setek sióstr, ale kiedy wychodzi na polowanie, zachowuje się niezwykle indywidualistycznie.

Naturalne ofiary to drobne stawonogi, takie jak:

  • termity;
  • muchy;
  • komary;
  • małe pająki;
  • gąsienice;
  • inne owady ze ściółki.

Termity są szczególnie cenione – obserwowano robotnice łapiące kolejno kilka osobników.

Larwy dostają potem małe porcje ofiary, wcześniej przeżute przez robotnice.

Egoizm mrówki Ninja

Film: Gigantiops destructor – mrówka „Ninja”

Robotnice Gigantiops destructor polują indywidualnie i nie rekrutują towarzyszek do ofiar. Mogą nawet rywalizować o pokarm z innymi robotnicami z własnej kolonii – to niezwykle indywidualistyczne zachowanie jak na mrówkę społeczną.

Aktywność dzienna

Gatunek jest wyraźnie dzienny.

Jego aktywność na zewnątrz zaczyna się po świcie, a w badanych populacjach szczyt żerowania obserwowano rano.

Ma to bezpośredni związek z jego niezwykłą zależnością od wzroku.

W hodowli zalecamy zapewnienie wyraźnego cyklu dnia i nocy, mniej więcej 12 godzin światła i 12 godzin ciemności. Wnętrze gniazda powinno pozostać osłonięte, ale arena może być w ciągu dnia dobrze oświetlona.

Szczególnie ciekawe jest terrarium z roślinami, bo tworzy cienie, różne poziomy, wizualne punkty odniesienia i trasy, które robotnice mogą zapamiętać.

Gniazdowanie i polidomia

W naturze wykorzystuje głównie gotowe kryjówki.

Kolonie znajdowano:

  • w ziemi;
  • pod pniami;
  • w rozkładającym się drewnie;
  • wśród korzeni;
  • w korytarzach porzuconych przez inne zwierzęta;
  • w pustych fragmentach roślin.

Robotnice mogą przerabiać te kryjówki przy użyciu ziemi, piasku i włókien roślinnych.

Gatunek jest monoginiczny, z jedną królową rozrodczą, ale kolonie mogą być polidomiczne.

Oznacza to, że jedno społeczeństwo może rozmieszczać się w kilku pobliskich schronieniach. W jednej z badanych kolonii znaleziono siedem gniazd należących do tego samego społeczeństwa, z jedną królową i kilkuset robotnicami.

Robotnice przenosiły robotnice i czerw między różnymi schronieniami.

To zachowanie niezwykle dobrze pasuje do dużego, naturalistycznego terrarium: dojrzała kolonia może wybierać różne kryjówki wśród korzeni, pni czy sztucznych modułów i rozmieszczać tam część swojej populacji.

Parabioza z Paraponera clavata

Jednym z najbardziej zaskakujących aspektów biologii Gigantiops destructor jest jej związek z dobrze znaną mrówką Paraponera clavata.

W różnych regionach Ameryki Południowej znaleziono gniazda parabiotyczne, czyli struktury zajmowane jednocześnie przez oba gatunki.

Nie jest to symbioza obligatoryjna. Zarówno Gigantiops, jak i Paraponera mogą doskonale żyć bez drugiego gatunku.

W niektórych miejscach Gigantiops wykorzystuje jednak kryjówki lub sektory związane z gniazdami Paraponera. Oba gatunki wykazują wyraźną wzajemną tolerancję, choć unikają bezpośredniego kontaktu.

To współżycie szczególnie przyciąga uwagę, bo różnice między nimi są ogromne: Paraponera jest ciężka, masywna i mocno uzbrojona, podczas gdy przetrwanie Gigantiops w dużej mierze opiera się na tym, by widzieć, biec, skakać i unikać.

Gigantiops destructor i Paraponera clavata: zaskakująca parabioza

Film: Gigantiops destructor – mrówka „Ninja”

Gigantiops destructor może dzielić struktury gniazdowe z Paraponera clavata. Ta parabioza jest fakultatywna: oba gatunki mogą żyć osobno, ale w niektórych miejscach wykazują wzajemną tolerancję w obrębie tego samego systemu gniazd.

HODOWLA W NIEWOLI

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

Gigantiops destructor polecamy doświadczonym hodowcom.

Problemem nie jest osiągnięcie jakichś wyjątkowo trudnych parametrów, lecz zrozumienie, że nie funkcjonuje ona dokładnie jak zwykła mrówka.

Zakładanie kolonii wymaga dostępu do małych ofiar, jej zachowanie w ogromnym stopniu zależy od wzroku, zbyt wilgotne zestawy mogą sprawiać problemy, a robotnice znacznie lepiej wykorzystują trójwymiarowe otoczenie niż pustą arenę.

To jeden z tych gatunków, które można trzymać w zwykłym formikarium, ale którymi naprawdę można się cieszyć, gdy żyją w małym tropikalnym ekosystemie.

Zakładanie kolonii

Zalecamy traktować ją jako gatunek o półklaustralnym zakładaniu kolonii.

Królowa powinna mieć małą przestrzeń, w której może wychodzić, eksplorować i polować.

Na etapie zakładania kolonii szczególnie zalecamy zapewnić:

  • żywe skoczogonki;
  • Drosophila;
  • ściółkę z liści;
  • małą gałązkę lub kawałek kory;
  • strefę wilgotną;
  • kryjówki;
  • dostęp do wody.

Skoczogonki i muszki owocowe są w tej fazie szczególnie ważne.

Pozwalają królowej łapać małe ofiary bez konfrontacji ze zbyt dużym owadem i lepiej odtwarzają jej naturalną strategię zdobywania pokarmu.

Skoczogonki pełnią też drugą funkcję w zestawie bioaktywnym: pomagają zjadać pleśń i drobne resztki.

Muszki owocowe z kolei pozwalają doskonale obserwować wzrokowe polowanie.

Nie warto zasypywać pojemnika ofiarami. Lepiej utrzymywać małą populację mikrofauny i okresowo dodawać muszki owocowe.

ZALECANE TERRARIUM

Qbik GAIA od Anthouse

Dla Gigantiops destructor szczególnie polecamy Qbik GAIA od Anthouse, urządzony jako naturalistyczne i bioaktywne terrarium tropikalne.

U tego gatunku arena jest niemal tak samo ważna jak samo formikarium.

Duża część zachowań, które czynią mrówkę „Ninja” wyjątkową, zachodzi poza gniazdem:

obserwowanie, orientacja, pościg, polowanie, skoki i eksploracja.

Dobry zestaw powinien zawierać:

  • kilka żywych roślin;
  • małe pieńki;
  • gałęzie poziome i ukośne;
  • korę;
  • korzenie;
  • ściółkę z liści;
  • podłoże tropikalne;
  • strefy wilgotne i nieco suchsze;
  • skoczogonki;
  • wolne przestrzenie do polowania.

Gałęzie nie powinny służyć wyłącznie jako dekoracja.

Warto zbudować prawdziwe trójwymiarowe trasy, z różnymi wysokościami i niewielkimi odstępami między powierzchniami, żeby robotnice mogły wykorzystywać skoki.

Rośliny działają ponadto jako wizualne punkty odniesienia, które robotnice mogą włączać do swoich stałych tras.

Nie potrzebuje żadnej konkretnej rośliny symbiotycznej.

W naturze może korzystać z nektarników pozakwiatowych, ale w hodowli możemy dostarczać węglowodany w postaci specjalnego nektaru.

ZIMOWANIE

Gigantiops destructor nie przechodzi zimowania.

To tropikalny gatunek z Amazonii, który może być aktywny przez cały rok.

Zalecamy trzymać ją w temperaturze mniej więcej 24-28 °C, z niewielkimi naturalnymi wahaniami między dniem a nocą.

Nie należy jej schładzać ani trzymać miesiącami w temperaturach właściwych dla mrówek z klimatu umiarkowanego.

Ponieważ nie ma określonego zimowania, nie ma też konkretnego stadium czerwiu przeznaczonego do przetrwania zimowej przerwy.

ZACHOWANIE W HODOWLI

To prawdopodobnie najważniejsza część opisu tego gatunku.

Gigantiops destructor nie hoduje się po to, by po prostu oglądać królową składającą jaja. Hoduje się ją, by widzieć, jak wchodzi w interakcję z otoczeniem.

Robotnica może stać nieruchomo na liściu i nagle wypatrzyć ruch muszki owocowej w pewnej odległości.

Kieruje w jej stronę głowę.

Zbliża się.

Śledzi ją.

I w końcu na nią skacze.

Właśnie takie sekwencje sprawiają, że naturalistyczne terrarium jest o wiele ciekawszą opcją niż pusty plastikowy pojemnik.

Robotnice podczas żerowania działają ściśle indywidualnie i zazwyczaj nie tworzą szlaków.

Każda robotnica uczy się własnych tras i wizualnych punktów odniesienia.

Mogą też skakać między liśćmi, gałęziami i przeszkodami, nawet gdy po prostu się przemieszczają.

Nie jest to gatunek szczególnie agresywny wobec wszystkiego, co napotka. W obliczu dużego zagrożenia zwykle woli uciec, skoczyć i się ukryć.

Paradoksalnie jej nazwa destructor brzmi o wiele groźniej niż jej zwykłe zachowanie.

UTRZYMANIE TERRARIUM

Resztki ofiar trzeba kontrolować.

Literatura dotycząca hodowli laboratoryjnej wskazuje, że gatunek może być wrażliwy na roztocza, zwłaszcza przy połączeniu wysokiej wilgotności i dużej ilości resztek organicznych.

Dlatego zalecamy:

  • dobrą wentylację;
  • skoczogonki;
  • regularne usuwanie większych resztek;
  • niezalewanie podłoża;
  • stosowanie dobrze utrzymanych owadów karmowych;
  • Profilaktyczne stosowanie drapieżnych roztoczy.

Kolonie tolerują stosunkowo szeroki zakres wilgotności. Stabilność i wentylacja są ważniejsze niż dążenie do dokładnej wartości procentowej.

OBSŁUGA I BEZPIECZEŃSTWO

Gigantiops destructor należy do Formicinae i nie ma funkcjonalnego żądła.

Gdy zostanie uwięziona lub poczuje się zagrożona, może używać wydzielin obronnych, w tym kwasu mrówkowego.

Nie zalecamy brania robotnic bezpośrednio do ręki.

Jej najbardziej kłopotliwą cechą podczas hodowli jest ruchliwość.

Biega bardzo szybko i skacze.

Otwartą pokrywę należy traktować jako dla tego gatunku znacznie łatwiejszą drogę ucieczki niż dla mrówki, która tylko chodzi.

Karmienie i prace porządkowe trzeba przygotować przed otwarciem terrarium i stosować dobrze utrzymaną barierę przeciwucieczkową.

Poziom trudności
Zaawansowany
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: