Camponotus albocinctus
Klein, zeldzaam en spectaculair: Camponotus albocinctus is de ‘wit omgorde’ mier uit Zuidoost-Azië. Haar majors met een roodachtige kop, afgeplat zoals bij de ‘portiersmieren’, en haar zwarte gaster met lichte ringen maken haar tot een van de mooiste Camponotus-soorten die er bestaan. In 1905 beschreven als Colobopsis, een verre verwant van de exploderende mieren, en bijna niemand heeft haar ooit in een formicarium gehad. Tropisch en zonder diapauze: stabiele warmte, evenwichtige vochtigheid, altijd suiker binnen bereik en veel eiwitten. Kolonies en koninginnen, met een volledige verzorgingsgids. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.
Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd
Een klein juweeltje uit Zuidoost-Azië: een Camponotus uit het ondergeslacht Myrmamblys, met werksters van 5-6 mm, majors met een roodachtige, van voren afgeknotte kop en een zwarte gaster die «met wit omgord» is, en dat is precies wat haar naam betekent. Zeer zelden te zien in de hobby. Kolonies: koningin en 30-50 werksters met broed. Tropisch en zonder diapauze: nest het hele jaar op 24-28 °C, matige vochtigheid met een vochtige en een droge zone, altijd suiker beschikbaar en veel gevarieerde eiwitten. QBIK ONE om te beginnen en QBIK DUO om te groeien. Ze klimmen en de minors zijn klein en snel: olie als barrière en een goed sluitend deksel.
Camponotus albocinctus (Ashmead, 1905) is een kleine, opvallende reuzenmier, meer dan een eeuw geleden beschreven op basis van een paar exemplaren die in Manilla zijn verzameld, op het Filipijnse eiland Luzon. Haar Latijnse naam zegt alles: «met wit omgord», naar de fijne lichte banden die als ringen om haar zwarte gaster lopen. De grote werksters, de majors, hebben daarbij een roodachtige kop, vierkant en van voren als het ware schuin afgesneden, die doet denken aan die van de «portiermieren».
Het is een van die soorten die bijna niemand kent: ze heeft geen volksnaam, we hebben geen enkele verzorgingsgids of kweekdagboek over haar gevonden en in de wetenschap komt ze nauwelijks voor buiten haar oorspronkelijke beschrijving, de catalogi en een revisie van de mieren van de Filipijnen. Daarom houden we steeds gescheiden wat er over C. albocinctus gedocumenteerd is, wat er over haar ondergeslacht en haar geslacht bekend is, en wat we bij Antomas aanraden op basis van onze ervaring met tropische Camponotus uit Azië.
Biologie
Beschreven als «portiermier»: een naam met geschiedenis
De Amerikaanse entomoloog William H. Ashmead beschreef haar in 1905, in een artikel over nieuwe vliesvleugeligen uit de Filipijnen, onder de naam Colobopsis albocincta. Het typemateriaal, werksters en een vrouwtje, wordt bewaard in het National Museum of Natural History van de Verenigde Staten (Smithsonian) en werd in Manilla verzameld door een geestelijke, pater Robert Brown.
Waarom Colobopsis? Omdat Ashmead naar de kop keek, «langwerpig-vierkant, van voren schuin afgeknot», en die vergeleek met die van Colobopsis corallina. De Colobopsis zijn de beroemde «portiermieren», waarvan de majors een vlak afgesneden kop hebben, als een stop, om de nestingang in een tak af te sluiten. Destijds werden ze als een groep binnen Camponotus behandeld: in 1919 bracht William M. Wheeler de soort over naar Camponotus, en in 1925 plaatste Carlo Emery haar in het ondergeslacht Myrmamblys, waar Barry Bolton haar in zijn wereldcatalogus liet staan.
In 2016 toonde de moleculaire fylogenie van de Formicinae van Ward, Blaimer en Fisher aan dat de Colobopsis een aparte lijn vormen, en kregen ze weer de status van geslacht. C. albocinctus bleef in Camponotus: haar gelijkenis met de «portiermieren» is een convergentie van vorm, geen verwantschap. Vandaag is het een geldige soort, zonder bekende synoniemen of ondersoorten.
«Met wit omgord»: wat haar naam betekent
Albocinctus komt van het Latijnse albus, «wit», en cinctus, «omgord» of «omringd». Ashmead legde de naam niet uit, maar zijn beschrijving maakt het duidelijk: bij de werkster zijn de achterranden van de eerste vier segmenten van de gaster, bijna het hele laatste segment en de onderzijde van het achterlijf wit. Het resultaat is een zwarte gaster met lichte ringen, die er levend witachtig of goudig crème uitzien, afhankelijk van het licht en van hoe vol de gaster is.
Het merkwaardige is dat de koningin niet hetzelfde «uniform» draagt. Volgens de oorspronkelijke beschrijving heeft ze een zwarte kop en een zwart borststuk en op de gaster, in plaats van volledige banden, witte vlekken in het midden en op de hoeken van de eerste twee segmenten en een witte rand op het derde: werksters met ringen en een koningin met stippen.
Een mier van Luzon… en misschien van Nieuw-Guinea
De verspreidingsgegevens van C. albocinctus zijn schaars en moeten met zorg gelezen worden. De wereldcatalogus van mieren, die Barry Bolton bijhoudt, vermeldt haar alleen uit de Filipijnen, op het eiland Luzon, waar haar typelocatie ligt. De revisie van de miergeslachten van de Filipijnen van General en Alpert (2012), met een lijst van alle soorten en van de eilanden waar ze zijn gevonden, vermeldt haar ook uitsluitend van Luzon. AntWiki voegt Nieuw-Guinea toe, maar we hebben geen enkel gepubliceerd exemplaar gevonden dat dit bevestigt, dus we beschouwen het als een twijfelachtig gegeven.
Betekent dat dat ze alleen op Luzon leeft? Niet per se. De mieren van de Filipijnen zijn zeer slecht onderzocht: volgens dezelfde revisie heeft Luzon minstens 265 geregistreerde soorten en Mindanao, een eiland van bijna dezelfde grootte, slechts 99, simpelweg omdat er veel minder is bemonsterd. Wat wel duidelijk is, is het type plek: een tropische archipel die biologen beschouwen als een van de meest bedreigde biodiversiteitshotspots van de planeet, met ontzettend veel endemische soorten. De kolonies die we bij Antomas verkopen, komen uit Zuidoost-Azië.
De Camponotus die het geslacht in de Filipijnen een gezicht geeft
Er is een detail waar we dol op zijn. In hun revisie van 2012 illustreerden General en Alpert elk van de 92 miergeslachten van de Filipijnen met foto's van een representatieve soort, en voor Camponotus kozen ze een major-werkster van C. albocinctus. Voor de myrmecologen die daar werken, is deze kleine mier met haar roodachtige kop letterlijk het gezicht van het geslacht.
De revisie beschrijft de Filipijnse Camponotus als een geslacht dat «dringend een taxonomische revisie nodig heeft», met 28 bekende soorten, «waarschijnlijk slechts een fractie van het totaal», met dimorfe of polymorfe werksters die in hout nestelen, en legt uit hoe je ze vindt: door holtes in levend hout of dode takken open te breken en werksters te zoeken in het gebladerte, op stammen en in het bladerdak. Er is geen enkele gepubliceerde waarneming van het nest van C. albocinctus, maar haar grootte, haar ondergeslacht en haar kop passen bij een mier die in takken en houtholtes leeft.
Het hele jaar warm en moessonregens
De laaglanden van Luzon hebben een tropisch moessonklimaat: het is het hele jaar warm, met maandgemiddelden van ongeveer 26-29 °C, en wat de seizoenen bepaalt, is niet de kou maar de regen. Grofweg is het jaar zo verdeeld:
- Droog en iets koeler (december-februari): nachten van ongeveer 20-23 °C, het dichtst bij een «winter».
- Droog en heet (maart-mei): de warmste maanden.
- Regenachtig (juni-oktober): bijna dagelijkse moessonregens en tyfoons.
De dag duurt het hele jaar door ongeveer 11 tot 13 uur. Voor de kweek is de conclusie eenvoudig: C. albocinctus kent geen winter en houdt geen diapauze. Ze heeft het hele jaar stabiele warmte en wat vocht nodig, maar geen moeras (zie «Vochtigheid: een vochtige en een droge zone»).
Myrmamblys: klein, dimorf en zeer weinig bekend
Myrmamblys is een van de vele ondergeslachten waarin Camponotus is ingedeeld, het miergeslacht met de meeste soorten ter wereld, meer dan vijftienhonderd. Het omvat kleine Camponotus, vooral uit de tropen van de Oude Wereld, met een uitgesproken dimorfe werksterskaste: kleine, wendbare minors en majors met een grote kop, vaak met een afgeplat of afgeknot voorste deel van de kop. Dat is precies het uiterlijk van C. albocinctus.
Over het ondergeslacht is weinig bekend. In 2018 beschreven Herbert Zettel en collega's uit de Filipijnen en Zuidoost-Azië de inquilinus-groep van Myrmamblys, waarvan de minors enorm op Colobopsis lijken en in hun nesten zijn gevonden, wat wijst op een vorm van samenleven of mimicry. C. albocinctus hoort niet bij die groep, maar het gegeven laat zien hoeveel verrassingen deze kleine Camponotus in petto hebben.
Wel hebben fylogenomische studies van de Formicinae aangetoond dat veel klassieke indelingen van Camponotus de werkelijke verwantschap niet goed weergeven: Myrmamblys is voorlopig het beste beschikbare etiket, geen definitieve waarheid.
Verre nichtjes van de exploderende mieren
Omdat C. albocinctus wetenschappelijk als Colobopsis ter wereld kwam, is het de moeite waard te vertellen wat sommige van haar «naamnichtjes» doen. In de regenwouden van Borneo leeft Colobopsis explodens, in 2018 door Laciny, Zettel en collega's beschreven als modelsoort van de exploderende mieren: tegenover een vijand trekken de minors hun gaster samen tot de lichaamswand scheurt en laten ze een gele, kleverige en giftige afscheiding vrij. De werkster sterft, maar de aanvaller blijft vastplakken of wordt vergiftigd. Voor alle duidelijkheid: C. albocinctus explodeert niet. Ze is geen naaste verwant van die Colobopsis, en haar verdediging is die van elke Camponotus: beten en mierenzuur.
Twee kasten, twee ontwerpen: minors en majors
Als echte Myrmamblys heeft C. albocinctus twee zeer verschillende soorten werksters. De minors zijn klein, donker en snel en houden zich vooral bezig met foerageren. De majors zijn steviger, met een grote roodachtige kop, vierkant en van voren schuin afgeknot, en brede koraalrode kaken met vijf tanden, precies zoals Ashmead ze beschreef.
Het zijn geen twee maten van dezelfde mier, maar twee «ontwerpen». Een studie uit 2019 van Laciny en collega's over 14 soorten Camponotus en Colobopsis liet het duidelijk zien: de minors hebben een kleine kop en lange poten en antennen, een lichaam om afstanden af te leggen; de majors een vergrote kop voor de verdediging en korte, dikke aanhangsels. E. O. Wilson legde in een klassiek werk uit 1953 uit hoe dit dimorfisme ontstaat: de tussenmaten nemen geleidelijk af tot er twee duidelijk gescheiden kasten overblijven.
Waarvoor gebruikt C. albocinctus haar schuin afgeknotte kop? Er is geen enkele gepubliceerde waarneming. Gezien de vorm is het redelijk te denken dat hij dient om nauwe nestingangen te verdedigen of af te sluiten, zoals bij de Colobopsis, maar dat is onze hypothese, geen gegeven.
Mierenzuur: wapen en ontsmettingsmiddel
Zoals alle Formicinae heeft C. albocinctus geen angel. Haar chemische wapen is mierenzuur, dat ze aanmaakt in de gifklier en uitstoot via het acidoporus, de kleine opening aan het uiteinde van de gaster.
Maar het zuur is niet alleen een wapen. In 2020 werd aangetoond dat Formicinae hun eigen gif inslikken: bij het poetsen brengen ze het acidoporus naar de mond en nemen ze een paar druppels zuur op, die de krop zeer zuur houden, de «sociale maag» waarin ze het voedsel bewaren dat ze delen. Zo filteren ze de microben uit het voedsel. Dit werd onderzocht bij Camponotus floridanus en andere Formicinae, niet bij C. albocinctus, maar het is een kenmerk van de hele onderfamilie.
Blochmannia: de interne aminozuurfabriek
Alle onderzochte Camponotus dragen een symbiotische bacterie in zich, Blochmannia, die leeft in gespecialiseerde cellen van de middendarm en in de eierstokken van de koningin, en via de eieren van moeder op dochters overgaat. Ze maakt bijna alle essentiële aminozuren aan die de mier zelf niet kan produceren: in een experiment met C. floridanus brachten werksters zonder bacteriën en met een aminozuurarm dieet veel minder broed groot. En een studie die in 2020 in Nature verscheen, liet zien dat het embryo van de mier de bacterie in zijn eigen ontwikkeling opneemt, als een extra deel van zijn lichaam. Daarom gedijen Camponotus op zulke suikerrijke diëten als honingdauw. Maar het is geen excuus om op eiwitten te besparen: de larven hebben insecten nodig om te groeien, en de kolonie groeit meer en beter naarmate ze meer eiwitten krijgt (zie «Voeding»).
Een koningin voor vele jaren
Niemand heeft gemeten hoe lang een koningin van C. albocinctus leeft, maar het geslacht kent opmerkelijke records: Caryl en Edna Haskins hielden in hun laboratorium een koningin van een Australische Camponotus die 23,2 jaar oud werd en tussen 5.000 en 7.000 werksters grootbracht. Een kleine tropische soort hoeft niet zo lang te leven, maar met goede zorg is een Camponotus-koningin een metgezel voor vele jaren.
Grootte en morfologie
Een kleine Camponotus, met uitgesproken dimorfe werksters, zonder angel en met een zeer kenmerkende kleur. Dit zegt de oorspronkelijke beschrijving van Ashmead (1905), de enige gepubliceerde beschrijving van de soort:
- Kop van de werkster. Roestbruin of roodachtig, met een donkere vlek op het voorhoofd; langwerpig-vierkant en van voren schuin afgeknot, met de ogen ver naar achteren, in het achterste derde van de zijkanten.
- Kaken. Breed, koraalrood, met vijf donkere tanden.
- Borststuk. De prothorax roodachtig; de rest zwart of bruinzwart.
- Poten. Grotendeels roodachtig, met witte coxae, trochanters en tibiasporen en donkere midden- en achtertarsen.
- Gaster. Zwart, mat of bijna mat, met witte achterranden op de eerste vier segmenten, en bijna het hele laatste segment en de onderzijde eveneens wit: de «gordels» waaraan ze haar naam dankt.
- Sculptuur en petiolus. Kop en borststuk met een fijne, leerachtig ogende punctuur en verspreide rechtopstaande haren; schubvormige petiolus, twee keer zo hoog als lang.
- Koningin. Iets forser dan de werkster; kop en borststuk zwart en dof, poten bijna zwart, en de gaster met witte vlekken in plaats van volledige banden (zie ««Met wit omgord»: wat haar naam betekent»). De vleugels doorzichtig of nauwelijks berookt, met gelige aderen.
- Mannetje. Er is geen enkele gepubliceerde beschrijving.
Ashmead maakte geen onderscheid tussen minors en majors, en zijn beschrijving heeft vooral betrekking op werksters met een roodachtige kop. In de kolonies zijn de minors kleiner en veel donkerder, bijna zwart; de majors zijn die met de grote, roodachtige, afgeknotte kop, zoals je op de foto van onze productpagina ziet. De combinatie van een roodachtige afgeknotte kop, een donker borststuk en een zwarte gaster met witte ringen is zeer opvallend, maar de Camponotus van de Filipijnen zijn zo slecht gereviseerd dat een zekere determinatie een vergelijking met de oorspronkelijke beschrijving vereist.
Afmetingen bij benadering
- Werksters: 5-6 mm lang (Ashmead, 1905)
- Koningin (gevleugeld vrouwtje): 6,25 mm (Ashmead, 1905)
- Minors en majors afzonderlijk: geen gepubliceerde afmetingen
- Mannetje: geen gepubliceerde afmetingen
Dit zijn de enige wetenschappelijke afmetingen die bestaan, van een paar museumexemplaren. Wat telt voor de kweek: het is een kleine Camponotus, met een koningin die nauwelijks groter is dan haar grootste werksters. De minors kruipen door zeer kleine kieren, en het formicarium moet middelgrote gangen hebben, geen grote.
Houden in gevangenschap
Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd
Bij Antomas delen we haar in als soort voor gevorderden omdat ze meerdere dingen combineert die ervaring vragen:
- Het hele jaar stabiele warmte: 24-28 °C, ook tijdens onze winter.
- Evenwichtige vochtigheid: een vochtige en een droge zone, en beide in de gaten houden.
- Klein en snel: de minors maken gebruik van elke kier; de barrières moeten onberispelijk zijn.
- Bijna geen informatie: er zijn geen gepubliceerde ervaringen van kwekers, dus je moet veel observeren en bijsturen.
- Gematigde groei: ze vormt geen explosieve kolonies; geduld is nodig.
En ze is het ruimschoots waard. Het is een van de mooiste Camponotus die je kunt houden, door het contrast tussen de roodachtige majors, de donkere minors en de lichte ringen op de gaster, en ze is zeer zelden te zien in de hobby. Bovendien verkopen we haar als kolonie: koningin en 30-50 werksters met broed: je slaat de stichting over, de meest kwetsbare fase.
Aanbevolen waarden
- Temperatuur van het nest: 24-28 °C het hele jaar, met een kleine gradiënt zodat de kolonie kan kiezen.
- Foerageergebied: bij een warme kamertemperatuur, 22-28 °C.
- Vochtigheid: matig, met een vochtige en een drogere zone in het nest (zie «Vochtigheid: een vochtige en een droge zone»). Het foerageergebied droog.
- Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
- Licht: het nestgedeelte donker en het foerageergebied licht, met een normaal dag-nachtritme van ongeveer 12 uur.
- Diapauze: geen (zie «Geen diapauze»).
Vermijd direct zonlicht en radiatoren; koelt je huis af, gebruik dan een verwarmingskabel aan één zijkant van het nest, met een thermostaat.
Vochtigheid: een vochtige en een droge zone
Dit is de sleutel van de opstelling. In hout en vegetatie zijn er vochtigere en drogere hoekjes, en de kolonie gebruikt ze naargelang het broed: eieren en kleine larven hebben baat bij wat vocht, en poppen blijven beter goed in het droge. In het formicarium moet je haar die keuzemogelijkheid geven:
- Een plaatselijk vochtig punt, aan één uiteinde van het nest: een aangesloten waterbuis of een reservoir, afhankelijk van het model.
- De rest van het nest droger, zonder condens op de wanden.
- Kijk waar ze het broed leggen. Ligt al het broed opgestapeld bij het water, dan is het nest te droog; houden ze het weg van het water en zie je druppels op de wanden, dan is er te veel vocht.
Vermijd beide uitersten: een doorweekt nest brengt condens, schimmel en mijten mee, en een kleine tropische kolonie die uitdroogt, verzwakt heel snel. Haar zonder water laten zitten is een ernstige fout.
Aanbevolen formicarium
Voor een kleine, boombewonende Camponotus raden we bij Antomas de modulaire formicaria van Anthouse uit de Alpha-reeks aan, eerder droog en met de vochtigheid op één punt geregeld. Om te beginnen een QBIK ONE, met middelgrote gangen, geschikt voor een kolonie van 30-50 werksters:
Als de kolonie groeit, de QBIK DUO uit dezelfde reeks, of meer gekoppelde modules. Omdat ze modulair zijn, kun je uitbreiden naarmate de kolonie erom vraagt:
Geef je de voorkeur aan een gipsnest met een zeer gecontroleerde vochtigheid, dan is de Qbik Wild Duo P 2C Hybrid een goed alternatief: een reservoir dat gescheiden is van de gangen, geeft het vocht via een gaas door, zodat je een vochtigere en een drogere kamer kunt aanhouden:
Loop niet vooruit met de grootte: in een enorm nest worden de overtollige kamers uiteindelijk vuilnisbelten. Zet in het foerageergebied takjes of schors om op te klimmen, zonder dat iets een brug naar de barrière vormt, plus de waterbuis en een drinkbakje.
Aankomst en verhuizing
Als je de kolonie ontvangt, laat haar dan een paar uur tot rust komen op een donkere plek, bij 24-28 °C, en controleer of ze water heeft. Breng haar daarna door over te schudden over naar het formicarium, zoals we bij Antomas doen: open de houder in het foerageergebied, naast de nestingang, en schud de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig uit, waarbij je achterblijvers helpt met een penseel. Zorg dat het formicarium vooraf is opgesteld, met de barrière, het water en de verwarming in werking; werk boven een bak, want een enkele minor zal tegen de houder op proberen te klimmen, en houd het nest donker zodat ze het meteen betrekken. Verhuis je de kolonie ooit naar een ander formicarium, gebruik dan dezelfde methode, en houd haar de eerste dagen vaak in de gaten.
Stichting en groei
We verkopen van deze soort geen losse koninginnen, maar kolonies: koningin en 30-50 werksters met broed. Niemand heeft haar koloniestichting beschreven, maar zoals bij bijna alle Camponotus zal die naar alle waarschijnlijkheid claustraal zijn: de bevruchte koningin sluit zich op in een kleine holte en brengt haar eerste, kleine werksters groot zonder naar buiten te gaan om te eten. De kolonies van Antomas hebben één koningin, en we voegen geen koninginnen samen. Wat kun je van je kolonie verwachten?
- De eerste weken: aanpassing. Het is normaal dat het leggen na de reis en de verhuizing wat afremt.
- Met stabiele warmte en veel eiwitten zie je tegelijk eieren, larven en poppen. Bij tropische Camponotus duurt het van ei tot werkster meestal ongeveer 6-10 weken.
- De majors verschijnen wanneer de kolonie ruim voldoende middelen heeft: bij Camponotus produceert een goed gevoede kolonie in het algemeen meer majors.
- Breid uit wanneer het nest te klein wordt: een duidelijk teken is als je veel werksters stil in het foerageergebied ziet zitten of broed dat in alle kamers is opgestapeld.
Voeding
Suikerhoudende vloeistoffen, altijd beschikbaar. Zoals alle Camponotus leeft ze in de natuur voor een groot deel van de honingdauw van halfvleugeligen en van nectar. Varieer de suikers: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse 4-5 keer per week aan en 1-2 keer per week een andere suikerhoudende vloeistof of nectar. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd in een drinkbakje en nooit op watten aan, want watten beschimmelen en bederven de vloeistof snel. Gebruik een drinkbakje waarin de druppel «uitgespreid» en bereikbaar ligt, en vervang het voordat het gaat gisten.
Eiwitten: hoe meer, hoe beter. Ze zijn de motor van de groei, en dat is de filosofie van Antomas: als je dagelijks onderhoud doet en de resten verwijdert, is het beter om overvloedig te voeren, omdat de kolonie dan begrijpt dat ze meer middelen heeft en sneller en talrijker groeit. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel: voer dat overblijft, rot en trekt schimmel en mijten aan. Wissel van week tot week van insectensoort, zodat ze niet altijd hetzelfde eten. Kies voor een kleine soort prooien op haar maat of snijd ze in stukjes:
- Thermobia domestica: een kleine, zachte prooi, perfect voor kleine kolonies zoals deze.
- Krekels (Acheta domesticus), klein of in stukjes.
- Kleine nimfen van de runner-kakkerlak (Shelfordella lateralis), opengesneden zodat ze bij de binnenkant kunnen.
- Meelwormen (Tenebrio molitor) in stukjes, af en toe.
- Fruitvliegjes (Drosophila) en andere kleine vliegen.
Het best zijn net gedode en opengesneden prooien; de majors snijden het hardste in stukken. Verwijder de resten de volgende dag.
Water: altijd, in de reageerbuis met watten in het foerageergebied.
Geen diapauze
C. albocinctus houdt geen diapauze: in haar tropische verspreidingsgebied is er geen koud seizoen, en ze moet het hele jaar actief blijven. Koelt je huis in de winter af, houd het nest dan warm met de kabel of de mat en de thermostaat. Bij Antomas raden we aan niet langdurig onder ongeveer 22 °C te gaan: bij meer kou valt de kolonie stil, stagneert het broed en kan een kleine kolonie verloren gaan.
Wil je haar lichte koele seizoen nabootsen, dan mag het nest midden in de winter 's nachts zakken tot 23-24 °C, maar niet verder. Het is niet nodig, en de kolonie moet blijven eten en broed grootbrengen.
Gedrag in gevangenschap
Wendbaar en met taakverdeling. De minors patrouilleren in het foerageergebied en klimmen langs alles wat verticaal is; de majors zitten meer binnen en verschijnen als er een grote prooi in stukken moet of bij een verstoring. Ze zijn niet agressief, maar als er tegen het nest wordt geklopt, komen ze naar buiten om het te verdedigen met beten en mierenzuur.
Zonder angst observeren. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om hun donkere zone in het nest en het foerageergebied licht te houden, en ze met zachtheid te observeren. En je moet ze vaak controleren: elke dag het water, het drinkbakje, de resten en het broed nakijken is de beste manier om elk probleem op tijd te zien.
Alarmsignalen:
- Broed dat stagneert of verdwijnt: bijna altijd een tekort aan eiwitten of warmte.
- Al het broed opgestapeld bij het water: het nest is te droog.
- Condens op de wanden of schimmel: te veel vocht of vergeten resten.
- Werksters die bij het deksel of de aansluitingen naar uitgangen zoeken: controleer de barrière.
- Veel werksters die stil in het foerageergebied zitten, zonder plaats binnen: tijd om uit te breiden.
Ontsnappingen en barrières
Zoals bijna alle Camponotus, en zeker als boombewoner, klimt ze tegen gladde oppervlakken op, en haar minors van een paar millimeter maken gebruik van elke kier. De barrière die we bij Antomas gebruiken, is olie:
- Een strook paraffineolie of vloeibare vaseline bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken; vernieuw die als er stof op blijft liggen.
- Goed sluitend deksel, met de ventilatie afgeschermd door fijn gaas.
- Geen kieren: voor zo'n kleine mier is een speling van een millimeter een deur.
- Niets wat als brug kan dienen naar de barrière, en open niet verder dan nodig.
Hantering en veiligheid
Ze hebben geen angel; als ze zich aangevallen voelen, bijten ze en spuiten ze mierenzuur, maar door hun formaat veroorzaken ze hooguit een lichte jeuk. Hanteer ze met een zacht penseel of een zacht pincet, nooit met je handen. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.
Wat je niet moet doen
- Het nest in de winter laten afkoelen of haar een diapauze geven: ze is tropisch en heeft het hele jaar 24-28 °C nodig.
- Haar zonder water laten zitten: uitdroging is een ernstige fout voor een kleine tropische kolonie.
- Het hele nest doorweken: één vochtig punt en de rest droger is genoeg.
- De suikerhoudende vloeistoffen op watten aanbieden of ze laten opraken.
- Ze altijd hetzelfde insect geven of resten niet opruimen.
- De barrières verwaarlozen of ze naar een te groot nest verhuizen.
- Verschillende koninginnen of kolonies samenvoegen.
- Ze met je handen hanteren.
- Ze aan hun lot overlaten: je moet de kolonie vaak controleren.
Wetenschappelijke bronnen
Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van de oorspronkelijke beschrijving van Camponotus albocinctus, de catalogi en revisies van de mieren van de Filipijnen, de wetenschappelijke literatuur over haar ondergeslacht en haar geslacht, en de ervaring van Antomas met tropische Camponotus. Belangrijkste referenties:
- Ashmead, W. H. (1905). New Hymenoptera from the Philippines. Proceedings of the United States National Museum 29: 107–119. doi:10.5479/si.00963801.29-1416.107
- General, D. M. & Alpert, G. D. (2012). A synoptic review of the ant genera (Hymenoptera, Formicidae) of the Philippines. ZooKeys 200: 1–111. doi:10.3897/zookeys.200.2447
- Ward, P. S., Blaimer, B. B. & Fisher, B. L. (2016). A revised phylogenetic classification of the ant subfamily Formicinae (Hymenoptera: Formicidae), with resurrection of the genera Colobopsis and Dinomyrmex. Zootaxa 4072: 343–357. doi:10.11646/zootaxa.4072.3.4
- Blaimer, B. B., Brady, S. G., Schultz, T. R. et al. (2015). Phylogenomic methods outperform traditional multi-locus approaches in resolving deep evolutionary history: a case study of formicine ants. BMC Evolutionary Biology 15: 271. doi:10.1186/s12862-015-0552-5
- Laciny, A., Zettel, H., Kopchinskiy, A. et al. (2018). Colobopsis explodens sp. n., model species for studies on «exploding ants» (Hymenoptera, Formicidae), with biological notes and first illustrations of males of the Colobopsis cylindrica group. ZooKeys 751: 1–40. doi:10.3897/zookeys.751.22661
- Laciny, A., Nemeschkal, H. L., Zettel, H., Metscher, B. & Druzhinina, I. S. (2019). Caste-specific morphological modularity in the ant tribe Camponotini (Hymenoptera, Formicidae). BMC Zoology 4: 9. doi:10.1186/s40850-019-0048-7
- Wilson, E. O. (1953). The origin and evolution of polymorphism in ants. The Quarterly Review of Biology 28: 136–156. doi:10.1086/399512
- Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
- Feldhaar, H. et al. (2007). Nutritional upgrading for omnivorous carpenter ants by the endosymbiont Blochmannia. BMC Biology 5: 48. doi:10.1186/1741-7007-5-48
- Rafiqi, A. M., Rajakumar, A. & Abouheif, E. (2020). Origin and elaboration of a major evolutionary transition in individuality. Nature 585: 239–244. doi:10.1038/s41586-020-2653-6
- Haskins, C. P. & Haskins, E. F. (1992). Note on extraordinary longevity in a queen of the formicine ant genus Camponotus. Psyche 99: 31–33. doi:10.1155/1992/53614
- Moeilijkheidsgraad
- Ervaren


