Sinella cf. curviseta – Colémbolos – foto real de Antomas
Sinella cf. curviseta – Colémbolos – foto real de Antomas

Sinella cf. curviseta – springstaarten

Laatste items in voorraad
€ 4,99
Inclusief belasting

De prooi waarvoor de valkaak is geëvolueerd. Sinella cf. curviseta is een springstaart uit het bladstrooisel van amper 2 mm, bleek, zacht en uitgerust met een springvork die hem bij de minste aanraking de lucht in schiet: de basis van het dieet van Strumigenys en een perfecte prooi voor piepkleine jagers en startende kolonies van kleine soorten. En hij werkt ook als schoonmaakploeg: in gipsnesten en vochtige terraria eet hij schimmel en resten op voordat die zich verspreiden. Wat niet gevangen wordt, blijft gewoon leven, zonder te rotten. Makkelijk te houden en te kweken met gips, vocht en een beetje gist. Verkrijgbaar per bakje. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Portie

 

Gebruik: levend voer voor piepkleine mieren en opruimfauna voor vochtige nesten en terraria

Grootte: tot zo’n 2 mm, bleek en zacht lichaam. Waarvoor: levende prooi voor jagers op piepkleine prooien zoals Strumigenys, en opruimploeg in gipsnesten en vochtige terraria, waar ze schimmel en resten eten. Bewaren: gesloten bakje, vochtig substraat zonder los water, bij 18-26 °C en nooit in de koelkast; elke week een paar korrels bakkersgist. Voeren: levend, door een stukje substraat uit te schudden of met een vochtig penseel in het foerageergebied. Kun je ze kweken? Ja, en het is eenvoudig: gips met houtskool, hoge vochtigheid en gist.

Sinella curviseta Brook, 1882 is een springstaart uit de familie Entomobryidae, een van de wijdst verspreide van het noordelijk halfrond en een laboratoriumsoort: hij wordt gebruikt in bodemecologie en toxiciteitstests, en zijn genoom is gesequenced (Zhang en collega’s, 2019). Springstaarten (klasse Collembola) zijn ongevleugelde zespotigen, verwant aan de insecten maar er geen onderdeel van, en bijna allemaal dragen ze onder het achterlijf een furca: een opgevouwen aanhangsel dat ze, als het losschiet, met een sprong wegslingert.

We verkopen hem als Sinella cf. curviseta. De «cf.» (van het Latijnse confer, «vergelijk») geeft aan dat het dier overeenkomt met S. curviseta, maar dat de determinatie niet door een specialist onder de microscoop is bevestigd: de Sinella-soorten worden onderscheiden aan de rangschikking van hun haren. Voor het gebruik bij mieren verandert dat niets.

Bij Antomas verkopen we hem om twee redenen: hij is de natuurlijke prooi van mieren die op springstaarten jagen, en hij is een goede opruimploeg voor vochtige nesten, waar hij de schimmel en de resten opeet die de mieren achterlaten. Hij wordt per bakje verkocht.

Waarom het goed voer is voor mieren

De prooi waarvoor de klapkaak van Strumigenys is geëvolueerd

Strumigenys zijn predatoren van het bladstrooisel die zich vooral met springstaarten voeden (Booher en collega’s, 2021), en Dejean (1986) bestudeerde hun jachtvolgorde met een gekweekte springstaart. De furca is de reden dat er een klapkaak nodig is: een springstaart die wordt aangeraakt, springt weg voordat een gewone mier haar kaken kan sluiten. Voor onze Strumigenys sp. zijn levende springstaarten geen aanvulling: ze vormen de basis van het menu, en idealiter heb je de kweek al draaiende voordat de kolonie aankomt.

Prooiformaat voor mieren van 1-3 mm

Met maximaal zo’n 2 mm, en juvenielen die veel kleiner zijn, dekt S. curviseta het prooiformaat dat geen ander levend voer uit de winkel biedt. Hij is geschikt voor:

  • Specialisten: Strumigenys en andere Dacetini.
  • Kleine jagers: in het laboratorium accepteren Anochetus springstaarten naast termieten en fruitvliegjes (Gronenberg en Ehmer, 1996), en kwekers van kleine soorten gebruiken ze tijdens de koloniestichting. Past bij onze Anochetus graeffei.
  • Soorten met piepkleine werksters: onder de prooien die voor het geslacht Carebara worden genoemd, staan entomobryoïde springstaarten, de familie van Sinella (Fischer en collega’s, 2014). Past bij de minors van onze Carebara bengalensis.
  • Startende kolonies van kleine soorten waarvan de eerste werksters een stuk krekel niet aankunnen.

Voor kolonies van middelgrote of grote mieren is een springstaart te klein om een bruikbare prooi te zijn: daar zijn de kleine nimfen van Thermobia domestica beter, het volgende formaat zachte prooi uit de winkel.

Een prooi die niet rot: wat niet wordt opgegeten, blijft leven

Een vergeten stuk krekel in een vochtig nest beschimmelt binnen een paar dagen. De springstaarten die niet worden gevangen, blijven leven in het substraat, waar ze schimmel en resten eten, tot de werksters op jacht gaan.

Opruimfauna in gipsnesten en terraria

S. curviseta eet schimmels en afval. Er is onderzoek gedaan naar zijn begrazing van bodemschimmels zoals Fusarium oxysporum (Nakamura en collega’s, 1992), en schimmels zoals Neurospora crassa activeren chemische afweer als hij ze aanvalt (Sun en collega’s, 2023). In de kweek eten ze gist, schimmels, eieren en kadavers van hun eigen soort en resten van andere geleedpotigen (Draney, 2000).

In een gipsnest zoals de Qbik Wild One P 1C van Anthouse, in een terrarium met mieren of in een grote reageerbuis eet een populatie springstaarten de eerste schimmelplekjes en prooiresten op voordat ze zich verspreiden. Twee duidelijke grenzen:

  • Ze vervangen het schoonmaken niet. Sommige schimmels eten ze niet, en die verdringen uiteindelijk de springstaarten (Draney, 2000). Verwijder grote resten dus toch.
  • Alleen in een vochtige omgeving. In een droog formicarium, van zand of van acryl zonder vocht, sterven ze binnen korte tijd.

Biologie

Een springstaart van het bladstrooisel, tussen oppervlak en bodem

Springstaarten zijn over lagen verdeeld: de epigeïsche soorten leven aan het oppervlak en zijn gepigmenteerd, met ogen en een lange furca; de euedafische soorten leven diep in de bodem en zijn wit en blind. S. curviseta zit daartussenin: hij is hemiedafisch, leeft in het bladstrooisel en de bovenste bodemlaag, is bleek, heeft nog een paar enkelvoudige oogjes en een volledige furca (Barezzi en collega’s, 2024).

In een droogteproef met zeven soorten verdroeg S. curviseta een flink drogere omgeving dan Folsomia candida, dé laboratoriumspringstaart bij uitstek (Barezzi en collega’s, 2024). Dat geeft wat marge bij een vergissing, maar in de kweek houd je hem bij een bijna verzadigde vochtigheid.

Voortplanting zonder paring: spermatoforen en feromonen

Springstaarten paren niet. Bij S. curviseta zet het mannetje spermatoforen af op het substraat, kleine druppeltjes sperma op een steeltje, en het vrouwtje neemt ze op. De vrouwtjes geven een vluchtig feromoon af waardoor de mannetjes meer spermatoforen afzetten (Waldorf, 1974). Bovendien maken de mannetjes in grote hoeveelheden een uniek molecuul aan, curvisetone, dat verschijnt bij volwassen dieren en zijn maximum bereikt zo’n tien dagen voor de eerste eileg; de functie, waarschijnlijk reproductief, is nog niet bevestigd (Möllerke en Schulz, 2025).

Het is een geslachtelijke soort, met mannetjes en vrouwtjes, anders dan F. candida, die zich via parthenogenese voortplant (Zhang en collega’s, 2019). Om hem te kweken zet je in elke nieuwe pot het best een groep dieren van verschillende grootte over, niet een paar losse exemplaren, zodat er zeker van beide geslachten zijn.

Levenslang vervellen en voortplanting op laboratoriumtempo

Zoals alle springstaarten blijft hij vervellen nadat hij volwassen is, waarbij reproductieve en niet-reproductieve stadia elkaar afwisselen. Hij wordt geslachtsrijp na zo’n 34 dagen bij 20 °C en zo’n 31 dagen bij 24-25 °C (gegevens verzameld door Möllerke en Schulz, 2025). Onder optimale laboratoriumomstandigheden, bij 30 °C en verzadigde vochtigheid, liet elk vrouwtje netto 515 vrouwelijke nakomelingen na en groeide 74% van de eieren uit tot een reproductief volwassen dier (Gist en collega’s, 1974). Dat zijn maximale cijfers, maar ze verklaren waarom een goed onderhouden kweek zich zo snel herstelt van het oogsten.

Ze eten hun eigen eieren en remmen de eileg als ze opeengepakt zitten

Waldorf documenteerde in 1971 twee gedragingen met praktische gevolgen. Enerzijds selectief kannibalisme op eieren: pas gelegde eieren zijn glad en eieren die zich al ontwikkelen ruw, en de volwassen dieren behandelen ze niet op dezelfde manier. Anderzijds remming van de eileg in dichte kweken, die wordt toegeschreven aan een stof die zich in de bak ophoopt. Daarom houden laboratoria veel kleine bakken aan in plaats van één grote, en vernieuwen ze oude kweken (Draney, 2000).

Grootte en morfologie

Langgerekt, zacht lichaam zonder schubben, witachtig tot lichtoranje, zonder de tekening van epigeïsche springstaarten. Antennes van vier segmenten, iets meer dan half zo lang als het lichaam. Sterk gereduceerde ogen: twee ommatidia aan elke kant, zichtbaar als twee donkere vlekjes (Zhang en collega’s, 2019; Barezzi en collega’s, 2024). Volledige furca, opgevouwen onder het achterlijf.

Afmetingen

  • Volwassen dier: tot zo’n 2 mm lang (Barezzi en collega’s, 2024)
  • Antennes: ongeveer 0,6 keer de lichaamslengte
  • Ogen: 2 ommatidia per kant
  • Gewicht: vrouwtjes wegen ongeveer twee keer zoveel als mannetjes (Möllerke en Schulz, 2025)
  • Geslachtsrijpheid: zo’n 31-34 dagen bij 20-25 °C

Er zijn geen gepubliceerde afmetingen van het ei of de juvenielen.

Zo bewaar je ze thuis een paar dagen of weken

Een bakje springstaarten is geen portie die opraakt: het is een kleine kweek die, goed verzorgd, in stand blijft en groeit. Wat ze bijna altijd doodt, is droogte, kou of te veel voer.

  • Vochtigheid: het substraat moet vochtig en glanzend zijn, zonder plassen. Droogt het uit, voeg dan aan de zijkant een paar druppels chloorvrij water toe (afgestaan, gefilterd of uit een fles).
  • Temperatuur: 18-26 °C, in het donker. Nooit in de koelkast: strenge kou kan ze doden (Draney, 2000).
  • Voer: een paar korreltjes droge bakkersgist eens per week, of een rijstkorrel. Ligt het vorige voer er nog, voeg dan niets toe.
  • Lucht: open het bakje om de paar dagen een paar seconden om de lucht te verversen.

Zo kweek je ze

S. curviseta wordt sinds de jaren vijftig in laboratoria gekweekt, eerst als voer voor andere piepkleine predatoren (Draney, 2000). De volgende richtlijnen komen uit de laboratoria; de richtlijnen die als zodanig zijn aangeduid, uit de praktijk van kwekers.

Bak: liever meerdere kleine dan één grote

  • Plastic potjes van 100-500 ml met deksel, zonder gaten of met een heel klein gaatje afgedekt met zeer fijn gaas. Laboratoria gebruiken bakjes met een diameter van zo’n 5 cm (Pan en collega’s, 2016).
  • Meerdere tegelijk: houd minstens drie of vier potjes aan. Dichte kweken remmen hun eigen eileg, en als er één mislukt, dienen de andere als reserve.
  • Vernieuwen: wanneer het substraat vuil wordt van schimmel en uitwerpselen, zet je springstaarten over naar een nieuw potje in plaats van het oude te redden.

Substraat: gips met actieve kool

Dat is de laboratoriumstandaard. De kool maakt het gips doorlaatbaarder en houdt de vochtigheid rond 100% (Draney, 2000).

  • Mengsel: tussen 8:1 en 8:4 gips en actieve-koolpoeder, in gewicht; Draney gebruikt 8 delen gips, 4 delen kool en zo’n 5,5 delen water. Giet een laag van ongeveer 1 cm en laat die een week uitharden en drogen.
  • Voor gebruik: drenk het met chloorvrij water tot het niets meer opneemt en verwijder het overschot.
  • Alternatief van kwekers: kokosvezel of ongemeste aarde, gesteriliseerd en vochtig, met stukjes houtskool. Dat werkt, maar de springstaarten zijn er moeilijker in te zien en te verzamelen dan op het donkere gips.

Temperatuur en vochtigheid

  • Temperatuur: ze planten zich goed voort op kamertemperatuur; laboratoria werken bij 20-23 °C (Barezzi en collega’s, 2024; Pan en collega’s, 2016), en het optimum voor de voortplanting ligt rond 30 °C (Gist en collega’s, 1974). Een bereik van 20-26 °C is comfortabel en veilig.
  • Vochtigheid: het oppervlak altijd vochtig en glanzend, zonder los water: ze leven in het waterfilmpje, maar plassen verdrinken ze. In droge grond daalt hun voortplanting (Bandow en collega’s, 2013).
  • Licht: hebben ze niet nodig. Bewaar ze in het donker of halfdonker.

Voeding van de kweek: bakkersgist, en weinig

  • Droge bakkersgist: het laboratoriumvoer. Een paar korreltjes bij dun bevolkte kweken en enkele tientallen bij dichtbevolkte. Biergist alleen houdt de voortplanting niet op gang (Draney, 2000).
  • Niet overdrijven: te veel gist gaat gisten, beschimmelt en kan de kweek doden. Voeg alleen iets toe als de vorige portie op is.
  • Andere opties: in laboratoria zijn ze ook op aardappel gekweekt (Pan en collega’s, 2016); kwekers gebruiken rauwe of gekookte rijstkorrels, die langzaam beschimmelen en waarop de springstaarten grazen.
  • Water: alleen dat van het substraat; een drinkbakje is niet nodig.

Oogsten

  • Met lokaas: leg een rijstkorrel of een snufje gist op een stukje vochtig karton of schors; de volgende dag zit het vol springstaarten en kun je ze uitschudden waar je wilt.
  • Met een penseel: een fijn, vochtig penseel pakt ze een voor een op zonder ze te beschadigen.
  • Zonder de kweek leeg te halen: oogst hooguit een deel per keer en laat altijd volwassen dieren en eieren achter. Een volwassen kweek herstelt zich binnen een paar weken.

Zo geef je ze aan de mieren

Springstaarten worden levend aangeboden. Dood interesseren ze de specialisten niet, drogen ze uit of beschimmelen ze, en door hun formaat is een dode springstaart nauwelijks voedsel.

  • Hoe: schud een stukje substraat of het met springstaarten bedekte lokaas uit in het foerageergebied, of zet ze met een vochtig penseel neer bij de ingang van het nest of van de reageerbuis.
  • Waar ze het best overleven: in een foerageergebied met een dun laagje vochtig substraat (kokosvezel, ongemeste aarde of wat schoon bladstrooisel), waar ze in leven blijven tot de werksters ze vangen.
  • Hoeveel, bij specialisten zoals Strumigenys: meerdere keren per week en in grote aantallen, liever een stabiele populatie dan porties. Als het broed niet vordert, zijn er te weinig springstaarten.
  • Hoeveel, bij kleine jagers of startende kolonies: enkele tientallen per voerbeurt, 2-3 keer per week, afgewisseld met andere kleine prooien.
  • Als opruimers: in een gipsnest of terrarium volstaat het om eenmalig een handjevol springstaarten met wat substraat uit te zetten en aan te vullen als de populatie verdwijnt.
  • Gevarieerd menu: behalve voor de specialisten zijn springstaarten een aanvulling. Wissel af met nimfen van Thermobia domestica en, als de kolonie groeit, met grotere prooien.

Ontsnappingen, hygiëne en veiligheid

  • Ontsnappingen: door hun formaat kruipen ze door minuscule kieren en ze springen. Bij formicaria en kweken: goed sluitende deksels en zeer fijn gaas op elke ventilatieopening. Buiten een vochtige omgeving drogen ze uit en sterven ze binnen korte tijd.
  • In huis: springstaarten zijn gewone bewoners van de bodem en van bloempotten; ze steken niet, bijten niet en beschadigen geen voedsel of meubels. Een ontsnapte springstaart kan in een droog huis nergens gedijen.
  • Mijten en schimmel: een overvoerde of te natte kweek trekt mijten en schimmel aan. De oplossing is de bekende: weinig voer, geen los water en het potje vernieuwen.
  • Hygiëne: was je handen na het hanteren van het substraat, zoals bij elke kweek van ongewervelden.
  • Alleen uit kweek: gebruik geen springstaarten uit bloempotten of de tuin voor je mieren: ze kunnen mijten, bestrijdingsmiddelen of meststoffen meedragen.

Wat je niet moet doen

  • Ze in de koelkast zetten of in de kou laten staan.
  • Het substraat laten uitdrogen, of het laten verzuipen.
  • Te veel voer geven: overtollige gist beschimmelt en doodt de kweek.
  • Biergist als enig voer gebruiken.
  • Eén grote kweek aanhouden in plaats van meerdere kleine.
  • Ze in een droog formicarium zetten in de hoop dat ze opruimen: ze sterven.
  • Ze als enige schoonmaak beschouwen: verwijder grote resten toch.
  • Een kolonie Strumigenys kopen zonder dat de kweek al draait.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de wetenschappelijke literatuur over Sinella curviseta en over de jacht van mieren op springstaarten, op de kweekhandleiding voor S. curviseta van Draney (2000, gepubliceerd op collembola.org: Springtail culture methods), op Gronenberg en Ehmer (1996) voor de prooien van Anochetus, op de praktijk van kwekers en op de ervaring van Antomas. Belangrijkste referenties:

  1. Zhang, F., Ding, Y., Zhou, Q.-S., Wu, J., Luo, A. & Zhu, C.-D. (2019). A high-quality draft genome assembly of Sinella curviseta: a soil model organism (Collembola). Genome Biology and Evolution 11: 521–530. doi:10.1093/gbe/evz013
  2. Chen, J.-X. & Christiansen, K. A. (1993). The genus Sinella with special reference to Sinella s. s. (Collembola: Entomobryidae) of China. Oriental Insects 27: 1–54. doi:10.1080/00305316.1993.10432236
  3. Barezzi, E., Slotsbo, S. & Holmstrup, M. (2024). Does pre-exposure to mild drought enhance desiccation resistance in Collembola? European Journal of Entomology 121: 303–309. doi:10.14411/eje.2024.032
  4. Gist, C. S., Crossley, D. A. & Merchant, V. A. (1974). An analysis of life tables for Sinella curviseta (Collembola). Environmental Entomology 3: 840–844. doi:10.1093/ee/3.5.840
  5. Niijima, K. (1973). Experimental studies on the life history, fecundity and growth of Sinella curviseta (Apterygota, Collembola). Pedobiologia 13: 186–204. doi:10.1016/s0031-4056(23)02100-5
  6. Waldorf, E. S. (1971). Selective egg cannibalism in Sinella curviseta (Collembola: Entomobryidae). Ecology 52: 673–675. doi:10.2307/1934158
  7. Waldorf, E. S. (1971). Oviposition inhibition in Sinella curviseta (Collembola: Entomobryidae). Transactions of the American Microscopical Society 90: 314. doi:10.2307/3225191
  8. Waldorf, E. S. (1974). Sex pheromone in the springtail, Sinella curviseta. Environmental Entomology 3: 916–918. doi:10.1093/ee/3.6.916
  9. Möllerke, A. & Schulz, S. (2025). Curvisetone, a male-specific tricyclic nor-diterpenoid from the springtail Sinella curviseta. Journal of Natural Products 88: 857–861. doi:10.1021/acs.jnatprod.4c01432
  10. Nakamura, Y., Matsuzaki, I. & Itakura, J. (1992). Effect of grazing by Sinella curviseta (Collembola) on Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum causing cucumber disease. Pedobiologia 36: 168–171. doi:10.1016/s0031-4056(24)00773-x
  11. Sun, X. et al. (2023). The sensor histidine kinase (SLN1) and acetyl-CoA carboxylase (ACC1) coordinately regulate the response of Neurospora crassa to the springtail Sinella curviseta attack. Applied and Environmental Microbiology 89. doi:10.1128/aem.01018-23
  12. Pan, H., Xu, L., Noland, J. E., Li, H., Siegfried, B. D. & Zhou, X. (2016). Assessment of potential risks of dietary RNAi to a soil micro-arthropod, Sinella curviseta Brook (Collembola: Entomobryidae). Frontiers in Plant Science 7: 1028. doi:10.3389/fpls.2016.01028
  13. Bandow, C., Coors, A., Karau, N. & Römbke, J. (2013). Interactive effects of lambda-cyhalothrin, soil moisture, and temperature on Folsomia candida and Sinella curviseta (Collembola). Environmental Toxicology and Chemistry 33: 654–661. doi:10.1002/etc.2479
  14. Booher, D. B. et al. (2021). Functional innovation promotes diversification of form in the evolution of an ultrafast trap-jaw mechanism in ants. PLOS Biology 19: e3001031. doi:10.1371/journal.pbio.3001031
  15. Dejean, A. (1986). Étude du comportement de prédation dans le genre Strumigenys (Formicidae-Myrmicinae). Insectes Sociaux 33: 388–405. doi:10.1007/BF02223947
  16. Fischer, G., Azorsa, F. & Fisher, B. L. (2014). The ant genus Carebara Westwood (Hymenoptera, Formicidae): synonymisation of Pheidologeton Mayr under Carebara, establishment and revision of the C. polita species group. ZooKeys 438: 57–112. doi:10.3897/zookeys.438.7922
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...