Myrmecia simillima: obreras – foto real de Antomas
Myrmecia simillima: obreras – foto real de Antomas

Myrmecia simillima

Laatste items in voorraad
€ 349,99
Inclusief belasting

Kaken als zagen, ogen die geen detail missen en bijna tweeënhalve centimeter jager. Myrmecia simillima is een bulldogmier uit de gulosa-groep, de reuzen van Zuidoost-Australië: ze patrouilleert in de zon tussen eucalyptusbomen, jaagt alleen en goed zichtbaar, en haar kortvleugelige koninginnen bewaren een van de best verborgen geheimen van het geslacht. Een oude lijn, een gevreesd gif en een kolonie die je verdient met vakmanschap, geduld en respect. Alleen voor experts. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

Grote bulldogmier uit de gulosa-groep, uit het gematigde zuidoosten van Australië: werksters van 19-23 mm, lange poten, getande kaken en een uitstekend gezichtsvermogen. Een soort met kortvleugelige koninginnen die soms moeilijk te onderscheiden zijn van een grote werkster. Wordt verzonden als koningin met broed, met semi-claustrale koloniestichting: vochtige startbuis die je laat opdrogen, in het donker, en daarna een QBIK DUO met grote gangen en een Qbik Wild Nona Diafano. 24-27 °C met gradiënt en volgroeide larven nooit boven 28 °C. Dagelijks suiker, eiwit in het tempo van de larven en in het begin dode prooien. Diapauze van ongeveer 3 maanden bij 10-15 °C. Haar steek doet veel pijn: niet geschikt voor mensen met allergieën of voor huishoudens met jonge kinderen of huisdieren.

Myrmecia simillima Smith, 1858 is een van de klassieke bulldogmieren uit het zuidoosten van Australië: een solitaire jager van bijna tweeënhalve centimeter, met lange, getande kaken, ogen die de halve kop beslaan en een angel die respect afdwingt. Ze behoort tot de gulosa-groep, die van de grote bulldogmieren, en deelt met haar verwanten de primitieve broedzorg, het jagen op zicht en een jaarcyclus die in de winter stilvalt.

Ze heeft bovendien een eigenaardigheid die haar van bijna al haar buren onderscheidt: in de literatuur zijn brachyptere koninginnen beschreven, met korte vleugels, die er op het eerste gezicht uitzien als grote werksters. Het is een algemene soort in haar eigen land en verrassend weinig gekweekt daarbuiten: we hebben geen enkel gepubliceerd kweekdagboek gevonden. Deze verzorgingsgids bundelt alles wat we weten over het geslacht en haar naaste verwanten, scheidt wat over de soort gedocumenteerd is van wat geëxtrapoleerd wordt en voegt toe wat we bij Antomas met onze Myrmecia toepassen.

Biologie

Zeven namen voor één bulldogmier

Frederick Smith beschreef haar in 1858 in zijn catalogus van de vliesvleugeligen van het British Museum, en de soortnaam zegt alles: simillima is de Latijnse overtreffende trap van «gelijkend», dus «de meest gelijkende». Een zeer toepasselijke naam voor een geslacht waarin veel soorten alleen op details van kleur en sculptuur te onderscheiden zijn.

De latere geschiedenis gaf hem gelijk. Volgens de Atlas of Living Australia werd ze in de loop van de 19e eeuw meerdere keren onder verschillende namen beschreven: M. crudelis (door Smith zelf, 1858), M. affinis, M. nigriventris, M. spadicea en M. tricolor (alle vier door Mayr, 1862), M. paucidens (Forel, 1910) en M. tricolor rogeri (Emery, 1914). Vandaag gelden ze allemaal als synoniemen. Dat één mier zeven namen verzamelt, wijst er meestal op dat ze sterk in kleur varieert van populatie tot populatie; de naam tricolor zelf beschrijft haar klassieke driekleurige tekening goed.

John Clark beschreef haar opnieuw in 1951, in zijn werk over de Formicidae van Australië, en daar komen de afmetingen en de kleurbeschrijving vandaan die alle overzichtswerken herhalen.

In de club van de groten: de gulosa-groep

Het geslacht Myrmecia telt iets meer dan 90 soorten, verdeeld over verschillende groepen die Ogata (1991) en Ogata en Taylor (1991) op basis van hun morfologie definieerden. M. simillima zit in de gulosa-groep, die van de grootste bulldogmieren, samen met M. gulosa, M. forceps, M. fulgida en M. nigriscapa. Het is een andere groep dan die van de kleine jack jumpers (M. pilosula en verwanten) en die van M. nigrocincta.

Genetische studies bevestigen dat de groep een natuurlijke afstammingslijn is: Hasegawa en Crozier (2006) vonden haar terug als een van de duidelijk afgebakende takken van het geslacht, en de fylogenomica van Mera-Rodríguez en collega's (2023), met gegevens van tientallen soorten, plaatst de bulldogmieren als een zeer oude en bijna uitsluitend Australische lijn. In de praktijk betekent bij deze groep horen: grote werksters, lange kaken en kolonies die langzaam groeien.

Koninginnen met korte vleugels

Bij de meeste Myrmecia worden de koninginnen geboren met vier volledige vleugels, vliegen ze uit om te paren en breken ze de vleugels af voordat ze een kolonie stichten. Bij M. simillima vermeldt de literatuur iets anders: brachyptere koninginnen, met verkleinde, weinig functionele vleugels. De informatie komt uit ongepubliceerde notities van John Freeland, een van de grote kenners van de biologie van bulldogmieren halverwege de 20e eeuw, en uit het werk van Clark (1951), zoals AntWiki ze samenvat. De literatuur noemt ook ergatoïde koninginnen, zonder vleugels en met het lichaam van een werkster, maar de koninginnen die wij bij Antomas zien zijn niet ergatoïd, maar brachypteer.

Wat betekent een koningin die niet goed vliegt? Bij andere mieren met zulke koninginnen paart de koningin meestal dicht bij het nest en sticht ze te voet op korte afstand een kolonie, of splitst de kolonie zich, wat myrmecologen knopvorming noemen. Voor M. simillima heeft geen enkele studie dat vastgesteld, dus we geven het als een redelijke mogelijkheid en niet als een feit. Wat wel een direct praktisch gevolg heeft: een brachyptere koningin wordt makkelijk verward met een grote werkster, al onderscheidt een enigszins geoefend oog haar zonder problemen aan haar volumineuzere borststuk (zie «Koloniestichting: hoe je kolonie aankomt»).

Een lijn met diepe wortels

De Myrmecia vormen samen met Nothomyrmecia macrops de onderfamilie Myrmeciinae. Ward en Brady (2003) reconstrueerden hun geschiedenis: een oude lijn die vandaag bijna alleen in Australië leeft, met één enkele soort in Nieuw-Caledonië. Hun verwant Nothomyrmecia haalde het nieuws toen ze eind jaren zeventig in Zuid-Australië werd herontdekt, en kreeg de bijnaam «levend fossiel».

Laten we het goed zeggen: een bulldogmier is niet «de voorouder van de mieren». Het is een moderne mier die veel voorouderlijke kenmerken heeft behouden: solitaire jagers, larven die zelf van de prooi eten, werksters die eieren kunnen leggen en koninginnen die vrij veel op hun werksters lijken. Een M. simillima kweken is een kijkje nemen in hoe de eerste mierensamenlevingen geleefd kunnen hebben.

Een mier uit het gematigde zuidoosten

Haar natuurlijke verspreiding is het zuidoosten van Australië. De Atlas of Living Australia bevat meer dan 2.000 waarnemingen, het overgrote deel in Victoria (iets meer dan 1.100) en Nieuw-Zuid-Wales (ongeveer 800), met een flink aantal in het Australian Capital Territory en losse gevallen in Zuid-Australië en Zuid-Queensland. De museumexemplaren zijn geconcentreerd in de kuststrook van Nieuw-Zuid-Wales en in de hooglanden van het zuidoosten, en er zijn ook collecties van de plateaus in het binnenland.

Het is dus een bulldogmier van een gematigd klimaat: warme zomers, met gemiddelde maxima van 27-29 °C in de hoger gelegen gebieden, koele winters met julitemperaturen die gemiddeld van ongeveer 6 °C in het binnenland tot ongeveer 13 °C aan de kust gaan, en regen die over het hele jaar verdeeld is, zonder uitgesproken droog seizoen. Niets te maken met een tropische mier. Ze nestelt in de grond, vooral in open gebieden met eucalyptussen, onder grote stenen, aan de voet van bomen of naast stammen, en van daaruit gaan de werksters op de grond jagen en klimmen ze vaak in de vegetatie.

Als de kou komt, valt alles stil

De waarnemingen in de Atlas tekenen een zeer duidelijke kalender. Van september tot april zijn er 160 tot 250 waarnemingen per maand; in mei dalen ze naar een honderdtal, en in juni en juli zijn er nauwelijks 26 per maand, een daling van ongeveer 90% ten opzichte van de zuidelijke lente en zomer. Een deel van die daling komt doordat er in de winter minder mensen de natuur in gaan, maar het patroon komt overeen met dat van haar verwant M. nigriscapa, waarvan een veldstudie liet zien dat ze in de winter geen broed en geen activiteit heeft.

De les voor de kweker is eenvoudig: M. simillima leeft volgens een seizoensklok. Ze werkt op volle toeren in het warme seizoen en schakelt terug als het koud wordt. Bij Antomas zien we haar zich aanpassen aan de Europese winter, van december tot februari, met een milde rustperiode waarin ze niet helemaal stilvalt (zie «Diapauze: drie maanden rust»).

Ogen die alles zien

Kijk haar maar eens recht aan: twee grote, bolle facetogen beslaan een groot deel van de zijkanten van de kop. Myrmecia jagen op zicht, zonder feromoonsporen te volgen, en elke werkster lokaliseert, achtervolgt en grijpt haar prooi op eigen houtje. Het is een levenswijze die goede optiek vraagt, en het geslacht heeft die: Greiner en collega's (2007) toonden aan dat de bouw van het oog bij deze mieren verschilt naargelang het tijdstip waarop elke soort foerageert, en Narendra en collega's (2011) dat zelfs werksters, koninginnen en mannetjes van één soort ogen hebben die op hun eigen dagritme zijn afgestemd.

De ogen van M. simillima zijn niet in detail onderzocht. In onze kolonies is ze een dagjager, die bij licht en warmte naar buiten komt. Thuis merk je meteen dat ze je ziet: ze draait haar kop naar de pincet, volgt de beweging van je hand en reageert op een schaduw. Dat is geen slecht karakter, maar haar manier om de wereld waar te nemen, en daarom gebeurt de koloniestichting in het donker.

Twee maten werksters, twee taken

Myrmecia hebben geen soldaten of duidelijke werksterkasten, maar bij M. simillima zie je onder de werksters twee vrij duidelijke grootteklassen. Het is geen echt polymorfisme, want er zijn tussenvormen, maar bij Antomas zien we dat het samenhangt met het werk: de kleinere werksters blijven eerder in het nest, bij het broed, en de grote gaan meer naar buiten om te foerageren en te verdedigen.

Er is een verwant uit dezelfde groep waarbij dit onderzocht is. Bij M. gulosa stelden Dietemann, Hölldobler en Peeters (2002) vast dat grote en kleine werksters verschillende rollen vervullen en dat veel van hen trofische eieren leggen, onontwikkelde eieren die als voedsel dienen voor de larven en de koningin. Het is zeer waarschijnlijk dat bij M. simillima iets vergelijkbaars gebeurt, al heeft niemand het gemeten.

Broedzorg op de ouderwetse manier

Bij bijna alle moderne mieren voeren de werksters de larven van mond tot mond. Bulldogmieren niet: hun langwerpige, vrij beweeglijke larven eten zelf, rechtstreeks van de stukken prooi die de werksters naast hen leggen. Als ze uitgegroeid zijn, spinnen ze een cocon, en daarvoor hebben ze aarde- of vezeldeeltjes om zich heen nodig; in het geslacht is waargenomen dat werksters ze zelfs met aarde bedekken om ze te helpen.

De koningin van haar kant is geen grote kinderjuf. In de woorden van Tomás zijn Myrmecia-koninginnen «een beetje onhandig» met het broed: soms verwaarlozen ze het of verplaatsen ze het zonder omhaal, en als de eerste larven uitkomen en er geen voer is, kunnen ze die zelfs opeten. Dat hoort bij hun primitieve biologie en daar moet je bij de koloniestichting rekening mee houden.

Een gif om te jagen en te verdedigen

Het gif van M. simillima is niet geanalyseerd, maar dat van haar groepsgenoot M. gulosa wel, en het is een van de best bekende onder de mieren. Robinson en collega's (2018) zagen dat bijna al zijn peptiden tot één genfamilie behoren, de aculeatoxinen, met verdeelde functies: sommige verlammen insecten en andere activeren de sensorische neuronen van zoogdieren, met andere woorden, ze veroorzaken pijn. Eén enkel gif dient om te jagen en om het nest te verdedigen.

Eagles en collega's (2022) beschreven in datzelfde gif een toxine die de EGF-hormonen van gewervelden nabootst en bij muizen een overgevoeligheid voor pijn veroorzaakt die dagen aanhoudt. Met een angel van dit formaat en zo'n nauwe verwantschap is het verstandig ervan uit te gaan dat M. simillima in dezelfde klasse speelt (zie «Hanteren en veiligheid»).

De open vragen

Voor een mier die in haar gebied algemeen is, is er over M. simillima weinig bekend. Er zijn geen tellingen van haar kolonies: de cijfers van enkele honderden of duizend werksters die op internet circuleren, hebben geen studie achter zich, en als referentie hebben we alleen M. gulosa, met volwassen kolonies van ongeveer 1.600 werksters. Er zijn ook geen betrouwbare gegevens over haar bruidsvluchten of over de vraag of een kolonie meerdere koninginnen kan hebben, en een studie naar hoe een kortvleugelige koningin in de natuur een kolonie sticht ontbreekt. Elke goed gekweekte kolonie levert een beetje nieuwe informatie op over een soort die nog veel verborgen houdt.

Grootte en morfologie

Een grote, slanke bulldogmier met lange poten, die haar snelheid en een groot reactievermogen op de grond geven. De koningin lijkt op een grote werkster en bij de kortvleugelige vormen kan het verschil subtiel zijn.

  • Kleur volgens de literatuur. Clark (1951) beschrijft haar met bruine kop, mesosoma (het borststuk) en knoop, een zwarte gaster, roodachtige kaken en poten, en roodgele tarsen en antennetoppen.
  • Kleurvariatie. In de natuur zijn exemplaren met roodachtige tinten en een zwarte gaster zeer algemeen, met een zeer opvallend contrast. De vorm die gewoonlijk in de hobby terechtkomt, en die de kweker het waarschijnlijkst tegenkomt, is daarentegen bijna helemaal zwart.
  • Kaken. Lang, recht en getand, gemaakt om levende prooien nauwkeurig vast te houden. Zoals in de hele gulosa-groep hebben ze een extra tand aan de onderkant, vlak bij de punt.
  • Ogen. Groot en uitstekend: het gezichtsvermogen is haar belangrijkste zintuig.
  • Poten. Zeer lang, naar verhouding een van de langste van het geslacht, in onze ervaring.
  • Werksters. Monomorf, zonder kasten, maar met twee goed zichtbare grootteklassen in de kolonie.
  • Koninginnen. Brachypteer (kortvleugelig), makkelijk te verwarren met grote werksters, maar met een volumineuzer mesosoma; met wat oefening zijn ze zonder problemen te onderscheiden. De literatuur noemt ook ergatoïde koninginnen, die we bij Antomas niet hebben gezien.
  • Angel. Functioneel en lang, zonder weerhaak, dus ze kunnen meerdere keren steken.
  • Broed. De larven sluiten zich in een zijden cocon op voordat ze verpoppen; een naakte pop is een teken dat er iets mis is gegaan.

Afmetingen bij benadering

  • Werksters: 19-23 mm
  • Koningin: 22-24 mm

Dit zijn de afmetingen van Clark (1951) die in de overzichtswerken staan; het origineel hebben we niet kunnen raadplegen en er zijn geen gepubliceerde gegevens over de mannetjes. Sommige winkels geven kleinere cijfers, zonder enige bron. Met werksters van meer dan twee centimeter en een koningin die zich moet kunnen omdraaien met een grote larve tussen de kaken, is de praktische conclusie duidelijk: grote gangen vanaf het begin.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

We plaatsen haar helemaal bovenaan onze schaal. Het is geen onmogelijke mier, maar wel een die vakmanschap en volharding vraagt:

  • Trage, kwetsbare koloniestichting. De koningin is semi-claustraal, verzorgt het broed op haar eigen manier en het is normaal dat er onderweg een cocon verloren gaat.
  • Een strikte temperatuurgrens. Volgroeide larven verdragen geen dagen boven 28 °C, en de Europese zomer stelt dat op de proef.
  • Vochtigheid en substraat met methode. Zonder deeltjes in het nest spinnen ze niet, en met te veel water gaan de cocons verloren.
  • Seizoensritme. Ze heeft haar winterrust nodig en groeit langzaam.
  • Zicht, snelheid en angel. Ze raakt snel gestrest, is zeer snel en haar steek doet echt pijn.

Is het je eerste bulldogmier, dan zijn in onze ervaring M. nigriceps en M. pavida dankbaarder. M. simillima is voor wie al een Myrmecia heeft grootgebracht en de sprong wil maken naar een van de groten, in de lijn van M. pyriformis of M. gulosa. En goed nieuws: zodra de kolonie haar eerste werksters heeft, wordt alles een stuk makkelijker.

Aanbevolen waarden

  • Temperatuur: 24-27 °C in het actieve seizoen, met een iets koeler deel van het nest zodat ze kunnen kiezen.
  • Volgroeide larven: nooit langdurig boven 28 °C.
  • Vochtigheid: gematigde omgeving, 50-70%, met een gradiënt in het nest: vochtig voor eieren en kleine larven, droog en geventileerd voor de cocons.
  • Substraat: altijd in de kamers, met wat plantenvezel.
  • Water: altijd binnen bereik, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: volledige duisternis tijdens de koloniestichting; met werksters een donker nest en een foerageergebied met dag-nachtcyclus.
  • Diapauze: ongeveer 3 maanden (8-12 weken) bij 10-15 °C, van december tot februari.

28 °C: de rode lijn van de larven

Als je maar één richtlijn van het geslacht onthoudt, dan deze. Bij Antomas hebben we het met verschillende Myrmecia vastgesteld: als grote larven dagenlang boven 28 °C zitten, mislukt het spinnen. Ze beginnen aan de cocon en laten hem half af, beginnen steeds opnieuw of verpoppen uiteindelijk zonder cocon, en die naakte poppen komen bijna nooit goed. Andere kwekers vertellen hetzelfde; in een dagboek van M. nigrocincta verpopten de larven zonder cocon en ging bijna het hele broed verloren. Het mechanisme is niet bekend, maar het resultaat herhaalt zich te vaak om het te negeren.

  • Geef warmte aan één zijkant, met thermostaat, en laat de kolonie kiezen waar ze het broed legt.
  • Verwarm nooit onder de broedkamer en verhoog de temperatuur niet om de kolonie sneller te laten groeien.
  • Zoek in de zomer het koelste hoekje van het huis op, ver van zonnige ramen, en zet zo nodig de airco aan.

Te veel warmte remt ook de koningin: in een dagboek van M. pavida stopte ze zeven weken met leggen bij een foerageergebied van 33-35 °C en begon ze weer toen het een paar graden koeler werd.

Vochtigheid: van vochtig naar droog

Tomás past bij zijn Myrmecia een eenvoudige methode toe die bijna alle vochtproblemen voorkomt:

  • Vochtige start. De koningin gaat in een vrij vochtige startbuis of startmodule, omdat dat goed is voor de eieren en kleine larven.
  • Geleidelijk opdrogen. Naarmate de larven groeien, voeg je geen water meer toe.
  • Cocons droog. Als het tijd is om te spinnen, heeft het nest al precies de juiste vochtigheid. Een natte cocon stikt en de werksters gooien hem weg.

Een aparte droge module aansluiten lijkt een goed idee, maar koninginnen brengen de cocons niet altijd uit zichzelf naar de droge zone. Moet je water toevoegen, doe dat dan heel voorzichtig: als het bij het broed komt, gaat dat dood. Met werksters is het makkelijker, omdat zij het broed zelf over de vochtige en de droge zone verdelen, zolang het nest beide biedt.

Substraat: het materiaal voor de cocon

De larven van bulldogmieren kunnen niet in het luchtledige spinnen: ze hebben korrels en vezels om zich heen nodig om de cocon te bouwen. Daarom: nooit kale kamers.

  • Tijdens de koloniestichting: een dun laagje minizand met een beetje plantenvezel in de startbuis of startmodule.
  • In het formicarium: een mengsel van kokosvezel, fijn zand en wat klei of blonde turf, in hoopjes in de kamers, zonder ze te vullen.
  • Ruime kamers: die vergemakkelijken de ontwikkeling van de larven en het spinnen, en een bulldoglarve is groot.
  • Aanvullen: een groeiende kolonie verbruikt materiaal; zie je schone kamers, voeg dan meer toe.

Een kweker van M. pyriformis verloor zes van zijn zeven larven in een nest van cellenbeton zonder substraat, en hij schreef dat zelf toe aan het gebrek aan spinmateriaal.

Aanbevolen formicaria

De opstelling groeit in drie fasen met de kolonie mee, en in alle fasen geldt dezelfde regel: grote gangen.

1. Koloniestichting: startbuis met een laagje minizand. In het begin vochtig en aangesloten op een klein foerageergebied. Een kleine, donkere ruimte stelt de koningin gerust en laat haar haar broed onder controle houden.

2. Eerste werksters: QBIK DUO met grote gangen. Een modulair formicarium uit de Alpha-reeks van Anthouse, eerder droog, waarop je de startbuis aansluit als vochtige zone zolang dat nodig is, met hoopjes substraat in de kamers.

3. Grote kolonie: Qbik Wild Nona Diafano. Van gips, dat vocht goed vasthoudt, en zonder voorgevormde kamers: je vult hem met substraat en de werksters graven hun eigen nest, met het mengsel van materialen dat hun larven nodig hebben binnen handbereik.

Heb geen haast met uitbreiden: in een te groot nest houdt een kleine kolonie de vochtigheid en de hygiëne niet goed onder controle. Zorg naast het nest voor:

  • Een ruim foerageergebied, met zand, platte stenen en stukken schors, waar ze kunnen patrouilleren en jagen.
  • Een brede barrière en een deksel vanaf de eerste dag (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Een waterbuis met watten en een drinkbakje voor de suikeroplossingen.
  • Een thermometer bij het nest, onmisbaar bij een soort die zo gevoelig is voor warmte.

Koloniestichting: hoe je kolonie aankomt

Bij Antomas versturen we M. simillima als koningin met broed: de koningin komt aan met eieren, larven of cocons. Haar koloniestichting is semi-claustraal, zoals bij bijna alle Myrmecia: de koningin leeft niet alleen van haar reserves, maar gaat naar buiten om te drinken, neemt suiker en jaagt om haar larven te voeden. Dat bepaalt de hele fase:

  • In het donker en zonder trillingen. Dek de buis en het kleine foerageergebied af met ondoorzichtig karton of aluminiumfolie en zet ze op een rustige plek, ver van doorlooproutes, huisdieren en trillende huishoudapparaten.
  • Eén controle per dag. Kort en van buitenaf: of er water, suiker en eiwit is, en of er geen resten liggen.
  • Dode of net gedode prooien. Myrmecia-koninginnen zijn felle jagers en merken elke trilling op, maar een levende prooi die zich verdedigt kan ze verwonden, en een gewonde koningin betekent een mislukte koloniestichting.
  • Let op bij het uitkomen. Als de eerste larven uitkomen, moet er elke dag eiwit zijn: zonder eiwit kan de koningin haar eigen broed opeten. In een dagboek van M. dispar at de koningin een larve op na ongeveer 12 uur zonder prooi.
  • Normale verliezen. Een of twee op de tien cocons verliezen valt binnen de verwachting; gaan er veel verloren, controleer dan vochtigheid en temperatuur.

Waar is de koningin? Haar koninginnen zijn brachypteer, met korte vleugels, en worden op het eerste gezicht verward met een grote werkster; met wat oefening onderscheid je ze zonder problemen. Let op het forste exemplaar, met het dikste en breedste mesosoma, dat meer tijd bij het broed doorbrengt. Twijfel je, stuur ons dan een foto.

De tijden zijn lang. Met warmte en zonder onderbrekingen melden andere Myrmecia-kwekers 6 tot 10 weken van ei tot werkster, maar met legpauzes of een winterrust ertussen loopt dat al snel op tot enkele maanden. Een eerste jaar dat eindigt met een handvol werksters is een goede koloniestichting. Vanaf dan jagen de werksters, verzorgen ze de larven en zorgen ze voor de cocons, en wordt de kolonie stabieler.

Aankomst en verhuizing door uitschudden

Zet haar na ontvangst op een donkere, rustige plek bij 22-25 °C, controleer of ze water heeft en bied een druppel suiker en een kleine dode prooi aan. Verhuis haar de eerste dagen niet naar een andere buis. Om haar naar de QBIK DUO te verhuizen, doen we dat bij Antomas door uitschudden:

  • Bereid het formicarium vooraf voor: substraat in de kamers, barrière aangebracht en water klaar.
  • Werk in een grote doos of een schaal met een eigen barrière, voor het geval een werkster wegrent.
  • Schud de inhoud van de buis voorzichtig uit, met de koningin, de werksters en het broed, naast de ingang van het nest, en leid achterblijvers met een dik penseel of een lange pincet, nooit met je vingers.
  • Dek het nest af en laat ze een paar dagen met rust.

Als het tijd is voor de Nona, ga je op dezelfde manier te werk.

Voeding

Elke dag suiker, en gevarieerd. De volwassen werksters draaien op suiker; in de natuur halen ze die uit nectar en uit de afscheidingen van andere insecten. Als belangrijkste vloeistof gebruiken we bij Antomas 4-5 keer per week Blue Sugar-nectar van Anthouse, waaraan je een beetje eiwit kunt toevoegen. Wissel de overige dagen af met water met honing of suiker en af en toe een heel klein stukje rijp fruit, zoals banaan, appel of druif. De vloeistoffen gaan altijd in een drinkbakje, nooit op watten: watten gaan schimmelen en de vloeistof bederft meteen. Een traditioneel drinkbakje of een zelfgemaakt exemplaar waarin de druppel uitgespreid en bereikbaar ligt, volstaat; ververs het voordat het gaat gisten.

Eiwit in het tempo van de larven. Als er larven zijn, jaagt de kolonie gretig; als die er niet zijn, verliezen prooien bijna al hun aantrekkingskracht. Stem de hoeveelheid af op het broed dat je ziet en de grootte van de prooi op die van de kolonie:

Wissel van week tot week van insectensoort, zodat ze niet altijd hetzelfde eten. En voer royaal: bij Antomas zien we dat je, met dagelijks onderhoud en het weghalen van resten, beter te veel kunt geven, omdat de kolonie merkt dat ze middelen heeft en sneller en in grotere aantallen groeit. Kun je niet vaak schoonmaken, matig dan de hoeveelheid, want resten trekken schimmel en mijten aan. Gebruik insecten van een betrouwbare leverancier, zonder insecticiden, en leg de prooi bij de ingang: de werksters snijden hem in stukken en de larven eten er rechtstreeks van.

Diapauze: drie maanden rust

Bij Antomas raden we voor M. simillima een diapauze van ongeveer 3 maanden, tussen 8 en 12 weken, bij 10-15 °C aan, samenvallend met onze winter, van december tot februari. Dat steunt op meerdere dingen: haar herkomstklimaat heeft echt koele winters; haar waarnemingen in de natuur kelderen midden in de zuidelijke winter; en bij de Myrmecia die we kweken helpt de rustperiode, ook al is die bij sommige soorten niet zo essentieel, de koningin om daarna weer krachtig te leggen. Bij andere soorten van het geslacht kan het overslaan ervan de productie van een grote lichting larven verhinderen.

Het is een milde diapauze: de kolonie schakelt sterk terug en de ontwikkeling van het broed vertraagt, maar valt niet helemaal stil, en een enkele werkster zal nog naar buiten komen om te drinken of suiker te nemen.

  • Wanneer. Het handigst is haar te laten samenvallen met de Europese winter; na verloop van tijd past de kolonie zich aan onze kalender aan. Begin liefst als het broed al in cocons zit of als er geen kleine larven zijn die van veel voer afhankelijk zijn.
  • Hoe. Verlaag de temperatuur geleidelijk, over een of twee weken, tot een stabiele plek van 10-15 °C, zoals een onverwarmde kamer, een kelder of een wijnklimaatkast. Altijd water, een beetje suiker als er actieve werksters zijn en eiwit alleen als ze het aannemen.
  • Daarna. Verhoog net zo langzaam tot de 24-27 °C van het actieve seizoen. De koningin zou binnen een paar weken weer moeten leggen en met de larven komt het dagelijkse voeren terug.

Als de koningin na de eerste lichting wekenlang stopt met leggen, geef haar dan niet op: bij Myrmecia is het normaal om in lichtingen te leggen, met lange pauzes, en vaak is het juist de kou die haar weer op gang brengt.

Gedrag en observatie

Pas met een gevestigde kolonie de filosofie van Antomas toe: mieren zijn er om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Houd hun nest donker en het foerageergebied licht, en observeer ze voorzichtig, met zo weinig mogelijk ingrijpen. Dit is wat je zult zien:

  • Een dagjager. De werksters patrouilleren overdag in het foerageergebied, elk op eigen houtje, en storten zich op de prooi zodra ze die opmerken.
  • Sterke reactiviteit. Het is een territoriale soort met bliksemsnelle reflexen: ze reageert meteen op trillingen, tikken tegen het glas of een hand die dichterbij komt.
  • Alert op alles. Ze volgt je met haar blik; na verloop van tijd went de kolonie aan je aanwezigheid.
  • Twee maten aan het werk. De grote buiten, jagend en op wacht; de kleine binnen, bij het broed.
  • Meer jagen als er larven zijn. Zonder broed lijkt de kolonie weinig zin te hebben in voer: dat is normaal.

Alarmsignalen:

  • Open cocons of poppen zonder cocon: te veel warmte of te weinig substraat.
  • Cocons met schimmel of naar het foerageergebied gebracht: te veel vocht.
  • Larven die tijdens de koloniestichting verdwijnen: honger of stress bij de koningin.
  • Werksters die onophoudelijk langs de rand van het foerageergebied lopen: controleer de barrière.

Ontsnappingen en barrières

Een werkster van meer dan twee centimeter, met een angel en heel lange poten, steekt een tafelblad in een oogwenk over. Snelheid is haar beste ontsnappingswapen, en verschillende Myrmecia klimmen tegen gladde oppervlakken op, dus de opstelling moet vanaf de eerste dag voorbereid zijn:

  • Brede barrière van paraffineolie of PTFE bovenaan het foerageergebied, die je vaak vernieuwt. Liever een royale band dan een dun lijntje, want in het geslacht zijn er soorten die met een sprong enkele centimeters kunnen overbruggen; houd er ook rekening mee dat PTFE minder goed werkt bij hoge luchtvochtigheid.
  • Veilig deksel op het foerageergebied en goed aansluitende verbindingen.
  • Niets dat als brug kan dienen: geen decoratie tegen de wanden en geen resten van grote prooien bij de rand.
  • Let op bij het voeren: dat is het moment waarop veel ontsnappingen gebeuren. Houd het voer klaar, open niet meer dan nodig en sluit meteen weer.
  • Verhuizingen in een schaal met een eigen barrière.

Hanteren en veiligheid

De steek van Myrmecia doet veel pijn: hij behoort tot de pijnlijkste van alle mieren, op het niveau van een bijensteek of erboven. Omdat de angel geen weerhaak heeft, blijft hij niet steken en kunnen ze meerdere keren steken. Bovendien kan het gif ernstige allergische reacties veroorzaken: in Australië veroorzaakten Myrmecia bijna negen op de tien gevallen van anafylaxie door een mierensteek waarbij de soort was vastgesteld, en 56 daarvan werden toegeschreven aan «bulldogmieren» zonder nadere soortaanduiding (Brown et al., 2011). Je hoeft er niet bang voor te zijn, maar wel respect te hebben:

  • Hanteer haar nooit met de handen. Gebruik altijd een lange pincet of een dik penseel, werk rustig en houd je hand niet boven de ingang van het nest.
  • We raden haar niet aan voor mensen die allergisch zijn voor steken van vliesvleugeligen, of voor huishoudens met jonge kinderen of huisdieren.
  • Word je gestoken, was de plek dan en koel hem. Bij algemene symptomen (ademhalingsmoeilijkheden, zwelling van het gezicht of duizeligheid) ga je onmiddellijk naar de spoedeisende hulp.
  • Voeg nooit twee kolonies of twee koninginnen samen en laat haar nooit vrij in de natuur: het is een exotische soort.

Wat je niet moet doen

  • Volgroeide larven dagenlang boven 28 °C laten zitten, of verwarmen om de kolonie te versnellen.
  • Een nest zonder substraat of met kleine gangen gebruiken.
  • Water blijven toevoegen terwijl de larven groeien, of de cocons nat maken.
  • Het eiwit vergeten op de dag dat de larven uitkomen, of de koningin grote levende prooien geven.
  • De koloniestichting in het licht, op een doorlooproute of naast een bron van trillingen opzetten.
  • De koningin voor een werkster aanzien en haar weghalen of verwaarlozen.
  • De diapauze overslaan, of een koningin die na de eerste lichting stopt met leggen voor onvruchtbaar houden.
  • Te vroeg uitbreiden naar een groot nest.
  • Suikeroplossingen op watten geven, of altijd dezelfde prooi geven.
  • De barrière verwaarlozen, of het foerageergebied openen zonder het voer klaar te hebben.
  • Haar met je vingers aanraken, of de opstelling neerzetten waar kinderen of dieren erbij kunnen.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de literatuur over Myrmecia simillima, de gulosa-groep en het geslacht, op de verspreidingsgegevens van de Atlas of Living Australia en op de ervaring van Antomas en andere Myrmecia-kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. Smith, F. (1858). Catalogue of hymenopterous insects in the collection of the British Museum. Part VI. Formicidae. British Museum, p. 144.
  2. Clark, J. (1951). The Formicidae of Australia. Vol. 1. Subfamily Myrmeciinae. CSIRO, pp. 89–91.
  3. Ogata, K. & Taylor, R. W. (1991). Ants of the genus Myrmecia Fabricius: a preliminary review and key to the named species (Hymenoptera: Formicidae: Myrmeciinae). Journal of Natural History 25: 1623–1673. doi:10.1080/00222939100771021
  4. Ogata, K. (1991). Ants of the genus Myrmecia Fabricius: a review of the species groups and their phylogenetic relationships (Hymenoptera: Formicidae: Myrmeciinae). Systematic Entomology 16: 353–381. doi:10.1111/j.1365-3113.1991.tb00694.x
  5. Hasegawa, E. & Crozier, R. H. (2006). Phylogenetic relationships among species groups of the ant genus Myrmecia. Molecular Phylogenetics and Evolution 38: 575–582. doi:10.1016/j.ympev.2005.09.021
  6. Mera-Rodríguez, D. et al. (2023). Biogeography and evolution of social parasitism in Australian Myrmecia bulldog ants revealed by phylogenomics. Molecular Phylogenetics and Evolution 186: 107825. doi:10.1016/j.ympev.2023.107825
  7. Ward, P. S. & Brady, S. G. (2003). Phylogeny and biogeography of the ant subfamily Myrmeciinae (Hymenoptera: Formicidae). Invertebrate Systematics 17: 361–386. doi:10.1071/IS02046
  8. Freeland, J. (1958). Biological and social patterns in the Australian bulldog ants of the genus Myrmecia. Australian Journal of Zoology 6: 1–18. doi:10.1071/ZO9580001
  9. Greiner, B., Narendra, A., Reid, S. F., Dacke, M., Ribi, W. A. & Zeil, J. (2007). Eye structure correlates with distinct foraging-bout timing in primitive ants. Current Biology 17: R879–R880. doi:10.1016/j.cub.2007.08.015
  10. Narendra, A., Reid, S. F., Greiner, B., Peters, R. A., Hemmi, J. M., Ribi, W. A. & Zeil, J. (2011). Caste-specific visual adaptations to distinct daily activity schedules in Australian Myrmecia ants. Proceedings of the Royal Society B 278: 1141–1149. doi:10.1098/rspb.2010.1378
  11. Dietemann, V., Hölldobler, B. & Peeters, C. (2002). Caste specialization and differentiation in reproductive potential in the phylogenetically primitive ant Myrmecia gulosa. Insectes Sociaux 49: 289–298. doi:10.1007/s00040-002-8316-9
  12. Robinson, S. D. et al. (2018). A comprehensive portrait of the venom of the giant red bull ant, Myrmecia gulosa, reveals a hyperdiverse hymenopteran toxin gene family. Science Advances 4: eaau4640. doi:10.1126/sciadv.aau4640
  13. Eagles, D. A. et al. (2022). A peptide toxin in ant venom mimics vertebrate EGF-like hormones to cause long-lasting hypersensitivity in mammals. Proceedings of the National Academy of Sciences 119: e2112630119. doi:10.1073/pnas.2112630119
  14. Brown, S. G. A. et al. (2011). Causes of ant sting anaphylaxis in Australia: the Australian Ant Venom Allergy Study. Medical Journal of Australia 195: 69–73. doi:10.5694/j.1326-5377.2011.tb03209.x
Moeilijkheidsgraad
Gevorderd
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...