Tenodera sp. – bidsprinkhaan
Tenodera sp.: een grote, slanke Aziatische bidsprinkhaan, als adult tot zo’n 9 cm, die vanuit een hinderlaag jaagt met haar vangpoten en zichtbaar groeit van vervelling tot vervelling. Robuust en gulzig, ideaal om te beginnen met het houden van bidsprinkhanen. Nimf L2, per stuk, met een verzorgingsgids op basis van wetenschappelijke studies. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.
Moeilijkheidsgraad: 1/5 – Beginner
Grote, stevige bidsprinkhaan die snel groeit en uitstekend jaagt. Je krijgt hem als nimf L2: hoge, geventileerde bak, 22-28 °C, licht sprayen en vanaf de eerste dag Drosophila. Altijd alleen houden: hij is kannibalistisch.
Tenodera is een geslacht van bidsprinkhanen uit de familie Mantidae, met een lang en smal lichaam, groen of strogeel-bruin, en bij volwassen dieren vleugels die het achterlijf bedekken. Het omvat Oost-Aziatische soorten zoals T. sinensis, T. aridifolia en T. angustipennis; T. sinensis is bovendien in Noord-Amerika geïntroduceerd. Bij jonge nimfen zijn deze soorten niet betrouwbaar uit elkaar te houden, daarom verkopen we hem als Tenodera sp.
Herkenning en grootte
- Lichaam: slank, met een zeer lang pronotum en vangpoten bezet met stekels. De vleugelaanzetten (pterotheken) worden zichtbaar in de laatste nimfstadia.
- Kleur: groen, bruin of een mengeling van beide; zegt niets over geslacht of soort.
- Kenmerken bij volwassen dieren: volgens de veldsleutels is de vlek tussen de voorste coxae geel bij T. sinensis en oranje bij T. angustipennis, en zijn de achtervleugels van T. sinensis sterk bruin gemarmerd. De soort wordt bevestigd aan het volwassen dier.
- Volwassen grootte: bij T. sinensis uit Japan meten de mannetjes 79,0-88,5 mm en de vrouwtjes 83,5-90,5 mm, van pronotum tot vleugelpunt (Oshima en Toshima 2024). Andere soorten van het geslacht zijn iets kleiner.
Het is een generalistische, vraatzuchtige hinderlaagjager. Leuk weetje: pas uitgekomen nimfen van T. sinensis eten stuifmeel, waardoor ze in leven blijven als er nog geen prooien zijn (Beckman en Hurd 2003). In een terrarium vervangt dat geen insecten.
Verzorging in gevangenschap
Terrarium
- Hoogte: minstens 3 keer de lengte van de bidsprinkhaan, zodat hij kan hangen en vervellen zonder de bodem te raken. Voor een L2 volstaat een potje van zo'n 250-500 ml; een volwassen dier heeft ongeveer 30 cm hoogte nodig.
- Ventilatie: gaasdeksel en zo mogelijk een geventileerde zijwand. Stilstaande, vochtige lucht leidt tot schimmel en mislukte vervellingen.
- Houvast: dunne takjes schuin geplaatst en gaas aan het plafond; vervellen gebeurt ondersteboven hangend.
- Bodem: keukenpapier of een dun laagje kokosvezel, makkelijk schoon te houden.
Temperatuur, luchtvochtigheid en water
- Temperatuur: overdag 22-28 °C; 's nachts mag het zakken tot kamertemperatuur. Bij meer warmte groeit hij sneller: bij T. sinensis duurde het L2-stadium ongeveer 9 dagen bij 25 °C en meer dan 15 bij 20 °C (Hurd et al. 1989).
- Luchtvochtigheid: 50-70%.
- Water: spray de wanden om de 1-2 dagen met fijne druppels, zonder de nimf nat te maken. Hij drinkt van de druppels.
Voeding per stadium
Hij vangt levende, bewegende prooien die niet groter zijn dan zijn eigen lichaam:
- L2-L3: Drosophila hydei of D. melanogaster. In het experiment van Hurd et al. (1989) at elke L2-nimf 35-44 vliegjes in het hele stadium, zo'n 4-5 per dag bij 25 °C. Springstaarten zijn een goede aanvulling en ruimen meteen etensresten op.
- L4-L5: huisvliegen, Thermobia domestica en kleine krekels.
- Subadulten en volwassen dieren: vliegen en bromvliegen als basis, middelgrote krekels en andere gevarieerde prooien.
- Frequentie: kleine nimfen dagelijks of om de 2 dagen, met altijd prooien beschikbaar; volwassen dieren om de 2-3 dagen. Een plat achterlijf betekent dat het tijd is om te eten. Haal prooien die na een dag niet zijn opgegeten weg.
Vervellingen
- Voorvervelling: hij stopt een of twee dagen met eten, blijft stil zitten en gaat hangen. Vanaf dat moment: niet aanraken en haal levende prooien weg.
- Wacht na de vervelling ongeveer 24 uur voordat je hem voert: de cuticula moet uitharden.
- Imaginale vervelling: de laatste, waarbij de volledige vleugels verschijnen. Daarna vervelt hij niet meer.
Kannibalisme: altijd apart houden
Tenodera eten elkaar op elke leeftijd op. In het wild verandert kannibalisme van vrouwtjes op mannetjes zelfs de geslachtsverhouding van de volwassen dieren (Hurd et al. 1994). Elk exemplaar in een eigen bak.
Voortplanting
Geslacht bepalen
Tel de segmenten aan de onderkant van het achterlijf: het vrouwtje heeft er ongeveer 6, omdat het zevende sterniet een grote subgenitale plaat vormt; het mannetje ongeveer 8 (terminologie volgens Brannoch et al. 2017). Dit is goed te zien vanaf de middelste stadia. Het volwassen mannetje is slanker, met dikkere antennes en grotere ocellen (Oshima en Toshima 2024).
Paring
- Wacht ongeveer 2 weken na de imaginale vervelling voordat je ze samenzet.
- Voer het vrouwtje goed voor en tijdens de ontmoeting, en benader haar met het mannetje van achteren, in een ruime omgeving.
- Houd toezicht en haal het mannetje weg als ze klaar zijn. Vrouwtjes die het mannetje opeten, geven voedingsstoffen van het mannetje door aan de eieren (Brown en Barry 2016), maar dat is niet nodig voor een vruchtbaar legsel.
Ootheek en incubatie
Het vrouwtje zet de ootheek, een schuimige massa die uithardt, vast aan een takje of aan het gaas. Bij soorten uit gematigde streken zoals T. sinensis overwintert de ootheek in diapauze en komt hij in het voorjaar uit; in het onderzoek van Hurd et al. (1989) werden ze bewaard bij 10 °C en geïncubeerd bij 25 °C. Volgens de ervaring van kwekers kun je de ootheek het best een paar weken kou geven (8-10 °C) en daarna incuberen bij 24-28 °C, hangend zoals hij is afgezet en met licht sprayen in de bak. De nimfen komen allemaal tegelijk uit en moeten snel van elkaar gescheiden worden.
Wat je NIET moet doen
- Hem aanraken, verplaatsen of rechtstreeks besproeien tijdens de voorvervelling of de vervelling.
- Krekels of andere levende prooien in het terrarium laten zitten terwijl hij vervelt: ze kunnen hem bijten.
- Hem helpen uit de exuvia te komen of hem terugzetten als hij valt.
- Een lage bak gebruiken, zonder houvast aan het plafond of zonder ventilatie.
- De nimf nat maken of het terrarium kletsnat houden.
- Twee exemplaren samenzetten, zelfs geen kleine nimfen.
- Prooien geven die groter zijn dan hij of die hem kunnen verwonden, zoals grote krekels, wespen of spinnen.
- Voeren met insecten die zijn verzameld in gebieden die met insecticiden zijn behandeld.
- Het mannetje bij een pas verveld of hongerig vrouwtje zetten.
- Exemplaren of ootheken in de natuur loslaten: het is een exotische soort.
Wetenschappelijke bronnen
Deze gids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Tenodera, vooral T. sinensis, en van de ervaring van kwekers. Belangrijkste bronnen:
- Hurd, L. E., Marinari, P. E. & Eisenberg, R. M. (1989). Influence of temperature and photoperiod on early developmental rate of Tenodera sinensis Saussure (Mantodea: Mantidae). Proceedings of the Entomological Society of Washington 91: 529–533. BioStor 56408
- Hurd, L. E., Eisenberg, R. M., Fagan, W. F., Tilmon, K. J., Snyder, W. E., Vandersall, K. S., Datz, S. G. & Welch, J. D. (1994). Cannibalism reverses male-biased sex ratio in adult mantids: female strategy against food limitation? Oikos 69: 193–198. doi:10.2307/3546137
- Beckman, N. & Hurd, L. E. (2003). Pollen feeding and fitness in praying mantids: the vegetarian side of a tritrophic predator. Environmental Entomology 32: 881–885. doi:10.1603/0046-225X-32.4.881
- Brown, W. D. & Barry, K. L. (2016). Sexual cannibalism increases male material investment in offspring: quantifying terminal reproductive effort in a praying mantis. Proceedings of the Royal Society B 283: 20160656. doi:10.1098/rspb.2016.0656
- Brannoch, S. K., Wieland, F., Rivera, J., Klass, K.-D., Béthoux, O. & Svenson, G. J. (2017). Manual of praying mantis morphology, nomenclature, and practices (Insecta, Mantodea). ZooKeys 696: 1–100. doi:10.3897/zookeys.696.12542
- Oshima, K. & Toshima, K. (2024). A bilateral gynandromorph of Tenodera sinensis Saussure, 1871 (Mantodea: Mantidae) from Japan. Zootaxa 5551: 369–379. doi:10.11646/zootaxa.5551.2.7
- Moeilijkheidsgraad
- Beginner