Colonia de Camponotus castaneus en su nido – foto real de Antomas
Colonia de Camponotus castaneus en su nido – foto real de Antomas
Colonia de Camponotus castaneus en su nido – foto real de Antomas
Colonia de Camponotus castaneus en su nido – foto real de Antomas

Camponotus castaneus – MegaImperium

Laatste items in voorraad
€ 179,99
Inclusief belasting

Leeftijd: ≈1 jaarKoningin: 2025Populatie: 60-80 werkstersTekst:Sinds 2025 heeft deze koningin in rode en kastanjebruine tinten de fundamenten gelegd van haar eigen Kastanjebruine Imperium. Al 60 tot 80 werksters vormen een gevestigde kolonie, die haar territorium verkent en een nieuwe generatie voedt die haar gelederen moet versterken. Een jong Noord-Amerikaans imperium in volle groei, klaar om stap voor stap de volle kracht en het opvallende polymorfisme van Camponotus castaneus te tonen.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Dit is een Camponotus castaneus – MegaImperium: een gevestigde kolonie van 60-80 werksters met hun koningin, uit 2025, en ongeveer 1 jaar oud.

De grote kastanjebruine Camponotus-soort uit het oosten van Noord-Amerika, natuurlijke gastheer van de «zombie»-schimmel Ophiocordyceps kimflemingiae, met de koloniestichting en het trage eerste jaar al achter de rug. Nachtactief, schuw en monogyn: één enkele koningin. QBIK DUO of een uitbreiding met grote gangen voor de majors, nest op 23-27 °C en niet boven 28 °C, een ruime vochtige zone, altijd suiker in een drinkbakje en veel eiwit. Diapauze van 10-12 weken bij 8-14 °C. Ze klimt tegen glas op: ontsnappingsbarrière.

Camponotus castaneus (Latreille, 1802) is een grote, elegante Camponotus-soort uit het oosten van Noord-Amerika, zo gelijkmatig en glanzend oranjebruin dat ze gevernist lijkt. Ze is schuw, werkt 's nachts en heeft een eigen plek in de geschiedenis van de wetenschap: de «zombie»-schimmel O. kimflemingiae kan maar twee mieren manipuleren, haar en haar tweelingsoort C. americanus. Haar kweek heeft een traag deel, de koloniestichting en een eerste jaar dat vaak eindigt met minder dan tien werksters. Dit MegaImperium slaat dat over: het komt met 60-80 werksters van verschillende maten en broed in volle gang, klaar om vanaf de eerste dag te groeien.

Biologie

De mier die de zombieschimmel weet te beheersen

In de bossen van het zuidoosten van de Verenigde Staten vallen de sporen van Ophiocordyceps kimflemingiae op werksters die over de bodem foerageren, en de schimmel groeit in hen. Na twee of drie weken verlaat de werkster de kolonie, klimt omhoog, klemt zich met haar kaken vast aan een twijgje en sterft daar, in de «dodelijke beet». Uit haar nek groeit de steel van de schimmel, die zijn sporen laat neerdalen op de bodem, precies waar haar nestgenoten foerageren.

Het verbazingwekkende is hoe specifiek dat is. In 2014 infecteerde een team van Pennsylvania State University in het lab vier soorten die samen in die bossen leven. De schimmel doodde alle vier, maar manipuleerde alleen zijn natuurlijke gastheren, C. castaneus en C. americanus. Gekweekt naast levende mierenhersenen scheidde hij verschillende stoffen af naargelang de soort van het brein: hij «herkent» zijn slachtoffer. Later ontdekte men dat zijn cellen een netwerk vormen dat de spieren in het hele lichaam omringt zonder de hersenen binnen te dringen, en dat de laatste greep komt doordat de kaakspieren hypergecontraheerd raken. In 2018 kreeg hij zijn naam ter ere van Kim Fleming, de amateurnatuuronderzoekster die in haar bos de eerste dode mieren vond. Wees gerust: het is een parasiet van het bos en treft geen gekweekte kolonies of mensen.

Een Camponotus van de bodem en van de nacht

Ze leeft van New York tot Florida en, naar het westen, tot Oklahoma, Kansas en Texas, in bossen, graslanden, struikgewas en tuinen. Hoewel het een Camponotus-soort is, is ze niet afhankelijk van hout: ze nestelt vooral in de grond, onder stenen, tussen wortels of aan de voet van bomen, en ook in rotte boomstronken. Ze eet geen hout en is geen plaag in huizen. Ze komt naar buiten in de schemering en 's nachts, en is «zeer schuw»: bij verstoring trekt ze zich eerst in het nest terug.

Haar tweelingsoort met de donkere kop

Ze lijkt sprekend op C. americanus, haar naaste verwant. De truc om ze te onderscheiden: bij C. castaneus hebben kop en mesosoma dezelfde kleur; bij C. americanus is de kop donkerder. Lijkt de hele mier uit hetzelfde kastanjehout gesneden, dan is het de onze.

Honderden, geen duizenden

Ze vormt geen reusachtige kolonies: de telling van vijf volledige kolonies in Florida gaf een gemiddelde van zo'n 350 werksters. Een MegaImperium van 60-80 werksters komt dus overeen met een vijfde van een gemiddelde wilde kolonie, met alle groei nog voor de boeg, en haar volwassen kolonie past in een opstelling van redelijke omvang. Ze is monogyn: één enkele koningin, die geen andere duldt.

Prinsessen die thuis overwinteren

De bruidsvluchten vinden 's nachts plaats, van de lente tot het eind van de zomer, en de gevleugelden kunnen in het nest overwinteren voordat ze het volgende seizoen uitvliegen. Een volwassen kolonie van jouw MegaImperium zou na enkele jaren koninginnen en mannetjes kunnen voortbrengen: kijk niet vreemd op als je ze de diapauze thuis ziet doorbrengen.

Grootte en morfologie

Een egale kleur, van roodbruin tot oranje, met een amberkleurige gaster; het exoskelet is glad, glanzend en bijna onbehaard. Het polymorfisme is doorlopend: de minors hebben een langwerpige kop en de majors een brede, bijna vierkante kop met krachtige kaken. Geen angel: zoals alle Formicinae verdedigt ze zich met mierenzuur.

Afmetingen bij benadering

  • Minor-werksters: 6,9-8,5 mm
  • Major-werksters: 11-16 mm in onze lijn in gevangenschap; 10,9-12,1 mm in de museumseries
  • Koningin: 15,6-17,2 mm
  • Mannetje: 8,7-9,6 mm

De afmetingen van de minors, de koningin en het mannetje zijn die van het Mississippi Entomological Museum. De majors meten 10,9-12,1 mm in de museumseries, maar in onze lijn in gevangenschap halen ze 11-16 mm: dat zijn metingen van Antomas in zijn eigen kolonies.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Bij Antomas plaatsen we haar op gevorderd niveau, in het toegankelijkste deel ervan. Met een MegaImperium bespaar je je het traagste en kwetsbaarste deel, de koloniestichting en het eerste jaar, en begin je met een stabiele kolonie. Daar staat tegenover dat ze op drie punten regelmaat vraagt: elke winter een koele diapauze, een iets hogere vochtigheid dan andere Camponotus-soorten en geduld met haar nachtelijke ritme.

Wat een al gevestigde kolonie inhoudt

  • Ruimte vanaf het begin. Met 60-80 werksters past ze niet meer in een reageerbuis: ze heeft een formicarium met grote gangen nodig, klaar voor de majors (zie «Aanbevolen formicarium»).
  • Meer eiwit. Een kolonie van deze omvang heeft veel broed te voeden: reken erop dat je meerdere keren per week insecten aanbiedt.
  • Majors in aantocht. Volgens kwekers komen de eerste majors wanneer de kolonie een paar dozijn werksters telt, vaak in het tweede of derde jaar. Jouw MegaImperium zit precies op dat punt.
  • Meer nachtelijke activiteit. Met meer werksters worden de looproutes bij het vallen van de avond duidelijker en het schouwspel groter.
  • Snellere groei. Na het trage eerste jaar komt de kolonie op stoom: breid uit voordat het nest te klein wordt.

Aanbevolen parameters

  • Nesttemperatuur: 23-27 °C in het seizoen, met een iets warmere kant, aan de zijkant geplaatst en nooit onder het hele nest. Niet boven 28 °C: boven ongeveer 29 °C groeit ze trager.
  • Vochtigheid: een gradiënt met een ruime vochtige zone voor de eieren en larven en een drogere voor de poppen. Ze houdt van meer vocht dan de meeste Camponotus-soorten.
  • Foerageergebied: droog en op kamertemperatuur.
  • Water: altijd beschikbaar, in een buis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: het nest donker en het foerageergebied met het gewone licht van de kamer.
  • Diapauze: 10-12 weken bij 8-14 °C.

Aanbevolen formicarium

Voor een MegaImperium raden we een QBIK DUO uit de Alpha-reeks van Anthouse aan, van PLA en acrylglas, met grote gangen, waar de majors met hun brede koppen zonder moeite doorheen kunnen. Heb je al modulaire formicaria uit de Alpha-reeks, dan kun je die ook uitbreiden met modules met grote gangen. Ze heeft geen kurk of hout nodig, en met deze materialen zie je het broed heel goed en houd je de vochtigheid goed onder controle.

De QBIK's uit de Alpha-reeks zijn eerder droog en krijgen hun vocht via de waterbuizen: zorg dat de broedzone altijd van vocht voorzien is. Richt het foerageergebied droog in, met zand of aarde, een platte steen en een stuk schors, altijd ver van de barrière.

Voor alle details over de soort kun je de volledige gids van de gewone kolonie raadplegen: Camponotus castaneus

Aankomst en installatie

Bij Antomas verhuizen we kolonies altijd door ze uit te schudden, en zo installeer je ook jouw MegaImperium:

  1. Alles vooraf klaar: de QBIK DUO in elkaar gezet, met de barrière aangebracht en het water aangesloten.
  2. Boven een dienblad, voor het geval een werkster over je handen of over het gereedschap klimt.
  3. Uitschudden: open het bakje in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en maak het leeg met een paar zachte tikjes. Help achterblijvers met een penseel.
  4. Donker in het nest: dek het af met iets ondoorzichtigs en de werksters brengen het broed en de koningin naar binnen.
  5. Rustig aan: niet schudden of blazen. Een erg gestreste kolonie scheidt mierenzuur af, dat in een gesloten bakje de mieren zelf schaadt.
  6. Een paar dagen rust, met water en suiker binnen bereik, voordat je met eiwit begint.

Voeding

Altijd suiker, in een drinkbakje waar de druppel uitgespreid en bereikbaar ligt, en nooit in watten, die beschimmelen. Wissel de suikers af: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse aan, 4-5 keer per week, en 1-2 keer per week een andere nectar of suikerwater; je kunt het ook met wat eiwit verrijken. In een goed gevoede kolonie lopen veel werksters rond met een opgezwollen gaster.

Eiwit, veel. Met zoveel broed neemt de kolonie meerdere keren per week insecten aan. Doe je het onderhoud dagelijks en haal je de resten weg, dan is te veel beter dan te weinig: de kolonie merkt dat ze middelen over heeft en kweekt meer en sneller.

  • Wissel elke week van prooi: vliegen, volgens kwekers haar favoriet, krekel, dubia-kakkerlak en runner-kakkerlak, opengemaakt of in stukjes tot er majors zijn die ze zelf in stukken knippen.
  • In de schemering: geef het eiwit laat in de middag en haal de resten de volgende ochtend weg, of hooguit binnen 24 uur.
  • Water apart, altijd in zijn buis: bij deze soort is uitdroging laten optreden een ernstige fout.

Diapauze

Jouw MegaImperium heeft elk jaar zijn winterrust nodig: volgens kwekers verzwakt het overslaan ervan de kolonie.

  • Wanneer: van half november of december tot februari of begin maart, wanneer de koningin stopt met leggen en het foerageren afneemt.
  • Hoe lang en bij welke temperatuur: 10-12 weken bij 8-14 °C, in een onverwarmde kamer of een koele, donkere kelder.
  • Geleidelijk: laat de temperatuur in 2-3 weken dalen en weer stijgen. Bruuske veranderingen kunnen de koningin doden.
  • Tijdens de rust: altijd water, de vochtigheid van het nest op peil, een beetje suiker als er actieve werksters zijn en geen eiwit.

Gedrag, ontsnappingen en hanteren

Kijk zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren. Houd het nest donker en het foerageergebied verlicht; om ze op hun spitsuur te zien, bij het vallen van de avond, gebruik je een zwak of rood licht. De majors blijven meestal binnen en komen naar buiten bij grote prooien of verstoring.

Ze klimmen tegen glas, plastic en siliconenvoegen op: breng een ontsnappingsbarrière van minerale olie of talk aan bovenaan de wanden, gebruik een goed sluitend deksel met fijn gaas in de ventilatieopeningen en laat niets als brug dienen. Controleer de barrière in de namiddag, voor hun nachtdienst.

Geen angel en geen gevaar voor mensen: hooguit kan een major flink knijpen. Het echte risico is voor de mieren zelf, als ze gestrest raken in een gesloten bakje en het mierenzuur zich ophoopt. Gebruik buizen, hulpbakjes en een lang pincet, en laat haar nooit vrij: het is een Noord-Amerikaanse soort.

Wat je niet moet doen

  • Koninginnen of kolonies samenvoegen: ze is monogyn.
  • Het hele formicarium verwarmen of boven 28 °C gaan.
  • Het nest droog of zonder water laten.
  • De suiker in watten geven of altijd dezelfde prooi geven.
  • De diapauze overslaan of de temperatuur plots veranderen.
  • Smalle gangen laten wanneer er al majors zijn.
  • De barrière of het deksel verwaarlozen.

Wetenschappelijke bronnen

Deze gids vat de wetenschappelijke literatuur samen over Camponotus castaneus en haar parasitaire schimmel, in het bijzonder de soortpagina van het Mississippi Entomological Museum (Rasoamanana en MacGown, open access), en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. de Bekker, C., Quevillon, L. E., Smith, P. B., Fleming, K. R., Ghosh, D., Patterson, A. D. & Hughes, D. P. (2014). Species-specific ant brain manipulation by a specialized fungal parasite. BMC Evolutionary Biology 14: 166. doi:10.1186/s12862-014-0166-3
  2. de Bekker, C., Ohm, R. A., Loreto, R. G., Sebastian, A., Albert, I., Merrow, M., Brachmann, A. & Hughes, D. P. (2015). Gene expression during zombie ant biting behavior reflects the complexity underlying fungal parasitic behavioral manipulation. BMC Genomics 16: 620. doi:10.1186/s12864-015-1812-x
  3. Araújo, J. P. M., Evans, H. C., Kepler, R. & Hughes, D. P. (2018). Zombie-ant fungi across continents: 15 new species and new combinations within Ophiocordyceps. I. Myrmecophilous hirsutelloid species. Studies in Mycology 90: 119–160. doi:10.1016/j.simyco.2017.12.002
  4. Fredericksen, M. A., Zhang, Y., Hazen, M. L., Loreto, R. G., Mangold, C. A., Chen, D. Z. & Hughes, D. P. (2017). Three-dimensional visualization and a deep-learning model reveal complex fungal parasite networks in behaviorally manipulated ants. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA 114: 12590–12595. doi:10.1073/pnas.1711673114
  5. Mangold, C. A., Ishler, M. J., Loreto, R. G., Hazen, M. L. & Hughes, D. P. (2019). Zombie ant death grip due to hypercontracted mandibular muscles. Journal of Experimental Biology 222: jeb200683. doi:10.1242/jeb.200683
  6. King, J. R. (2010). Size–abundance relationships in Florida ant communities reveal how ants break the energetic equivalence rule. Ecological Entomology 35: 287–298. doi:10.1111/j.1365-2311.2010.01177.x
Moeilijkheidsgraad
Ervaren
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

10 andere producten in dezelfde categorie: