Colonia de Neoponera villosa comiendo en el comedero – foto real de Antomas
Colonia de Neoponera villosa comiendo en el comedero – foto real de Antomas

Neoponera villosa – MegaImperium

Laatste items in voorraad
€ 599,99
Inclusief belasting

PANTERIMPERIUM — Neoponera villosaLeeftijd: 3 jaarStichting: 2023Populatie: +300 werkstersDrie jaar patrouilleren, jagen en uitbreiden hebben dit Panterimperium gevormd. Meer dan 300 Neoponera villosa vormen een robuuste, territoriale kolonie, met krachtige werksters die als echte jagers door hun territorium trekken.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Dit is een al gevestigde kolonie uit eigen kweek: gesticht in 2023, zo'n 3 jaar oud, en ze komt met haar koningin en 300 tot 500 werksters. Voor wie de koloniestichting wil overslaan en meteen wil beginnen met een leger jagers dat al op volle toeren draait. Beperkte beschikbaarheid.

Een mier uit tropisch Amerika, zwart en met goudkleurige beharing, snel, klimmend en met een angel, in een koloniegrootte die in de natuur alleen de grootste bereiken. Ze heeft vanaf de eerste dag een Qbik Wild Duo P 2C of iets vergelijkbaars nodig, met een vochtige kamer en de rest droger, 24-28 °C, veel gevarieerd eiwit en nectar in een drinkbakje, altijd water in een buis en regelmatige schoonmaak. Geen diapauze. Met honderden werksters die klimmen: een barrière van PTFE (Fluon), een goed sluitend deksel en verhuizen door overkieperen boven een dienblad.

Dit MegaImperium is een volwassen kolonie van Neoponera villosa (Fabricius, 1804), een van de grote jagende Ponerinae van de Neotropen. Ze leeft van het zuiden van Texas en het noorden van Mexico tot het noorden van Argentinië en het zuiden van Brazilië, en haar werksters, van 12-13 mm, zwart en bedekt met een gouden donslaag waaraan de soort haar naam dankt, jagen alleen, klimmen overal in en dragen een functionele angel. Maar wat dit product bijzonder maakt, is niet de soort, maar de schaal: driehonderd werksters of meer rond één enkele koningin, een kolonie die de koloniestichting, het trage eerste jaar en de reageerbuisfase al achter zich heeft gelaten.

Bij zo'n kolonie zie je wat je bij een startende kolonie alleen vermoedt hier tegelijk en op elk uur van de dag: patrouilles die elke tak van het foerageergebied afzoeken, meerdere jachtpartijen tegelijk, werksters die terugkeren met nectar, bergen zijden cocons in de vochtige kamer. Daar staat tegenover dat ze meer vraagt dan een jonge kolonie: meer ruimte, meer voer, meer schoonmaak en een onberispelijke uitbraakwerende opstelling. In deze verzorgingsgids richten we ons daarop, op wat het betekent om een grote kolonie N. villosa in huis te hebben, en op de biologie die je beter begrijpt wanneer er honderden individuen zijn.

Begin je liever bij het begin, met een koningin en haar eerste broed, en wil je de kolonie vanaf nul zien groeien, dan vind je de volledige verzorgingsgids van de soort bij Neoponera villosa, met de semi-claustrale koloniestichting stap voor stap uitgelegd.

Biologie

Een kolonie aan de bovengrens van wat bekend is

Hoeveel werksters heeft een wilde kolonie van deze soort? Het beste gepubliceerde gegeven komt van het schiereiland Yucatán, waar de soort in tankbromelia's nestelt. In een steekproef van 82 kolonies die in Aechmea bracteata werden verzameld, was het gemiddelde zo'n 98 werksters, met kolonies van slechts 3 tot 322 (gegevens verzameld door Rocha en collega's in 2020). Met andere woorden: normaal zijn in het veld kolonies van een honderdtal individuen, en kolonies van meer dan 300 zijn de uitzondering.

Dit MegaImperium, met 300-500 werksters, zit aan die bovengrens of erboven. Daar is niets vreemds aan: in gevangenschap, met het hele jaar overvloedig voer, zonder predatoren, zonder concurrenten om het nest en zonder orkanen die de bromelia omverblazen, kan een kolonie groter worden dan in de natuur. Maar houd het in gedachten, want het verklaart bijna alles wat volgt: je hebt een kolonie in handen die al een omvang heeft bereikt die haar soort zelden haalt, en haar opstelling moet daarop berekend zijn.

Eerst een opmerking over namen. Een groot deel van de 20e eeuw heette deze soort Pachycondyla villosa, en zo staat ze in de meeste klassieke onderzoeken. In 2014 gaf de herindeling van de onderfamilie Ponerinae door Schmidt en Shattuck het geslacht Neoponera terug aan een groep grote, vaak boombewonende neotropische Ponerinae. Bovendien maakt N. villosa deel uit van het soortencomplex van N. foetida, en in 2002 toonden Lucas en zijn team aan dat de «P. villosa» uit de cacaoplantages in het zuiden van Bahia (Brazilië) in werkelijkheid drie verschillende taxa waren. Sommige onderzoeken die we hieronder aanhalen, zijn met die zustersoorten gedaan, en dat vermelden we dan.

De grootte van het huis doet er wel toe

N. villosa is een opportunistische holtebewoner: holle stammen, takken, gevallen hout en epifyten, in vochtige bossen en ook in droge bossen. In het lage, overstroomde bos van het reservaat Sian Ka'an, in Yucatán, beschreven Dejean, Olmsted en Snelling in 1995 hoe ze bijna altijd het hart van de bromelia Ae. bracteata bewoont, tussen de bladvoeten. Verder naar het noorden, waar die plant schaars is, vestigt ze zich in holtes van bomen zoals Bursera simaruba, Lysiloma latisiliquum of Leucaena leucocephala.

Interessant voor wie een grote kolonie heeft, is hoe ze kiest. In de keuze-experimenten van Rocha en collega's (2020), tussen twee planten van Ae. bracteata, kozen de werksters bijna altijd de grote, van 80 cm, boven de kleine, van 25 cm. Een grotere bromelia biedt meer kamers tussen de bladeren, meer beschutting en meer plaats voor het broed. Die voorkeur voor ruimte bleek zelfs bij werksters uit kolonies die in bomen leefden en de plant nooit hadden gezien, wat wijst op een deels aangeboren aantrekking. En in 1990 had Alain Dejean al aangetoond dat wat een werkster als larve en in haar eerste dagen als volwassen dier leert kennen, invloed heeft op de plek die ze later kiest om te nestelen.

Vertaald naar het terrarium: een kolonie van honderden werksters die in kunstnesten is opgegroeid, herkent die als haar huis, maar heeft er een op haar maat nodig. Een nest dat te klein is voor haar populatie dwingt haar om zich buiten op te hopen, in het foerageergebied; een buitenproportioneel nest laat lege kamers over die als vuilnisbelt eindigen. De regel is dezelfde die zij in het veld volgen: precies genoeg ruimte voor de kolonie die er is, met marge om te groeien.

Verhuizen, een voor een

In Yucatán blazen orkanen en droogtes de bromelia's omver en dwingen ze de kolonies een nieuw huis te zoeken, en bovendien moeten ze dat bevechten tegen de mier Dolichoderus bispinosus en de termieten van het geslacht Nasutitermes. Hoe verhuist een kolonie N. villosa? Niet in een grote chemische colonne, zoals zoveel mieren, maar in tandem: een verkenster die de nieuwe schuilplaats al kent, keert terug, maakt een snelle, verticale schokbeweging met haar lichaam, en een nestgenote doet haar na en volgt haar op de voet, terwijl ze haar met haar antennes aanraakt. Soms trekt de gids de achterblijfster met haar kaken aan de poten. Volgens Rocha en zijn team dient de tandem bij deze soort om te verhuizen, niet om op jacht te gaan.

Bedenk wat dat systeem betekent met 300 of 400 werksters, plus de koningin en al het broed: honderden heen-en-weertochten, twee aan twee. In een wilde kolonie van honderd individuen is dat te doen; in een grote kolonie kan een spontane verhuizing dagen duren en de kolonie kwetsbaar maken. Daarom wachten we bij Antomas niet tot ze vanzelf verhuizen: we zetten ze over naar een ander nest door overkieperen, in één enkele handeling (we leggen het uit in «Aankomst en verhuizing door overkieperen van een grote kolonie»). En zie je op een dag paartjes werksters vlak achter elkaar lopen, dan weet je dat een verkenster een ander de weg wijst.

Honderden jagers die leren

Zoals bijna alle Ponerinae jaagt N. villosa niet in groep en rekruteert ze niet massaal: elke werkster gaat alleen op pad, spoort een prooi op, houdt die vast met haar driehoekige kaken en buigt zo nodig haar gaster onder haar lichaam door om te steken. Ze is een generalistische predator van geleedpotigen, en haar best onderzochte prooien zijn termieten.

Daarmee heeft ze een probleem: de soldaten, gewapend met kaken. In 1990 toonden Dejean, Corbara en Oliva-Rivera in het tijdschrift Behaviour een vorm van leren bij het vangen aan: de werksters behandelen een termietenwerkster niet hetzelfde als een soldaat, en met ervaring passen ze hun techniek tegenover soldaten aan om minder risico te lopen. Het is een individuele eigenschap van elke jager, en daarom is een grote kolonie de beste etalage: honderden werksters, elk met haar eigen prooigeschiedenis, gaan tegelijk op pad en laten de uitputtingsjacht zien die we bij Antomas zien, met hardnekkige achtervolging, een nieuwe poging als de prooi ontsnapt en aanhoudende druk tot die verlamd is.

De werksters verzamelen ook suikerhoudende vloeistoffen in de vegetatie, zoals nectar van bloemen en van extraflorale nectariën. En hier heeft ze een echte Ponerinae-gewoonte: ze verdeelt de nectar niet door die vanuit de krop op te braken, zoals de meeste mieren. Ze draagt hem als een druppel tussen haar kaken, bijeengehouden door de oppervlaktespanning, en biedt hem zo aan haar nestgenoten aan, die er rechtstreeks uit drinken. De myrmecoloog Bert Hölldobler beschreef halverwege de jaren tachtig dit uitdelen van druppels bij N. villosa. In een kolonie van deze omvang zie je het vaak: sommige werksters komen terug met insecten voor de larven en andere met een glanzende druppel tussen hun kaken, omringd door nestgenoten die komen drinken.

Een koningin die de vrede bewaart

In een grote kolonie zijn alle werksters afhankelijk van één enkele koningin, en niet alleen omdat zij de eieren legt. In 1996 onderzochten Heinze, Trunzer, Oliveira en Hölldobler hoe de voortplanting bij deze soort wordt gereguleerd. Wanneer ze de koningin weghaalden, begonnen de werksters elkaar te bestrijden met antenneboksen (snelle slagen met de antennes) en beten, vormden ze een hiërarchie en legden de hooggeplaatste werksters eieren; de dominante werksters aten zelfs de eieren van de andere op. Met de koningin erbij leggen de werksters daarentegen nauwelijks eieren en concurreren ze niet. Ook de aanwezigheid van larven remde de eileg van de werksters.

Deze soort en haar verwanten uit het complex hebben bovendien een beroemde geschiedenis met koninginnen: in de cacaoplantages van Bahia werd een groot deel van de kolonies gesticht door twee of drie koninginnen samen (Trunzer en collega's, 1998; D'Ettorre en collega's, 2005), die binnen enkele minuten een rangorde vormden (Kolmer en Heinze, 2000, bij P. cf. inversa). Dit MegaImperium komt met één enkele koningin, en zo moet het blijven: in een volwassen kolonie een koningin toevoegen of haar samenvoegen met een andere kolonie is vragen om oorlog. De vrede van driehonderd werksters hangt ervan af dat hun koningin er blijft, gezond en goed gevoed.

Het gefluister van een gestoorde kolonie

Veel Ponerinae kunnen geluid maken met een stridulatieorgaan tussen de eerste segmenten van de gaster: ze wrijven een rand over een fijn geribbeld oppervlak, zoals een nagel over een kam. In 1997 namen Pavan en zijn team de stridulatie op van verschillende neotropische Ponerinae, waaronder Neoponera apicalis, uit hetzelfde geslacht als onze soort, met pulsen boven de 75 kHz, voor ons onhoorbaar; ze lieten die vooral horen wanneer de werksters of de kolonie werden gestoord. We hebben geen onderzoek gevonden dat specifiek over N. villosa gaat, dus we vermelden het als kenmerk van het geslacht. Waarschijnlijk hoor je het niet, want een groot deel van het signaal is ultrasoon; wat je wel ziet als je het foerageergebied bruusk opent, zijn tientallen werksters die tegelijk naar buiten komen om te kijken wat er gebeurt. Dat collectieve alarm, of het nu chemisch is, akoestisch of allebei, is een goede reden om altijd rustig te werken.

Grootte en morfologie

In een grote kolonie valt als eerste de eenvormigheid op: N. villosa is monomorf. Er zijn geen majors, geen soldaten met een grote kop en geen piepkleine werksters: de 300-500 werksters van dit MegaImperium zijn vrijwel gelijk aan elkaar, en het verschil zit in het werk van elk van hen, niet in hun lichaam.

  • Kleur en beharing. Zwart of zeer donkerbruin lichaam, met een overvloedige gouden beharing die in het licht van het foerageergebied bronskleurig glanst. De naam villosa komt van het Latijnse villosus, «harig».
  • Silhouet. Slank, met lange klimpoten en een taille van één enkel segment, de petiolus, in de vorm van een dikke knoop.
  • Kop en kaken. Stevige kop, goed ontwikkelde ogen en sterke driehoekige kaken, gemaakt om prooien vast te houden die zich verzetten.
  • Angel. Functioneel, aan het einde van de gaster.
  • Koningin. Lijkt sterk op de werksters, iets groter en met een voller borststuk, waarop de littekens van de vleugels te zien zijn. In een kolonie van honderden individuen is ze met het blote oog moeilijk te vinden: meestal zit ze in de broedkamer, omringd door werksters.
  • Broed. Enigszins beweeglijke larven, waarop de werksters de stukjes prooi leggen, en poppen in zijden cocons. In een grote kolonie zie je stapels cocons, vaak gescheiden van de larven.

Afmetingen bij benadering

  • Werksters: 12-13 mm (populaties uit Yucatán, volgens Rocha et al. 2020)
  • Koningin: iets groter dan de werksters; we hebben geen gepubliceerde afmeting gevonden
  • Geen majors of soldaten

De waarden van 13 tot 18 mm die in winkels en op fora rondgaan, komen niet uit wetenschappelijke metingen, en die geven we niet. Wel nemen 12-13 mm maal enkele honderden werksters veel ruimte in: daarom heeft deze kolonie vanaf de eerste dag een middelgroot nest nodig.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

In onze ervaring is N. villosa een sterke en flexibele Ponerinae, en een volwassen kolonie is dat nog meer dan een startende kolonie: ze heeft reserves, veel werksters en een stevig gevestigde koningin. We beoordelen haar als gevorderd vanwege de verzorging, niet omdat ze kwetsbaar is:

  • Honderden snelle werksters die klimmen, in plaats van een handvol: elke fout in de barrière merk je meteen.
  • Een angel en een snelle collectieve verdediging als ze wordt gestoord.
  • Een hoog eiwitverbruik, en de schoonmaak die daarbij hoort.
  • Een vochtgradiënt die je in een groter nest moet handhaven.

Wat het betekent om een al grote kolonie te hebben

Een MegaImperium kopen is niet «meer mieren» kopen: het is de hobby op een ander punt beginnen. Dit verandert er ten opzichte van een koningin met broed:

  • Ruimte. Reserveer vanaf het begin een stabiele plek, op de juiste temperatuur en zonder direct zonlicht, voor een middelgroot formicarium met een ruim en hoog foerageergebied. Het is geen kolonie voor een smal boekenrek.
  • Een formicarium op haar maat vanaf de eerste dag. Geen reageerbuizen of stichtingsnesten: de kolonie gaat direct naar haar definitieve nest (zie «Aanbevolen formicaria»).
  • Veel voer en veel schoonmaak. Enkele honderden jagers en hun broed eten dagelijks. Dat betekent meerdere keren per week prooien, altijd verse nectar en regelmatig resten weghalen, want een grote kolonie produceert ook veel afval.
  • Groeitempo. Met 3 jaar heeft de kolonie de trage fase achter zich gelaten. Haar groei meet je niet meer in losse werksters, maar in golven: met constante warmte en eiwit legt de koningin onafgebroken en vervangen de nieuwe werksters de oude en komen ze erbij. We hebben geen gepubliceerde gegevens gevonden over de ontwikkelingsduur van deze soort, dus we geven geen cijfers; wat we wel weten, is dat eiwit de motor is.
  • Geen majors om op te wachten. Anders dan bij andere grote soorten verschijnen hier na verloop van tijd geen soldaten: de kolonie groeit in aantal, niet in verscheidenheid aan kasten. De verscheidenheid zit in de taken: jagers, verzorgsters, afvalruimers.
  • Verhuizen is een operatie. 300-500 werksters naar een ander nest overbrengen vraagt voorbereiding, een groot dienblad en rust (zie «Aankomst en verhuizing door overkieperen van een grote kolonie»).
  • Haar observeren. Dat is het grote voordeel. Met zoveel werksters is er altijd iets te zien: jachtpartijen, broedtransport, werksters die hun gouden haar poetsen, nectardruppels die van kaak naar kaak gaan. Goed licht boven het foerageergebied en een handloep zijn de beste aankopen die je kunt doen.

Aanbevolen waarden

  • Temperatuur in het nest: het hele jaar 24-28 °C, met een warmere en een koelere kant, zodat de kolonie het broed kan leggen waar het haar uitkomt.
  • Foerageergebied: op kamertemperatuur of iets warmer, met één kant tot zo'n 28-30 °C.
  • Vochtigheid: matig tot hoog in een deel van het nest, droger in de rest.
  • Ventilatie: onmisbaar; met honderden ademende mieren en een vochtige zone ontstaat zonder ventilatie condens.
  • Water: altijd, in een of twee reageerbuizen met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: donker nest en verlicht foerageergebied, met een normale dag-nachtcyclus.
  • Diapauze: geen.

Vochtigheid: de gradiënt op grote schaal

Het hart van een bromelia of het binnenste van een holle stam heeft een stabiel, enigszins vochtig microklimaat, maar staat niet nat. In het formicarium vertaalt zich dat in één vochtige kamer en andere die geleidelijk droger zijn. In een grote kolonie zie je dat duidelijk: eieren en kleine larven in het vochtige deel; cocons en rustende werksters vaak in drogere zones.

Bij een groter nest is het risico op fouten in beide richtingen groter. Maak je te nat, dan telt het vocht van honderden mieren en hun resten op bij dat van het gips en verschijnen schimmel en mijten. Vergeet je water te geven, dan droogt de vochtige kamer sneller uit dan je denkt, want een grote kolonie neemt haar in beslag en «verbruikt» haar. Bevochtig alleen de vochtige zone, weinig en vaak, kijk waar ze het broed leggen en stel bij naar wat zij je vertellen.

Aanbevolen formicaria

Voor een kolonie van 300-500 werksters van dit formaat gaan we bij Antomas direct voor de Qbik Wild Duo P 2C van Anthouse: van gips, dat het vocht vasthoudt, met genoeg oppervlak om de hele kolonie te huisvesten en ruimte om de gradiënt te creëren tussen een vochtige kamer en andere, drogere kamers. Hij past bij een soort die in plantenholtes met een stabiel microklimaat leeft.

Blijft de kolonie groeien en raakt ze krap in de ruimte, koppel dan een tweede nest aan in plaats van haar naar een enorm nest over te brengen: zo neemt de kolonie de nieuwe ruimte in haar eigen tempo in gebruik, zonder lege kamers. De signalen dat het tijd is om uit te breiden, zijn duidelijk: veel stilzittende werksters in het foerageergebied omdat ze binnen niet passen, of broed dat zich bij de ingang ophoopt. Maak de opstelling zo compleet:

  • Een ruim en hoog foerageergebied: takken, schors en verticale elementen, want in de natuur trekt ze door de vegetatie. Met honderden werksters geldt: hoe meer oppervlak, hoe meer de activiteit verspreid is en hoe beter je haar ziet. Niets wat tot de barrière of het deksel reikt.
  • Een ontsnappingsbarrière van PTFE (Fluon) en een goed sluitend deksel met ventilatiegaas.
  • Een of twee waterbuizen met watten, zodat er nooit water ontbreekt.
  • Een drinkbakje voor de nectar, nooit watten.
  • Een hoekje voor de resten. De kolonie kiest er uiteindelijk een uit als vuilnisbelt; houd het bereikbaar om het schoon te maken.

Aankomst en verhuizing door overkieperen van een grote kolonie

Laat de kolonie bij aankomst zoals ze komt, op een rustige plek, in het halfdonker en op 26-28 °C, en controleer of ze water heeft. Een paar uur rust is genoeg. Om haar naar het formicarium over te brengen, gebruiken we bij Antomas altijd het overkieperen, en met 300-500 snelle, klimmende werksters met een angel moet je dat goed voorbereiden:

  • Alles klaar voordat je opent: het formicarium opgezet, de vochtige kamer bevochtigd, de waterbuizen op hun plek en de PTFE-barrière aangebracht en droog.
  • Een groot dienblad onder de hele opstelling, waar mogelijk met de randen ook beschermd door een barrière. Werksters die vallen, blijven daar en niet op tafel.
  • Gereedschap binnen handbereik: een lange pincet en een zacht penseel.
  • Kieper in het foerageergebied, naast de ingang van het nest: open de verpakking daar en schud zachtjes tot de koningin, de werksters en het broed eruit zijn. Komt ze in meerdere verpakkingen, doe ze dan een voor een en sluit tussendoor het deksel.
  • Zonder haast. Veel werksters blijven zich aan de wanden vastklampen: laat de verpakking open in het foerageergebied staan zodat ze vanzelf naar buiten komen.
  • Nest in het donker en deksel dicht. Binnen een paar uur hebben ze de koningin en het broed naar binnen gebracht. Je zult wat tandemloopjes zien: dat zijn verkensters die de weg wijzen.

Moet ze ooit naar een ander formicarium, dan gaat het net zo: je kiepert haar in het nieuwe, je wacht niet tot ze vanzelf verhuist.

Een imperium voeren

Eiwit: veel en gevarieerd. Honderden jagers en een koningin in volle eileg hebben meerdere keren per week insecten nodig, en de hoeveelheid moet het broed volgen: hoe meer larven je ziet, hoe meer prooien. Dat is de filosofie van Antomas: als je dagelijks onderhoud doet en de resten weghaalt, is overvloedig voeren beter, want de kolonie merkt overvloed en groeit sneller en in grotere aantallen; kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet overvloedig, want wat overblijft rot. Bij een kolonie van deze omvang is elke dag of om de dag resten weghalen niet optioneel. Wissel elke week van insect:

Een grote kolonie kun je zonder problemen levende prooien geven: dan komt ze het best tot haar recht. Gebruik altijd gekweekte insecten, want die uit het wild kunnen insecticiden bevatten.

Nectar: altijd beschikbaar. Een grote kolonie verbruikt veel energie met patrouilleren. Bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse aan, 4-5 keer per week, en 1-2 keer een andere nectar of suikerhoudende vloeistof voor de afwisseling. Bied hem aan in een drinkbakje, nooit op watten, die meteen gaan schimmelen. Een drinkbakje waarin de druppel vrij ligt, is ideaal: zo verzamelen ze de nectar ook, als een druppel tussen hun kaken. Ververs hem voordat hij gaat gisten; met honderden werksters is hij sneller leeg dan je verwacht.

Water: altijd, in de reageerbuizen met watten.

Geen diapauze: het hele jaar actief

N. villosa is tropisch en subtropisch: in haar verspreidingsgebied wordt de activiteit bepaald door regen en temperatuur, niet door een koude winter. Bij Antomas houden we haar twaalf maanden per jaar actief, met constante warmte, vochtigheid en voer. Koelt het huis in de winter af en zakt het nest een paar weken naar 22-24 °C, dan gaat de kolonie iets trager en is er niets aan de hand, maar laat haar niet onder ongeveer 20 °C zakken en geef haar geen diapauze zoals bij een Europese soort. Merk je dat het broed afneemt, denk dan eerst aan eiwit, warmte of een recente verandering.

Gedrag en alarmsignalen

Op elk uur actief. Een grote kolonie heeft altijd werksters buiten: ze patrouilleren in het foerageergebied, klimmen in de takken en komen meteen op voer af. Ze reageert snel op elke indringing in haar territorium.

Observeren zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren. Met het nest donker en het foerageergebied verlicht kun je haar bekijken wanneer je maar wilt; je moet het alleen voorzichtig doen en niet meer ingrijpen dan nodig. Ze heeft een goed zicht en went aan je aanwezigheid.

Signalen dat er iets mis is:

  • Weinig larven of broed dat verdwijnt: te weinig eiwit.
  • Broed opgehoopt op het vochtigste punt of verschrompelde cocons: te weinig vocht.
  • Condens, schimmel of mijten: te veel water of vergeten resten.
  • Veel stilzittende werksters buiten het nest: ze passen er niet in, tijd om uit te breiden.
  • Werksters die elkaar bestrijden met antenneboksen en beten: controleer of de koningin in orde is.

Ontsnappingen en barrières

Bij een startende kolonie is een ontsnapping één werkster; bij een MegaImperium kan het er een dozijn in een minuut zijn. N. villosa klimt heel goed en benut elke kier:

  • Een barrière van PTFE (Fluon), doorlopend bovenaan de wanden van het foerageergebied, vernieuwd zodra ze slijt of stoffig wordt. Paraffineolie dient als versterking.
  • Een goed sluitend deksel met ventilatie van fijn gaas.
  • Aansluitingen, stoppen en buizen regelmatig gecontroleerd.
  • Geen enkele brug: takken, decoratie of buizen die tot de barrière of het deksel reiken.
  • Kijk voordat je opent waar de werksters het dichtst bij de rand zitten; open niet verder dan nodig en sluit wanneer je klaar bent.

Hantering en veiligheid

Ze heeft een functionele angel. In de ervaring van Antomas is haar steek eerder mild voor een grote Ponerinae, al beschrijft de literatuur hem meestal als pijnlijk. Wat bij een grote kolonie verandert, is de kans: er zijn veel meer werksters bereid om het nest te verdedigen. Werk altijd met een lange pincet en een penseel, nooit met je handen, rustig en boven een dienblad. Elke vliesvleugelige kan bij een overgevoelige persoon een allergische reactie veroorzaken: houd haar uit de buurt van jonge kinderen en huisdieren. Voeg haar niet samen met andere kolonies of andere soorten, en vergeet niet dat het een exotische soort is: ze mag nooit worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Haar in een klein nest of in buizen zetten «tot er tijd is»: ze heeft vanaf de eerste dag haar formicarium nodig.
  • Haar in één keer een enorme ruimte geven in plaats van uit te breiden door een ander nest aan te koppelen.
  • Te weinig eiwit geven of resten laten liggen.
  • Het nest laten verzuipen of de vochtige kamer laten uitdrogen.
  • Water of nectar laten opraken, of de nectar op watten aanbieden.
  • Koninginnen toevoegen of haar met een andere kolonie samenvoegen.
  • Haar in diapauze zetten of onder ongeveer 20 °C afkoelen.
  • Het foerageergebied openen zonder barrière, zonder dienblad of gehaast.
  • Haar met je handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is gebaseerd op de wetenschappelijke literatuur over Neoponera villosa, haar soortencomplex en haar geslacht, en op de ervaring van Antomas met het kweken van grote kolonies van de soort. Belangrijkste referenties:

  1. Schmidt, C. A. & Shattuck, S. O. (2014). The higher classification of the ant subfamily Ponerinae (Hymenoptera: Formicidae), with a review of ponerine ecology and behavior. Zootaxa 3817: 1–242. doi:10.11646/zootaxa.3817.1.1
  2. Lucas, C., Fresneau, D., Kolmer, K., Heinze, J., Delabie, J. H. C. & Pho, D. B. (2002). A multidisciplinary approach to discriminating different taxa in the species complex Pachycondyla villosa (Formicidae). Biological Journal of the Linnean Society 75: 249–259. doi:10.1046/j.1095-8312.2002.00017.x
  3. Rocha, F. H., Lachaud, J.-P., Hénaut, Y., Pozo, C. & Pérez-Lachaud, G. (2020). Nest site selection during colony relocation in Yucatan Peninsula populations of the ponerine ants Neoponera villosa (Hymenoptera: Formicidae). Insects 11: 200. doi:10.3390/insects11030200
  4. Dejean, A., Olmsted, I. & Snelling, R. R. (1995). Tree-epiphyte-ant relationships in the low inundated forest of Sian Ka'an Biosphere Reserve, Quintana Roo, Mexico. Biotropica 27: 57–70. doi:10.2307/2388903
  5. Dejean, A. (1990). Influence de l'environnement pré-imaginal et précoce dans le choix du site de nidification de Pachycondyla (=Neoponera) villosa (Fabr.) (Formicidae, Ponerinae). Behavioural Processes 21: 107–125. doi:10.1016/0376-6357(90)90019-C
  6. Dejean, A., Corbara, B. & Oliva-Rivera, J. (1990). Mise en évidence d'une forme d'apprentissage dans le comportement de capture des proies chez Pachycondyla (=Neoponera) villosa (Formicidae, Ponerinae). Behaviour 115: 175–187. doi:10.1163/156853990X00563
  7. Heinze, J., Trunzer, B., Oliveira, P. S. & Hölldobler, B. (1996). Regulation of reproduction in the neotropical ponerine ant, Pachycondyla villosa. Journal of Insect Behavior 9: 441–450. doi:10.1007/BF02214021
  8. Trunzer, B., Heinze, J. & Hölldobler, B. (1998). Cooperative colony founding and experimental primary polygyny in the ponerine ant Pachycondyla villosa. Insectes Sociaux 45: 267–276. doi:10.1007/s000400050087
  9. Kolmer, K. & Heinze, J. (2000). Rank orders and division of labour among unrelated cofounding ant queens. Proceedings of the Royal Society B 267: 1729–1734. doi:10.1098/rspb.2000.1202
  10. D'Ettorre, P., Kellner, K., Delabie, J. H. C. & Heinze, J. (2005). Number of queens in founding associations of the ponerine ant Pachycondyla villosa. Insectes Sociaux 52: 327–332. doi:10.1007/s00040-005-0815-z
  11. Pavan, G., Priano, M., De Carli, P., Fanfani, A. & Giovannotti, M. (1997). Stridulatory organ and ultrasonic emission in certain species of ponerine ants (genus: Ectatomma and Pachycondyla, Hymenoptera, Formicidae). Bioacoustics 8: 209–221. doi:10.1080/09524622.1997.9753363
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

10 andere producten in dezelfde categorie: