Camponotus eastwoodi: reina y obreras – foto real de Antomas
Camponotus eastwoodi: reina y obreras – foto real de Antomas

Camponotus eastwoodi

2 Beoordelingen
Laatste items in voorraad
€ 139,99
Inclusief belasting

Een reus uit de eucalyptusbossen die bijna niemand ooit in een formicarium heeft gezien. Camponotus eastwoodi is een van de suikermieren van Oost-Australië: heerseres van de zomernachten, extreem polymorf, met snelle minors en majors met een enorme kop, die groter kunnen worden dan hun eigen koningin en het nest bijtend en met mierenzuur verdedigen. In haar familie is er een koningin die haar kolonie meer dan 23 jaar heeft geregeerd. Bij Antomas zien we haar als een van de makkelijkst te houden grote Camponotus van Australië: droog nest, altijd suiker binnen bereik en veel eiwit. Stichtende koninginnen met broed. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Grote Camponotus uit de groep van de «suikermieren» van Oost-Australië: sterk polymorf, 's zomers nachtactief en zelden te zien in de hobby. Voor ons een van de makkelijkst te houden Australische reuzen-Camponotus. Koninginnen met broed, met claustrale kolonie­stichting. Qbik Alpha-nest met grote gangen en eerder droog (in het begin alleen vocht in de buizen), 21-26 °C, altijd suiker beschikbaar en veel eiwit. Geen diapauze het eerste jaar, zodat ze zich aan onze kalender aanpast; vanaf het tweede jaar diapauze van 4-5 maanden bij 15-18 °C in onze winter. Ze klimmen tegen acryl op: ontsnappingsbarrière van minerale olie.

Camponotus eastwoodi McArthur, 1996 is een van de grote Australische «suikermieren»: een robuuste, sterk polymorfe Camponotus, endemisch in Oost-Australië, die leeft in het open eucalyptusbos van Zuidoost-Queensland en het noordoosten van Nieuw-Zuid-Wales. Ze behoort tot de soortengroep van C. nigriceps, die van de Australische sugar ants, en is verwant aan twee van de bekendste Camponotus van het continent: C. nigriceps en C. consobrinus.

Het is een soort die je zelden in de hobby ziet. Ze heeft geen gewone naam, is buiten museumcollecties nauwelijks onderzocht en, voor zover wij weten, bestaat er geen andere verzorgingsgids over haar: dit is een van de eerste. Daarom scheiden we in deze verzorgingsgids altijd drie dingen: wat er over C. eastwoodi gedocumenteerd is, wat er bekend is over haar verwanten uit de nigriceps-groep en wat we bij Antomas hebben geleerd door haar te houden. En wat we hebben geleerd, komt neer op één idee: ze is een van de makkelijkst te houden Australische reuzen-Camponotus, zolang je haar ritme, haar droge nest en haar klok van het zuidelijk halfrond respecteert.

Biologie

Een «suikermier» beschreven in 1996

De Australische myrmecoloog A. J. McArthur beschreef haar in 1996, in de revisie van de C. nigriceps-groep die hij samen met M. Adams publiceerde in het tijdschrift Invertebrate Taxonomy, dat nu Invertebrate Systematics heet. Het was een modern werk voor die tijd: het combineerde klassieke morfologie met allozymen, moleculaire merkers op basis van eiwitvarianten, om soorten te scheiden die met het blote oog sterk op elkaar lijken. Het erkende negen soorten in de groep en beschreef er vier nieuwe: C. dryandrae, C. loweryi, C. longideclivis en C. eastwoodi.

Het referentie-exemplaar van de naam, het holotype, is een majorwerkster die in november 1993 in het noordoosten van Nieuw-Zuid-Wales werd verzameld door R. Eastwood, en wordt bewaard in het South Australian Museum; daarnaast zijn er paratypen, major- en minorwerksters, in dat museum en in de Australian National Insect Collection (ANIC). De naam eert hoogstwaarschijnlijk die verzamelaar, Rod Eastwood, een entomoloog gespecialiseerd in de relaties tussen vlinders en mieren in Australië. We hebben de oorspronkelijke etymologie niet kunnen lezen, dus we zeggen het met dat voorbehoud. In 2007 beschreef McArthur haar opnieuw in zijn sleutel van de Australische Camponotus, die nu de referentie is om haar te determineren.

Een gewone naam heeft ze niet, en we gaan er ook geen verzinnen. Soms wordt ze in het ondergeslacht Tanaemyrmex geplaatst, maar de ondergeslachten van Camponotus wachten op een grondige revisie, zoals de herindeling van de Formicinae uit 2016 erkende, dus het nuttigst is uit te gaan van haar soortengroep, die van nigriceps. En een opmerking over de context: Australië is een van de grote bakermatten van het geslacht. Een fylogenetisch onderzoek naar de Camponotus van de Indo-Pacific wees het Australische continent aan als een van de bronnen van waaruit het geslacht in golven de eilanden van de Stille Oceaan koloniseerde.

Haren onder de kop: zo herken je haar

Een Camponotus uit de nigriceps-groep determineren is niet makkelijk, en C. eastwoodi is geen uitzondering. Ze lijkt vooral op C. nigriceps en C. loweryi, waarmee ze grootte, kleur en beharing deelt, en om ze met zekerheid te scheiden vraagt de sleutel om zowel major- als minorwerksters. Het doorslaggevende kenmerk zit waar bijna niemand kijkt: op de gula, de onderkant van de kop, de «kin» van de mier.

  • C. eastwoodi: de minors hebben een paar rechtopstaande, lange en fijne haren op de gula, die minder dan de helft van het oppervlak bedekken; bij de majors zijn ze nog schaarser.
  • C. nigriceps: bij de minors bedekken die haren meer dan de helft van de gula.
  • C. consobrinus, C. loweryi en C. longideclivis: de gula heeft geen rechtopstaande haren.

Er is een tweede detail, ook bij de minors: bij de kleinste wordt de kop van C. eastwoodi, van boven gezien, naar achteren smaller, terwijl die bij C. loweryi en C. nigriceps evenwijdige zijden heeft. Natuurliefhebbers die haar op citizen-scienceplatforms determineren, doen het precies zo, met foto's van de kop van opzij of van onderen, op zoek naar die «paar bijna onzichtbare haren» onder de kop. Met een loep en een rustige werkster aan de andere kant van het glas kun jij het ook proberen.

C. eastwoodi of C. terebrans? De verwarring op de fora

Als er op kweekfora een grote Camponotus-koningin uit Oost-Australië opduikt, kan het gebeuren dat er tegelijk twee namen worden voorgesteld: C. eastwoodi of C. terebrans. Dat gebeurde in het enige topic dat we hebben gevonden over een mogelijke koningin van C. eastwoodi: de hobbyisten twijfelden tussen beide, en de bedenker van het voorstel vroeg zelf om het niet al te serieus te nemen. De verwarring is begrijpelijk: beide zijn grote Camponotus, ze zijn in hetzelfde ondergeslacht geplaatst, Tanaemyrmex, ze nestelen in de grond en ze horen bij de wereld van de «suikermieren».

Maar nauw verwant zijn ze niet. C. eastwoodi behoort tot de nigriceps-groep; C. terebrans tot de wiederkehri-groep, binnen haar eigen complex, dat van terebrans, en haar meest gelijkende soort is C. gouldianus. Bovendien overlappen hun arealen nauwelijks: C. terebrans is een mier uit Zuid-Australië, heel algemeen op zandgronden, en zou alleen in Nieuw-Zuid-Wales met C. eastwoodi overlappen.

Hoe onderscheid je ze? Niet aan de kleur. De revisie van C. terebrans door McArthur, Adams en Shattuck liet zien dat het een enorm variabele soort is, met een geleidelijke variatie van streek tot streek in grootte, kleur en beharing. Een C. terebrans kan bijna elke tint hebben, en een lichte kolonie C. eastwoodi blijft gewoon C. eastwoodi. Wat ze scheidt, zijn de haren en de petiolus:

  • De haren. Bij C. eastwoodi let de sleutel op de rechtopstaande haren op de gula van de minors (zie «Haren onder de kop: zo herken je haar»). Bij C. terebrans op de rechtopstaande haren op de scapi van de antennes en op de tibiae, en op de rechtopstaande haren op het propodeum, het achterste deel van het borststuk, meestal tussen 10 en 25.
  • De petiolus. Dat is de knoop die het borststuk met de gaster verbindt, de «taille» van de mier, en de vorm van het profiel ervan is een ander kenmerk dat de sleutel gebruikt om soorten te scheiden. Bij C. eastwoodi eindigt de knoop van de petiolus in een spitse top; bij C. terebrans wordt hij in profiel hoekig beschreven, zowel bij de minors als bij de majors.

Geen enkel onderzoek vergelijkt de twee soorten rechtstreeks, en een nauwkeurige determinatie vereist de volledige sleutel van McArthur (2007) en, zo mogelijk, majors en minors uit dezelfde kolonie. Wat we je wel kunnen zeggen: als iemand je verzekert dat de jouwe «te licht is voor een eastwoodi», bewijst dat niets: kijk naar de haren.

Uit het subtropische eucalyptusbos

C. eastwoodi is een endeem van Oost-Australië. Van de 136 waarnemingen in de Atlas of Living Australia komen er 94 uit Queensland, 32 uit Nieuw-Zuid-Wales en bij de rest is de staat niet vermeld, en bijna acht op de tien zijn geconcentreerd in één bioregio, die van Zuidoost-Queensland. Er zijn losse waarnemingen verder naar het noorden en zuiden, van het tropische noorden van Queensland tot de centrale kust van Nieuw-Zuid-Wales, al hebben de uitersten er heel weinig, en een paar uit het halfdroge binnenland die niet bevestigd zijn en determinatiefouten kunnen zijn.

Haar thuis is het open eucalyptusbos, het middelhoge tot hoge sclerofylle bos, met een zonnige bodem tussen de stammen: dat is de vegetatie van meer dan de helft van haar waarnemingen; daarna volgen gebieden zonder bos, grotendeels stedelijke en randstedelijke omgevingen, en, op grote afstand, andere bossen. Het is geen woestijnmier en ook geen mier van het tropische regenwoud, maar van een vochtig subtropisch klimaat.

Waar nestelt ze? Geen enkele wetenschappelijke publicatie beschrijft het, maar de waarnemingen van natuurliefhebbers schetsen een duidelijk patroon: nesten in de grond onder stenen en in dood hout, zoals rotte stronken en omgevallen stammen. Dat is hetzelfde als wat er van haar groep bekend is: C. nigriceps nestelt in de grond, vaak onder stenen, in het droge eucalyptusbos, en de koningin die Haskins en Haskins onderzochten, werd onder een grote steen gevonden (zie «Een koningin van 23 jaar in een droog nest»). Voor het houden is dat goed nieuws: een nest met ruime kamers, droog en met het water apart, lijkt sterk op wat ze in de natuur kiezen.

Onweerszomers, zachte winters… en andersom dan hier

Het klimaat in haar gebied is vochtig subtropisch, met hete, regenachtige zomers en zachte, droge winters. Dit zijn haar vier seizoenen:

  • Zomer (december-februari). Gemiddelde maxima van 28-30 °C en minima van 17-22 °C, met veel onweer en het grootste deel van de jaarlijkse regen. De relatieve luchtvochtigheid 's middags ligt rond 55-60%.
  • Herfst (maart-mei). Het wordt milder en geleidelijk droger, al is maart nog regenachtig.
  • Winter (juni-augustus). Zacht en droog: maxima van 17-22 °C en minima van 5-12 °C afhankelijk van de streek, met lichte vorst alleen in het binnenland en in hogere gebieden. Het is de droogste tijd, met een relatieve luchtvochtigheid 's middags van 43-50%.
  • Lente (september-november). Het wordt al vroeg warm. September is droog, en het is de maand met de meeste waarnemingen van de soort.

De daglengte loopt van ongeveer 10,4 uur bij de zonnewende van juni tot ongeveer 13,9 bij die van december; in Midden-Spanje daarentegen van ongeveer 9,3 tot ongeveer 15,1 uur. En er zijn activiteitswaarnemingen in alle maanden van het jaar, ook in de Australische winter: midden in juli vond een natuurliefhebber een nest met eieren onder een steen. Het is één waarneming en dat is niet genoeg om te zeggen dat de koningin het hele jaar legt, maar wel om te begrijpen dat haar winter een zachte winter is, die niets te maken heeft met die in een groot deel van Europa.

Wat voor het houden belangrijk is, staat in de titel: haar seizoenen lopen andersom dan de onze. Haar winter is onze zomer. Een koningin van C. eastwoodi komt in Europa aan met de klok van het zuidelijk halfrond, en het eerste jaar, zonder diapauze, past ze zich geleidelijk aan onze kalender aan (zie «Diapauze en omgekeerde seizoenen»).

's Zomers nachtactief, 's winters dagactief

Wanneer gaat ze foerageren? Over C. eastwoodi bestaat geen enkel onderzoek, maar de foto's van natuurliefhebbers vertellen een merkwaardig verhaal. We hebben de 60 verifieerbare waarnemingen van de soort op iNaturalist doorgenomen: tussen november en februari, de Australische zomer, zijn 9 van de 14 waarnemingen 's nachts, met mieren die na middernacht zijn gefotografeerd; tussen juni en augustus, de Australische winter, zijn er 12 van de 14 overdag, bijna altijd rond het middaguur of vroeg in de middag. Alles wijst erop dat ze 's zomers nacht- en schemeractief is en 's winters, met koele nachten, de zachte uren van de dag benut.

Dit moet je met voorzichtigheid bekijken, want deze waarnemingen zijn vertekend: in de zomer gaan veel mensen 's nachts op pad met lichtvallen, en in de winter zoekt men mieren door rond het middaguur stenen op te tillen. Maar het past bij wat er over haar verwanten bekend is. C. nigriceps wordt beschouwd als een nachtelijke foerageerder, en Haskins en Haskins beschreven C. perthiana, een vorm die nu onder C. nigriceps valt, als een «gedeeltelijk nachtelijke» foerageerder. En bij C. consobrinus is het nauwkeurig gemeten: in Canberra beginnen de werksters zo'n 150 minuten vóór zonsondergang naar buiten te komen, valt de piek van vertrekken samen met de zonsondergang, foerageren ze 's nachts in de bomen en keren ze bij het ochtendgloren terug naar het nest.

Om 's nachts te leven, heb je nachtogen nodig. Hetzelfde onderzoek vergeleek de ogen van de werksters, de gevleugelde koninginnen en de mannetjes van C. consobrinus, en vond dat de werksters bredere lenzen en rhabdomeren hebben, met een optische gevoeligheid die ongeveer 26 keer groter is dan die van de mannetjes: een aanpassing om zich bij weinig licht te bewegen. Thuis merk je het: bij warmte wordt de kolonie 's avonds en 's nachts levendig, en het is normaal dat je rond het middaguur weinig beweging ziet.

Vluchten in de schemering, vóór de regen

Niemand heeft nog een bruidsvlucht van C. eastwoodi gepubliceerd. Maar die van haar verwant C. consobrinus is tussen 2008 en 2015 bij twaalf nesten in Canberra gevolgd, en het is een waar precisiespektakel:

  • Ze vliegt van december tot maart, midden in de Australische zomer.
  • Meestal een dag voordat het gaat regenen.
  • En altijd in een tijdvak van een uur rond zonsondergang, van ongeveer 45 minuten vóór tot 15 minuten na zonsondergang.

De mannetjes zijn erop voorbereid: hun ogen offeren gevoeligheid op voor resolutie, wat hen helpt de vrouwtjes te vinden die zich aftekenen tegen de avondlucht. Gezien haar klimaat en haar verwantschap is het redelijk aan te nemen dat C. eastwoodi ook eind lente of in de Australische zomer vliegt, in de schemering en op warme, vochtige dagen, maar dat is onze eigen afleiding, geen gegeven.

Na de vlucht werpt de bevruchte koningin haar vleugels af en sluit ze zich op om een kolonie te stichten. Bij C. nigriceps vonden Haskins en Haskins op 12 januari, midden in de Australische zomer, een pas stichtende koningin: ze was alleen, nog zonder broed, in een schone beginkamer onder een grote steen, op zo'n zes meter van een dichtbevolkt nest van haar soort, waarschijnlijk haar nest van herkomst. Dat is het model van de claustrale kolonie­stichting: de koningin gaat niet naar buiten om te eten en brengt haar eerste werksters groot op haar eigen reserves. Dat zie je in de buis van je koningin (zie «Kolonie­stichting: koningin met broed, stap voor stap»).

Honingdauw, eigen bomen en tandemlopen

Haar bijnaam «suikermier» is goed gekozen. De Camponotus uit haar groep leven grotendeels van honingdauw, de suikerrijke vloeistof die bladluizen, schildluizen en andere halfvleugeligen uitscheiden, en van nectar. C. consobrinus verzorgt bladluizen en verzamelt hun honingdauw en benut, zo is beschreven, 's nachts dezelfde bomen waarvan de halfvleugeligen overdag worden uitgebuit door de Australische Iridomyrmex purpureus: een echte «nachtploeg» op hetzelfde vee. Over het dieet van C. eastwoodi in de natuur zijn geen gegevens, al hebben natuurliefhebbers haar op eucalyptusstammen gefotografeerd.

Haar verwanten hebben bovendien eigen bomen. Bij C. consobrinus foerageert elk nest in bepaalde inheemse bomen, en de werksters bereiken die op twee manieren: alleen of via tandemlopen, waarbij een werkster een nestgenote leidt die dicht achter haar aan loopt. Een onderzoek uit 2015 haalde de gidsen halverwege weg en kreeg een verrassing: veel van de volgsters wisten zelf de weg naar de boom. Het waren geen nieuwelingen, maar ervaren foerageersters.

En een verduidelijking, omdat het vaak wordt verward: «suikermier» is niet hetzelfde als honingpotmier. Australië heeft ook honingpot-Camponotus, zoals C. inflatus, uit de droge gebieden, met repleten die nectar opslaan in hun opgezwollen gaster en waarvan de honing een eigen antimicrobiële werking heeft, anders dan die van bijenhoning. C. eastwoodi hoort bij het andere team: er zijn geen repleten van haar bekend, dus verwacht ze niet in je formicarium.

Mierenzuur: wapen en ontsmettingsmiddel

Zoals alle Formicinae heeft C. eastwoodi geen angel. Haar chemische wapen is mierenzuur, dat ze in de gifklier aanmaakt en uitstoot via de acidoporus, een klein mondstukje omringd door haartjes aan de punt van de gaster dat alleen mieren van deze onderfamilie hebben. Haar verwanten gebruiken het om zich te verdedigen en tegen prooien en rivalen, en de majors bijten bovendien hard: een beet gevolgd door een straal zuur op de wond is de typische verdediging van de groep.

Maar mierenzuur is niet alleen een wapen. In 2020 toonde een team van Duitse onderzoekers aan dat Formicinae hun eigen gif inslikken. Tijdens het poetsen van de acidoporus buigt de mier de gaster, brengt de punt naar haar mond en neemt een paar druppels zuur, wat de krop zeer zuur houdt, de «sociale maag» waarin ze het voedsel bewaren dat ze daarna van mond tot mond delen. Dat zuur filtert de microben die met het voedsel binnenkomen en remt de overdracht van ziekteverwekkers binnen de kolonie. Het werd onderzocht bij C. floridanus en zeven andere Formicinae, niet bij C. eastwoodi, maar het is een kenmerk van de hele onderfamilie: een gif dat bovendien de voorraadkast ontsmet.

Thuis merk je er weinig van: het zijn rustige mieren, en het zuur komt pas tevoorschijn als ze zich aangevallen voelen (zie «Hantering en veiligheid»).

Blochmannia, de aminozuurfabriek die ze in zich draagt

Alle Camponotus dragen een microscopische partner in zich: de bacterie Blochmannia, die in gespecialiseerde cellen van de middendarm en in de eierstokken van de koningin leeft, en via de eieren van moeder op dochters overgaat. De relatie is zo oud en zo nauw dat een onderzoek dat in 2020 in Nature verscheen, haar voorstelde als een grote evolutionaire overgang naar een nieuw niveau van individualiteit: het embryo van de mier neemt de bacterie op in zijn eigen ontwikkeling, als nog een onderdeel van zijn lichaam.

Waarvoor hebben ze haar nodig? Haar genoom bevat de routes om bijna alle essentiële aminozuren te maken, de aminozuren die de mier niet zelf kan aanmaken, en een enzym, urease, waarmee stikstof kan worden gerecycled. In een experiment met C. floridanus brachten werksters bij wie de bacteriën met antibiotica waren verwijderd en die een dieet zonder essentiële aminozuren kregen, veel minder broed groot. Het is een van de redenen waarom Camponotus gedijen op zo'n suikerrijk dieet als honingdauw.

Let wel: het is geen excuus om op eiwit te besparen. Larven hebben insecten nodig om te groeien, en de kolonie groeit meer en beter naarmate ze meer eiwit krijgt (zie «Voeding»).

Een koningin van 23 jaar in een droog nest

Een van de verbazingwekkendste verhalen uit de mierenkweek heeft een naaste verwant van C. eastwoodi in de hoofdrol. De entomologen Caryl en Edna Haskins hielden in hun lab een koningin van C. perthiana, een vorm uit de nigriceps-groep die nu als dezelfde soort als C. nigriceps wordt beschouwd. Het is de stichtende koningin die ze onder een steen hadden gevonden (zie «Vluchten in de schemering, vóór de regen»), en ze leefde 23,2 jaar vanaf vóór haar eerste eileg. In haar leven bracht ze tussen 5.000 en 7.000 werksters groot. Toen het in 1992 werd gepubliceerd, was het een van de langste gedocumenteerde levensduren bij een mier, alleen overtroffen door een koningin van Lasius niger.

Het interessantst voor een kweker zijn de omstandigheden waarin ze leefde:

  • Een relatieve luchtvochtigheid van 35-50%, omdat de auteurs haar als een «semi-xerofiele» soort beschouwden, aangepast aan eerder droge omgevingen.
  • Suikerwater en insecten in stukjes, gemiddeld om de 4-5 dagen.
  • Glazen nesten met aarde, uitgebreid naar behoefte, en een groot foerageergebied met een gaasdeksel.

Met andere woorden: een eerder droog nest en een eenvoudig dieet van suiker en insecten, precies wat we bij Antomas aanraden voor C. eastwoodi (zie «In het begin vocht in de buizen; daarna droog»).

Het volgen van die kolonie leverde nog meer merkwaardige gegevens op. De majors concentreerden zich aan het begin van het leven van de kolonie en rond het midden, en het laatste broed bestond helemaal uit minors; en in 23 jaar werd er maar één mannetje geboren en geen enkele nieuwe koningin. We weten niet hoe lang een koningin van C. eastwoodi leeft, want niemand heeft het gemeten. Maar als ze op haar verwant lijkt, is een koningin van deze soort een metgezel voor vele jaren.

Eén koningin en werksters in alle maten

De kolonies van C. eastwoodi hebben één koningin. Zo zijn de onze, en zo is het bij haar verwanten, waar één koningin per kolonie normaal is, al zijn bij C. consobrinus enkele kolonies met meerdere gevonden. Bij Antomas voegen we geen koninginnen samen.

Wat opvalt, is het polymorfisme, dat heel uitgesproken is. De sleutel van McArthur beschrijft haar als een polymorfe soort, met minor- en majorwerksters die niet alleen in grootte, maar ook in vorm verschillen:

  • De majors hebben een grote kop, met bolle zijkanten die naar voren smaller wordt, platte ogen en een metanotum, een klein segment van het borststuk, dat met fijne lijnen is afgetekend.
  • De minors hebben een kop met rechte, evenwijdige zijkanten en een bolle achterkant, uitpuilende ogen en geen metanotum.
  • De kopbreedte loopt van 1,60 mm bij de kleinste minors tot 4,10 mm bij de grootste majors: meer dan het dubbele.

Om een idee te krijgen van wat een kop van 4,1 mm betekent: bij haar verwant C. consobrinus was de gemiddelde kopbreedte 3,13 mm bij de gemeten werksters en 3,25 mm bij de gevleugelde koninginnen. Op papier hebben de majors van C. eastwoodi een bredere kop dan een koningin van haar verwant.

Wat bepaalt of een larve minor of major wordt? Bij de meeste mieren vooral het voedsel dat ze krijgt; maar niet alleen. Bij C. consobrinus vond een genetisch onderzoek dat erfelijkheid ook de kaste van de werksters beïnvloedt.

In onze ervaring moet je geduld hebben: de eerste werksters zijn klein, en de majors verschijnen meestal in het tweede of derde jaar. Als ze komen, verandert de kolonie van aanzien: in onze ervaring kunnen ze zelfs groter worden dan de koningin zelf. Een major met een enorme kop naast de minors zien, is een van de grote momenten van het houden van deze soort.

Acrobatische spinnen en blinde slangen: haar gespecialiseerde vijanden

Een grote mier die bijt en zuur spuit, lijkt geen makkelijke prooi. En toch hebben Australische Camponotus vijanden die zich op hen hebben gespecialiseerd. Op de stammen van Australische bomen leeft Euryopis umbilicata, een kleine spin uit de familie Theridiidae die op Camponotus jaagt die veel groter en beter verdedigd zijn dan zijzelf. Een onderzoek uit 2022 analyseerde haar aanvallen: een rituele reeks stappen die in fracties van een seconde wordt uitgevoerd, verticaal op de schors, met een uitzonderlijk hoog vangstsucces. Volgens populairwetenschappelijke bronnen is haar favoriete prooi C. consobrinus.

De andere vijand komt van onderen. De Australische blinde slangen (familie Typhlopidae), klein en bijna zonder ogen, voeden zich met het broed van mieren en vinden de nesten door de chemische sporen van de werksters te volgen, zoals een onderzoek uit 1992 liet zien. Onder die sporen zijn ook die van de «suikermieren». In je formicarium zitten natuurlijk geen spinnen of slangen, maar deze verhalen verklaren waarom een kolonie haar nest zo vastberaden verdedigt.

Grootte en morfologie

Grote, robuuste Camponotus, sterk polymorf, met minor- en majorwerksters die verschillen in grootte en vorm, en zonder angel.

  • Kleur volgens de sleutel. Kop en mesosoma (het borststuk) zwart of donkerbruin. De kleur van de gaster staat niet in het deel van de beschrijving dat we hebben kunnen raadplegen.
  • Kleur van onze kolonies. Ze zijn vrij licht. De koningin heeft een zwarte kop en een barnsteen- of lichte honingkleurig borststuk en gaster, met donkere banden op de gaster. De werksters hebben een donkere kop, een licht barnsteenkleurig borststuk en poten en een donkerbruine gaster.
  • Beharing. Weinig rechtopstaande, lange en fijne haren op de gula, iets talrijker bij de minors; verspreide rechtopstaande gouden haren op het borststuk, op een dichte laag korte, aanliggende haren; en korte haren die ongeveer 30° opstaan op de tibiae en op de scapi van de antennes.
  • Kop. Bij de majors groot, met bolle zijkanten en platte ogen; bij de minors met rechte, evenwijdige zijkanten en uitpuilende ogen, en bij de kleinste minors naar achteren smaller.
  • Borststuk. Rug gelijkmatig bol; metanotum afgetekend bij de majors en afwezig bij de minors.
  • Petiolus. Knoop met een spitse top.
  • Oppervlak. Fijn gereticuleerd.
  • Gaster. Eindigt in de acidoporus, waarlangs ze mierenzuur uitstoot; geen angel.
  • Koningin. Er is geen gepubliceerde beschrijving. Die van Antomas meten 17-19 mm.
  • Mannetje. Er is geen gepubliceerde beschrijving.

Waarom zijn onze kolonies lichter? De sleutel beschrijft de kop en het borststuk van de werksters als zwart of donkerbruin, en onze koninginnen en werksters hebben een barnsteenkleurig borststuk. En het ligt niet aan de leeftijd: in onze kolonies worden de werksters niet donkerder naarmate ze ouder worden. We kunnen het niet met zekerheid verklaren. De kleur varieert vaak binnen één Camponotus-soort (haar «dubbelgangster» van de fora, C. terebrans, is een extreem geval), en de beschrijvingen zijn gebaseerd op een paar museumexemplaren, dus we zien het als variatie binnen de soort. Maar we zeggen het liever duidelijk: de kleur is niet bruikbaar om een C. eastwoodi te determineren, de haren op de gula wel (zie «Haren onder de kop: zo herken je haar»).

Afmetingen bij benadering

  • Koningin: 17-19 mm (koninginnen van Antomas; geen gepubliceerde maten)
  • Werksters: kopbreedte 1,60-4,10 mm; koplengte 2,20-4,10 mm; breedte van het pronotum 1,4-2,6 mm
  • Majorwerksters: in de ervaring van Antomas kunnen ze groter worden dan de koningin; kop tot 4,10 mm breed
  • Totale lengte van de werksters: niet gepubliceerd
  • Mannetje: geen gepubliceerde maten

De maten van de werksters komen uit de sleutel van McArthur (2007) en lopen van de kleinste minor tot de grootste major. Er is geen enkele gepubliceerde maat van de totale lengte van de werksters, de koningin of het mannetje; die van de koningin is van onszelf. Van de majors hebben we nog geen exacte maat, maar in onze ervaring kunnen ze groter worden dan de koningin zelf: met een kop tot 4,1 mm breed zijn het de echte reuzen van de kolonie.

Houden in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 3/5 – Gevorderd

Bij Antomas beschouwen we haar als een van de makkelijkst te houden Australische reuzen-Camponotus. En dat is geen losse mening: in de hobby staan haar naaste verwanten bekend als soorten die geschikt zijn voor beginners of van gemiddeld niveau, en C. consobrinus, de meest gehouden soort van de groep, wordt vaak aangeraden als eerste Australische Camponotus. C. eastwoodi eet van alles, heeft geen overmatige warmte nodig, neemt genoegen met een droog nest, heeft een gematigde diapauze en een rustig karakter.

Waarom dan geen 1/5? Om drie redenen:

  • Een trage start. Zoals bij zoveel grote Camponotus gaan de kolonie­stichting en het eerste jaar langzaam: weinig werksters, en kleine, en een groei die pas versnelt als de kolonie omvang krijgt. Een verzorgingsgids voor haar verwant C. consobrinus vat het zo samen: je moet denken «in weken en maanden, niet in dagen». Je moet geduld hebben en niet aankomen aan wat werkt.
  • De omgekeerde seizoenen. Ze komt aan met de klok van het zuidelijk halfrond: het eerste jaar houd je haar zonder diapauze zodat ze zich aanpast, en vanaf het tweede jaar krijgt ze een lange diapauze in onze winter (zie «Diapauze en omgekeerde seizoenen»). Het is niet moeilijk, maar je moet het begrijpen om niet te schrikken als de koningin midden in de zomer minder gaat leggen.
  • De majors. Ze verschijnen in het tweede of derde jaar en veranderen de kolonie: ze hebben grote gangen nodig, eten meer en bijten hard. Een volwassen kolonie C. eastwoodi is geen beginnerskolonie meer.

Bovendien klimmen ze tegen acryl op, dus vanaf de eerste dag moet er een ontsnappingsbarrière zijn, al is bij deze soort minerale olie voldoende (zie «Ontsnappingen en barrières»).

En het is zeer de moeite waard. Het is een Australische reus die je zelden in de hobby ziet, met een spectaculair polymorfisme, koninginnen in lichte, warme tinten, een nachtelijk ritme dat 's avonds heerlijk is om te observeren en de belofte, als ze op haar verwant lijkt, van een koningin voor vele jaren. En dit is een van de eerste verzorgingsgidsen die er over de soort bestaan: als je eraan begint, ben je een van de eersten die haar houden en haar majors zien opgroeien.

Aanbevolen waarden

  • Nesttemperatuur: 21-26 °C in het actieve seizoen. Dat is het bereik waarover kwekers van haar groepsgenoten het eens zijn, en het past bij de zomergemiddelden in haar gebied, zo'n 23-26 °C. Ze heeft geen overmatige warmte nodig.
  • Foerageergebied: mag aan één kant iets warmer zijn, tot ongeveer 30 °C, zodat de kolonie kan kiezen. Nooit sterke warmte in het nest.
  • Vochtigheid: in het begin vocht in de buizen; daarna een eerder droog nest (zie «In het begin vocht in de buizen; daarna droog»). Het foerageergebied droog.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: het volstaat om hun een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: het eerste jaar geen; vanaf het tweede jaar 4-5 maanden bij 15-18 °C in onze winter (zie «Diapauze en omgekeerde seizoenen»).

Vermijd direct zonlicht, radiatoren en koude tocht: meer dan een exact getal zoeken ze een gematigd, stabiel nest.

In het begin vocht in de buizen; daarna droog

Dit is de sleutel van de opstelling. C. eastwoodi heeft een eerder droge omgeving nodig, en daarom raden we formicaria uit de Qbik Alpha-reeks aan. Maar zoals alle Camponotus hebben ze in het begin vocht in de buizen nodig: de koningin en haar eerste broed leven in de reageerbuis, met het waterreservoir achter de watten, en als ze naar het nest overgaan, laat je er het best een buis met water aan gekoppeld, zodat ze een vochtige zone hebben zolang de kolonie klein is. Daarna kun je het geleidelijk droger laten: ze regelen zelf de vochtigheid die ze nodig hebben, met het water uit het foerageergebied en dat uit de suikerhoudende vloeistoffen, die grotendeels uit water bestaan.

Alles past bij wat er over haar bekend is: ze leeft in het open eucalyptusbos, nestelt onder stenen en in dood hout, en in haar gebied valt het droge seizoen samen met de winter. En de verwant die 23 jaar leefde, deed dat bij een relatieve luchtvochtigheid van 35-50%. De productbeschrijvingen van winkels voor haar verwanten geven vochtigheidswaarden voor het nest van 30 tot 80%, zonder enige consensus. Bij Antomas houden we het liever bij de eenvoudige regel: in het begin vocht in de buizen, en daarna droog.

Droog betekent niet zonder water: de waterbuis in het foerageergebied mag nooit ontbreken. Wat je moet vermijden, is het hele nest nat maken, want te veel vocht geeft condens, schimmel en mijten.

Aanbevolen formicaria

Bij Antomas raden we de Qbik Alpha-reeks van Anthouse aan: modulaire formicaria, geschikt voor soorten met een droog nest, die met de kolonie meegroeien. Bij deze soort altijd met grote gangen: de majors hebben ruimte nodig om zich te bewegen en het broed te verplaatsen. Om te beginnen een QBIK ONE met grote gangen:

Om uit te breiden de QBIK DUO, ook met grote gangen, en daarna de grotere formaten uit dezelfde reeks:

Breid uit als het nest te klein wordt: een duidelijk signaal is dat je veel werksters stil in de hoeken van het foerageergebied ziet staan, zonder plek binnen. Maar wees niet te vroeg: in een enorm nest voor een kleine kolonie worden de overbodige kamers uiteindelijk afvalhopen. Maak de opstelling af met deze details:

  • Ontsnappingsbarrière: een strook minerale olie bovenaan de wanden van het foerageergebied en een goed sluitend deksel (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Droog foerageergebied, met wat zand, platte stenen en een takje of stuk schors om in te klimmen, zonder iets wat als brug naar de barrière kan dienen.
  • Altijd water beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten.
  • Een drinkbakje voor de suikerhoudende vloeistoffen, nooit op watten (zie «Voeding»).
  • Zachte warmte, alleen als dat nodig is, aan één kant van het nest en ver van het drinkbakje, met een thermostaat.

Kolonie­stichting: koningin met broed, stap voor stap

Bij Antomas verkopen we stichtende koninginnen met broed, in twee versies: «Koningin met broed» en «Koningin en 1 werkster met broed». Dat wil zeggen koninginnen die hun kolonie al in een reageerbuis zijn begonnen, met eieren, larven of poppen en, bij de tweede optie, met hun eerste werkster. De kolonie­stichting van C. eastwoodi is claustraal, zoals bij de rest van haar groep: de koningin brengt haar eerste werksters groot zonder naar buiten te gaan om te eten, op de reserves van haar eigen lichaam.

  • Buis en duisternis. Houd de buis zoals hij aankomt, met het waterreservoir achter de watten, op een donkere, rustige plek zonder trillingen, bij 24-26 °C, het bovenste deel van het nestbereik. Je kunt hem afdekken met een doek of een stuk karton.
  • Vocht in de buis. Dit is de fase waarin het het meest uitmaakt: controleer af en toe of de watten nog vochtig zijn en of er nog water in het reservoir zit. Raakt het water op of wordt de buis erg vuil, zet haar dan voorzichtig door overstorten over naar een nieuwe buis.
  • Niet storen. Kijk één keer per week even, niet dagelijks, en verplaats haar niet onnodig naar een andere buis. Voortdurende verstoring geeft de koningin stress, en een gestreste koningin kan haar eieren opeten.
  • Voedsel. Ook al is de kolonie­stichting claustraal, bij Antomas raden we aan de koningin af en toe een druppeltje suikerhoudende vloeistof aan te bieden op iets wat de watten niet doorweekt, zoals een stukje aluminiumfolie. Nooit op de watten van de buis: die beschimmelen en bederven het waterreservoir. Blijft er iets over, haal het dan de volgende dag weg. Zodra er werksters zijn (of vanaf het begin, als je koningin er een heeft), geef je een of twee keer per week een stukje insect en haal je de resten ook de volgende dag weg.
  • Geduld. Bij haar verwanten duurt het voor de eerste werksters, de zogeheten nanitics, ongeveer 6-10 weken vanaf het ei, afhankelijk van de temperatuur. Ze zijn klein: de grootte van de werksters neemt met elke generatie toe.

Wanneer naar het nest? Je hoeft niet lang te wachten: bij Antomas zetten we haar al over met 3-6 werksters, altijd naar een nest dat op haar omvang is afgestemd, en eerder als de buis te klein wordt, vuil wordt of zonder water komt te zitten. Belangrijk is dat het nest niet te groot is voor de kolonie: te grote nesten bemoeilijken de vochtigheid en de verdediging van jonge kolonies. We zetten haar door overstorten (zie «Aankomst en verhuizing») over naar een QBIK ONE met grote gangen, waarbij we in het begin een buis met water aangesloten laten zodat ze hun vochtige zone hebben.

Aankomst en verhuizing

Laat je koningin bij ontvangst tot rust komen op een rustige, donkere plek, bij 24-26 °C, en controleer of de buis water heeft. Verplaats haar niet naar een andere buis en zet haar niet meteen bij aankomst in het nest. Als het tijd is om haar naar het formicarium over te zetten, doen we het bij Antomas door overstorten: we openen de buis in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en storten voorzichtig de koningin, de werksters en het broed eruit, waarbij we de achterblijvers met een zacht penseel helpen. Drie tips:

  • Bereid alles van tevoren voor: het formicarium opgesteld, met de olie­barrière aangebracht en de waterbuis aangesloten.
  • Werk boven een bak, voor het geval een werkster langs de buis of het gereedschap omhoog klimt.
  • Rustig aan: na het overstorten halen de werksters het broed op en brengen het naar het nest. Houd het nestgedeelte donker zodat ze het meteen betrekken.

Moet je de kolonie ooit naar een ander formicarium overzetten, gebruik dan dezelfde methode.

Voeding

Suikerhoudende vloeistoffen, altijd beschikbaar. Het zijn «suikermieren», en in de natuur leeft haar groep grotendeels van honingdauw en nectar. Varieer de suikers: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse 4-5 keer per week aan en een andere suikerhoudende vloeistof of nectar 1-2 keer per week. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd aan in een drinkbakje en nooit op watten, want watten beschimmelen en bederven de vloeistof snel. Gebruik een traditioneel of zelfgemaakt drinkbakje, waarin de druppel «uitgespreid» en bereikbaar ligt, en ververs het voordat het gaat gisten.

Eiwit: hoe meer, hoe beter. Het is de motor van haar groei, en het is de filosofie van Antomas: doe je dagelijks onderhoud en haal je de resten weg, dan is het beter ruim te voeren, want de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en in grotere aantallen. Kun je niet vaak schoonmaken, voer dan liever niet te veel: voedsel dat overblijft, rot en trekt schimmel en mijten aan. Wissel van week tot week van insectensoort, zodat ze niet altijd hetzelfde eten: vliegen, krekels, kleine kakkerlakken, meelwormen in stukjes en, voor kleine kolonies, Drosophila. Geef jonge kolonies ze liefst in stukjes of pas gedood; grote kolonies ook kleine levende prooien. En koop de insecten bij een betrouwbare leverancier: insecten die met insecticiden zijn behandeld, kunnen de kolonie doden.

Een trucje voor een nachtactieve soort: geef het eiwit laat in de middag, als ze in beweging komen, en haal de resten de volgende ochtend weg.

Dat ruim voedsel werkt, laat de ervaring van een kweker van C. nigriceps zien: met constant nectar en veel insecten groeide zijn kolonie in zo'n tien maanden van 3 werksters naar ongeveer 100, iets wat bij een Camponotus ongebruikelijk is. Het is een losse ervaring, maar ze illustreert onze filosofie goed: hoe meer eiwit, hoe beter.

Water: altijd, in de reageerbuis met watten in het foerageergebied. Ook al is hun nest droog, drinkwater mag nooit ontbreken.

Diapauze en omgekeerde seizoenen

In haar gebied loopt de winter van juni tot augustus, en een koningin van C. eastwoodi komt met die klok in Europa aan. Bij Antomas is de regel eenvoudig: het eerste jaar geen diapauze, wanneer ze ook aankomt. Gedurende dat eerste jaar houd je de warmte en het voedsel de hele tijd aan, ook in onze winter, zodat de kolonie zich aan het Europese klimaat aanpast. En vooral: koel haar niet af in onze zomer, wanneer ze in haar thuisland zou moeten rusten. Het kan zijn dat de koningin tussen juni en september minder legt of dat de kolonie minder eet: sommige winkels beschrijven bij haar verwanten een intern rustritme dat aan de Australische winter is gekoppeld. Dat is normaal, en het volstaat om voedsel te blijven aanbieden en de temperatuur niet te verlagen.

Vanaf het tweede jaar diapauze in onze winter. Het jaar daarop worden ze in onze winter al afgekoeld en volgen ze de cyclus die omgekeerd is ten opzichte van Australië, dat wil zeggen de Europese. En hun diapauze is lang, praktisch zoals die van de soorten hier: 4-5 maanden bij 15-18 °C, bijvoorbeeld van november tot maart. Dat komt overeen met wat sommige Europese winkels voor haar verwanten aanraden: rust van eind oktober tot eind maart bij 15-18 °C.

  • Verlaag de temperatuur geleidelijk, over een of twee weken, en verhoog haar aan het einde op dezelfde manier.
  • Ga niet onder 15 °C: het is een lange diapauze, maar geen koude. Haar winter is zacht, met daggemiddelden van ongeveer 12-17 °C in de koelste maanden, en geen van de kwekers van haar verwanten gaat daaronder.
  • Tijdens de diapauze: altijd water beschikbaar, een beetje suikerhoudende vloeistof en weinig of geen eiwit. Stoor de kolonie zo weinig mogelijk.
  • Na afloop ga je weer over op eiwit zodra je activiteit en broed ziet.

Normale signalen in het eerste jaar: de kolonie kan tussen juni en september stilvallen of weinig eten, ook al is het warm, en rond september of oktober weer actief worden. In het tweede jaar volgt ze al de Europese cyclus. Dat zien we bij Antomas bij Camponotus van het zuidelijk halfrond, die zich goed aanpassen. Over de diapauze van C. eastwoodi bestaat geen enkel onderzoek, dus schrijf ons bij twijfel.

Gedrag in gevangenschap

Nachtactief. Ze zijn het actiefst in de avond en 's nachts, vooral bij warmte; bij koelte kunnen ze overdag naar buiten komen, zoals in hun winter. Wil je ze in volle actie zien, bekijk ze dan als het donker wordt. Het is normaal dat je rond het middaguur weinig beweging ziet.

Rustig, maar ze verdedigen het nest. In het dagelijks leven zijn het kalme mieren, die geen ruzie zoeken. Maar wordt het nest geopend of krijgt het een klap, dan komen ze het verdedigen: ze bijten en kunnen mierenzuur spuiten. Haar verwanten worden net zo beschreven: weinig agressief naar buiten toe en zeer vastberaden als het nest wordt verstoord.

Een zichtbare taakverdeling. Zoals gebruikelijk bij polymorfe Camponotus zijn het vooral de minors die gaan foerageren, en brengen de majors, als ze er eenmaal zijn, meer tijd in het nest door en laten ze zich vooral zien bij een verstoring of een grote prooi die in stukken moet.

Kijk zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om hun een donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, en ze voorzichtig te observeren, met zo min mogelijk ingrijpen en stress. Ze wennen aan je aanwezigheid.

Alarmsignalen:

  • Broed dat stilvalt of verdwijnt buiten de pauze van de eerste zomer: bijna altijd een tekort aan eiwit.
  • Condens op de wanden of schimmel: te veel vocht of vergeten resten.
  • Een stichtende koningin die haar eieren opeet: te veel verstoring.
  • Veel werksters die stil in het foerageergebied staan, zonder plek binnen: tijd om uit te breiden.

Ontsnappingen en barrières

C. eastwoodi klimt tegen acryl op, en dat geldt ook voor de eerste werksters. Australische Camponotus zijn goede klimmers, die tegen glas en plastic op kunnen. In onze ervaring is minerale olie voldoende:

  • Een strook minerale olie bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken. Vernieuw die als je ziet dat er stof of resten op komen.
  • Goed sluitend deksel, als tweede verdedigingslinie.
  • Geen kieren: controleer de aansluitingen, de doppen en de buizen.
  • Niets wat als brug kan dienen: geen takken of stenen die tegen de barrière aan liggen.
  • Voorzichtig bij het openen: open alleen wat nodig is, werk rustig en sluit af als je klaar bent.

Met de olie­barrière en alles goed afgesloten, geven ze geen problemen.

Hantering en veiligheid

Ze steken niet: ze hebben geen angel. Maar als ze zich aangevallen voelen, bijten ze (de majors hard) en kunnen ze mierenzuur spuiten, dat prikt op gevoelige huid of in een klein wondje. Niets waar je je zorgen over hoeft te maken als je rustig werkt. Hanteer ze, zoals elke soort, met entomologisch gereedschap (een zacht penseel of een zacht pincet), niet met de handen, en werk langzaam om geen enkele werkster kwijt te raken of te beschadigen, en zeker de koningin niet. Voeg geen koninginnen of verschillende kolonies samen en houd ze niet samen met andere soorten. Het is een exotische soort: ze mag in geen geval worden vrijgelaten.

Wat je niet moet doen

  • Het hele nest nat maken, of het blijven bevochtigen als de kolonie haar vochtigheid al zelf regelt: alleen in het begin vocht in de buizen.
  • Haar het eerste jaar een diapauze geven, en vooral haar afkoelen in onze zomer (juni-augustus), ook al legt de koningin minder.
  • De diapauze vanaf het tweede jaar te kort maken: het is 4-5 maanden, geen paar weken.
  • Haar een koude diapauze geven, zoals Europese mieren: nooit onder ongeveer 15 °C.
  • Kieren, losse aansluitingen of slecht sluitende deksels laten, of de barrière niet vernieuwen: ze klimmen tegen acryl op.
  • De stichtingsbuis vaak openen, of haar overzetten naar een nest dat te groot is voor haar omvang.
  • Kleine gangen gebruiken: altijd grote.
  • Suikerhoudende vloeistoffen op watten geven of ze laten opraken.
  • Altijd hetzelfde insect geven of resten niet opruimen.
  • Koninginnen of verschillende kolonies samenvoegen.
  • Ze met de handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is opgesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Camponotus eastwoodi, haar soortengroep en haar geslacht, de verspreidingsgegevens en klimaatgegevens van haar gebied, en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. McArthur, A. J. & Adams, M. (1996). A morphological and molecular revision of the Camponotus nigriceps group (Hymenoptera: Formicidae) from Australia. Invertebrate Taxonomy 10: 1–46. doi:10.1071/IT9960001
  2. McArthur, A. J., Adams, M. & Shattuck, S. O. (1998). A morphological and molecular review of Camponotus terebrans (Lowne) (Hymenoptera: Formicidae). Australian Journal of Zoology 45: 579–598. doi:10.1071/ZO97055
  3. Ward, P. S., Blaimer, B. B. & Fisher, B. L. (2016). A revised phylogenetic classification of the ant subfamily Formicinae (Hymenoptera: Formicidae), with resurrection of the genera Colobopsis and Dinomyrmex. Zootaxa 4072: 343–357. doi:10.11646/zootaxa.4072.3.4
  4. Clouse, R. M. et al. (2015). Molecular phylogeny of Indo-Pacific carpenter ants (Hymenoptera: Formicidae, Camponotus) reveals waves of dispersal and colonization from diverse source areas. Cladistics 31: 424–437. doi:10.1111/cla.12099
  5. Narendra, A., Ramirez-Esquivel, F. & Ribi, W. A. (2016). Compound eye and ocellar structure for walking and flying modes of locomotion in the Australian ant, Camponotus consobrinus. Scientific Reports 6: 22331. doi:10.1038/srep22331
  6. Schultheiss, P., Raderschall, C. A. & Narendra, A. (2015). Follower ants in a tandem pair are not always naïve. Scientific Reports 5: 10747. doi:10.1038/srep10747
  7. Haskins, C. P. & Haskins, E. F. (1992). Note on extraordinary longevity in a queen of the formicine ant genus Camponotus. Psyche 99: 31–33. doi:10.1155/1992/53614
  8. Fraser, V. S., Kaufmann, B., Oldroyd, B. P. & Crozier, R. H. (2000). Genetic influence on caste in the ant Camponotus consobrinus. Behavioral Ecology and Sociobiology 47: 188–194. doi:10.1007/s002650050010
  9. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
  10. Feldhaar, H. et al. (2007). Nutritional upgrading for omnivorous carpenter ants by the endosymbiont Blochmannia. BMC Biology 5: 48. doi:10.1186/1741-7007-5-48
  11. Rafiqi, A. M., Rajakumar, A. & Abouheif, E. (2020). Origin and elaboration of a major evolutionary transition in individuality. Nature 585: 239–244. doi:10.1038/s41586-020-2653-6
  12. Dong, A. Z., Cokcetin, N., Carter, D. A. & Fernandes, K. E. (2023). Unique antimicrobial activity in honey from the Australian honeypot ant (Camponotus inflatus). PeerJ 11: e15645. doi:10.7717/peerj.15645
  13. Aceves-Aparicio, A. et al. (2022). Fast acrobatic maneuvers enable arboreal spiders to hunt dangerous prey. Proceedings of the National Academy of Sciences 119: e2205942119. doi:10.1073/pnas.2205942119
  14. Webb, J. K. & Shine, R. (1992). To find an ant: trail-following in Australian blindsnakes (Typhlopidae). Animal Behaviour 43: 941–948. doi:10.1016/S0003-3472(06)80007-2
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
2 Beoordelingen

A beautiful species
I was able to see videos of the colony upon request and they arrived with no deaths and plenty of brood.
Door Niels op 18-11-2026

INCREIBLEMENTE GRANDE
Colonia de 10. Tengo las US-CA02 y parecen pequeñas al lado de las eastwoode. Y los colores preciosos. Gracias Tomás, como siempre un 10
Door Aitor op 19-09-2026
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...