Myrmecia nigriscapa: obreras – foto real de Antomas
Myrmecia nigriscapa: obreras – foto real de Antomas

Myrmecia nigriscapa

Laatste items in voorraad
€ 174,99
Inclusief belasting

Sommige mieren houd je, andere moet je verdienen. Myrmecia nigriscapa hoort bij die laatste: een reus uit Zuid-Australië van tot 25 mm, met zwarte scapi, jagerskaken en een geduchte angel, die zich toch liever verstopt dan vecht. Ze leeft op het ritme van de Australische seizoenen: ze legt in de lente, overwintert zonder broed en ontwaakt met de kou. Volgens Tomás ‘een beetje legendarisch niveau’; voor wie haar groot krijgt, een trofee die weinig mierenhouders kunnen laten zien. Alleen voor experts met geduld en een vaste hand. Stichtende koninginnen met broed. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.

Kolonie

 

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

Een van de reuzen uit de gulosa-groep, uit het gematigde zuiden van Australië: werksters tot ongeveer 25 mm en zwarte scapi. Voor Tomás is ze «een beetje legendarisch niveau». Stichtende koninginnen met broed, met semi-claustrale koloniestichting: reageerbuis of startmodule met mini-arena, in het begin donker en vochtig; daarna een QBIK DUO met grote gangen en, voor grote kolonies, een Qbik Wild Nona Diafano. 22-26 °C en volgroeide larven nooit langdurig boven ongeveer 28 °C. Elke dag suiker, eiwit afgestemd op de larven en in het begin dode prooi. Diapauze van 3-4 maanden bij 10-15 °C, zonder broed: de koningin kan maandenlang geen eieren leggen. Zeer pijnlijke steek: niet geschikt voor mensen met een allergie of voor huishoudens met kleine kinderen of huisdieren in de buurt.

Myrmecia nigriscapa Roger, 1861 is een bulldogmier uit het zuiden van Australië en een van de reuzen van haar geslacht: werksters tot ongeveer 25 mm, lange getande kaken, enorme ogen en een angel die je serieus moet nemen. Ze hoort bij de gulosa-groep, die van de grote rode bulldogmieren. Tomás vat het samen in drie woorden: ze is «een beetje legendarisch niveau».

Groot en spectaculair, maar ook schuw: myrmecoloog Brian Heterick beschreef haar als verrassend verlegen. Haar jaarcyclus is een van de sterkst uitgesproken binnen het geslacht, met winters zonder broed en een koningin die alleen in het goede seizoen legt, en in de hobby heeft vrijwel niemand haar gekweekt: we hebben maar één gepubliceerd kweekdagboek gevonden. Hier scheiden we wat over de soort is vastgelegd, wat er over het geslacht bekend is en wat we bij Antomas toepassen. Zoek je een echte uitdaging en heb je geduld genoeg, dan is dit jouw mier.

Biologie

Zwarte scapi: de naam die Roger haar gaf

De Duitse entomoloog Julius Roger beschreef haar in 1861, en de naam zegt bijna alles: nigriscapa betekent «met zwarte scapus». De scapus is het eerste segment van de antenne, de lange «steel» die uit de kop komt vóór de knik, en bij een mier met een roodachtige kop vallen donkerdere scapi direct op: het is nog altijd een van de kenmerken waaraan je haar herkent. In sommige Engelstalige bronnen heet ze black-scaped bull ant.

De koningin en het mannetje werden in 1925 beschreven door John Clark, die in 1951 op de soort terugkwam in zijn werk over de Formicidae van Australië; daar komen de maten vandaan die in overzichtswerken worden herhaald. De revisie van Ogata en Taylor (1991) plaatst haar in de gulosa-groep.

Een reus uit de gulosa-groep

De gulosa-groep omvat de reuzen van het geslacht, die in Australië bekendstaan als inch ants, «mieren van een duim». De groep is genoemd naar M. gulosa, de grote rode bulldogmier uit het oosten, en alleen al in het zuidwesten van West-Australië telt ze 16 soorten (Heterick 2009). In de determinatiesleutel herken je de groep aan een extra tand aan de onderkant van de kaak, vlak bij de punt.

De genetica bevestigt dat: Hasegawa en Crozier (2006) vonden de groep terug als een natuurlijke afstammingslijn, een van de vier lijnen binnen het geslacht met een carina occipitalis, een richel aan de achterkant van de kop. Mera-Rodríguez en collega's (2023) dateerden met genoomwijde merkers van 66 van de 93 soorten de stamlijn van het geslacht op ongeveer 58 miljoen jaar. Het is een oude lijn die nu alleen nog in Australië leeft, met één soort in Nieuw-Caledonië (Ward en Brady 2003).

De schuchtere reus van Heterick

Als er één groep Myrmecia bekendstaat om een kort lontje, dan is het deze. Brian Heterick beschrijft hoe haar verwanten M. desertorum en M. vindex massaal uit de nestheuvel stormen zodra ze worden verstoord. Toen hij daarentegen een nest van M. nigriscapa verstoorde, weigerden de werksters volledig om de strijd aan te gaan, en hij concludeerde dat deze soort, anders dan de agressievere bulldogmieren, verlegen lijkt.

Het gaat om één waarneming bij één nest, en verlegen betekent niet ongevaarlijk: ze heeft nog steeds haar kaken, haar ogen en haar angel, en een stichtende koningin is een vastberaden jager (zie «Geduld van een koningin: wat een kweekdagboek vertelt»). Maar als jouw kolonie naar haar soort aardt, verstopt ze zich liever dan dat ze zich verdedigt, en dat is in het voordeel van de kweker.

Van de Darling Range tot Wilsons Promontory

Haar verspreidingsgebied is in tweeën gesplitst. De kern ligt in het zuidoosten: Victoria en Zuid-Australië nemen het overgrote deel van de ruim 2.600 waarnemingen in de Atlas of Living Australia voor hun rekening, tot aan Wilsons Promontory, het zuidelijkste punt van het vasteland. In het zuidwesten van West-Australië leeft een geïsoleerde populatie, van de heuvels van de Darling Range tot de kustvlakte. Tussen beide uitersten ligt bijna 3.000 km. Losse waarnemingen uit andere staten zijn zo schaars dat ze nagekeken moeten worden: bijna negen op de tien waarnemingen zijn foto's van natuurliefhebbers, en rode bulldogmieren worden makkelijk verward.

Het klimaat is gematigd of mediterraan: warme, droge zomers, met gemiddelde maxima van 27-30 °C, en koele, natte winters, met maxima van 12-17 °C, minima van 4-8 °C en daggemiddelden van ongeveer 10-12 °C in juli. Het is geen tropische mier: ze heeft een echte winter nodig, en haar seizoenen lopen omgekeerd aan de onze.

Vijf bulldogmieren in hetzelfde struikgewas: het onderzoek van Barnett

Bijna alles wat we over haar leven in het wild weten, komt uit het proefschrift van J. M. Barnett (Monash University, 1974), die vijf naburige Myrmecia-soorten volgde in een mallee-gebied, het lage eucalyptusstruikgewas, in het binnenland van Victoria. Bij hetzelfde klimaat en dezelfde bodem bleek M. nigriscapa de meest eigenzinnige:

  • Een complexer nest. Elke soort had een nest met een eigen uiterlijk, maar alleen het hare had een inwendige structuur die complexer was dan die van haar buren.
  • Een mier die verhuist. Ze was een van de twee soorten die hun nest verplaatsten; de andere was M. forceps.
  • Een dagritme dat afhangt van de thermometer (zie «Niet overdag, niet 's nachts: wanneer de temperatuur meewerkt»).
  • Een winter zonder iets (zie «Een winter zonder broed»).

We hebben alleen de samenvatting kunnen lezen, dus we kennen de diepte en de kamers van het nest niet. Maar het is duidelijk dat ze haar huis zorgvuldig inricht en dat verhuizen tot haar repertoire hoort.

Niet overdag, niet 's nachts: wanneer de temperatuur meewerkt

In het onderzoek van Barnett foerageerden vier van de vijf soorten vooral 's nachts, en M. pyriformis uitsluitend 's nachts. M. nigriscapa viel buiten de boot: ze ging op jacht zodra de temperatuur gunstig was, ongeacht het tijdstip. Haar nachtactief noemen, zoals sommige commerciële productteksten doen, is een vergissing: ze jaagt binnen een temperatuurvenster, wat logisch is in een klimaat waarin de kou de activiteit beperkt en niet het licht.

Bij alle vijf soorten volgde het aantal foerageerders bovendien de hoeveelheid broed: meer larven, meer jagers buiten. Dat zie je thuis ook (zie «Voeding»).

Een winter zonder broed

Dit is het belangrijkste gegeven om haar te kweken. Terwijl haar buren het hele jaar door eieren legden, had M. nigriscapa in de winter geen broed en legde ze al haar activiteit stil. De koningin legde alleen van half juli tot begin december: van het einde van de Australische winter tot het begin van de zomer.

Natuurliefhebbers zien hetzelfde: in de Atlas of Living Australia staan van oktober tot december 360 tot 470 waarnemingen per maand en in juni en juli amper zo'n 40, al trekken er in de winter ook minder mensen de natuur in. Een koningin van M. nigriscapa heeft van nature een zeer uitgesproken klok: ze legt in golven in het goede seizoen en brengt de kou door zonder broed (zie «Diapauze: de kou die de koningin wekt»).

Ogen van een jager

Twee grote, bolle ogen beslaan een flink deel van de zijkanten van haar kop. Myrmecia jagen alleen en op zicht, zonder feromoonsporen: elke werkster spoort de prooi op, nadert haar en grijpt haar met de kaken voordat ze de angel gebruikt.

Greiner en collega's (2007) toonden aan dat de bouw van het oog bij Myrmecia verschilt naargelang het tijdstip waarop elke soort naar buiten komt, en Narendra en collega's (2011) dat werksters, koninginnen en mannetjes ogen hebben die zijn aangepast aan hun eigen dagritme. Bij M. croslandi maken de werksters zelfs «leerwandelingen» rond het nest om het landschap in hun geheugen te prenten voordat ze op pad gaan (Jayatilaka en collega's, 2018). De ogen van M. nigriscapa zijn nog niet gemeten.

Thuis volgen ze je met hun blik en draaien ze hun kop naar het pincet. Dat is geen agressie, zo lezen ze de wereld, en het is de reden waarom de stichting in het donker gebeurt (zie «Observeren zonder angst, maar met gevoel»).

Larven die van de prooi eten

Bulldogmieren kweken op de ouderwetse manier: de larven eten zelf, rechtstreeks van de stukjes insect die naast hen worden gelegd, in plaats van mond-op-mond gevoerd te worden. Bij haar verwant M. gulosa leggen veel werksters bovendien trofische eieren, zacht en onvruchtbaar, die als voedsel dienen voor de larven en de koningin (Dietemann en collega's, 2002).

Om hun cocon te spinnen hebben de larven deeltjes om zich heen nodig, en volgens de overzichtswerken over het geslacht bedekken de werksters ze met aarde. In een kale kamer lukt het veel larven niet (zie «Substraat om te spinnen: onmisbaar»).

En de koningin is, in de woorden van Tomás, «een beetje onhandig» met het broed: soms verwaarloost ze het, en als pas uitgekomen larven geen voedsel hebben, kan ze ze opeten. Daarom mag er nooit voedsel ontbreken wanneer de eieren uitkomen (zie «Stichting: de koningin met broed»).

Een gif met twee kanten

Het best bestudeerde gif van het geslacht is dat van een verwant uit dezelfde groep, M. gulosa. Robinson en collega's (2018) toonden aan dat bijna al haar peptiden uit één enkele genfamilie komen, de aculeatoxinen: het ene schakelt insecten uit, het jachtgif, en andere activeren de pijnneuronen van zoogdieren, het verdedigingsgif.

Eagles en collega's (2022) vonden daarin een toxine die de EGF-hormonen van gewervelden nabootst en bij muizen een langdurige overgevoeligheid voor pijn veroorzaakt. Het gif van M. nigriscapa is niet geanalyseerd, maar ze deelt groep, grootte en angel met M. gulosa (zie «Hantering en veiligheid»).

Wat we nog niet weten

Er zijn geen tellingen van haar kolonies: het getal «tot 1.000 werksters» dat sommige winkels noemen, is op geen enkel onderzoek gebaseerd. Ook haar bruidsvluchten zijn onbekend, net als de vraag of een kolonie meerdere koninginnen kan hebben; bij Antomas behandelen we haar als een soort met één koningin, met de semi-claustrale koloniestichting van het geslacht. Voor een kweker heeft dat zijn charme: elke kolonie die groeit, voegt iets toe wat nog nergens beschreven staat.

Grootte en morfologie

Een grote, slanke Myrmecia, met lange poten en lange getande kaken. Er zijn geen soldaten: de werksters variëren geleidelijk in grootte, en de koningin lijkt op een grote werkster met een omvangrijker borststuk.

  • Kleur volgens de literatuur. Kop, mesosoma (het borststuk) en knoop rood; poten geelachtig rood; kaken en clypeus duidelijk lichter dan de kop.
  • Scapi. Donkerder dan de kop: het kenmerk waaraan ze haar naam dankt.
  • Gaster. Basis roodbruin en punt geelachtig. Haar «tweelingzus» uit het zuidwesten, M. analis, heeft ook een gele punt, maar een zwarte basis (Heterick 2009).
  • Kleur van onze kolonies. Kop en mesosoma roodbruin, lange poten en oranje kaken, en een donkere gaster met een lichtere punt.
  • Kaken. Lang, met veel tanden en, zoals in de hele groep, een extra tand aan de onderkant vlak bij de punt.
  • Kop en ogen. Grote, bolle ogen, ocellen ook bij de werksters, en een carina occipitalis.
  • Angel. Functioneel.
  • Broed. De larven spinnen een cocon; in een gezonde kolonie zie je geen naakte poppen.

In onze kolonies ziet de basis van de gaster er donker uit. Om de soort te herkennen is de combinatie van donkere scapi, lichte kaken en een geelachtige punt van de gaster betrouwbaar.

Geschatte afmetingen

  • Werksters: 17-25 mm
  • Koningin: 23-26 mm
  • Mannetje: 16-20 mm

Dit zijn de maten uit de overzichtswerken, gebaseerd op Clark (1951); het origineel hebben we niet kunnen raadplegen. Ze plaatsen haar in dezelfde klasse als M. gulosa en M. pyriformis. Een koningin van zo'n 25 mm moet zich kunnen omdraaien met een grote larve tussen haar kaken: vanaf de eerste dag grote gangen.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 5/5 – Expert

We zetten haar bovenaan de schaal omdat ze weinig fouten vergeeft en haar tijdpad lang is:

  • Een trage en delicate stichting. De koningin is semi-claustraal en zorgt slecht voor het broed; het is normaal dat je een cocon verliest.
  • Een temperatuurplafond. Volgroeide larven nooit langdurig boven ongeveer 28 °C: de Europese zomer is een reëel risico.
  • Luchtvochtigheid met methode en substraat in het nest zodat ze kunnen spinnen.
  • Een eigen klok. Na de eerste golf kan de koningin maandenlang niet leggen tot na een koele diapauze.
  • Zicht, stress en angel. Stichting in het donker en een serieuze omgang.

Om met het geslacht te beginnen zijn naar onze ervaring M. pavida en M. nigriceps vergevingsgezinder, en M. nigrocincta is eenvoudiger, al is ze kleiner; aan het andere uiterste qua grootte staat de piepkleine M. cf. exigua. Heb je al eens een Myrmecia gekweekt, dan is M. nigriscapa de schuchtere reus die maar weinigen hebben. En met werksters gaat alles veel soepeler: het lastige is zover te komen.

Aanbevolen parameters

  • Nesttemperatuur: 22-26 °C in het actieve seizoen, met een gradiënt.
  • Volgroeide larven: nooit langdurig boven ongeveer 28 °C (zie «De grens van 28 °C»).
  • Luchtvochtigheid: met een gradiënt en zonder percentages: vochtig voor het jonge broed, droog en geventileerd voor de cocons.
  • Substraat: altijd in het nest, met plantenvezel.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied.
  • Licht: volledige duisternis tijdens de stichting; daarna een donker nest en een foerageergebied met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: 3-4 maanden bij 10-15 °C, zonder broed.

De grens van 28 °C

Dit is de belangrijkste richtlijn voor het geslacht. In de ervaring van Antomas met verschillende Myrmecia geldt: als volgroeide larven dagenlang boven ongeveer 28 °C zitten, mislukt het spinnen: ze beginnen aan de cocon en maken hem niet af, halen hem weer uit elkaar en beginnen opnieuw tot ze uitgeput zijn, of ze verpoppen naakt en sterven. In een dagboek over M. nigrocincta op Formiculture verpopten de larven zonder cocon en ging bijna al het broed verloren. Het mechanisme is niet bewezen; het resultaat herhaalt zich. Daarom:

  • Nest op 22-26 °C; warmte alleen aan één zijkant, met een thermostaat en niet boven 27 °C.
  • Nooit warmte onder de broedkamer, ook niet om de kolonie te versnellen.
  • In de zomer de koelste plek in huis, uit de zon, zonder kachels en zo nodig met airconditioning.

Hitte remt ook de koningin: in een dagboek over M. pavida op Ameisenforum stopte de koningin zeven weken met leggen toen het foerageergebied 33-35 °C was, en begon ze weer bij 28-29 °C overdag en 25-26 °C 's nachts.

Luchtvochtigheid: vochtig beginnen en laten opdrogen

Tomás heeft een eenvoudige methode die bijna alle problemen voorkomt:

  • In het begin vochtig. Een behoorlijk vochtige reageerbuis of startmodule, wat goed is voor de eieren en de kleine larven.
  • Daarna laten opdrogen. Zolang de larven groeien, voeg je geen water meer toe.
  • Cocons droog. Wanneer ze spinnen, is de vochtigheid precies genoeg gedaald. Een natte cocon stikt.

Een aparte droge module aansluiten werkt slechter dan je zou denken, omdat koninginnen de cocons niet altijd zelf verplaatsen. En als je water toevoegt, overdrijf dan niet: als het bij het broed komt, gaat het dood. Met werksters geldt dezelfde regel: een wat vochtige zone en een droge, geventileerde zone, en zij brengen alles naar de juiste plek.

Substraat om te spinnen: onmisbaar

De larven hebben korrels en vezels om zich heen nodig om hun cocon te spinnen. Daarom altijd substraat in het nest:

  • In de reageerbuis of startmodule: een dun laagje mini-arena met wat plantenvezel.
  • In het formicarium: hoopjes aarde, fijn en iets grover zand, een snufje klei, plantenvezel en droog bladstrooisel, zonder de kamers te vullen.
  • Op maat van een reus: haar larven verbruiken meer materiaal; vul aan als het op is.

In een dagboek over M. pyriformis stierven in een nest zonder substraat zes van de zeven larven, en de schrijver weet dat juist aan het gebrek aan materiaal.

Aanbevolen formicaria

De opstelling groeit in drie stappen, altijd met grote gangen.

1. Stichting: reageerbuis of startmodule met mini-arena. Klein, in het begin vochtig en aangesloten op een klein foerageergebied. Een koningin van 25 mm in een enorm nest raakt gestrest en verwaarloost het broed.

2. Eerste werksters: QBIK DUO met grote gangen. Uit de Alpha-reeks van Anthouse: modulair en eerder droog, met de startbuis in het begin aangesloten als vochtige zone en hoopjes substraat binnenin.

3. Grote kolonie: Qbik Wild Nona Diafano. Van gips, dat vocht vasthoudt, en zonder voorgevormde kamers: je vult hem met substraat en de kolonie graaft het nest naar eigen maat. Ideaal voor de soort die het meest complexe nest van haar gemeenschap bouwt (zie «Vijf bulldogmieren in hetzelfde struikgewas: het onderzoek van Barnett»).

Wees niet te vroeg met uitbreiden: een kleine kolonie in een groot nest verliest de controle over vochtigheid en hygiëne. Maak de opstelling compleet met:

  • Een ruim foerageergebied, met zand, platte stenen en schors.
  • Een brede ontsnappingsbarrière en een veilig deksel (zie «Ontsnappingen en barrières»).
  • Waterbuis met watten en een drinkbakje voor de suiker, nooit watten.
  • Thermometer naast het nest: bij deze soort is dat geen optie.

Stichting: de koningin met broed

Bij Antomas verkopen we stichtende koninginnen met broed, die aankomen met eieren, larven of cocons. De koloniestichting is semi-claustraal: anders dan een Camponotus gaat de koningin naar buiten om te drinken, suiker te halen en te jagen voor haar larven. De sleutels:

  • Volledige duisternis. Dek de buis en het kleine foerageergebied af met ondoorzichtig karton of aluminiumfolie, op een rustige plek, zonder trillingen of langslopende mensen of dieren.
  • Dagelijkse, korte controle. Zorg dat er water, suiker en voedsel is en haal resten weg, zonder de buis te openen of te verplaatsen.
  • Dode of vers gedode prooi. Myrmecia-koninginnen zijn fervente jagers en voelen trillingen, maar een levende prooi die zich verweert kan ze verwonden, en een gewonde koningin is een verloren stichting.
  • Het uitkomen, het kritieke moment. Met de eerste larven elke dag eiwit: is dat er niet, dan kan de koningin ze opeten. In een dagboek over M. dispar was zo'n 12 uur zonder prooi genoeg om een larve te verliezen.
  • Normale verliezen. Een of twee cocons op de tien, ongeveer; zijn het er veel, controleer dan vochtigheid en temperatuur.

Bij andere Myrmecia rekenen kwekers 6-10 weken van ei tot werkster, maar bij M. nigriscapa is het enige gegeven zo'n drieënhalve maand. Met de eerste werksters gaat alles soepeler: ze jagen, verzorgen het broed en ontfermen zich over de cocons.

Geduld van een koningin: wat een kweekdagboek vertelt

Het enige gepubliceerde kweekdagboek dat we hebben gevonden, is dat van een Duitse kweker op Ameisenforum (2025-2026). Het gaat om één koningin, maar het laat precies zien wat je kunt verwachten:

  • Een hongerige koningin. De eerste dag accepteerde ze een krekel en de dag erna legde ze haar eerste ei; ze nam eiwit aan van het pincet en likte een halfuur aan één stuk aan de siroop.
  • Drieënhalve maand tot de eerste werkster. Eerste ei begin oktober en eerste werkster half januari, zo'n 14-15 weken; een paar dagen later vier werksters en een pop.
  • En dan niets. Ongeveer zes maanden zonder eileg. Een Australische kweker vertelde hem dat dat normaal is voor de soort en raadde een diapauze bij 10-15 °C aan.
  • Kou als wekker. Na zo'n twee maanden in de kelder, zonder broed en terwijl ze eiwit aannam, was er begin augustus weer broed en weken later een flinke hoop larven.

Het is precies wat Barnett in het wild zag. Sommige Australische verkopers spreken van legcycli die tot een jaar uit elkaar liggen, zonder enig onderzoek dat dat onderbouwt. De les: als je koningin na de eerste golf stopt met leggen, is ze niet ziek en niet onvruchtbaar. Ze wacht op haar winter.

Aankomst en verhuizen door omkiepen

Zet haar bij ontvangst op een donkere, rustige plek bij 22-25 °C, controleer of de buis water heeft en verplaats haar niet naar een andere buis. Om haar naar het formicarium over te zetten, doen we dat bij Antomas door omkiepen:

  • Bereid alles vooraf voor: de QBIK DUO met substraat, de barrière en het water.
  • Werk in een grote doos of bak met een eigen ontsnappingsbarrière.
  • Kiep voorzichtig de koningin, de werksters en het broed om naast de ingang van het nest, en help achterblijvers met een lang pincet of een dikke penseel, nooit met je vingers.
  • Houd het nest donker en laat ze een paar dagen met rust.

Om haar later naar een Nona over te zetten, werkt het precies hetzelfde.

Voeding

Elke dag suiker, met afwisseling. Volwassen werksters leven van suiker: in het wild nectar en honingdauw. De meeste dagen suiker- of honingwater, afgewisseld met de Blue Sugar-nectar van Anthouse, waaraan je wat eiwit kunt toevoegen; een keer per week een stukje rijp fruit. Altijd in een drinkbakje, nooit op watten, die schimmelen en de vloeistof bederven: een klassiek of zelfgemaakt drinkbakje met de druppel bereikbaar en uitgespreid, ververst voordat het gaat gisten.

Eiwit afgestemd op de larven. Met larven jagen ze gretig; zonder larven hebben ze nauwelijks interesse in prooien. De hoeveelheid groeit mee met de larven, en de grootte van de prooi met de kolonie:

Wissel elke week van insect en voer royaal, dat is de filosofie van Antomas: met dagelijks onderhoud en het weghalen van resten kun je beter te veel voeren, want de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en talrijker. Kun je niet vaak schoonmaken, overdrijf dan niet: resten brengen schimmel en mijten. Gebruik insecten van een betrouwbare leverancier, zonder insecticiden, en leg de prooi in het foerageergebied, vlak bij de ingang: zo komt ze bij de larven, die er rechtstreeks van eten.

Diapauze: de kou die de koningin wekt

Bij Antomas raden we een diapauze van 3-4 maanden bij 10-15 °C aan, gebaseerd op drie gegevens: in het wild brengt ze de winter zonder broed door en legt de koningin alleen in het voorjaar en begin van de zomer (Barnett 1974); in haar gebied ligt het daggemiddelde in juli rond 10-12 °C; en in het kweekdagboek begon de koningin weer te leggen na zo'n twee maanden bij 10-15 °C.

De belangrijkste waarschuwing van deze gids: na haar eerste golf kan je koningin maandenlang niet leggen. Forceer haar niet met warmte en geef haar niet op: ze heeft haar winter nodig.

  • Wanneer. Laat de lopende golf afronden en start de diapauze als de kolonie geen larven of cocons meer heeft. Het makkelijkst is om die samen te laten vallen met onze winter, en na verloop van tijd past de kolonie zich aan de Europese kalender aan; maar als de koningin ondanks warmte en voedsel al weken stilligt, kun je de diapauze dan doen, op een stabiele plek bij 10-15 °C, zoals een kelder of een wijnklimaatkast.
  • Hoe. Verlaag de temperatuur geleidelijk, over een of twee weken, en houd die 3-4 maanden aan. Altijd water, wat suiker als er actieve werksters zijn, eiwit alleen als ze het aannemen en zo min mogelijk controles.
  • Daarna. Verhoog net zo langzaam tot 22-26 °C. De koningin zou binnen een paar weken moeten leggen, en met de larven komt het dagelijkse voeren terug.

Breekt de winter aan met halfvolgroeide larven, wacht dan tot ze gesponnen hebben en uitgekomen zijn voordat je afkoelt: in het wild overwintert deze soort nooit met broed.

Observeren zonder angst, maar met gevoel

Is de kolonie eenmaal gevestigd, pas dan de regel van Antomas toe: mieren zijn er om van te genieten, ze te observeren en van ze te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze hun donkere zone in het nest en een verlicht foerageergebied te geven, en ze voorzichtig te observeren, met zo min mogelijk stress. Wat je kunt verwachten:

  • Activiteit afhankelijk van de temperatuur: zonder vast tijdstip komen ze naar buiten als de thermometer meewerkt.
  • Meer jacht met larven: zonder larven lijkt de kolonie niet geïnteresseerd in prooien.
  • Eerder voorzichtig dan agressief: ze trekken zich liever terug, al verdedigen een in het nauw gedreven werkster of een koningin met larven zich wel.

Alarmsignalen:

  • Niet-gesloten cocons of naakte poppen: hitte of gebrek aan substraat.
  • Beschimmelde cocons of cocons die naar het foerageergebied worden gebracht: te veel vocht.
  • Larven die verdwijnen tijdens de stichting: honger of stress bij de koningin.
  • Werksters die onophoudelijk langs de rand van het foerageergebied lopen: controleer de barrière.

Ontsnappingen en barrières

Een losgebroken werkster van 2 cm, met angel, blijft niet onopgemerkt. Ze zijn snel, hebben lange poten, en verschillende Myrmecia klimmen tegen gladde oppervlakken op, dus behandel haar vanaf de eerste dag als klimmer:

  • Brede ontsnappingsbarrière van paraffineolie of PTFE bovenaan het foerageergebied, regelmatig vernieuwd: sommige soorten van het geslacht springen enkele centimeters, en PTFE verliest bij hoge vochtigheid zijn werking.
  • Veilig deksel en goed aansluitende verbindingen.
  • Niets wat als brug kan dienen, ook geen resten van grote prooien die tegen de wand leunen.
  • Let op bij het voeren: dan gebeuren veel ontsnappingen. Voer klaarzetten, zo kort mogelijk openen en meteen weer sluiten.

Hantering en veiligheid

Haar steek doet veel pijn, flink meer dan die van een bij of een wesp, en omdat de angel niet blijft steken, kunnen ze meerdere keren steken. In Australië waren Myrmecia verantwoordelijk voor bijna negen op de tien gevallen van anafylaxie door mieren waarbij de soort was vastgesteld (Brown en collega's, 2011). Zonder paniek, maar met respect:

  • Nooit met de handen: lang pincet en kalmte, en werk niet boven de ingang.
  • We raden haar niet aan voor mensen die allergisch zijn voor insectensteken, of voor huishoudens met kleine kinderen of huisdieren in de buurt van de opstelling.
  • Voeg geen koninginnen of kolonies samen en laat haar nooit vrij: het is een exotische soort.

Wat je niet moet doen

  • Volgroeide larven dagenlang boven ongeveer 28 °C houden, of warmte geven om de kolonie te versnellen.
  • Een nest zonder substraat gebruiken.
  • De cocons nat maken, of water blijven toevoegen aan de buis terwijl de larven groeien.
  • De koningin zonder eiwit laten als de eieren uitkomen, of haar grote levende prooien geven.
  • Stichten in het licht of op een plek waar veel langs wordt gelopen.
  • Een koningin die stopt met leggen voor onvruchtbaar houden, of de diapauze overslaan.
  • Halfvolgroeide larven afkoelen.
  • Te vroeg naar een groot nest overstappen, of kleine gangen gebruiken.
  • Suiker op watten aanbieden, of altijd hetzelfde insect geven.
  • Bezuinigen op de barrière, of het foerageergebied openen zonder het voer klaar te hebben.
  • Haar met de handen hanteren, of haar binnen bereik van kinderen of huisdieren houden.

Wetenschappelijke bronnen

Deze gids is gebaseerd op de literatuur over Myrmecia nigriscapa, de gulosa-groep en het geslacht, op verspreidingsgegevens en het klimaat van haar leefgebied, en op de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste bronnen:

  1. Barnett, J. M. (1974). Ecology and general biology of five sympatric species of Myrmecia (Hymenoptera: Formicidae). Proefschrift, Monash University. doi:10.26180/7658450.v1
  2. Heterick, B. E. (2009). A guide to the ants of South-western Australia. Records of the Western Australian Museum, Supplement 76: 7–206. doi:10.18195/issn.0313-122x.76.2009.007-206
  3. Ogata, K. & Taylor, R. W. (1991). Ants of the genus Myrmecia Fabricius: a preliminary review and key to the named species (Hymenoptera: Formicidae: Myrmeciinae). Journal of Natural History 25: 1623–1673. doi:10.1080/00222939100771021
  4. Ogata, K. (1991). Ants of the genus Myrmecia Fabricius: a review of the species groups and their phylogenetic relationships (Hymenoptera: Formicidae: Myrmeciinae). Systematic Entomology 16: 353–381. doi:10.1111/j.1365-3113.1991.tb00694.x
  5. Hasegawa, E. & Crozier, R. H. (2006). Phylogenetic relationships among species groups of the ant genus Myrmecia. Molecular Phylogenetics and Evolution 38: 575–582. doi:10.1016/j.ympev.2005.09.021
  6. Mera-Rodríguez, D., Jourdan, H., Ward, P. S., Shattuck, S., Cover, S. P., Wilson, E. O. & Rabeling, C. (2023). Biogeography and evolution of social parasitism in Australian Myrmecia bulldog ants revealed by phylogenomics. Molecular Phylogenetics and Evolution 186: 107825. doi:10.1016/j.ympev.2023.107825
  7. Ward, P. S. & Brady, S. G. (2003). Phylogeny and biogeography of the ant subfamily Myrmeciinae (Hymenoptera: Formicidae). Invertebrate Systematics 17: 361–386. doi:10.1071/IS02046
  8. Greiner, B., Narendra, A., Reid, S. F., Dacke, M., Ribi, W. A. & Zeil, J. (2007). Eye structure correlates with distinct foraging-bout timing in primitive ants. Current Biology 17: R879–R880. doi:10.1016/j.cub.2007.08.015
  9. Narendra, A., Reid, S. F., Greiner, B., Peters, R. A., Hemmi, J. M., Ribi, W. A. & Zeil, J. (2011). Caste-specific visual adaptations to distinct daily activity schedules in Australian Myrmecia ants. Proceedings of the Royal Society B 278: 1141–1149. doi:10.1098/rspb.2010.1378
  10. Jayatilaka, P., Murray, T., Narendra, A. & Zeil, J. (2018). The choreography of learning walks in the Australian jack jumper ant Myrmecia croslandi. Journal of Experimental Biology 221: jeb185306. doi:10.1242/jeb.185306
  11. Dietemann, V., Hölldobler, B. & Peeters, C. (2002). Caste specialization and differentiation in reproductive potential in the phylogenetically primitive ant Myrmecia gulosa. Insectes Sociaux 49: 289–298. doi:10.1007/s00040-002-8316-9
  12. Robinson, S. D. et al. (2018). A comprehensive portrait of the venom of the giant red bull ant, Myrmecia gulosa, reveals a hyperdiverse hymenopteran toxin gene family. Science Advances 4: eaau4640. doi:10.1126/sciadv.aau4640
  13. Eagles, D. A. et al. (2022). A peptide toxin in ant venom mimics vertebrate EGF-like hormones to cause long-lasting hypersensitivity in mammals. Proceedings of the National Academy of Sciences 119: e2112630119. doi:10.1073/pnas.2112630119
  14. Brown, S. G. A., van Eeden, P., Wiese, M. D., Mullins, R. J., Solley, G. O., Puy, R., Taylor, R. W. & Heddle, R. J. (2011). Causes of ant sting anaphylaxis in Australia: the Australian Ant Venom Allergy Study. Medical Journal of Australia 195: 69–73. doi:10.5694/j.1326-5377.2011.tb03209.x
Moeilijkheidsgraad
Gevorderd
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie: