Polyrhachis tubifex: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas
Polyrhachis tubifex: robotnice – prawdziwe zdjęcie Antomas

Polyrhachis tubifex

Ostatnie sztuki w magazynie
349,99 €
Brutto

Architektka filcu z lasów deszczowych Azji Południowo-Wschodniej. Polyrhachis tubifex nie zszywa liści jak inne tkaczki: zbiera włókna, resztki roślinne, a nawet ptasie pióra i ubija je w puszyste gniazdo przyklejone do pni, zagadkę, której nauka wciąż nie rozwiązała. Czarna jak obsydian, długonoga i szybka, broni swojej budowli salwami kwasu mrówkowego. To jedna z najrzadszych i najsłabiej zbadanych Polyrhachis na świecie: każda kolonia w domu to okno na niemal nieznaną biologię. W Antomas pomożemy Ci urządzić jej wysokie terrarium z korą i materiałem do budowy, tropikalnym ciepłem i cukrem zawsze pod ręką. Kolonie z królową. Wysyłka do całej Europy z gwarancją żywej dostawy.

Kolonia

 

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

Jedna z najrzadszych Polyrhachis na świecie: nadrzewny gatunek z Azji Południowo-Wschodniej, który nie splata liści, lecz buduje gniazdo z „filcu” z włókien, resztek roślinnych, a nawet ptasich piór, przyklejone do pni i łodyg. Kolonie z królową. Wysokie terrarium z pionową korą i materiałem budulcowym, 25-29 °C, bez zimowania (diapauzy), wilgotno, ale z dobrą wentylacją, cukier zawsze dostępny i dużo białka. Pryskają kwasem mrówkowym i świetnie się wspinają: PTFE i pokrywa z siatki.

Polyrhachis tubifex Karavaiev, 1926 to nadrzewna mrówka z wyspiarskiej części Azji Południowo-Wschodniej, czarna i długonoga, należąca do Polyrhachis, wielkiego rodzaju mrówek kolczastych, liczącego ponad 500 opisanych gatunków. O prawie wszystkich wiadomo niewiele, ale o tej jeszcze mniej: na całym świecie opublikowano zaledwie kilkanaście obserwacji fotograficznych, nie ma ani jednego dziennika hodowli i, o ile udało nam się sprawdzić, żaden inny europejski sklep jej nie oferuje. Dobrze udokumentowane jest za to to, co najbardziej zaskakuje: buduje gniazdo niczym filc, gąbczastą poduszkę z włókien i resztek roślinnych przyklejoną do kory, w której jej odkrywca znalazł nawet ptasie pióra.

W tym poradniku oddzielamy to, co udokumentowano o P. tubifex, od tego, co wiadomo o jej rodzaju, i od tego, co zalecamy w Antomas na podstawie naszego doświadczenia z innymi tropikalnymi Polyrhachis, takimi jak P. dives. Jeśli ją wyhodujesz, zobaczysz rzeczy, których prawie nikt nie widział.

Biologia

Mrówka opisana dzięki swojemu domowi

Większość mrówek trafia do nauki dzięki swojemu ciału. P. tubifex trafiła do niej dzięki gniazdu. Ukraiński myrmekolog Wołodymyr Karavaiev (jego nazwisko zapisuje się też Karawajew) opisał ją w 1926 roku w artykule w niemieckim czasopiśmie Biologisches Zentralblatt, którego tytuł mówi wszystko: „O budowie gniazda Polyrhachis (podrodzaj Myrmhopla) tubifex, gatunek nowy”. Opisał jednocześnie robotnicę, królową i samca, co przy nowym gatunku zdarza się rzadko.

Materiał zebrał sam w Ogrodzie Botanicznym w Buitenzorg, dzisiejszym Bogorze na Jawie, „zimą 1912 roku”, i do dziś znajduje się on w jego kolekcji w Instytucie Zoologii im. Schmalhausena w Kijowie: według katalogu opublikowanego w 2025 roku to 16 robotnic, 9 królowych i jeden samiec. Dziewięć królowych wśród okazów typowych wskazuje, że Karavaiev znalazł kilka królowych w badanych gniazdach, choć to nie wystarcza, by stwierdzić, czy jej kolonie mają jedną, czy kilka królowych.

Nazwa jest ważna i stabilna: nie ma synonimów ani podgatunków. Specjaliści umieszczają ją w podrodzaju Myrmhopla, tym samym co P. dives, ale w innej grupie gatunków, w grupie hector, utworzonej przez Niemca Wolfganga Dorowa w jego rewizji rodzaju z 1995 roku. I nie ma nic wspólnego z wodnym skąposzczetem Tubifex, z którym łączy ją tylko łaciński źródłosłów.

Dlaczego „ta, która robi rurki”?

Tubifex znaczy po łacinie „ta, która robi rurki”, od tubus, rurka, i facere, robić. Nie udało nam się przeczytać oryginalnego wyjaśnienia Karavaieva, ale obserwacje przyrodników dają bardzo sugestywną wskazówkę. W 2025 roku obserwator z Filipin opisał na platformie iNaturalist gniazdo tego gatunku jako jedwabistą strukturę „jak skarpeta zwisająca z sęków drzewa”, bez widocznych komór; inny, w tym samym regionie, sfotografował duże gniazdo zbudowane bezpośrednio na pniu. Wydłużony futerał przyklejony do łodygi to przecież rurka. To nasza interpretacja, a nie opublikowany fakt, ale dobrze pasuje do nazwy i do gniazd, które jej autor opisał na bokach łodyg.

Filc, nie liście

Oecophylla zszywa żywe liście jedwabiem swoich larw; P. dives miesza jedwab larwalny z resztkami, tworząc kule z „kartonu”. P. tubifex robi coś innego. Karavaiev zbadał trzy gniazda w ogrodzie botanicznym w Bogorze i opisał je jako gniazda z „filcu” przylegające do boków łodyg roślin, zrobione z mieszanki cienkich włókien, materiału pochodzenia roślinnego i ptasich piór.

Osiemdziesiąt lat później, w grudniu 2007 roku, Australijczycy Simon Robson i Rudolf Kohout znaleźli gniazdo na pniu drzewa w stacji terenowej Danum Valley w Sabahu, w malezyjskiej części Borneo, w samym sercu nizinnego lasu deszczowego. Jego ściany były z miękkiego, gąbczastego materiału o grubości około 2-3 mm. To puszysta poduszka przyklejona do kory i tak właśnie wygląda na zdjęciach przyrodników: czarne robotnice na watowatej powierzchni pokrywającej pień.

Ptasie pióra w ścianach

Spośród wszystkich materiałów, z których budują mrówki, niewiele jest tak nieoczekiwanych jak pióra. Karavaiev znalazł je w budowli P. tubifex, a informacja ta dotarła do współczesnej literatury dzięki pracy Robsona i Kohouta. Nie wiemy, czy robotnice szukają ich celowo, czy zbierają je z ziemi razem z innymi włóknami, czy też pióra zostają uwięzione w filcu przez wiatr. Ale ma to sens: puch to włókno cienkie, lekkie i łatwo się splątujące, czyli dokładnie to, czego potrzeba do filcu.

Karavaiev zaobserwował ponadto w ogrodzie botanicznym robotnice odbudowujące gniazdo, choć niestety nie opisał, jak to robiły. Ponad sto lat później nikt jeszcze tego nie opisał.

Pod mikroskopem elektronowym

Robson i Kohout nie poprzestali na oglądaniu gniazda: zanieśli fragmenty jego ścian do skaningowego mikroskopu elektronowego Uniwersytetu Jamesa Cooka w Australii i oglądali je w powiększeniu do 1000 razy. Zobaczyli przede wszystkim plątaninę włókien o bardzo różnej grubości, z kilkoma drobinami czegoś, co wyglądało na materiał roślinny. Opublikowali to w 2008 roku w czasopiśmie Asian Myrmecology, w krótkiej notce poświęconej wyłącznie temu gatunkowi, z czterema zdjęciami porównującymi jego gniazdo z gniazdami dwóch innych Polyrhachis:

  • P. turneri, gatunek australijski, który gnieździ się wśród skał i buduje z pajęczego jedwabiu. Jej gniazdo, zarówno gołym okiem, jak i pod mikroskopem, okazało się bardzo podobne do gniazda P. tubifex.
  • P. australis, tkaczka jedwabiu larwalnego. W jej gnieździe wszystkie włókna mają podobną grubość i tworzą bardzo regularne płaskie warstwy, jak tkanina. W gnieździe P. tubifex nie pojawiła się ani jedna taka warstwa.

Jedwab larw, pająków czy roślin? Otwarta zagadka

Do 2008 roku uważano, że P. tubifex to po prostu kolejna tkaczka jedwabiu larwalnego, jak P. dives: tak figurowała w wielkim przeglądzie zwyczajów gniazdowania rodzaju, który Robson i Kohout opublikowali w 2007 roku na podstawie streszczenia Karavaieva z 1928 roku. Mikroskop zmienił tę historię. Wobec braku warstw typowych dla jedwabiu larwalnego autorzy stwierdzili, że gniazdo jest zrobione głównie z włókien i materiału wyglądającego na roślinny, że jedwab larw, jeśli w ogóle występuje, ma „w najlepszym razie bardzo niewielki udział” i że pogląd, iż jest to tkaczka jedwabiu larwalnego, „być może trzeba będzie zrewidować”.

Skąd więc pochodzą włókna? Nie udało się tego ustalić. Mogą to być włókna roślinne, pajęczy jedwab zebrany z otoczenia, jak u P. turneri, albo mieszanka obu z odrobiną jedwabiu larwalnego jako „kleju”. Autorzy zaznaczali, że obserwowanie robotnic podczas budowy byłoby bardzo pouczające i „całkowicie wykonalne”. To jedno z niewielu pytań myrmekologii, na które staranny hodowca mógłby pomóc odpowiedzieć z domu: jeśli Twoja kolonia buduje, obserwuj, z czego to robi.

Tkaczka połowiczna w rodzaju architektek

Polyrhachis to rodzaj bardzo różnorodnych architektek, które budują z jedwabiu swoich larw, z pajęczego jedwabiu, z kartonu albo z niczego. Robson i Kohout wykazali w 2005 roku, że warstwy jedwabiu larwalnego pojawiają się tylko u gatunków nadrzewnych z sześciu podrodzajów, że gatunki gniazdujące wśród skał używają kartonu lub pajęczego jedwabiu i że posługiwanie się jedwabiem larwalnym pojawiło się kilka razy niezależnie. Badanie filogenetyczne z 2015 roku dodało, że życie na drzewach i tkanie to cechy, które rodzaj wielokrotnie zyskiwał i tracił.

Na tej mapie P. tubifex zajmuje ciekawe miejsce. W jej własnym podrodzaju, Myrmhopla, są tkaczki czystego jedwabiu, jak P. muelleri, która wznosi jedwabne gniazda na spodniej stronie dużych liści i której kolonie, z jedną królową, liczą średnio około 17 robotnic, oraz tkaczki jedwabiu i kartonu, jak P. dives. P. tubifex wydaje się iść własną drogą: zbiera włókna z otoczenia i ubija je w filc. Dlatego wolimy nazywać ją „architektką filcu”, a nie tkaczką.

Od lasów Borneo po ogrody Bali

Jej znany zasięg rozciąga się na wyspy Azji Południowo-Wschodniej. Gatunek opisano z Jawy, a Robson i Kohout podali go z Sabahu na Borneo. Istnieją też sekwencje genetyczne okazów z Luzonu na Filipinach, zdeponowane w GenBanku w ramach pracy nad barkodingiem DNA Polyrhachis, a obserwacje przyrodników dodają Bali, Sumatrę i wschodnią Jawę. Krótko mówiąc, to mrówka wyspiarskiej części Azji Południowo-Wschodniej, od Wysp Sundajskich po Filipiny.

Jest wyraźnie nadrzewna: wszystkie opisane gniazda znajdowały się na pniach lub łodygach, zarówno w pierwotnym lesie dwuskrzydlcowym, takim jak w Danum Valley, jak i w ogrodzie botanicznym oraz, według zdjęć przyrodników, na terenach ogrodowych i uprawnych. W iNaturalist, największej platformie nauki obywatelskiej na świecie, w listopadzie 2026 roku było tylko 13 obserwacji tego gatunku. Jedna z nich jest szczególnie cenna: królowa świeżo po locie godowym, sfotografowana we wschodniej Jawie 29 października. To jedyna opublikowana wskazówka co do pory jej lotów.

Klimat bez zimy

Na obszarze jej występowania panuje klimat równikowy lub wilgotny tropikalny, jeden z najstabilniejszych na planecie. W miejscu typowym średnia temperatura zmienia się w ciągu roku zaledwie o stopień, utrzymując się w okolicach 25 °C, ze średnimi maksymalnymi 28-31 °C i średnimi minimalnymi 20-21 °C. Różnica między dniem a nocą, około 9-10 °C, jest znacznie większa niż różnica między porami roku. Pada co miesiąc, ponad 200 mm nawet w najsuchszych miesiącach, a średnia wilgotność względna wynosi około 80-90%. Na niektórych wyspach, takich jak Bali czy Luzon, pora sucha jest wyraźniejsza, ale nigdy nie ma tam zimnej zimy. Dzień trwa przez cały rok około 12 godzin, z wahaniami mniejszymi niż godzina.

Wnioski dla hodowli: bez zimowania (diapauzy), stabilne ciepło z nieco chłodniejszymi nocami, wilgotne powietrze i woda zawsze dostępna.

Mrówki kolczaste zrodzone w Azji Południowo-Wschodniej

Cały rodzaj Polyrhachis ma korzenie w regionie, w którym żyje P. tubifex. Badanie filogenetyczne z 2016 roku, oparte na DNA 209 gatunków i siedmiu genach, umieściło pochodzenie rodzaju w Azji Południowo-Wschodniej i oszacowało wiek jego współczesnej grupy na około 58 milionów lat. Stamtąd mrówki kolczaste kilkakrotnie dotarły do Australii, ale do Afryki kontynentalnej tylko raz, około 26 milionów lat temu. Do dziś Azja Południowo-Wschodnia pozostaje ich wielkim centrum różnorodności: na jednym obszarze Malezji Półwyspowej zbadano dziesięć współwystępujących gatunków Polyrhachis, które dzielą się przestrzenią dzięki różnym sposobom gniazdowania i diecie.

Zdarzają się zdumiewające specjalistki: P. sokolova z namorzynów północnej Australii gnieździ się w mule zalewanym przez przypływ i przeżywa w kieszeniach powietrza wewnątrz gniazda; zanurzona w wodzie morskiej o temperaturze 30 °C połowa robotnic wytrzymała 3,5 godziny. Przy takich sąsiadkach mrówka, która robi filc z piór, dobrze pasuje do rodziny.

Co je na wolności

Nie ma żadnych badań nad dietą P. tubifex. W badaniu dziesięciu gatunków z Malezji niektóre były trofobiotyczne: żywiły się w dużej mierze spadzią wydalaną przez mszyce, czerwce i inne pluskwiaki w zamian za ochronę i broniły tych źródeł pokarmu. Pozostałe, bez własnego „bydła”, miały małe kolonie i mniej skuteczną rekrutację. W niewoli przekłada się to na cukier zawsze dostępny i obfite białko dla czerwiu (zob. „Karmienie”).

Kwas bez żądła

Jak wszystkie Formicinae, P. tubifex nie ma żądła. Jej bronią jest kwas mrówkowy, który wytwarza w gruczole jadowym i wystrzeliwuje przez acidoporus, małą dyszę na końcu gastera. I wygląda na to, że używa go bez skrępowania: filipiński obserwator, który opisał gniazdo w kształcie skarpety, zanotował, że „używa kwasu bardzo agresywnie” i że opryskały mu twarz. To notatka przyrodnika, ale pasuje do innych Polyrhachis, które unoszą gaster i strzelają.

Kwas służy nie tylko do obrony. W 2020 roku badanie kilku gatunków Formicinae wykazało, że podczas pielęgnacji połykają one własny jad: w ten sposób utrzymują silnie kwaśne wole, „żołądek społeczny”, w którym przechowują pokarm dzielony z innymi, i hamują wnikanie drobnoustrojów. Ponadto Polyrhachis nie mają gruczołu metapleuralnego, który u prawie wszystkich mrówek wytwarza antybiotyki; u P. dives stwierdzono, że rekompensują to częstszym czyszczeniem się i jadem hamującym zarodniki chorobotwórczego grzyba.

Jedna z najsłabiej zbadanych mrówek w hobby

Prawie wszystko, co napisano o P. tubifex, mieści się w dwóch trzystronicowych artykułach: opisie z 1926 roku i notce Robsona i Kohouta z 2008 roku. Nie ma opublikowanych danych o wielkości jej kolonii, liczbie królowych, zakładaniu kolonii ani rozwoju czerwiu, ani jednego dziennika hodowli na forach. Dla hodowcy ma to szczególny urok: każda Twoja obserwacja to nowa informacja. W Antomas zachęcamy Cię do fotografowania jej gniazda i dzielenia się z nami tym, co zobaczysz.

Wielkość i morfologia

P. tubifex to Polyrhachis o smukłym ciele i długich, cienkich nogach i czułkach. Nie udało nam się dotrzeć do oryginalnego opisu, więc to, co następuje, łączy wiedzę o jej rodzaju ze zdjęciami okazów w naturze.

  • Ubarwienie. Na zdjęciach przyrodników robotnice są czarne: głowa i tułów bardziej matowe, z bardzo delikatnym szarawym owłosieniem; gaster bardziej błyszczący. To czerń szkła wulkanicznego, jak obsydian.
  • Kolce. Prawie wszystkie Polyrhachis mają kolce lub zęby na tułowiu i na petiolusie, „talii” łączącej tułów z gasterem. Na zdjęciach P. tubifex nie widać ich wyraźnie, więc ich nie opisujemy.
  • Robotnice monomorficzne. Jak w całym rodzaju, wszystkie robotnice mają ten sam kształt, bez kast żołnierzy ani majorów, z umiarkowaną zmiennością wielkości.
  • Królowa. Karavaiev opisał królową, którą, jak u innych Polyrhachis, rozpoznaje się po masywniejszym tułowiu uskrzydlonej samicy, bliznach po skrzydłach po locie i trzech przyoczkach na czole.
  • Samiec. Opisany w 1926 roku; zachował się tylko jeden okaz typowy.
  • Bez żądła. Gaster kończy się acidoporusem, przez który wystrzeliwuje kwas mrówkowy.

Nie mylić z P. tubifera, australijską, z podrodzaju Hagiomyrma, która pojawia się na forach hodowców pod niemal identyczną nazwą. W obrębie jej własnej grupy niektórzy przyrodnicy wymieniają jako bardzo podobny gatunek P. chalybea; pewne rozróżnienie wymaga klucza do grupy i okazów pod lupą.

Przybliżone wymiary

  • Robotnice: brak opublikowanych wymiarów, do których udało nam się dotrzeć
  • Królowa: brak opublikowanych wymiarów, do których udało nam się dotrzeć
  • Samiec: brak opublikowanych wymiarów
  • Ściana filcowego gniazda: 2-3 mm grubości (Robson i Kohout, 2008)

Wymiary kast powinny znajdować się w oryginalnym opisie Karavaieva (1926), do którego nie udało nam się dotrzeć. Wolimy nie podawać liczb bez źródła naukowego.

Hodowla w niewoli

Poziom trudności: 4/5 – Zaawansowany

W Antomas uważamy ją za gatunek dla zaawansowanych, choć je wszystko i nie wymaga zimowania. Powody są inne:

  • Inna aranżacja. Nie mieszka w zwykłym formikarium, lecz w filcowym gnieździe, które buduje sama. Trzeba zapewnić jej wysokie terrarium, pionowe powierzchnie, do których może je przykleić, i materiał do budowy, a także nauczyć się obchodzić z kolonią, która żyje „na widoku”.
  • Wilgotność i wentylacja jednocześnie. Pochodzi z jednego z najbardziej deszczowych regionów planety, ale jej gniazdo to poduszka z włókien wystawiona na powietrze. Trzeba zapewnić wilgotne powietrze, nie mocząc gniazda i nie dopuszczając do kondensacji.
  • Kwas i długie nogi. Zdecydowanie pryskają kwasem mrówkowym, są szybkie i dobrze się wspinają: obsługa i bariery wymagają pewnego doświadczenia.
  • Prawie bez informacji. Nie ma dzienników hodowli: to, co proponujemy, wynika z jej biologii i z naszego doświadczenia z innymi Polyrhachis, więc trzeba obserwować i dostosowywać.

Czy warto? Bardzo: to jedna z najrzadszych Polyrhachis, jakie można hodować, i buduje gniazdo, którego prawie nikt nie widział poza dżunglą.

Zalecane parametry

  • Temperatura w dzień: 25-29 °C, z ciepłym punktem do 30 °C z jednej strony.
  • Temperatura w nocy: 21-24 °C. Nie utrzymuj jej długo poniżej około 20-21 °C: to średnie minimalne jej klimatu.
  • Wilgotność powietrza: średnio-wysoka, około 60-75% w terrarium, przy dobrej wentylacji. Filcowe gniazdo powinno być suche w dotyku, nigdy przemoczone.
  • Woda: zawsze dostępna, w probówce z wodą i watą na arenie.
  • Światło: cykl około 12 godzin światła i 12 godzin ciemności przez cały rok, jak na obszarze jej występowania.
  • Zimowanie (diapauza): nie (zob. „Bez zimowania (diapauzy)”).

Temperatury wynikają z norm klimatycznych obszaru jej występowania i pokrywają się z temperaturami dla P. dives. Unikaj bezpośredniego słońca i grzania od spodu: lepsza jest boczna mata grzewcza z termostatem.

Aranżacja: terrarium GAIA od Anthouse

Podobnie jak P. dives, P. tubifex nie potrzebuje zwykłego formikarium: buduje własne gniazdo wewnątrz terrarium, a formikaria gipsowe czy modułowe z zamkniętymi komorami nie wykorzystują tego, co w tym gatunku najpiękniejsze. W Antomas polecamy terraria GAIA od Anthouse, a konkretnie GAIA Explorer (53 × 29 × 29 cm): wysoką i wentylowaną przestrzeń, w której kolonia może się wspinać, przyklejać swój filc do kory i rosnąć na Twoich oczach.

Wewnątrz terrarium myśl pionowo:

  • Pionowa kora i pnie. Płyta korka lub kawałek kory oparty o tylną ścianę i jakaś gruba gałąź. To tam najprawdopodobniej przykleją swoje gniazdo: w naturze wszystkie opisane gniazda znajdowały się na pniach lub łodygach.
  • Materiał budulcowy. Daj im wybór: rozskubaną nieimpregnowaną watę bawełnianą, włókno kokosowe, włókno konopne, suchy torfowiec, suchą trawę i rozdrobnioną ściółkę liściową. Jeśli chcesz sprawdzić to, co widział Karavaiev, dodaj odrobinę czystego puchu (z nowej poduszki, bez impregnacji). To nasza propozycja: nic nie opublikowano o jej budowaniu w niewoli.
  • Proste podłoże: cienka warstwa piasku z odrobiną włókna kokosowego.
  • Wilgoć bez kałuż. Od czasu do czasu spryskaj wodą podłoże lub kępkę mchu z dala od gniazda, nigdy filc, i pozwól, by terrarium się wietrzyło.

Uważaj na rurki łączące, jeśli łączysz kilka zbiorników: budujące Polyrhachis mają skłonność do zajmowania ich i zatykania materiałem. Stosuj krótkie i szerokie połączenia i często je sprawdzaj.

Higiena: usuwaj resztki zdobyczy w ciągu 24-48 godzin i wymieniaj płyn z cukrem, zanim zacznie fermentować. Przy gnieździe z włókien pleśń jest największym wrogiem.

Zakładanie kolonii i wzrost

W Antomas sprzedajemy P. tubifex jako kolonię z królową: jedną królową z 30-50 robotnicami i czerwiem. Nie sprzedajemy samych królowych: o zakładaniu kolonii przez ten gatunek nie ma żadnych opublikowanych danych, a działająca kolonia ma robotnice, które od pierwszego dnia budują, zbierają pokarm i opiekują się czerwiem.

O jej cyklu są tylko dwie wskazówki: królowa świeżo po locie godowym sfotografowana na Jawie pod koniec października i dziewięć królowych, które Karavaiev zebrał w Bogorze. U P. muelleri, z jej podrodzaju, kolonie mają jedną królową; u P. dives mogą mieć ich dziesiątki. Dlatego traktujemy ją jako to, co do Ciebie dociera: kolonię z jedną królową, do której nie należy dodawać królowych ani robotnic z innych kolonii.

Aby rosła:

  • Stabilne ciepło w górnej części zakresu, 27-29 °C w dzień.
  • Dużo białka, dopóki są larwy (zob. „Karmienie”).
  • Wysokość i kora od początku, żeby mogły budować.
  • Cierpliwość. Czas od jaja do robotnicy nie jest znany; u P. dives to około 4-6 tygodni w 27-28 °C. Jeśli go zmierzysz, chętnie się dowiemy.

Przyjazd i przeprowadzka

Po otrzymaniu kolonii pozwól jej odpocząć kilka godzin w spokojnym i ciepłym miejscu, w 25-27 °C. Przygotuj terrarium zawczasu: kora, materiał budulcowy, probówka z wodą, poidełko i bariera przeciw ucieczkom już na miejscu. W Antomas przenosimy je przez wysypanie: otwieramy probówki wewnątrz terrarium, obok kory, i delikatnie wysypujemy królową, robotnice i czerw, pomagając maruderkom miękkim pędzelkiem. Pracuj nad tacą, spokojnie, i zamknij terrarium, gdy tylko skończysz: są szybkie i się wspinają.

Jeśli kiedyś będziesz musiał przenieść je do innego terrarium, zrób to samo, z jedną zaletą: przenieś w całości korę lub gałąź, do której przykleiły swoje filcowe gniazdo, a potem wysyp te, które zostaną. Dzięki temu nie stracą swojej budowli.

Karmienie

Płyny z cukrem, zawsze dostępne. Podobnie jak nadrzewne Polyrhachis z jej regionu, które żywią się w dużej mierze spadzią i nektarem, cukier jest podstawą jej energii. Urozmaicaj cukry: w Antomas polecamy nektar Blue Sugar od Anthouse 4-5 razy w tygodniu i inny płyn z cukrem lub nektar 1-2 razy w tygodniu. Możesz też dodać do nektaru trochę białka. Podawaj je zawsze w poidełku, nigdy na wacie: wata pleśnieje i szybko psuje płyn. Używaj tradycyjnego lub domowego poidełka, w którym kropla jest „rozłożona” i łatwo dostępna, i wymieniaj ją, zanim zacznie fermentować.

Białko: im więcej, tym lepiej. To motor wzrostu kolonii. Jeśli codziennie dbasz o terrarium i usuwasz resztki, lepiej przekarmiać: kolonia rozumie, że ma więcej zasobów, i rośnie szybciej i liczniej. Jeśli nie możesz często sprzątać, lepiej nie przekarmiać, bo nadmiar pokarmu gnije i przynosi pleśń i roztocza. Zmieniaj rodzaj owada z tygodnia na tydzień, żeby nie jadły ciągle tego samego:

Podobnie jak w przypadku P. dives, w Antomas zalecamy podawanie owadów świeżo zabitych: Polyrhachis tego typu są bardziej zbieraczkami niż łowczyniami, a duża żywa zdobycz je stresuje i się marnuje. Małą zdobycz, taką jak Thermobia czy Drosophila, można podawać żywą. Umieszczaj białko z dala od filcowego gniazda, na podłożu lub na płaskim kamieniu, i usuwaj resztki następnego dnia.

Woda: zawsze, w probówce z wodą i watą na arenie. Gatunek z tak deszczowego klimatu nigdy nie powinien zostać bez wody: dopuszczenie do odwodnienia to poważny błąd.

Bez zimowania (diapauzy)

W jej równikowym klimacie nie ma zimy (zob. „Klimat bez zimy”). Nie wymaga zimowania, a schładzanie by jej zaszkodziło. Podczas naszej zimy wystarczy utrzymać ciepło i cykl świetlny: przy ogrzewaniu w domu i termostacie w terrarium kolonia pozostaje aktywna przez cały rok. Jeśli królowa ogranicza składanie jaj, sprawdź najpierw temperaturę nocną i białko.

Zachowanie w niewoli

To mrówki aktywne i efektowne, które szybkim krokiem patrolują korę. Najciekawsze jest obserwowanie, jak budują: jak zbierają włókna, gdzie je przyklejają i czy używają swoich larw. Nikt jeszcze tego nie opisał, więc jeśli możesz, nagraj to.

Obserwuj bez obaw. W Antomas uważamy, że mrówki są po to, by się nimi cieszyć, obserwować je i uczyć się od nich, a przy tym gatunku, który żyje na widoku, bardziej niż kiedykolwiek. Wystarczy obserwować je delikatnie, ingerując jak najmniej: przyzwyczajają się do Twojej obecności.

Obrona kwasem. Jeśli uderzysz w terrarium lub dotkniesz gniazda, wychodzą masowo, unoszą gaster i strzelają kwasem mrówkowym. To ich sposób, by powiedzieć: nie zbliżaj się.

Sygnały alarmowe:

  • Pleśń na filcu lub kondensacja na ściankach: za dużo wilgoci lub za mało wentylacji.
  • Robotnice, które nie budują i ciągle siedzą w probówkach: brakuje materiału, pionowej powierzchni lub jest za zimno.
  • Czerw, który przestaje się rozwijać: prawie zawsze brakuje białka lub ciepła.

Ucieczki i bariery

To szybkie, długonogie zwiadowczynie i, jak prawie wszystkie Polyrhachis, dobre wspinaczki. Przy gatunku nadrzewnym lepiej nie ryzykować:

  • Bariera z PTFE (fluonu) szerokim pasem w górnej części ścianek, jako pierwsza linia obrony. Jeśli wolisz, możesz ją wzmocnić pasem oleju parafinowego lub wazeliny tuż nad nią.
  • Dobrze dopasowana pokrywa z drobnej siatki, która zapewnia też potrzebną im wentylację.
  • Nic, co mogłoby posłużyć za most: kora, gałęzie i materiał budulcowy nie mogą dotykać bariery ani sięgać pokrywy.
  • Konserwacja: PTFE traci skuteczność przez kurz i wilgoć. Sprawdzaj go często, zwłaszcza w wilgotnym terrarium, i odnawiaj, gdy trzeba.
  • Ostrożnie przy otwieraniu: otwieraj tylko tyle, ile trzeba, i pracuj spokojnie.

Obsługa i bezpieczeństwo

Nie żądlą: nie mają żądła. Gryzą, ale najbardziej odczuwalny jest kwas mrówkowy, który piecze na wrażliwej skórze lub w małej ranie i który trzeba trzymać z dala od oczu. Pracując nad terrarium, nie zbliżaj twarzy do gniazda. Przenoś je narzędziami entomologicznymi, takimi jak miękki pędzelek lub miękka pęseta, nigdy rękami. Nie trzymaj ich z innymi gatunkami mrówek i nie łącz różnych kolonii. To gatunek egzotyczny: w żadnym wypadku nie wolno go wypuszczać na wolność.

Czego nie robić

  • Umieszczać ich w zwykłym formikarium gipsowym lub z zamkniętymi komorami: muszą budować własne gniazdo.
  • Urządzać terrarium bez wysokości, bez pionowej kory lub bez materiału budulcowego.
  • Spryskiwać wodą filcowe gniazdo lub zostawiać terrarium bez wentylacji.
  • Zostawiać je bez wody: pochodzą z jednego z najbardziej deszczowych regionów świata.
  • Stosować zimowanie lub dopuszczać, by temperatura spadała poniżej około 20 °C przez kilka dni.
  • Podawać płyny z cukrem na wacie lub dopuszczać do ich fermentacji.
  • Dawać ciągle ten sam rodzaj owada, podawać dużą żywą zdobycz lub zostawiać nieposprzątane resztki przy gnieździe.
  • Dodawać królowe lub robotnice z innych kolonii.
  • Zaniedbywać barierę z PTFE lub zostawiać gałęzie, które działają jak most.
  • Przenosić je rękami lub zbliżać twarz do gniazda.

Źródła naukowe

Ten poradnik powstał na podstawie literatury naukowej o Polyrhachis tubifex, jej podrodzaju i rodzaju, danych o rozmieszczeniu i danych klimatycznych z obszaru jej występowania oraz doświadczenia Antomas z innymi tropikalnymi Polyrhachis. Najważniejsze źródła:

  1. Karavaiev, V. (1926). Über den Nestbau von Polyrhachis (subg. Myrmhopla) tubifex sp. n. (Fam. Formicidae). Biologisches Zentralblatt 46: 143–145. AntCat
  2. Robson, S. K. A. & Kohout, R. J. (2008). Nest construction in the arboreal ant Polyrhachis tubifex Karavaiev, 1926. Asian Myrmecology 2: 121–123. researchonline.jcu.edu.au/22229
  3. Robson, S. K. A. & Kohout, R. J. (2007). A review of the nesting habits and socioecology of the ant genus Polyrhachis Fr. Smith. Asian Myrmecology 1: 81–99. researchonline.jcu.edu.au/2602
  4. Radchenko, A. G., Fisher, B. L., Esteves, F. A., Martynova, E. V., Bazhenova, T. N. & Lasarenko, S. N. (2025). Ant type specimens (Hymenoptera, Formicidae) in the collection of Volodymyr Opanasovych Karawajew. Communication 3. Formicinae. Zootaxa 5613: 469–499. doi:10.11646/zootaxa.5613.3.3
  5. Robson, S. K. A. & Kohout, R. J. (2005). Evolution of nest-weaving behaviour in arboreal nesting ants of the genus Polyrhachis Fr. Smith (Hymenoptera: Formicidae). Australian Journal of Entomology 44: 164–169. doi:10.1111/j.1440-6055.2005.00462.x
  6. Robson, S. K. A., Kohout, R. J., Beckenbach, A. T. & Moreau, C. S. (2015). Evolutionary transitions of complex labile traits: silk weaving and arboreal nesting in Polyrhachis ants. Behavioral Ecology and Sociobiology 69: 449–458. doi:10.1007/s00265-014-1857-x
  7. Robson, S. K. A. (2004). Comparative nesting biology of two species of Australian lithocolous ants: Polyrhachis (Hedomyrma) turneri Forel and P. (Hagiomyrma) thusnelda Forel. Australian Journal of Entomology 43: 5–9. doi:10.1111/j.1440-6055.2003.00374.x
  8. Dorow, W. H. O., Maschwitz, U. & Rapp, S. (1990). The natural history of Polyrhachis (Myrmhopla) muelleri Forel 1893 (Formicidae Formicinae), a weaver ant with mimetic larvae and an unusual nesting behaviour. Tropical Zoology 3: 181–190. doi:10.1080/03946975.1990.10539460
  9. Liefke, C., Dorow, W. H. O., Hölldobler, B. & Maschwitz, U. (1998). Nesting and food resources of syntopic species of the ant genus Polyrhachis (Hymenoptera, Formicidae) in West-Malaysia. Insectes Sociaux 45: 411–425. doi:10.1007/s000400050098
  10. Mezger, D. & Moreau, C. S. (2016). Out of South-East Asia: phylogeny and biogeography of the spiny ant genus Polyrhachis Smith (Hymenoptera: Formicidae). Systematic Entomology 41: 369–378. doi:10.1111/syen.12163
  11. Nielsen, M. G. (1997). Nesting biology of the mangrove mud-nesting ant Polyrhachis sokolova Forel (Hymenoptera, Formicidae) in northern Australia. Insectes Sociaux 44: 15–21. doi:10.1007/s000400050026
  12. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
  13. Graystock, P. & Hughes, W. O. H. (2011). Disease resistance in a weaver ant, Polyrhachis dives, and the role of antibiotic-producing glands. Behavioral Ecology and Sociobiology 65: 2319–2327. doi:10.1007/s00265-011-1242-y
  14. Bolton, B. (1995). A taxonomic and zoogeographical census of the extant ant taxa (Hymenoptera: Formicidae). Journal of Natural History 29: 1037–1056. doi:10.1080/00222939500770411
Poziom trudności
Doświadczony
Brak opinii
Komentarze (0)
Na razie nie dodano żadnej recenzji.

16 innych produktów w tej samej kategorii: