Solenopsis sp.
Dieven van de Europese ondergrond. Deze Solenopsis hoort bij de groep van de diefmieren en heeft niets te maken met vuurmieren: gele werksters, zo piepklein dat ze door tunnels glippen waar hun buren niet in passen, om hun broed te stelen met een chemisch afweermiddel dat de weg vrijmaakt. En daartussen een bruine koningin die vele malen groter is, in staat om kolonies voort te brengen die in de natuur tienduizenden werksters kunnen tellen. Een uitdaging voor ervaren mierenhouders, met een ontsnappingsvrije opstelling. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.
Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd
Europese Solenopsis uit de groep van de diefmieren: piepkleine, bleekgele werksters, allemaal even groot, en een bruine koningin die vele malen groter is dan zij. Het is geen vuurmier: verderop leggen we, met bronnen, uit waarin ze verschillen. Wordt verkocht als koningin en 15-30 werksters met broed. Klein gipsnest met vocht (Qbik Wild One P 1C), 22-26 °C, veel eiwit in piepkleine stukjes en wat suiker. Diapauze van 4-5 maanden bij 5-10 °C. Het lastige is hun grootte: ze ontsnappen door elke kier, dus een goed sluitend deksel, gecontroleerde naden en een ontsnappingsbarrière van PTFE.
Deze kolonie behoort tot het geslacht Solenopsis Westwood, 1840, een van de grootste mierengeslachten ter wereld. De naam doet meteen denken aan de gevreesde vuurmieren, maar de overgrote meerderheid van de Solenopsis-soorten heeft daar niets mee te maken: het zijn de diefmieren, piepklein, ondergronds en bijna onzichtbaar, die verborgen in de bodem leven en vaak pal naast de nesten van andere mieren, van wier broed ze zich voeden. Tot deze groep, het vroegere ondergeslacht Diplorhoptrum, behoren de inheemse Solenopsis-soorten van Europa, en daartoe behoort ook de onze.
We verkopen haar bewust als Solenopsis sp., en we willen uitleggen waarom. Diefmieren behoren tot de moeilijkst te determineren mieren van heel Europa: ze lijken sterk op elkaar, en om de soorten uit elkaar te houden heb je een microscoop nodig en vaak, naast werksters, ook koninginnen en mannetjes. De best bekende Europese soort is Solenopsis fugax (Latreille, 1798), en een groot deel van wat we over de biologie van de groep weten, komt van haar; maar in Europa en het Middellandse Zeegebied bestaan meerdere soortgroepen, en we gaan onze kolonie geen naam geven die we niet kunnen bewijzen. Daarom houden we in deze verzorgingsgids steeds drie dingen uit elkaar: wat er over het geslacht en de groep van de diefmieren is vastgelegd, wat er over S. fugax als referentiesoort bekend is, en wat kwekers en Antomas aanraden.
Biologie
Een vuurmier? Nee: een diefmier
Het is de vraag die iedereen zich stelt bij het lezen van «Solenopsis», en ze verdient een duidelijk antwoord. Vuurmieren zijn een paar Amerikaanse soorten van het geslacht, berucht om hun steek en om hun vermogen om andere continenten te veroveren. Vier vuurmieren of verwante soorten staan sinds 2022 op de lijst van invasieve uitheemse soorten die voor de Europese Unie zorgwekkend zijn: Solenopsis geminata, S. invicta en S. richteri, plus de kleine vuurmier, Wasmannia auropunctata, uit een ander geslacht. Op die lijst staan betekent dat ze in de EU niet mogen worden ingevoerd, gehouden, gekweekt, verkocht of vrijgelaten.
De zorg is terecht. In 2023 bevestigde een team van onderzoekers dat S. invicta, de ingevoerde rode vuurmier, zich op Sicilië heeft gevestigd, bij Syracuse: ze telden 88 nesten op zo’n 4,7 hectare, en de buurtbewoners hadden al minstens sinds 2019 last van steken. Volgens hun genetische analyses kwamen die mieren waarschijnlijk uit de Verenigde Staten of China, en hun modellen geven aan dat zo’n 7% van Europa een geschikt klimaat voor haar heeft. Het is hetzelfde verhaal dat zich over de halve wereld heeft herhaald: een in 2011 in Science gepubliceerd onderzoek toonde aan dat de meeste recente invasies van S. invicta afkomstig waren van de invasieve populatie in het zuiden van de Verenigde Staten, en niet uit haar Zuid-Amerikaanse thuisland. Ook de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft haar als plaag beoordeeld.
Onze Solenopsis is niets van dat alles. Het is een Europese mier, en wat je op onze foto’s ziet, past bij de diefmieren en niet bij de vuurmieren:
- Werksters van één formaat, piepklein. Bij vuurmieren verschillen de werksters van eenzelfde kolonie sterk in grootte, en dat polymorfisme wordt sterker naarmate de kolonie groeit, zoals Walter Tschinkel liet zien in zijn klassieke studies over S. invicta. Diefmieren hebben daarentegen piepkleine werksters die vrijwel gelijk zijn, meestal kleiner dan 2 mm.
- Minuscule ogen. De werksters van diefmieren hebben ogen die teruggebracht zijn tot een paar facetten, 1 tot 5 volgens de determinatiesleutels; het zijn mieren die bijna altijd onder de grond leven.
- Bleekgele kleur. De werksters van onze kolonies zijn lichtgeel, bijna doorschijnend; die van de invasieve vuurmieren zijn meestal roodbruin tot donker, met een donkerdere gaster.
- Een reusachtige koningin ernaast. Bij diefmieren is de koningin vele malen langer dan de werksters, een spectaculair contrast dat je in je eigen kolonie zult zien.
Het verschil gaat zelfs tot in de chemie van het gif. De analyses van Jones, Blum en Fales (1982) lieten zien dat vuurmieren hun gif baseren op moleculen die piperidinen heten, de beroemde solenopsinen, terwijl diefmieren vooral een ander soort alkaloïden maken, de pyrrolidinen en pyrrolizidinen. Dat gezegd hebbende, zijn we liever voorzichtig: de precieze determinatie van een Solenopsis is werk voor specialisten, en wat we je garanderen is wat je kunt zien, namelijk het uiterlijk van een Europese diefmier.
Een reusachtig en bijna onzichtbaar geslacht
Solenopsis behoort tot de onderfamilie Myrmicinae, die van de mieren met twee knopen in de «taille», en daarbinnen tot de tribus Solenopsidini, volgens de grote fylogenie van de Myrmicinae die Ward en zijn medewerkers in 2015 publiceerden. Het geslacht komt bijna overal ter wereld voor, en de meeste soorten zijn diefmieren: mieren die zo klein zijn en zo ondergronds leven dat ze zelfs veel entomologen ontgaan.
Meer dan een eeuw geleden werden ze in een eigen ondergeslacht ondergebracht, Diplorhoptrum, een naam die nog in veel boeken en op veel fora opduikt. Tegenwoordig worden de ondergeslachten van Solenopsis niet meer gebruikt en spreekt men gewoon van «diefmieren». In Europa is hun taxonomie nog altijd niet afgerond: in 2010 herbeschreven Galkowski, Casevitz-Weulersse en Cagniant S. fugax, wezen ze er een nieuw referentie-exemplaar voor aan, het neotype, en stelden ze voor dat er in Europa en het Middellandse Zeegebied minstens vier verschillende soortgroepen bestaan. Dat is een van de redenen waarom we deze kolonie als Solenopsis sp. verkopen.
Broeddieven: wonen pal naast de buren
De naam «diefmieren» is verdiend. De best bestudeerde Europese soort, S. fugax, bouwt haar nesten in de bodem, vaak behoorlijk diep, in rotsspleten of onder grote stenen, en zelden geïsoleerd: bijna altijd naast de nesten van veel grotere mieren, zoals Lasius of Formica. Vanuit haar nest graaft ze flinterdunne tunnels tot in de broedkamers van haar buren. Die tunnels zijn te nauw voor de gastheren om erin te komen: de diefmieren kunnen erdoor, de gastheren niet.
En wat doen ze daar? Het broed opeten. De werksters van S. fugax voeden zich met de larven en poppen van andere mieren, die ze uit naburige nesten roven. Deze levenswijze, waarbij een mier pal naast een andere leeft en haar voedsel of broed steelt, heet lestobiose, naar een Grieks woord dat «dief» betekent. Maar ze leven niet alleen van diefstal: ze verzorgen ook wortelluizen en benutten hun honingdauw.
Geheime sporen en een chemisch afweermiddel
In 1973 onderzocht de grote myrmecoloog Bert Hölldobler, een van de auteurs van The Ants, hoe deze rooftochten worden georganiseerd, en wat hij vond is een klein meesterwerk van chemische strategie. De werksters van S. fugax markeren de tunnels naar de broedkamers van de naburige soorten met geursporen, en het feromoon waarmee ze hun nestgenoten rekruteren, komt uit een specifieke klier in het achterlijf, de klier van Dufour. Zo kan een verkenster die een naburig nest vindt, er een hele expeditie naartoe leiden.
Het verrassendste gebeurt tijdens de plundering. Wanneer ze de kamers van een ander nest binnendringen, scheiden de diefmieren uit hun gifklier een zeer doeltreffend en langdurig werkend afweermiddel af, dat de gastheren belet hun larven te verdedigen. Veel grotere en sterkere mieren trekken zich voor hen terug, en de diefmieren nemen het broed mee zonder te vechten. In 1980 identificeerden Murray Blum, Hölldobler en andere chemici het wapen: een gif op basis van alkaloïden dat de diefmier niet gebruikt om te steken, maar als een echte aanvallende «spray». Ze gaven hun artikel deze titel: «Een knots van alkaloïdegif: aanvallend gebruik door een diefmier». Het is een van de meest geciteerde voorbeelden van hoe een piepkleine mier veel grotere mieren kan verslaan met chemie in plaats van met kracht.
Kolonies van tienduizenden onder je voeten
Dat ze piepklein zijn, betekent niet dat hun kolonies klein zijn. De kolonies van S. fugax kunnen zeer volkrijk zijn, met tot zo’n 100.000 werksters, en hebben meestal meerdere koninginnen; ze zijn dus polygyn. De werksters hebben bovendien geen functionele eierstokken: ze kunnen geen eieren leggen, zelfs geen mannetjeseieren, iets wat de werksters van veel andere mieren wel doen. Alle voortplanting hangt af van de koninginnen.
Nieuwe kolonies ontstaan op twee manieren: door claustrale koloniestichting, waarbij een pas bevruchte koningin zich alleen opsluit en haar eerste werksters met haar reserves grootbrengt, of door knopvorming, wanneer een groep werksters met een of meer koninginnen zich van het moedernest afsplitst en zich in de buurt vestigt. Dit alles is vastgelegd bij S. fugax; bij andere Europese diefmieren kan het verschillen, en over onze specifieke kolonie bestaan geen studies.
Bruidsvluchten aan het eind van de zomer
Terwijl de meeste Europese mieren in de lente of aan het begin van de zomer vliegen, doet S. fugax dat laat. De koninginnen en de gevleugelde mannetjes zitten in augustus al in het nest, en de bruidsvluchten vinden plaats op warme middagen in september en oktober. Dan komen de koninginnen naar buiten, zwartbruin en veel groter dan de werksters, en de mannetjes, zwart.
Het is een merkwaardige kalender, want de pas bevruchte koningin staat dan aan de vooravond van de herfst. Kwekers die geprobeerd hebben om na de vlucht gevangen koninginnen een kolonie te laten stichten, zijn het erover eens dat veel ervan pas na de winter eieren leggen. Daarom verkopen wij geen losse koninginnen, maar al gevormde kolonies, met werksters en broed.
Een reusachtige koningin tussen minuscule werksters
Als er één beeld is dat de diefmieren typeert, dan is het dat van hun koningin. Bij S. fugax meten de werksters zo’n 1,5-3,0 mm en de koningin zo’n 6,0-6,5 mm: vele malen langer, met een enorme, glanzende gaster. Het is een groottecontrast dat iedereen opvalt, en in je formicarium zie je het met het blote oog: een bruine koningin, omringd door een zwerm gele werksters die zo klein zijn dat je ze in het begin nauwelijks met je ogen kunt volgen.
Dat contrast is logisch. De werksters zijn gemaakt om door flinterdunne tunnels te glippen en broed te stelen, en hoeven niet groot te zijn; de koningin daarentegen is een eierlegmachine die een kolonie van duizenden werksters in stand moet houden. In de natuur moet de koningin bovendien genoeg reserves hebben om aan de vooravond van de herfst in haar eentje een nieuwe kolonie te stichten.
Van droge graslanden tot Zuid-Zweden
S. fugax leeft in heel Europa, van het Middellandse Zeegebied tot Zuid-Engeland en Zuid-Zweden, en geeft de voorkeur aan warme, droge en open plekken met weinig begroeiing: graslanden, zonnige hellingen, bermen, stenige terreinen. Daar vindt ze wat ze nodig heeft: bodem die snel opwarmt en nesten van andere mieren om te bestelen.
Haar klimaat is dat van een groot deel van Europa: gematigde of warme zomers en koude winters waarin de kolonie in diapauze gaat, de winterrust van mieren. Ook al is het oppervlak droog, het nest ligt op enige diepte, waar de bodem wat vocht vasthoudt. Daarom heeft ze in gevangenschap een nest met vocht nodig en een diapauze zoals elke Europese mier (zie «Diapauze»).
Grootte en morfologie
Een piepkleine mier uit de Myrmicinae, met twee knopen in de taille (petiolus en postpetiolus), een angel en een enorm dimorfisme tussen koningin en werksters.
- Werksters. Piepklein en van één formaat, zonder soldaten of grote werksters. Glad en glanzend lichaam, met weinig haren. Zeer kleine ogen, teruggebracht tot een paar facetten: ze leven bijna altijd onder de grond.
- Antennen. Zoals bij het hele geslacht met 10 segmenten en eindigend in een knots van twee segmenten, goed te zien op de foto’s: het laatste segment is lang en verdikt.
- Kleur van onze kolonies. Werksters bleekgeel, bijna doorschijnend, met een iets lichtere, glanzende gaster; koningin roodbruin, met een roodachtige kop en borststuk en een donkerbruine, grote en glanzende gaster, en met goed ontwikkelde ogen.
- Koningin. Vele malen langer dan de werksters, met het stevige borststuk van een gevleugelde koningin die na de bruidsvlucht haar vleugels heeft verloren.
- Mannetjes. Bij S. fugax zwart en kleiner dan de koningin.
Waarom kunnen we de soort niet noemen? De Europese diefmieren van het geslacht Solenopsis worden onderscheiden op details die alleen onder de microscoop te zien zijn: verhoudingen van de kop, vorm van de petiolus, beharing van het borststuk en vaak de grootte en kleur van de koninginnen. De koningin van S. fugax wordt beschreven als zwartbruin, terwijl die van onze kolonies eerder roodbruin is, en in het Middellandse Zeegebied zijn er soortgroepen met kleinere koninginnen. Daarom gebruiken we S. fugax als referentiesoort voor de biologie, zonder te beweren dat het de onze is.
Maten bij benadering
- Werksters: 1,5-3,0 mm (S. fugax); in de groep van de diefmieren meestal minder dan 2 mm
- Koningin: 6,0-6,5 mm (S. fugax)
- Mannetje: 4,0-4,8 mm (S. fugax)
De maten komen uit de literatuur over S. fugax die de Bees, Wasps & Ants Recording Society (BWARS) heeft verzameld op basis van Collingwood (1979). Er zijn geen gepubliceerde maten van onze specifieke kolonie: beschouw ze als richtlijn voor de groep.
Verzorging in gevangenschap
Moeilijkheidsgraad: 4/5 – Gevorderd
Diefmieren zijn niet moeilijk vanwege hun karakter, hun voeding of hun klimaat: ze zijn moeilijk vanwege hun grootte. Een werkster van minder dan 2 mm kruipt door een slecht sluitende naad, een opening in het deksel of een gewoon ventilatiegaas. Daarom beschouwen we haar als een soort voor gevorderden:
- Ontsnappingen. Dat is de grote uitdaging. Je moet elke naad, elke dop en elke verbinding controleren en heel fijn gaas gebruiken. De Europese winkels die haar verkopen, zijn het erover eens dat ze bijzondere zorg tegen ontsnappingen vraagt.
- Vochtigheid. Ze leven onder de grond, in bodem met wat vocht. Kleine kolonies drogen snel uit, en ze laten uitdrogen is een ernstige fout.
- Observatie. Ze zijn zo klein dat een handloep je beste vriend wordt, en je moet leren zien of het broed groeit en of de kolonie eet.
- Fijne voeding. Ze eten vooral eiwit, maar in piepkleine stukjes; een grote prooi die niet in stukjes is gesneden, heeft weinig zin en gaat rotten.
En het is de moeite meer dan waard. Het is een van de merkwaardigste mieren van Europa: een enorme koningin tussen minuscule werksters, kolonies die heel groot kunnen worden en een natuurlijke historie vol geheime tunnels, broeddiefstal en chemische wapens. Met een goede ontsnappingsbestendige opstelling is het een heel dankbare soort.
Aanbevolen waarden
- Nesttemperatuur: 22-26 °C in het actieve seizoen. Europese kwekers en winkels die haar houden, geven bereiken van zo’n 21-28 °C.
- Foerageergebied: mag iets warmer zijn, tot zo’n 28 °C, zodat de kolonie kan kiezen.
- Vochtigheid: vochtig nest, met een gradiënt: een vochtiger en een droger deel. Het foerageergebied droger.
- Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en watten in het foerageergebied, naast het vocht dat het gips van het nest vasthoudt.
- Licht: het volstaat om het nest donker te laten en het foerageergebied licht.
- Diapauze: 4-5 maanden bij 5-10 °C in onze winter.
Aanbevolen formicarium
Bij Antomas raden we een gipsnest aan, dat vocht vasthoudt, en in het kleinste formaat: een kolonie piepkleine werksters raakt verloren in een groot nest, kan het niet verdedigen of schoonhouden, en de overtollige kamers raken vol resten en schimmel. Onze keuze is de Qbik Wild One P 1C van Anthouse:
Als de kolonie groeit en het nest vult, breid dan uit met een andere module uit dezelfde reeks. Maak de opstelling compleet met deze details:
- Naden en doppen gecontroleerd, een voor een, voordat je de kolonie erin zet.
- Ventilatie met heel fijn gaas: gewoon gaas is een open deur voor een werkster van 1,5 mm.
- Ontsnappingsbarrière in het foerageergebied (zie «Ontsnappingen en barrières»).
- Een beetje zand of fijne aarde in het foerageergebied: ze graven en verstoppen zich graag.
- Altijd water beschikbaar in een reageerbuis met watten, en een klein drinkbakje voor de suiker.
Aankomst, verhuizing en groei
Bij Antomas verkopen we deze soort als koningin en 15-30 werksters met broed: een kolonie die al op gang is, geen losse koningin. Laat haar bij ontvangst tot rust komen op een rustige, donkere plek, bij 22-26 °C, en controleer of er water in haar verblijf zit. Zet haar niet meteen bij aankomst in het nest: geef haar een of twee dagen om tot rust te komen.
Als het tijd is om haar naar het formicarium over te zetten, doen we dat bij Antomas door uitstorten: we openen de buis in het foerageergebied, naast de ingang van het nest, en storten de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig uit, waarbij we de achterblijvers helpen met een heel fijn penseel. Bij deze soort drie tips:
- Werk boven een lichte bak, zodat je elke werkster ziet die ontsnapt: op een donkere tafel zijn ze bijna onzichtbaar.
- Bereid alles vooraf voor: het nest bevochtigd, de barrière aangebracht en het deksel bij de hand.
- Sluit af zodra je klaar bent en houd het nestgedeelte donker zodat ze het meteen betrekken.
Hoe groeit ze? Met veel eiwit en een goede temperatuur kunnen kolonies van diefmieren goed groeien, maar het tempo hangt sterk af van de soort en het seizoen. Er zijn geen gepubliceerde gegevens over onze kolonie, dus we geven je geen verzonnen cijfers. Wat we wel weten, is dat de kolonie meer groeit naarmate ze meer eiwit krijgt en dat de koningin in de herfst, vóór de diapauze, minder gaat leggen. Als de biologie van haar koloniestichting je interesseert: bij S. fugax is die claustraal, waarbij de koningin zich alleen opsluit en haar eerste werksters met haar reserves grootbrengt, of verloopt die via knopvorming, wanneer een deel van de kolonie zich met koninginnen afsplitst. Met onze kolonie sla je die fase over, en dat is de kwetsbaarste.
Voeding
Eiwit: de basis van hun menu. In de natuur leven diefmieren voor een groot deel van het broed van andere mieren, dus hun motor is eiwit. Het is de filosofie van Antomas: als je dagelijks onderhoud doet en de resten weghaalt, kun je ze beter overvoeren, want dan begrijpt de kolonie dat ze meer middelen heeft en groeit ze sneller en talrijker. Als je niet vaak kunt schoonmaken, kun je beter niet overvoeren: overgebleven voer gaat rotten en brengt schimmel en mijten. Wissel van week tot week van insectensoort, zodat ze niet altijd hetzelfde eten, en geef het in piepkleine stukjes of opengemaakt, zodat ze bij de binnenkant kunnen:
- Thermobia domestica, een kleine, zachte prooi, perfect voor kolonies van piepkleine mieren.
- Kleine krekels en pas geboren runner-kakkerlakken, in stukjes.
- Drosophila, het fruitvliegje, in zijn geheel.
- Opengemaakte meelwormen, waardoor het zachte deel binnen hun bereik ligt.
Suiker, als aanvulling. In de natuur benutten ze ook de honingdauw van wortelluizen. Wissel de suikers af: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse 4-5 keer per week aan en 1-2 keer per week een andere suikerhoudende vloeistof of nectar. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen. Bied ze altijd in een drinkbakje aan en nooit op watten, want watten beschimmelen en bederven de vloeistof meteen. Gebruik voor zulke kleine mieren een klein drinkbakje of een druppel op een glad oppervlak, waar die «uitgespreid» en bereikbaar ligt zonder dat ze verdrinken, en vervang hem voordat hij gaat gisten.
Water: altijd, in de reageerbuis met watten in het foerageergebied. Bij zulke kleine mieren is uitdroging een serieus risico.
Diapauze
Het is een Europese mier en ze heeft haar winterrust nodig. Bij Antomas raden we een diapauze van 4-5 maanden bij 5-10 °C aan, bijvoorbeeld van november tot maart. Sommige Europese winkels houden haar in de winter op zo’n 15 °C; dat is een milder alternatief, maar wij geven de voorkeur aan het bereik van de soorten uit haar klimaat.
- Verlaag de temperatuur geleidelijk, over een of twee weken, en verhoog haar aan het einde op dezelfde manier.
- Tijdens de diapauze: het nest licht vochtig, altijd water beschikbaar en weinig of geen voer. Stoor de kolonie zo weinig mogelijk.
- Ga na afloop weer over op eiwit zodra je activiteit en broed ziet.
Gedrag in gevangenschap
Ondergronds. Ze brengen bijna al hun tijd door in het nest of ingegraven in het zand van het foerageergebied; ze komen naar buiten om voedsel te zoeken, maar verwacht geen zichtbare colonnes werksters. Met een loep zie je hoe ze prooien ontleden die veel groter zijn dan zijzelf.
Discreet en in groep. Hun kracht zit in het aantal: veel kleine werksters werken samen aan dezelfde prooi.
Kijken zonder angst. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en ervan te leren, niet om ze verstopt te houden. Het volstaat om ze hun donkere zone in het nest te geven en het foerageergebied licht, en ze voorzichtig te observeren, met zo min mogelijk ingrepen en stress.
Alarmsignalen:
- Dode werksters of een droog nest: te weinig vocht.
- Schimmel of mijten: te veel vocht of vergeten resten.
- Broed dat stilvalt in het actieve seizoen: bijna altijd een tekort aan eiwit.
- Werksters buiten het formicarium: er is een lek; zoek het meteen.
Ontsnappingen en barrières
Bij deze soort is de chemische barrière alleen de tweede verdedigingslinie: de eerste is dat er geen enkele kier is.
- Goed sluitend deksel en naden, doppen en slangen zonder speling.
- Heel fijn ventilatiegaas, of ventilatie via gaatjes waar een werkster van 1,5 mm niet door kan.
- PTFE-barrière (fluon) bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en ononderbroken. Vernieuw die als je ziet dat hij slijt.
- Niets dat als brug kan dienen naar de barrière.
- Voorzichtig bij het openen: open niet verder dan nodig, werk boven een lichte bak en sluit af als je klaar bent.
Hantering en veiligheid
Ze hebben een angel, zoals alle Solenopsis-soorten, maar die van zulke kleine werksters heeft niets te maken met die van vuurmieren, en we kennen geen enkel gedocumenteerd geval van noemenswaardige steken van Europese diefmieren bij mensen. Hanteer ze toch altijd met entomologisch gereedschap (een heel fijn penseel), niet met je handen. Voeg geen verschillende kolonies samen en houd ze niet samen met andere soorten: bedenk dat ze in de natuur het broed van hun buren stelen. En laat haar, zoals elke soort, nooit vrij.
Wat je niet moet doen
- Een formicarium opbouwen met losse naden, een slecht sluitend deksel of gewoon ventilatiegaas.
- Het nest laten uitdrogen.
- Een groot nest gebruiken voor een kleine kolonie.
- Ze grote, hele prooien geven zonder ze in stukjes te snijden, of resten laten liggen.
- Suikerhoudende vloeistoffen op watten geven.
- Ze altijd hetzelfde insect geven.
- De diapauze overslaan.
- Verschillende kolonies samenvoegen of ze met andere mierensoorten houden.
- Ze met je handen hanteren.
Wetenschappelijke bronnen
Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over de diefmieren van het geslacht Solenopsis, in het bijzonder S. fugax, over de invasieve vuurmieren en hun wettelijke status in de Europese Unie, en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:
- Hölldobler, B. (1973). Chemische Strategie beim Nahrungserwerb der Diebsameise (Solenopsis fugax Latr.) und der Pharaoameise (Monomorium pharaonis L.). Oecologia 11: 371–380. doi:10.1007/BF00345705
- Blum, M. S., Jones, T. H., Hölldobler, B., Fales, H. M. & Jaouni, T. (1980). Alkaloidal venom mace: offensive use by a thief ant. Naturwissenschaften 67: 144–145. doi:10.1007/BF01073620
- Jones, T. H., Blum, M. S. & Fales, H. M. (1982). Ant venom alkaloids from Solenopsis and Monomorium species. Tetrahedron 38: 1949–1958. doi:10.1016/0040-4020(82)80044-6
- Ward, P. S., Brady, S. G., Fisher, B. L. & Schultz, T. R. (2015). The evolution of myrmicine ants: phylogeny and biogeography of a hyperdiverse ant clade (Hymenoptera: Formicidae). Systematic Entomology 40: 61–81. doi:10.1111/syen.12090
- Tschinkel, W. R. (1988). Colony growth and the ontogeny of worker polymorphism in the fire ant, Solenopsis invicta. Behavioral Ecology and Sociobiology 22: 103–115. doi:10.1007/BF00303545
- Ascunce, M. S. et al. (2011). Global invasion history of the fire ant Solenopsis invicta. Science 331: 1066–1068. doi:10.1126/science.1198734
- Menchetti, M. et al. (2023). The invasive ant Solenopsis invicta is established in Europe. Current Biology 33: R896–R897. doi:10.1016/j.cub.2023.07.036
- EFSA Panel on Plant Health (Bragard, C. et al.) (2023). Pest categorisation of Solenopsis invicta. EFSA Journal 21(5). doi:10.2903/j.efsa.2023.7998
- Uitvoeringsverordening (EU) 2022/1203 van de Commissie van 12 juli 2022 tot wijziging van Uitvoeringsverordening (EU) 2016/1141 teneinde de lijst van invasieve uitheemse soorten die voor de Unie zorgwekkend zijn, bij te werken. EUR-Lex
- Galkowski, C., Casevitz-Weulersse, J. & Cagniant, H. (2010). Redescription de Solenopsis fugax (Latreille, 1798) et notes sur les Solenopsis de France (Hymenoptera, Formicidae). Revue française d'Entomologie (N. S.) 32: 151–163.
- Bees, Wasps & Ants Recording Society (BWARS). Solenopsis fugax, soortpagina (biologie, maten volgens Collingwood, 1979, en nestbouw volgens Seifert, 1996). bwars.com
- Moeilijkheidsgraad
- Ervaren
