Plagiolepis pygmaea: reina y obreras – foto real de Antomas
Plagiolepis pygmaea: reina y obreras – foto real de Antomas

Plagiolepis pygmaea

Niet op voorraad
€ 9,99
Inclusief belasting

Klein als een speldenknop en groot in geheimen. Plagiolepis pygmaea is een van de kleinste mieren van Europa: werksters van amper 1,2-2,4 mm die onder de stenen van het Middellandse Zeegebied heersen, in kolonies met veel koninginnen verspreid over meerdere nesten. Haar koninginnen paren met verwanten in het eigen nest, de kolonie brengt alleen na de winterkou nieuwe koninginnen voort, en ze heeft zelfs eigen parasieten: piepkleine koninginnen die op haar kosten leven. Een hele wereld in een formicarium zo groot als een handpalm, makkelijk te houden met nectar, kleine prooien en een goede ontsnappingsbarrière. Kolonies en koninginnen. Verzending door heel Europa, garantie op levende aankomst.


 

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

Een van de kleinste mieren van Europa: werksters van 1,2-2,4 mm, in de natuur kolonies met veel koninginnen en een biologie die wetenschappers al decennialang fascineert, met eigen sociale parasieten. Ze wordt verkocht als kolonie met koningin, zo'n 300 werksters en broed. Piepklein gipsen formicarium (Qbik Wild One P 1C), 22-26 °C, nectar altijd in een drinkbakje met een fijne druppel en zacht eiwit in kleine stukjes. Diapauze van 4-5 maanden op 5-10 °C. Waar het om draait is het formaat: ze kruipen door elke kier. PTFE-barrière, een deksel zonder openingen en goed afgedichte verbindingen.

Plagiolepis pygmaea (Latreille, 1798) is een kleine mediterrane Formicinae die letterlijk op een speldenknop past. Haar werksters zijn 1,2 tot 2,4 mm groot, leven onder stenen in struikgewas, dennenbossen en langs paden in een groot deel van Zuid-Europa en Noord-Afrika, en vormen kolonies met veel koninginnen, verspreid over meerdere nesten. Op het Iberisch schiereiland is ze een van de algemeenste mieren van het mediterrane gebied, met meer dan 600 gepubliceerde waarnemingen, al let bijna niemand op haar vanwege haar formaat.

Achter dat onopvallende uiterlijk schuilt een van de best bestudeerde mieren van Europa: Luc Passera ontdekte bij haar hoe een kolonie beslist wanneer ze nieuwe koninginnen grootbrengt, en andere teams bestudeerden haar paringen tussen verwanten en haar parasieten, P. xene en P. grassei. Wat we bij Antomas aanraden, komt neer op één idee: het is een makkelijke mier om te houden, zolang het formicarium op haar schaal is.

Biologie

Een van de kleinste mieren van Europa

Pierre André Latreille beschreef haar in 1798, in zijn essay over de mieren van Frankrijk, onder de naam Formica pygmaea: de «dwergmier». In 1861 stelde de Oostenrijker Gustav Mayr voor haar en haar verwanten het geslacht Plagiolepis op, dat nu 67 levende soorten in de Oude Wereld telt, allemaal klein. Ze hoort bij de onderfamilie Formicinae, dezelfde als Camponotus, Lasius of Formica: ze heeft geen angel en verdedigt zich met mierenzuur.

Haar werksters meten 1,2-2,4 mm in totale lengte, en de koninginnen 3,4-4,5 mm. Om een idee te geven: de kopgrootte, gemeten bij 36 Iberische werksters, is gemiddeld zo'n 0,42 mm. Het zijn monomorfe werksters, allemaal van dezelfde vorm, donkerbruin tot zwartachtig, met een zachte glans en een fijne, aanliggende beharing. Pas uitgekomen werksters zijn bijna witachtig en worden met de dagen donkerder.

Ze herkennen is niet altijd makkelijk, want op het schiereiland leven andere, gelijkende Plagiolepis-soorten, zoals P. pyrenaica. Specialisten kijken naar de antennes: bij P. pygmaea zijn het derde en vierde segment van de funiculus korter dan het vijfde. De kleur zegt weinig: P. obscuriscapa, beschreven op basis van haar donkere pigmentatie, bleek P. pygmaea te zijn en is nu een synoniem.

Van de Atlantische Oceaan tot Iran, onder de stenen

P. pygmaea heeft een heel groot verspreidingsgebied: van Portugal en de Canarische Eilanden tot Iran, naar het noorden tot Zuid-Duitsland en naar het zuiden tot het Arabisch schiereiland, met heel Noord-Afrika en het Middellandse Zeegebied daartussen. Op het Iberisch schiereiland komt ze bijna overal voor, van Galicië en León tot Cádiz, Valencia en de Balearen, en ze trekt de bergen in: er zijn kolonies bekend boven 1.100 m hoogte.

Het is een mier van warme, zonnige omgevingen. Natuurliefhebbers vinden haar in mediterraan struikgewas met rozemarijn, in open bossen van Aleppoden, aan de randen van steeneikenbossen, in graslanden met struikgewas en aan de randen van akkers, en zelfs in stadsparken, zoals de berg Montjuïc, midden in Barcelona. Bijna altijd nestelt ze onder stenen, in de bodem en niet diep.

Aan de noordgrens van haar verspreidingsgebied ligt dat anders: in Duitsland is ze maar van een paar heel warme plekken in het zuidwesten bekend, en de Rode Lijst daar beschouwt haar als «sterk bedreigd».

Veel koninginnen, veel nesten: een verspreide kolonie

Een kolonie van P. pygmaea heeft niet één koningin, maar veel. Ze is polygyn: in de onderzochte nesten telt men gewoonlijk 5 tot 35 bevruchte koninginnen, met een gemiddelde van zo'n 17 per kolonie. En ze is polydoom: één kolonie bewoont meerdere nesten dicht bij elkaar, waartussen werksters, broed en koninginnen heen en weer gaan.

Hoe weten de werksters wie familie is? Een onderzoek in Zuid-Frankrijk liet zien dat werksters uit verschillende nesten van dezelfde kolonie elkaar nooit aanvallen. Tegenover werksters van andere kolonies wisselt de agressie per seizoen, waarschijnlijk op het ritme van de jaarcyclus van de soort. De signalen waarmee ze elkaar herkennen, hebben vooral een genetische basis: ze dragen de «familiegeur» eerder in hun genen dan in de omgeving van het nest.

En wie de eileg echt regelt, zijn de werksters: Passera toonde aan dat de vruchtbaarheid van de koninginnen stijgt of daalt met het aantal werksters en het voer dat ze krijgen. Een nuttige aanwijzing voor de kweek: meer goed gevoede werksters, meer eileg.

Thuis trouwen: gekozen inteelt

Bij de meeste mieren verlaten koninginnen en mannetjes het nest voor een bruidsvlucht en paren ze met individuen van andere kolonies. Bij P. pygmaea vindt een groot deel van de paringen in het eigen nest of vlak erbij plaats, en verspreiden de mannetjes zich weinig. Het resultaat is zichtbaar in de genen: een onderzoek met genetische merkers van verschillende populaties vond een zeer hoge inteelt, met een coëfficiënt van 0,265, en werksters die nauwer verwant waren dan je bij zoveel koninginnen zou verwachten.

En het lijkt geen toeval. In 2009 toonden Thurin en Aron aan dat de werksters niet-verwante mannetjes verjagen en dat de koninginnen liever paren met mannetjes uit hun eigen familie: met zoveel koninginnen per nest voorkomt paren met verwanten dat de verwantschap binnen de kolonie verwatert. De koninginnen paren vaak met meerdere mannetjes, maar zonder duidelijk voordeel in genetische diversiteit: een «paring uit gemak», met de mannetjes die voorhanden zijn.

Een kolonie stichten zonder ver weg te gaan

Veel Europese mieren stichten een kolonie met één koningin, alleen en ingesloten, die leeft van haar reserves. P. pygmaea niet: haar kolonie­stichting is afhankelijk en ze vermeerdert zich door knopvorming, waarbij pas bevruchte koninginnen met werksters de moederkolonie verlaten en zich vlakbij vestigen. Daarom vormen haar nesten groepjes van verwanten, en komen haar parasieten geconcentreerd in bepaalde zones voor.

Bij deze soorten bereiken de koninginnen hun maximale vruchtbaarheid enkele weken na de paring, veel eerder dan koninginnen die alleen een kolonie stichten, al leven ze korter. Daarom verkopen we haar bij Antomas als kolonie met werksters en broed: een koningin van P. pygmaea zonder werksters is niet gemaakt om een kolonie te stichten.

De koningin die je op de tast herkent

Dit is het bekendste experiment met deze mier. Luc Passera onderzocht in het veld zo'n 500 kolonies tussen april en juni, de periode waarin de koninginnenlarven ontstaan, en vond nooit vruchtbare koninginnen en koninginnenlarven in hetzelfde nest. In het laboratorium bevestigde hij het: de aanwezigheid van een vruchtbare koningin verhindert voor 100% dat de kolonie nieuwe koninginnen grootbrengt. En één koningin is genoeg om die remming in stand te houden in een kolonie van 1.800-2.000 werksters. Werd de koningin minder dan 2 dagen weggehaald, dan gebeurde er niets; ontbrak ze 6 dagen of langer, dan begon de kolonie koninginnen groot te brengen.

Het lag voor de hand om aan een feromoon te denken. Passera probeerde extracten van koninginnen, dode koninginnen, lucht met «koninginnengeur» door roosters heen en een koningin opgesloten in een pipet, in het zicht van de werksters: niets werkte. Koninginnen die met straling waren gesteriliseerd en niet meer legden, bleven daarentegen remmen, en maagdelijke koninginnen niet. Zijn conclusie was dat het signaal een groepseffect met een tactiele component is: de werksters moeten een bevruchte, levende en bewegende koningin aanraken. Het is een conclusie uit zijn tijd, maar het experiment blijft een klassieker.

Zonder winter geen koninginnen

Passera ontdekte nog iets: de winter is onmisbaar om koninginnen groot te brengen. Alleen larven van het derde stadium die de winter hebben doorgemaakt, groter dan 0,73 mm, kunnen koningin worden. Larven van hetzelfde stadium die in de zomer worden grootgebracht, of in de winter maar zonder kou, worden alleen werksters. En ook de werksters hebben hun rust nodig: alleen werksters die net uit de diapauze komen, kunnen de geslachtelijke larven goed voeden. Werksters die 3 of 4 maanden eerder uit de rust kwamen, kunnen het niet meer, en de pas ontwaakte werksters lukt het hooguit in twee opeenvolgende rondes. Passera noemde dat een «trofische uitputting».

Ook het voer telt: als de voedsterwerksters vasten, worden de slecht gevoede larven werksters. Thuis zijn we niet uit op nieuwe koninginnen, maar de les is duidelijk: P. pygmaea heeft een sterk seizoensritme en is gemaakt om de winter in rust door te brengen (zie «Diapauze»).

Eierdieven: P. xene, de koningin zonder werksters

Een mier die zo klein is, heeft parasieten die nog kleiner zijn. Plagiolepis xene Stärcke, 1936 is een inquiliene sociale parasiet: ze leeft in de kolonies van P. pygmaea en heeft de werkstersklasse helemaal verloren. Ze produceert alleen koninginnen en mannetjes, die door de werksters van haar gastheer worden grootgebracht alsof het hun eigen broed is.

  • Piepklein. Haar koninginnen meten 1,2-1,3 mm, zo groot als een werkster van P. pygmaea; ze zijn geelachtig en traag, en haar mannetjes hebben geen vleugels.
  • Klein met een reden. Door haar formaat kan ze profiteren van het kastensysteem van de gastheer: haar larven worden met veel minder voer koningin, zelfs als de kolonie bezig is te voorkomen dat ze haar eigen koninginnen grootbrengt.
  • Ze eten eieren. Haar koninginnen eten de eieren van de gastheer, en de geparasiteerde kolonie produceert veel minder werksters.
  • Zeldzaam, maar niet zo erg. In sommige populaties is 30 tot 50% van de kolonies geparasiteerd. Op het schiereiland zijn er zo'n 50 waarnemingen, en in 1991 was ze de eerste bekende inquiliene parasiet van de Balearen.

Ze paren tussen broers en zussen binnen het nest, en de werksters van P. pygmaea behandelen ze niet als koninginnen: ze tolereren ze gewoon.

P. grassei, een parasiet halverwege

De andere Iberische parasiet van P. pygmaea is P. grassei Le Masne, 1956, veel zeldzamer: ze is maar van enkele plaatsen in Zuid-Frankrijk, Noord-Spanje (Pontevedra en Barcelona) en Sicilië bekend, en staat als kwetsbaar op de Rode Lijst van de IUCN. Het interessante is dat ze nog een paar werksters heeft, geelachtig, van 1,7-1,9 mm, met ocellen en een borststuk dat aan dat van een koningin doet denken. Maar die werksters zijn nergens goed voor: zonder de werksters van P. pygmaea kunnen ze hun koninginnen niet in leven houden. Daarom wordt ze gezien als een tussenstap naar het volledige parasitisme van P. xene.

De beste telling van een geparasiteerde kolonie deed Passera in 1977: 1.500 werksters van P. pygmaea, 24 koninginnen en 160 werksters van P. grassei. Anders dan bij P. xene worden haar koninginnen wél als koningin behandeld. En in sommige nesten zijn beide parasieten tegelijk gevonden.

Vijf keer parasiet: de regel van Emery

In 1909 merkte de Italiaanse myrmecoloog Carlo Emery op dat sociale parasieten meestal nauw verwant zijn aan hun gastheren: de zogeheten regel van Emery. Plagiolepis is een van de beste laboratoria om die te toetsen. In Europa en Centraal-Azië zijn vijf parasitaire soorten van het geslacht bekend, en een fylogenetisch onderzoek uit 2021 toonde aan dat het parasitisme minstens vijf keer onafhankelijk is ontstaan. Elke parasiet is verbonden met haar naaste vrijlevende verwant, wat wijst op sympatrische soortvorming: een afstammingslijn die binnen de kolonies van haar eigen soort ophield met het produceren van werksters.

Het verhaal wordt op het schiereiland nog steeds geschreven: in 2026 verscheen de eerste Iberische waarneming van een derde parasiet, P. ampeloni, zij het in nesten van P. pyrenaica, niet van P. pygmaea. En een tip voor de kweker: zie je ooit in je kolonie geelachtige mieren, zo groot als een werkster en trager dan de rest, fotografeer ze dan met goed licht en stuur ons een bericht. Dat zou een echte vondst zijn.

Honingdauw, nectar en piepkleine prooien

Zoals zoveel kleine Formicinae leeft P. pygmaea vooral van suikerhoudende vloeistoffen: de honingdauw die bladluizen en andere halfvleugeligen uitscheiden, die ze verzorgt, en de nectar van bloemen. Ze vult haar dieet aan met eiwit: kleine dode of piepkleine geleedpotigen, zoals springstaarten, die ze met veel werksters samen in stukken delen. Ze foerageert in dunne rijen en valt niet op, ook al is ze overal.

Haar wapen is mierenzuur, dat ze via het acidoporus aan het puntje van de gaster uitstoot. En, zoals in 2020 bij verschillende Formicinae werd aangetoond, ze slikken het ook in tijdens het poetsen om de krop, de «sociale maag», zuur te houden en de microben af te remmen die met het voer binnenkomen.

Grootte en morfologie

Piepkleine Formicinae, met monomorfe werksters en koninginnen die veel groter zijn dan zij, zonder angel.

  • Werksters. Allemaal van dezelfde vorm en bijna even groot, van 1,2 tot 2,4 mm. Kop iets langer dan breed, goed zichtbare ogen en antennes met 11 leden, waarbij het derde en vierde segment van de funiculus korter zijn dan het vijfde.
  • Kleur. Donkerbruin tot zwartachtig, met een zachte glans; poten en antennes vaak iets lichter. Pas uitgekomen werksters zijn witachtig en worden binnen een paar dagen donkerder. De pigmentatie varieert en is niet bruikbaar om de soort te herkennen.
  • Gaster. Eindigt in het acidoporus, waarmee ze mierenzuur uitstoten. Als ze goed eten, zwelt de gaster op en rekken de vliezen tussen de segmenten uit; in een goed gevoede kolonie zie je veel «volle» werksters.
  • Koningin. Van 3,4 tot 4,5 mm: twee tot drie keer zo lang als een werkster. Robuust borststuk, met de littekens van de vleugels, en een grote, glanzende gaster die opzwelt als ze volop legt. Ze is heel makkelijk van de werksters te onderscheiden.
  • Mannetje. Gevleugeld, klein, met antennes van 12 leden.

Afmetingen bij benadering

  • Werksters: 1,2-2,4 mm totale lengte
  • Kopgrootte van de werksters (gemiddelde van lengte en breedte): 0,38-0,49 mm, met een gemiddelde van 0,42 mm (36 Iberische werksters)
  • Koninginnen: 3,4-4,5 mm
  • Mannetje: geen gepubliceerde maten binnen ons bereik

De totale lengtes komen uit het klassieke werk van Kutter (1952) over P. xene, overgenomen in de revisie van García, Cuesta-Segura en Espadaler (2026), die ook de kopmaten van Iberische werksters geeft.

Verzorging in gevangenschap

Moeilijkheidsgraad: 2/5 – Beginner

P. pygmaea is een dankbare mier: ze eet alles wat je haar in het juiste formaat aanbiedt, heeft geen overdreven warmte nodig, verdraagt schommelingen in vochtigheid goed als ze kan kiezen, en haar kolonie komt al gevormd aan, met koningin, zo'n 300 werksters en broed. Er is geen kwetsbare kolonie­stichting om door te komen: vanaf de eerste dag heb je een draaiende kolonie.

Waarom geen 1/5? Door haar formaat: ze kruipen door kieren die je niet ziet (zie «Ontsnappingen en barrières»), ze verdrinken in een grote druppel nectar en ze hebben een piepklein formicarium en kleine of in stukjes gesneden prooien nodig.

En het is de moeite waard: honderden piepkleine werksters en een in verhouding enorme koningin zien, in een formicarium zo groot als je handpalm, is een schouwspel dat met niets anders te vergelijken is.

Aanbevolen parameters

  • Temperatuur van het nest: 22-26 °C in het actieve seizoen. Het is een mediterrane mier van zonnige hellingen: ze waardeert milde warmte, maar meer heeft ze niet nodig.
  • Foerageergebied: op kamertemperatuur, of aan één kant iets warmer, tot zo'n 28 °C, zodat ze kunnen kiezen.
  • Vochtigheid: een gradiënt, met een vochtig en een droger deel van het nest. Het gips van de Qbik Wild houdt het vocht vast en verdeelt het; je hoeft het alleen opnieuw te bevochtigen als de vochtige zone opdroogt.
  • Water: altijd beschikbaar, in een reageerbuis met water en stevig aangedrukte watten in het foerageergebied.
  • Licht: donkere zone in het nest en foerageergebied in het licht, met een normaal dag-nachtritme.
  • Diapauze: 4-5 maanden op 5-10 °C in de winter (zie «Diapauze»).

Aanbevolen formicarium

Bij Antomas raden we het kleinste formaat van de Qbik Wild-reeks van Anthouse aan, de Qbik Wild One P 1C: een gipsen formicarium dat vocht vasthoudt, met kamers op de schaal van een piepkleine mier. Voor een kolonie van zo'n 300 werksters is het precies de juiste maat: ze nemen het helemaal in gebruik, houden het schoon en hebben ruimte om te groeien.

Als de kolonie de kamers vult en je veel werksters stil ziet zitten in het foerageergebied omdat er binnen geen plek is, breid dan uit met de Qbik Wild Duo P 2C, uit dezelfde reeks:

Loop niet op de zaken vooruit: in een te groot nest worden de overbodige kamers afvalplekken. Maak de opstelling compleet met een klein foerageergebied, met fijn zand en een platte steen, de PTFE-barrière, de waterbuis, een drinkbakje met een fijne druppel en, alleen als het nodig is, milde warmte aan een zijkant met thermostaat.

Aankomst en verhuizing

Laat de kolonie na ontvangst een paar uur rusten op een rustige plek, op 22-25 °C. Daarna brengen we haar bij Antomas door overkiepen over: met het formicarium opgezet, de barrière aangebracht en de waterbuis aangesloten, openen we de bak in het foerageergebied, naast de nestingang, en kiepen we de koningin, de werksters en het broed er voorzichtig in. Werk boven een lichte bak, tik zachtjes tegen de bak zodat de achterblijvers eruit vallen, verzamel losse mieren met een fijn, bevochtigd penseel en houd het nest donker, zodat ze het meteen in gebruik nemen. Elke latere verhuizing naar een ander formicarium gaat op dezelfde manier.

Voeding

Suikerhoudende vloeistoffen, altijd beschikbaar. Het zijn honingdauw- en nectarmieren, en suiker is de dagelijkse brandstof van hun werksters. Wissel van suikers: bij Antomas raden we de Blue Sugar-nectar van Anthouse aan 4-5 keer per week en een andere suikerhoudende vloeistof of nectar 1-2 keer per week. Je kunt ook wat eiwit aan de nectar toevoegen.

Bied ze altijd aan in een drinkbakje en nooit op watten, die gaan schimmelen en de vloeistof bederven. En met een fijne druppel, want in een grote druppel verdrinken ze: een drinkbakje met een smalle gleuf, of een kleine, «platte» druppel op een stukje aluminiumfolie, die je vervangt voordat hij gaat gisten.

Eiwit: hoe meer, hoe beter, maar op haar schaal. Het is de motor van de groei: doe je dagelijks onderhoud en haal je de resten weg, dan is het beter om ruim te voeren, want de kolonie begrijpt dat ze meer middelen heeft en groeit sneller en talrijker. Kun je niet vaak schoonmaken, geef dan liever niet te veel: de resten gaan rotten en brengen schimmel en mijten, en in zo'n klein nest merk je dat meteen. Een paar richtlijnen:

  • Kleine of in stukjes gesneden prooien. Kleine nimfen van Thermobia domestica, perfect voor kleine kolonies, Drosophila en stukjes krekel, kakkerlak of meelworm. Liefst opengesneden of in stukjes, zodat ze bij de zachte delen kunnen.
  • Springstaarten. Ze horen bij haar natuurlijke dieet, en de springstaarten Sinella curviseta zijn tegelijk levende prooi op haar maat en een kleine schoonmaakploeg in het foerageergebied.
  • Variatie. Wissel van week tot week van soort insect, zodat ze niet altijd hetzelfde eten.
  • Resten eruit. Haal wat over is binnen 24 uur weg.

Water: altijd, in de reageerbuis met stevig aangedrukte watten in het foerageergebied.

Een kolonie die groeit via haar werksters

In de natuur hebben ze veel koninginnen; die van Antomas komen aan met één koningin, en dat is genoeg: een koningin met afhankelijke kolonie­stichting is gemaakt om veel en snel te leggen als ze werksters heeft die voor haar zorgen. Wat de kolonie laat groeien, is wat Passera ontdekte: het aantal werksters en het voer dat ze krijgen. Met 300 goed gevoede werksters wint de kolonie seizoen na seizoen aan werksters.

  • Voeg geen koninginnen of verschillende kolonies samen. De koninginnen die in de natuur samenleven, zijn verwant; de werksters herkennen vreemden en kunnen ze aanvallen.
  • Seizoensritme. In het voorjaar en de zomer zie je veel broed; in de herfst neemt de eileg af. Dat is normaal.

Diapauze

P. pygmaea is een mier met een seizoensklok, en de wetenschap heeft dat aangetoond: zowel haar larven als haar werksters hebben de winterrust nodig om hun cyclus te voltooien. Bij Antomas raden we een diapauze van 4-5 maanden op 5-10 °C aan, ongeveer van november tot maart. In de experimenten van Passera brachten de kolonies drie maanden door op 12 ± 3 °C, met goede resultaten, dus strenge kou is niet nodig: het belangrijkste is dat de rust er is.

  • Laat de temperatuur geleidelijk dalen, over een of twee weken, en laat haar aan het eind op dezelfde manier weer stijgen.
  • Tijdens de diapauze: altijd water, af en toe een kleine druppel nectar en geen eiwit. Controleer de vochtigheid van het gips, zodat het niet helemaal uitdroogt.
  • Na afloop, zodra je activiteit en eieren ziet, ga je weer dagelijks over op eiwit en nectar.

Ontsnappingen en barrières

Dit is het belangrijkste onderdeel van deze verzorgingsgids. P. pygmaea klimt tegen glas en plastic op, en door haar formaat kan ze door kieren die je met het blote oog niet ziet. Bij deze soort raden we bij Antomas aan:

  • Een strook PTFE (Fluon) bovenaan de wanden van het foerageergebied, dun en doorlopend. Wil je een tweede linie, zet dan een strook paraffineolie erboven. Vernieuw ze als er stof of vuil op komt.
  • Goed sluitend deksel en, als het ventilatie heeft, met heel fijn gaas. Gewone roostertjes werken niet: een werkster kruipt door gaatjes van minder dan een halve millimeter.
  • Afgedichte verbindingen: controleer de buizen, doppen en verbindingen tussen modules. Zit er speling op, dicht die dan af.
  • Niets wat als brug kan dienen tot aan de barrière: geen stenen ertegenaan en geen takjes.
  • Voorzichtig bij het openen: open niet meer dan nodig, werk boven een bak en sluit alles als je klaar bent. Kijk af en toe rond het formicarium: zie je een werkster buiten, zoek dan uit waar ze eruit is gekomen.

Met een goed aangebrachte barrière en alles goed afgesloten geven ze geen problemen. En ontsnapt er toch een werkster, vang haar dan met een vochtig penseel en zet haar terug in het foerageergebied.

Gedrag en observatie

Actief en vreedzaam. Ze foerageren in dunne rijen tussen het nest en het drinkbakje, al stromen ze massaal naar buiten om het nest te verdedigen als je het opent. Een loep is onmisbaar: met wat vergroting zie je het uitwisselen van voer van mond tot mond, de werksters die de koningin verzorgen en de gasters die opzwellen bij het drinken. Bij Antomas vinden we dat mieren er zijn om van te genieten, ze te observeren en ervan te leren: houd gewoon de zone in het nest donker en het foerageergebied licht, en observeer ze voorzichtig.

Alarmsignalen:

  • Dode werksters in het drinkbakje: de druppel is te groot.
  • Broed dat midden in het seizoen stilvalt: te weinig eiwit, of het is in te grote stukken aangeboden.
  • Schimmel of mijten in het nest: te veel voer of te weinig schoonmaak.
  • Werksters buiten het formicarium: er is een kier; zoek die zo snel mogelijk.

Hantering en veiligheid

Ze steken niet: ze hebben geen angel, en hun mierenzuur voel je niet op de huid. Ze zijn volkomen onschadelijk voor mensen. Hanteer ze altijd met fijn gereedschap, een zacht penseel of een zacht pincet, en niet met je handen, zodat je geen werkster of de koningin plet. Houd ze niet samen met andere soorten of naast kolonies van andere mieren. Hoewel het een inheemse soort is in een groot deel van Europa, laat je een thuis gekweekte kolonie nooit vrij.

Wat je niet moet doen

  • Een groot formicarium gebruiken voor een kleine kolonie: op haar schaal is dat de Qbik Wild One P 1C.
  • Kieren, losse verbindingen, slecht sluitende deksels of ventilatie zonder fijn gaas laten zitten.
  • De suikerhoudende vloeistoffen op watten aanbieden, of in grote druppels waarin ze verdrinken.
  • Grote, hele prooien geven of resten langer dan een dag laten liggen.
  • Ze altijd hetzelfde insect geven.
  • De diapauze overslaan: het is een mier met een seizoensklok.
  • Koninginnen of verschillende kolonies samenvoegen.
  • Het gips van het nest helemaal laten uitdrogen.
  • Ze met je handen hanteren.

Wetenschappelijke bronnen

Deze verzorgingsgids is samengesteld op basis van de wetenschappelijke literatuur over Plagiolepis pygmaea, haar sociale parasieten en haar geslacht, en de ervaring van Antomas en andere kwekers. Belangrijkste referenties:

  1. García, F., Cuesta-Segura, A. D. & Espadaler, X. (2026). Notes on Iberian parasitic Plagiolepis Mayr 1861 ants, with the first Iberian records for Plagiolepis ampeloni (Faber, 1969) (Hymenoptera: Formicidae). Graellsia 82: e818. doi:10.3989/graellsia.2026.v82.818
  2. Passera, L. (1969). Interactions et fécondité des reines de Plagiolepis pygmaea Latr. et de ses parasites sociaux P. grassei Le Masne et Passera et P. xene St. (Hym. Formicidae). Insectes Sociaux 16: 179–193. doi:10.1007/BF02223409
  3. Passera, L. (1972). Étude de quelques facteurs réglant la fécondité des reines de Plagiolepis pygmaea Latr. (Hym. Formicidae). Insectes Sociaux 19: 369–387. doi:10.1007/BF02224374
  4. Passera, L. (1968). Observations biologiques sur la fourmi Plagiolepis grassei Le Masne Passera parasite social de Plagiolepis pygmaea Latr. (Hym. Formicidae). Insectes Sociaux 15: 327–336. doi:10.1007/BF02223631
  5. Keller, L. & Passera, L. (1990). Fecundity of ant queens in relation to their age and the mode of colony founding. Insectes Sociaux 37: 116–130. doi:10.1007/BF02224025
  6. Trontti, K., Aron, S. & Sundström, L. (2005). Inbreeding and kinship in the ant Plagiolepis pygmaea. Molecular Ecology 14: 2007–2015. doi:10.1111/j.1365-294X.2005.02529.x
  7. Trontti, K., Thurin, N., Sundström, L. & Aron, S. (2007). Mating for convenience or genetic diversity? Mating patterns in the polygynous ant Plagiolepis pygmaea. Behavioral Ecology 18: 298–303. doi:10.1093/beheco/arl083
  8. Thurin, N. & Aron, S. (2008). Seasonal nestmate recognition in the polydomous ant Plagiolepis pygmaea. Animal Behaviour 75: 1023–1030. doi:10.1016/j.anbehav.2007.08.013
  9. Thurin, N. & Aron, S. (2009). Sib-mating in the ant Plagiolepis pygmaea: adaptative inbreeding? Journal of Evolutionary Biology 22: 2481–2487. doi:10.1111/j.1420-9101.2009.01864.x
  10. Aron, S., Passera, L. & Keller, L. (1999). Evolution of social parasitism in ants: size of sexuals, sex ratio and mechanisms of caste determination. Proceedings of the Royal Society B 266: 173–177. doi:10.1098/rspb.1999.0618
  11. Passera, L., Gilbert, M. & Aron, S. (2001). Social parasitism in ants: effects of the inquiline parasite Plagiolepis xene St. on queen distribution and worker production of its host Plagiolepis pygmaea Latr. Insectes Sociaux 48: 74–79. doi:10.1007/PL00001749
  12. Degueldre, F. et al. (2021). Evolutionary history of inquiline social parasitism in Plagiolepis ants. Molecular Phylogenetics and Evolution 155: 107016. doi:10.1016/j.ympev.2020.107016
  13. Espadaler, X. & Cagniant, H. (1991). Plagiolepis xene Stärcke, the first inquiline ant from the Balearic Islands (Spain). Psyche 98: 351–354. doi:10.1155/1991/42074
  14. Tragust, S. et al. (2020). Formicine ants swallow their highly acidic poison for gut microbial selection and control. eLife 9: e60287. doi:10.7554/eLife.60287
Moeilijkheidsgraad
Gevorderde beginner
Nog geen beoordelingen
Commentaar (0)
Geen klantenbeoordelingen op het moment.

16 andere producten in dezelfde categorie:

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...

Klanten die dit product aangeschaft hebben kochten ook...